Wynalazek niniejszy dotyczy wyjala¬ wiania wszelkiego rodzaju cieczy, zwla¬ szcza wody do picia, za pomoca soli meta¬ li. Znane jest dzialanie wyjalawiajace soli niektórych metali, np. soli srebra, rteci i miedzi, lecz w praktyce do wyjalawiania wody nie znalazlo ono dotad zastosowania wskutek tego, ze dotychczas nie znano i nie zachowywano warunków, zaleznych od istotnych wlasciwosci wymienionych soli.Na zastosowanie w praktyce do wyjalawia¬ nia cieczy soli metali nie dozwalaly dotych¬ czas nastepujace ich wlasciwosci. 1. Sole te, uzyte w wiekszej ilosci, dzia¬ laja trujaco nawet na makroorganizmy.Przy uzyciu stezen uwazanych dotychczas w naukowej literaturze za konieczne w celu osiagniecia wyjalowienia woda wyjalowio¬ na zawiera taka ilosc metalu, ze przy sta¬ lym jej spozyciu okazuje sie szkodliwa.Prócz tego sole metali nadaja cieczom inne ujemne wlasciwosci zmieniajac ich wyglad i smak. Na przyklad, obecnosc w wodzie stosunkowo bardzo malej ilosci azotanu srebra nadaje jej nieprzyjemny gorzki smak, a siarczanu miedzi — niebieskie za¬ barwienie.Ponadto stosowane dotychczas stezenia roztworów soli metali wymagalyby przy wyjalawianiu technicznym na wielka skale uzycia zbyt duzych ilosci soli, co znów po¬ ciagaloby za soba znaczne koszty tym bar¬ dziej, ze w tym celu uzywa sie przewaznie soli metali wartosciowych.2. Wyjalowienie wody za pomoca soli metali nie nastepuje natychmiast tak, jak np. przy wyjalawianiu za pomoca chloru lub ozonu, przeciwnie, zabieg ten wymaga dluzszego czasu, zaleznie od ilosci zarod¬ ków w wodzie i od stezenia roztworu soli.Dotychczas faktu tego nie uwzgledniano, totez bez analizy bakteriologicznej nie bylo pewnosci, czy w wodzie uzytkowej zarodki sa juz zniszczone, 3. Stykanie sie wspomnianych roztwo¬ rów soli mftali | metalami milfiej 'Szlachet¬ nymi powoduje wytracanie sie metalu z soli uzytych do wyjalawiania cieczy. Jezeli np. roztwór soli miedzi ,zejtfcnie sie z zelazem metalicznym, to, jak wiadomo, miedz zosta¬ je wytracona, a na jej miejsce przechodzi do roztworu zelazo. Poniewaz tego faktu nie uwzgledniano dotychczas, nie mozna bylo uzyskac zadowalajacego' wyjalowienia przy uzyciu zwyklych aparatów. Aparaty te, jesli nawet byly wykonane z metali szlachetnych, posiadaly jednak niektóre czesci skladowe z metali nieszlachetnych, np. z zelaza, wskutek czego wyjalawiajace sole metali, zanim jeszcze mogly wykazac swe calkowite dzialanie, juz byly wyrugo- wywane z roztworu.Niedogodnosc ta zaznacza sie tym wy¬ razniej, im mniejsze jest stezenie uzytych soli.Wynalazek niniejszy dotyczy wyjala¬ wiania wody na duza skale za pomoca soli metali pomimo ich niekorzystnych wlasci¬ wosci opisanych powyzej. Woda wyjalo¬ wiona sposobem wedlug wynalazku nie jest szkodliwa dla konsumenta, nie nabiera nie¬ przyjemnego smaku ani wygladu, natomiast jest calkowicie wolna od bakterji. Wyjala¬ wianie nie wymaga przy tym uzycia duzych ilosci soli.Wynalazek polega na tym, ze do wyja¬ lawiania cieczy stosuje sie nadzwyczaj sla¬ be stezenia roztworów oligodynamicznych pewnych metali, przy czym po wprowadze¬ niu do nich soli pozostawia sie ciecze samym sobie przez czas wystarczajacy do zakon¬ czenia wyjalawiania. Stwierdzono przy tym, ze okres przebiegu wyjalawiania wzrasta wprawdzie wraz ze spadkiem stezenia soli, wbrew oczekiwaniu jednak okres wyjala¬ wiania i stezenie roztworu soli metalowej nie zmieniaja sie proporcjonalnie, lecz ra¬ czej, skutek slabych stezen soli, w obliczeniu na jednostke wagowa czynnej soli, przeja¬ wia sie przy stezeniach oligodynamicznych znacznie silniej, niz przy wiekszych steze¬ niach soli.Przy wyjalawianiu cieczy znajdujacych sie w spoczynku nalezy tylko w celu uzyskania pozadanego stopnia wyjalowie¬ nia pozostawic je w odpowiednich zbiorni¬ kach przez czas z góry przepisany. Przy wyjalawianiu cieczy biezacych natomiast nalezy odpowiednio regulowac szybkosc, z jaka przeplywaja one przez zbiorniki robo¬ cze.W celu zapobiezenia zetknieciu sie roz¬ tworów soli wyjalawiajacych z mniej szla¬ chetnymi metalami mozna odpowiednie czesci aparatury wykonac nie z metalu, lecz np. ze szkla, kamionki. Mozna jednak spo¬ rzadzac równiez z takiego samego metalu, jak metal soli wyjalawiajacej, albo z metalu jeszcze szlachetniejszego. Mozna np. prze¬ prowadzac wyjalawianie za pomoca siarcza¬ nu miedziowego w naczyniu miedzianym lub srebrnym. Obecnosc takich powierzchni metalowych, które same przez sie dzialaja oligodynamicznie, jest nawet pozadana, po¬ niewaz wspóldzialaja one w procesie wyja¬ lawiania. W mysl wynalazku wyjalawianie za pomoca soli wszelkim dowolnym sposo¬ bem mozna laczyc z wlasciwym oligodyna- micznym wyjalawianiem za pomoca wol¬ nych metali, pod warunkiem zachowania przytoczonej zasady, iz wolny metal nie moze byc mniej szlachetny, niz metal soli wyjalawiaiacej.Warunek ten stanowi istotna czesc przedmiotu niniejszego wynalazku, ponie¬ waz, w razie niezachowania go, nieznaczne - 2 —ilosci metalu w roztworze-zostalyby wytra¬ cone metalem nieszlachetnym, zanim by jeszcze zdolaly wywrzec swe dzialanie wy¬ jalawiajace.Samo zastosowanie niezmiernie malych ilosci soli daje pewna gwarancje, ze woda wyjalowiona bedzie nieszkodliwa dla czlo¬ wieka* a jej wyglad i smak nie ulegna ze¬ psuciu. Jednakze w przypadku niektórych soli, np. azotanu srebra, zmysl smaku u lu¬ dzi jest tak wrazliwy, ze nawet takie ilosci, jak np. 10~4g Ag w litrze, w postaci azota¬ nu srebrowego, moga byc nieprzyjemnie od¬ czuwane. Poza tym z gospodarczych wzgle¬ dów pozadana jest moznosc odzyskiwania drogocennych metali soli wyjalawiajacych po ukonczeniu procesu wyjalawiania. Totez, wedlug wynalazku, za komora wyjalawiaja¬ ca umieszcza sie dowolne urzadzenie za¬ trzymujace cenne metale. Zatrzymywanie metali moze byc uskuteczniane przez ad¬ sorpcje materialami o duzych powierzch¬ niach albo elektrochemicznie lub wreszcie w jakikolwiek inny sposób. Tak np. za ko¬ mora wyjalawiajaca mozna wstawic krate lub filtr, sporzadzone z metalu mniej szla¬ chetnego, niz metal soli wyjalawiajacej, lub tez powleczone takim metalem. W razie za¬ stosowania do wyjalawiania soli srebrowej, rteciowej lub miedziowej mozna uzyc filtru z zelazem lub glinem. Metale bardziej szla¬ chetne osadzaja sie wówczas na filtrze, a odpowiednia ilosc metalu nieszlachetnego, a wiec zelaza lub glinu, przechodzi do roz¬ tworu. Obecnosc tych metali w oczyszczonej wodzie nie jest szkodliwa, zwlaszcza ze wystepuja one w tych samych niezmiernie malych ilosciach, w jakich dodane byly uprzednio sole wyjalawiajace. Jezeli, jak to sie czesto praktykuje, po wyjalowieniu zadaje sie wode wapnem, to obecnosc soli zelazowych i glinowych oddzialywa nawet korzystnie na proces koagulacji; czesto do¬ daje sie nawet umyslnie do wody znaczniej¬ sze ilosci soli zelazowej lub glinowej.Z powyzszego wynika, ze warunki, któ¬ re nalezy zachowac przy wyjalawianiu wo¬ dy za pomoca soli metali sposobem wedlug wynalazku, sa nastepujace. 1. Soli wyjalawiajacych, dzialajacych oligodynamicznie, nalezy dodawac w ilo¬ sciach tak malych, aby otrzymywac roztwo¬ ry o stezeniach niezmiernie malych* 2. Po dodaniu soli do cieczy wyjala¬ wianej trzeba pozostawic ja na czas dosta¬ teczny do wyjalowienia jej. 3.i Z komór wyjalawiajacych musza byc usuniete wszystkie metale mniej szla¬ chetne, niz metal soli wyjalawiajacej. 4. Po ukonczonym wyjalawianiu poza¬ danie jest usuniecie z wody metali za pomo¬ ca jakiegokolwiek urzadzenia zatrzymuja¬ cego.Zalety sposobu stanowia: bardzo o- szczedna gospodarka wartosciowym meta¬ lem, pewnosc zamierzonego wyniku wyjalo¬ wienia i moznosc uzyskania cieczy bez¬ wzglednie nieszkodliwej o dobrym wygla¬ dzie.Urzadzenie do wyjalawiania sposobem wedlug wynalazku moze byc na przyklad takie, jak je schematycznie i przykladowo przedstawiono na rysunku.Woda surowa, ewentualnie wstepnie przesaczona, plynie przez rure a. W naczy¬ niu 6 sporzadza sie roztwór, np. azotanu srebrowego lub siarczanu miedziowego, o znanym stezeniu. Roztwór ten doprowadza sie do wody rura c w ilosci, zaleznej od ilo¬ sci wody przeplywajacej przez rure a, i miesza sie go w naczyniu d z woda podda¬ wana wyjalawianiu. Mieszanina wplywa rura e do komory wyjalawiajacej /, która np. przy przeplywie cieczy w ilosci 1 000 m3/godz posiada pojemnosc 3000 m3, wo¬ bec czego kazda czasteczka wody potrze¬ buje 3 godzin do przebycia komory. Cale urzadzenie powinno byc sporzadzone z ma¬ terialu niemetalowego, np. ze szkla, betonu i t. d., albo tez musi byc sporzadzone z ta¬ kiego metalu lub wylozone takim metalem, który jest nie mniej szlachetny, niz metal — 3 —soli wyjalawiajacej. Komore do wyjalawia¬ nia mozna w dowolny sposób podzielic na czesci, np. za pomoca przegród g. Mozna tez wypelnic komore materialem dowolnym.W celu spotegowania dzialania wyjalawia¬ jacego sporzadza sie przegrody lub material wypelniajacy z odpowiedniego metalu, nie mniej szlachetnego od metalu uzytej soli, lub powleka je takim metalem.Woda wyjalowiona wyplywa przez rure przelewowa h do komory i, sluzacej do za¬ trzymywania metalu. Glówna czescia skla¬ dowa takiej komory jest krata lub filtr k, sporzadzone np. z drucianej plecionki ze¬ laznej. Zamiast tej komory mozna zastoso¬ wac do zatrzymywania metalu wysokie na¬ czynie, wypelnione np. srutem zelaznym lub wiórami zelaznymi. Woda oczyszczona wyplywa z urzadzenia rura 7. W razie po¬ trzeby mozna dolaczyc urzadzenie do do¬ dawania do wody wapna oraz filtr do osta¬ tecznego przesaczania.Nie jest oczywiscie rzecza konieczna do¬ dawanie soli wyjalawiajacej do wody suro¬ wej w postaci roztworu nasyconego lub do¬ wolnie rozcienczonego, lecz mozna ja rów¬ niez wsypywac do wody surowej w postaci stalej uwazajac na zachowanie pozadanego stezenia. PL