Przez mieszana polimeryzacje estrów winylowych ze zwiazkami o wzorze *i c-c: c-c R» / o X Y O w którym Rx i R2 oznaczaja wodór, chloro¬ wiec, reszte kwasu sulfonowego lub reszte alkylowa, arylowa lub aralkylowa, a X i Y oznaczaja hydroksyl, alkyl, aryl lub chlo¬ rowiec albo tlen, mozna wytwarzac pro¬ dukty polimeryzacji, opisane np, w paten¬ cie polskim nr 16 130. Stosunek ilosciowy obu skladników moze sie przy tym wahac w szerokich granicach.Otrzymane wedlug wspomnianego spo¬ sobu mieszane produkty polimeryzacji, o ile zawieraja grupy,, dajace sie zmydlac, mozna przeprowadzac za pomoca srodków zmydlajacych w inne ciala, których lancu¬ chy prawdopodobnie zawieraja na prze¬ mian grupy karboksylowe i grupy hydroksy¬ lowe. Tak np. przez dluzsze gotowanie z woda mieszanego produktu polimeryzacji bezwodnika kwasu maleinowego i chlorku winylowego mozna przeprowadzic go w cia¬ lo rozpuszczalne w wodzie.To rozpuszczalne w wodzie cialo, posia-dajace prawdopo dobnie budowe kwasu o- ksykarbonowego, przechodzi jednak szybko w cialo nierozpuszczalne w wodzie, przy czym nalezy przyjac, iz przy tym nastepu¬ je przeplatanie sie poszczególnych lancu¬ chów, gdyz wysoki stopien nierozpuszczal- nosci nawet w slabych alkaliach, gdyby przyjac istnienie prostego, a nie powiaza¬ nego lancucha, bylby anormalny.W sposób podobny mozna zmydlac rów¬ niez inne mieszane produkty polimeryzacji, np. produkty otrzymane z bezwodnika kwa¬ su maleinowego i estru winylowego (octa¬ nu) ; estru kwasu maleinowego i estru winy¬ lowego i t. d. W ogóle moga znalezc zasto¬ sowanie wszystkie znane np. z patentu pol¬ skiego-nr 16130 produkty polimeryzacji, w których jednym ze skladników jest orga¬ niczny lub nieorganiczny ester winylowy.Tworza sie stale ciala o podobnych wlasci¬ wosciach, nieznacznie tylko sie rózniacych zaleznie od rodzaju skladników i ich stosun¬ ków ilosciowych. Stanowia one bialawe, mialko lub grubo sproszkowane, ziarniste lub wlókniste masy, podobne do pochod¬ nych blonnika, nierozpuszczalne zarówno w wodzie, jak i we wszelkich innych rozpu¬ szczalnikach, a ponadto nietopliwe i prak¬ tycznie biorac nie dajace sie prawie formo¬ wac. Zmydlanie mozna przeprowadzac w sposób znany, np. za pomoca mocnych kwa¬ sów, jak kwasu solnego, siarkowego, lub mocnych alkaliów, jak wodorotlenku sodo¬ wego i potasowego wzglednie weglanu so¬ dowego i potasowego. Zmydlanie mozna przeprowadzac w rozpuszczalnikach wod¬ nych i organicznych, np. w alkoholu.Obecnie wykryto, ze pomimo tych wla¬ sciwosci produkty te w rodzaju laktonów mozna ksztaltowac, jesli doda sie do nich odpowiednich srodków zmiekczajacych.Srodkami takimi sa slabo lotne lub nielotne, rozpuszczalne w wodzie albo co najmniej peczniejace w wodzie alkohole wielowarto- sciowe, zwlaszcza glikole, gliceryna, sorbit, pentaerytryt, wieloglikole albo tez kwasy oksykarbonowe, np. kwas glikolowy, mle¬ kowy, cukrowy i t. d., a wiec w ogóle alko¬ hole, które obok grupy hydroksylowej za¬ wieraja co najmniej jeszcze jedna grupe hydroksylowa lub tez karboksylowa.Przez mieszanie tych srodków ze zwiaz¬ kiem polimeryzowanym, ewentualnie z do¬ datkiem pewnej ilosci wody, otrzymuje sie mase plastyczna, która pozwala sie latwo ksztaltowac w sposób zwykly. Za pomoca odpowiednich urzadzen mechanicznych (tloczni i t. d.) mozna wykonywac z tej ma¬ sy plyty, tasmy, rury lub inne przedmioty uksztaltowane. Oprócz srodka zmiekczaja¬ cego mozna dodawac, rozumie sie, równiez innych materialów wypelniajacych najroz¬ maitszego rodzaju, np. sadzy, cynku, tlenku cynkowego, tlenku magnezowego, minii, tlenku zelaza. Przy wytlaczaniu stosuje sie najlepiej temperature 80°C — 120^0, moz¬ na jednak stlaczac w temperaturze wyz¬ szej, np. w temperaturze mniej wiecej 140*0. Cisnienie stosuje sie zaleznie od skladu mieszaniny; moze ono wynosic 5 — 150 kg/cm2.Ilosc dodawanego alkoholu moze sie równiez wahac w granicach szerokich; naj¬ lepiej bierze sie najwyzej taka sama ilosc alkoholu jak stalego mieszanego produktu polimeryzacji, mozna jednak stosowac rów¬ niez 20 — 100% alkoholu.Podobnie rzecz sie ma z iloscia wody, która to ilosc moze wynosic 10 — 120% produktu polimeryzacji.Przedmioty otrzymane tym sposobem wykazuja w stosunku do znanych dotych^ czas mas sztucznych te znaczna wyzszosc, iz obok duzej elastycznosci i wytrzymalo¬ sci na silne naprezenia mechaniczne posia¬ daja odpornosc na dzialanie wszelkich roz¬ puszczalników, nawet bardzo silnie dziala¬ jacych, jak równiez mieszanin rozpuszczal¬ ników, a ponadto równiez na dzialanie wo¬ dy. Jest to rzecza zastanawiajaca, gdyz wiekszosc mas plastycznych wzglednie u- ksztaltowane z nich przedmioty, jesli posia- — 2 —daja duza elastycznosc, sa wrazliwe na roz¬ puszczalniki (kauczuk, pochodne blonnika, inne polimery syntetyczne) albo w przypad¬ ku nierozpuszczalnosci sa stosunkowo kru¬ che (masy fenoloaldehydowe, kazeino-alde- hydowe, fibra wulkanizacyjna, dajace sie tloczyc masy mocznikowe].Szczególnie jednak godna uwagi jest odpornosc na dzialanie wody ze wzgledu na uzycie rozpuszczalnych w wodzie srodków zmiekczajacych. Chociaz srodki te przy ksztaltowaniu, które uskutecznia sie prze¬ waznie w temperaturze ponizej 100°C, naj¬ prawdopodobniej nie lacza sie chemicznie z cialami spolimeryzowanymi, sa one jednak tak scisle zwiazane, iz tylko z trudem daja sie rozpuscic ponownie za pomoca goracej wody.Te wlasciwosci mas, otrzymywanych sposobem wedlug powyzszego wynalazku, czynia je przydatnymi do zastosowania w przemysle do wyrobu przedmiotów takich, jak zbiorniki, przewody, szczeliwo, które stykaja sie z rozpuszczalnikami, zwlaszcza z materialami pednymi, np. z benzyna.Przyklad I. 100 czesci wagowych pro¬ duktu zmydlenia mieszanego produktu po¬ limeryzacji chlorku winylowego i bezwodni¬ ka kwasu maleinowego zmieszano z 30 cze¬ sciami wagowymi gliceryny i sprasowano pod wysokim cisnieniem w temperaturze 120°C na plyty, które stanowia bardzo ela¬ styczny i odporny na dzialanie rozpuszczal¬ ników material uszczelniajacy (szczeli¬ wo).Przyklad IL 100 czesci wagowych pro¬ duktu zmydlenia mieszanego produktu po¬ limeryzacji octanu winylowego i bezwodni¬ ka kwasu maleinowego miesza sie doklad¬ nie z 25 ozesciami wagowymi dwubutyleno- glikolu oraz 50 czesciami wagowymi wody i wytwarza z tej masy w temperaturze mniej wiecej 80°C w prasie pasmowej weze.Weze te sa nadzwyczaj elastyczne, posia¬ daja duza wytrzymalosc na ciagnienie i nie sa wrazliwe na dzialanie rozpuszczalników organicznych lub mieszanin materialów pednych. o ,i*:^ Przyklad IIL 100 czesci wagowych produktu zmydlenia mieszanego produktu polimeryzacji octanu winylowego i estru dwumetylowegó kwasu maleinowego miesza sie dokladnie z 30 czesciami wagowymi kwasu glikolowego, 80 czesciami wagowy¬ mi wody i 50 czesciami wagowymi, sa¬ dzy. Z mieszaniny tej wytlacza sie^ jak o- pisano w przykladzie II, weze, które obok bardzo duzej wytrzymalosci mechanicznej posiadaja zupelna odpornosc na dzialanie rozpuszczalników organicznych i sa nie¬ wrazliwe na dzialanie wody.Przyklad IV. 100 czesci wagowych produktu zmydlenia mieszanego produktu polimeryzacji 4 czesci wagowych mrówcza¬ nu winylowego i 1 czesci wagowej estru dwumetylowegó kwasu maleinowego mie¬ sza sie dokladnie z 45 czesciami wagowymi trójetanoloaminy oraz 100 czesciami wa¬ gowymi wody i z masy tej wytlacza sie we¬ ze w temperaturze 80 — 90°C. Weze te po wysuszeniu posiadaja nadzwyczaj duza wytrzymalosc na ciagnienie i duza elastycz¬ nosc i nie sa wrazliwe na dzialanie orga¬ nicznych rozpuszczalników i materialów pednych.Przyklad V. Do mieszaniny wedlug przykladu poprzedniego dodaje sie 30 cze¬ sci wagowych rozwlóknionych odpadków skórzanych i miesza. Wytworzone z tej mieszaniny weze odznaczaja sie wybitna wytrzymaloscia. W celu zwiekszenia ich odpornosci na dzialanie zewnetrzne wody mozna je pokryc ponadto odpowiednim la¬ kierem, np. lakierem, otrzymanym z acety¬ locelulozy lub z mrówczanu wielowinylo- wego. Do lakieru mozna dodawac pigmen¬ tów wszelkiego rodzaju, miedzy innymi bra¬ zu glinowego. PL