Wynalazek niniejszy dotyczy rozrusz¬ ników do silników spalinowych, zwlaszcza zas rozruszników, zaopatrzonych w wiruja¬ ca mase zamachowa, w których narzad na¬ pedowy, sprzegany dowolnie z odnosnym narzadem napedzanego' silnika, polaczony jest z napedzajacym go narzadem rozrusz¬ nika za pomoca samoczynnie dzialajacego sprzegla tarczowo - ciernego W wykona¬ niu rozrusznika wedlug wynalazku sprzeglo to zaczynai przekazywac naped przy uzy¬ ciu narzadu .naciskowego, przesuwanego' w kierunku osi, dopiero w chwili, gdy narzad napedowy zajal wlasciwe polozenie, a to dlatego, ze tarcze cierne sprzegla w stanie spoczynku wolne sa od nacisku, wywiera¬ nego przez wspomniany narzad naciskowy.W przypadku, gdy w rozrusznikach tego rodzaju pomiedzy sprzeglo' cierne a narzad napedowy nalezy wstawic przekladnie ze¬ bata, azeby otrzymac male wymiary sprze¬ gla, to wynikaja pewne trudnosci przy roz¬ rzadzaniu rozrusznika w zaleznosci od ru¬ chu narzadu napedowego.W rozruszniku wedlug wynalazku uzy¬ skuje sie zwarta budowe sprzegla dzieki te¬ mu, ze do rozrzadzania sprzegla stosuje sie uklad dzwigni i drazków, przeznaczony do sprzegania narzadu napedowegoi i prze¬ chodzacy poprzez sprzeglo i poprzez prze¬ kladnie zebata.Na rysunku przedstawiony jest w prze-kroju podluznym przyklad wykonania przedmiotu wynalazku w postaci rozrusz¬ nika \ wirujaca masa zamachowa.Cytra 1 oznacza wydrazony wal nape¬ dowy, wprawiany w ruch obrotowy, np. za pomoca isilnika elektrycznego. Na wale / zaklinowane jest kolo zebate 2, zaopatrzo¬ ne w kolnierz, do którego przymocowane jest kolo zamachowe 3, stanowiace wiruja^ ca mase zamachowa rozrusznika. Kolo zeba¬ te 2 zazebia sie z obiegowym planetarnym kolem zebatym 4, osadzonym obracalnie na czopie 5, który z kolei osadzony jest w otworze tulei 6. Tuleja 6 umieszczona jest obracalnie w oslonie 7 rozrusznika i stano¬ wi napedzajaca czesc sprzegla tarczowo - ciernego. Czesc napedzana tego sprzegla stanowi nakretka 8, ikitóra moze byc nakre- caifa na tulesje 9, umieszczona w lozysku tarczy 13, ^stanowiacej czesc oslony calego rozrusznika;. Nakretka 8 posiada kilka o- siowych wydrazen 50, w których umiesz¬ czone sa sworznie 51 oraz sprezyny 52, przeciwdzialajace naciskowi nakretki 8 na tarcze cierne 10. Oprócz tego kolnierz na¬ kretki 8 jest równiez zaopatrzony w kilka wydrazen 53, w których umieszczone sa slabe sprezyny 54, wywierajace na tancze cierne 10 stosunkowo niewielki nacisk w ich polozeniu spoczynku. Pomiedzy tuleja 6 a nakretka 8 znajduje sie pewna liczba tarcz ciernych 10, przy czym jako lozysko opo¬ rowe tych tarcz ciernych sluzy plyta 11 o- raz sprezynujace tarcze 12, mogace sie o- pierac o lozysko 13 tulei 9. Wystajacy ze sprzegla koniec tulei 9 posiada postac kola zebatego 14, napedzajacego za posredni¬ ctwem dwustopniowej przekladni plane¬ tarnej 15, 16, 17 nakretke jarzmowa 18, u- mieszczona w lozysku przedniej czesci 19 oslony rojzruistznika. W nakretce jarzmowej 18 umieszczona jest tarcza klowa 20 sprze¬ gla, która polaczona jest z nakretka jarz¬ mowa 18 za pomoca gwintu 21 o duzym skoku. Na zewnetrznym koncu nakretki jarzmowej umieszczona jest nasadka zde¬ rzakowa 22, ograniczajaca suw tarczy klo¬ wej 20 po jej zazebieniu sie z przeciw¬ legla tarcza klowa, przymocowana do kor¬ bowego walu silnika.Tarcza klowa 20 sprzegla przymocowa¬ na jest do preta rozrzadczego 23, który przechodzi poprzez przekladnie planetar¬ na, sprzeglo cierne i wydrazony wal 1 i mo¬ ze byc przesuwany za pomoca dowolnego urzadzenia (nie przedstawionego na rysun¬ ku), np. za pomoca dzwigni lub elektro¬ magnesu. W tulei 9 i w nakretce jarzmowej 18 umieszczona jest podporowa tuleja lo¬ zyskowa 24, zabezpieczona przeciwko po¬ dluznemu przesuwaniu sie przez pierscien 25, wchodzacy miedzy tuleje 9 a piaste na¬ kretki jarzmowej 18.Na koniec tulei 24 nakrecona jest kap¬ turowa nakretka 26. Pomiedzy ta nakretka a pierscieniem 27 preta rozrzadczego 23 umieszczona jest napieta sprezyna cisnaca, która usiluje wyciagnac tarcze klowa z powrotem ku tylowi w polozenie wylaczo¬ ne. Na precie 27 osadzona jest przesuwnie pomiedzy pierscieniem 27 a walem / tuleja w postaci dzwonu 28, którego zewnetrzny brzeg obejmuje nakretke 8 i przylega swa czolowa powierzchnia do skrajnej tarczy ciernej sprzegla ciernego. Pret rozrzadlczy 23 po stronie przeciwleglej tarczy klowej 20, zaopatrzony jeist poza dzwonem 28 w odsadke 29, która w czasie polozenia spo¬ czynku tarczy klowej odlegla jest od dzwo¬ nu 28 o odstep równy odlcinkowi a. Odcinek a jest nieco krótszy, niz odcinek b, równy suwowi tarczy klowej podczas jej sprzega¬ nia z przeciwlegla tarcza klowa az do oparcia o nasadke zderzakowa 22.W celu uruchomienia silnika nalezy, wprowadzic z poczatku mase zamachowa w szybki ruch obrotowy. Przy tym ruchu obra¬ ca sie takze i sprzeglo cierne, przenoszac na przekladnie planetarna i na tarcze klo¬ wa stosunkowo niewielki moment obrotowy, poniewaz tarcze sprzegla pozostaja jedy¬ nie pod naciskiem slabych sprezyn 54. Nie- — 2 —pozadane samocayne wkrecanie sie tarczy klowej 20 w gwintowana nakretke jarzmo¬ wa 18 o duzym skoku uniemozliwione jest przez sprezyne, ciagnaca ja wstecz ku tylo¬ wi rozrusznika. Po wprawieniu masy zama¬ chowej w szybki ruch obrotowy nalezy wlaczyc tarcze klowa 20 za pomoca preta rozrzadczego 23, z chwila zas, gdy tylko tarcze klowe zostana wzajemnie zazebione, ruch sprzegajacy tarczy klowej 20 wspo¬ magany jest przez nacisk gwintu 21. Gdy tarcza klowa 20, wzglednie pret 23 przesu- nie sie o droge równa odcinkowi a, odsadka 29 natrafia na dzwon 28 i dociska go do tarcz ciernych. 10. Wskutek powiekszone¬ go nacisku na tarcze przenoszony przez sprzeglo moment obrotowy wzrasta tak dalece, ze nakretka 8 sprzegla, nakrecajac sie na tuleje 9, przezwycieza sile napiecia sprezyn 52, usilujacych utrzymywac te na¬ kretke w pewnej odleglosci od tarcz 10, i dociska te tarcze z wielka sila, dzieki cze¬ mu sprzeglo cierne przekazuje ostatecznie cala prace rozruchowego silnika na nape¬ dzany wal korbowy uruchomianego silnika spalinowego. PL