Elektryczne wysokoprezne rurowe lam¬ py wyladowcze z elektrodami zarowymi, napelnione mieszanina gazów, pracuja prze¬ waznie w polozeniu pionowym, pomimo, ze praca ich w polozeniu poziomym w wielu przypadkach przedstawialaby wielkie zale¬ ty pod wzgledem optycznym. Przyczyna te¬ go lezy w okolicznosci, ze przy poziomym lub w przyblizeniu poziomym polozeniu lampy rurowej zwezony luk wyladowania jest wypychany ku górze przez prady kon¬ wekcyjne, wystepujace ze szczególna sila przy wyladowaniach pod wysokim cisnie¬ niem, i zbliza sie w sposób niedopuszczalny do scianki banki rurowej, która nie wytrzy¬ muje wysokiej temperatury luku.W celu usuniecia tej wady w wyladow^ czej lampie rurowej wedlug wynalazku ko¬ rzysta sie ze znanego wplywu, jaki wywie¬ ra pole magnetyczne na luk elektryczny.Elektromagnesowi nadaje sie jednak ksztalt, nie stosowany dotychczas, i umiesz¬ cza sie w sposób odmienny.Wedlug wynalazku powyzej lampy ru¬ rowej, umieszczonej poziomo lub prawie poziomo, umieszcza sie elektromagnes, któ¬ ry jednoczesnie sluzy w znany sposób jako opornik dodatkowy. Rdzen elektromagnesu przebiega równolegle doi banki rurowej wzdluz calej jej dlugosci i jest owiniety dfrutem, którego zwoje sa równiez równole¬ gle do dlugosci banki rurowej, tak izwzdluz calej banki rurowej powstaja linie pola magnetycznego, przebiegajace poprze¬ cznie do kierunku osi banki rurowej* Ma to ten skutek, ze luk, powstajacy przy wyla¬ dowaniu, podlega dzialaniu pola magnety¬ cznego nie tylko w kilku oddzielnych miej¬ scach, lecz na calej dlugosci banki rurowej beiz zadnych przerw i jest stlaczany w ten sposób niezawodnie w polozenie poziome.Wazna zaleta nowego ksztaltu i nowego u- mieszczenia elektromagnesu polega równiez na tym, ze wskutek malej odleglosci obu biegunów od banki rurowej natezenie sku¬ tecznego pola magnetycznego jest bardzo duze bezposrednio pod elektromagnesem, a wiec w górnej czesci banki rurowej, slabnie jednak szybko w kierunku ku osi banki ru¬ rowej.Tego rodzaju szybko slabnace pole ma¬ gnetyczne osiaga sie wówczas, gdy rdzen elektromagnesu jest utworzony z blachy w ten sposób, iz posiada w przekroju ksztalt litery U, przy czym skierowane ku dolowi ramiona sa przygiete ku sobie i obejmuja dolna czesc uzwojenia elektromagnesu.Przy zastosowaniu takiego elektromagnesu, dzieki szybkiemu wzrastaniu natezenia po¬ la magnetycznego w miare zblizania sie do biegunów elektromagnesu, luk, nawet przy nieznacznym przesunieciu sie ku górze, na¬ potyka duzo silniejsze pole magnetyczne, przeciwdzialajace jego przesuwowi. Z dru¬ giej strony podczas zapalania lampy nate¬ zenie pradu wyladowania, plynacego rów¬ niez i przez uzwojenie elektromagnesu, jest duze, a cisnienie gazów wewnatrz lampy jest nieduze jak równiez nieduze sa prady konwekcyjne w jej wnetrzu i wobec tego luk nie moze byc zepchniety przez pole ma¬ gnetyczne, wytwarzane przez elektroma¬ gnes, az do dolnej scianki banki lampy, po¬ niewaz linie pola magnetycznego gromadza sie tylko w poblizu brzegów rdzenia z bla¬ chy. Wraz ze wzrostem odleglosci od tych brzegów natezenie pola magnetycznego spada nadzwyczaj szyhko i staje sie poni¬ zej osi rurowej banki lampy znikomo male.W celu ochrony dolnej scianki rurowej banki lampy i w celu osiagniecia szczegól¬ nie duzego spadku natezenia pola magne¬ tycznego w kierunku, prostopadlym do osi rurowej banki lampy, mozna w mysl wy¬ nalazku zastosowac jeszcze dodatkowe po¬ le magnetyczne, posiadajace kierunek, prze¬ ciwny do kierunku pola, wychodzacego z rdzenia blaszanego, lecz przebiegajace tyl¬ ko w dolnej czesci rurowej banki lampy i wytwarzajace w tej czesci banki rurowej sile, dzialajaca na luk, lecz zwrócona ku górze. Takie pole o kierunku przeciwnym mozna np. wytworzyc przez otoczenie gór¬ nej polowy uzwojenia elektromagnesu pla¬ szczem blaszanym, majacym w przekroju równiez ksztalt litery U o ramionach, zwró¬ conych ku dolowi i przygietych nieco ku sobie.Stwierdzono, ze luk w wysokopreznej lampie posiada nie we wszystkich miejscach banki rurowej jednakowo* silna tendencje do przesuwania sie ku górze i ze w poblizu elektrod tendencja ta jest szczególnie sil¬ na. Wskazanym jest przeto wykonac elek¬ tromagnes tak, aby wytwarzal on w pobli¬ zu elektrod pole magnetyczne silniejsze, niz w srodkowej czesci lampy rurowej. Mozna to osiagnac w dogodny sposób przez osla¬ bienie poprzecznego przekroju rdzenia bla¬ szanego w jego czesci srodkowej, np. przez wykonanie w nim Otworów, powodujacych powstawanie w srodkowej czesci rury pola magnetycznego o mniejszym natezeniu.Ten sam skutek mozaa osiagnac przez zastosowanie plaszcza blaszanego, obejmu¬ jacego tylko srodkowa czesc dlugiego elek¬ tromagnesu, poniewaz dodatkowe pole ma¬ gnetyczne, wychodzace z plaszcza blasza¬ nego, powoduje równiez oslabienie magne¬ tycznego pola rdzenia.Oczywiscie mozna w razie potrzeby za¬ opatrzyc równiez i plaszcz blaszany w pew¬ na liczbe zwojów, wlaczonych w szereg do - i -iizWójenia rdzenia, lecz nawinietych w ten sposób, ze kierunek pradu jest w nich przeciwny, niz w uzwojeniu zasadniczym, to jest w uzwojeniu rdzenia.Przy wyposazeniu wysokopreznych ru¬ rowych lamp wyladowczych w elektroma¬ gnes zjawia sie poza tym jeszcze zagadnie¬ nie takiego umieszczenia elektromagnesu, posiadajacego znaczne rozmiary, aby z je¬ dnej strony osiagnac dostatecznie duza si¬ le, dzialajaca na luk elektryczny, z drugiej zas strony mozliwie jak najmniej przeszka¬ dzac wlasciwemu wypromieniowywamiu swiatla przez lampe.Zagadnienie to rozwiazuje sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze elektromagnes umieszcza sie na tylnej stronie reflektora, polozonego ponad banka rurowa lampy i posiadajacego ksztalt litery V, przy czym reflektor musi byc wykonany z materialu niemagnetycznego, aby ,nie wywolywac e- kranujacego dzialania na linie pola magne¬ tycznego, wytwarzanego przez elektroma¬ gnes1.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wysokopreznej rurowej lampy wyladowczej wedlug wynalazku wraz z re¬ flektorem i elektromagnesem. Fig. 1 przed¬ stawia widok z przodu, a fig. 2 — przekrój wysokopreznej rurowej lampy wyladow¬ czej. Fig. 3 przedstawia osobno elektroma¬ gnes w podzialce powiekszonej.Na tylnej stronie reflektora 2, posiada¬ jacego w przekroju ksztalt rozwartej litery V i lezacego bezposrednio nad wysokoprez¬ na rurowa lampa wyladowcza, umieszczo¬ ny jest elektromagnes z rdzeniem blasza¬ nym 3, posiadajacym w przekroju ksztalt litery U i zaopatrzonym w uzwojenie 4, 5.Elektromagnes jest nakryty plaszczem bla¬ szanym 6, posiadajacym w przekroju rów¬ niez ksztalt litery U. Rdzen blaszany 3, plaszcz blaszany 6 oraz uzwojenie 4, 5 sa umieszczone wzdluz reflektora 2, a wiec równolegle do osi banki rurowej. Rdzen blaszany 3 obejmuje dolna polowe 5 uzwo¬ jenia, a jego ramiona 3\ zwrócone ku dolo¬ wi, sa przygiete ku sobie tak dalece, ze brzegi ich, lezace na reflektorze 2, prawie dotykaja sie nawzajem. Plaszcz blaszany 6, posiadajacy w przekroju poprzecznym ksztalt, podobny do ksztaltu rdzenia 3, o- bejmuje górna polowe 4 uzwojenia, przy czym jego ramiona 6' sa przygiete ku dolo¬ wi i ku sobie tak dalece, ze pomiedzy nimi a rdzeniem blaszanym 3 pozostaje tylko nieduzy odstep. Do zamocowania plaszcza blaszanego 6 w pewnej odleglosci od re¬ flektora 2 sluza palaki 7 z materialu nie¬ magnetycznego. Linie x uzmyslawiaja pole magnetyczne, wybiegajace z brzegów rdze¬ nia blaszanego 3 i przebiegajace np. od prawej ku lewej rece, podczas gdy linie y symbolizuja pole magnetyczne, wychodzace z brzegów plaszcza 6 i biegnace w kierunku przeciwnym do kierunku pola magnetycz¬ nego uprzednio wspomnianego, a wiec od reki lewej ku prawej. Liczba zwojów uzwo¬ jenia 4, 5 elektromagnesu oraz kierunek pradu w nich sa tak obrane, iz w górnej czesci lampy wyladowczej 1 powstaje silne pole magnetyczne, zwrócone w lewo, poni¬ zej zas osi lampy wystepuje pole magnety¬ czne, zwrócone w prawo. Tego rodzaju po¬ le magnetyczne, zlozone z dwóch pól ma¬ gnetycznych, utrzymuje luk elektryczny w pewnej odleglosci zarówno od dolnej, jak i od górnej scianki banki i zmusza go do prostoliniowego przebiegania od jednej e- lektrody do drugiej.Uzwojenie 4, 5 elektromagnesu jest wla¬ czone tak, jak to jest stosowane powszech¬ nie, to znaczy w szereg z lampa wyladow¬ cza; sluzy ono przeto zarazem jako opor¬ nik dodatkowy, tak iz stosowanie osobnego opornika dodatkowego moze w wielu przy¬ padkach byc zbyteczne.Jak uwidoczniono na fig. 3, plaszcz bla¬ szany 6 moze byc wykonany w ten sposób, ze obejmuje tylko srodkowa czesc elektro¬ magnesu, aby uniknac w ten sposób osla¬ bienia pola magnetycznego, wychodzacego 1 - 3 —z rdzenia 3, w poblizu konców banki, po¬ niewaz wlasnie w tych koncach potrzebne jest silne pole magnetyczne, wychodzace z tego rdzenia.Azeby uczynic wyladowcza lampe ruro¬ wa niewrazliwa na wahania pradu, celowe jest w wielu przypadkach nadanie rdzenio¬ wi, a ewentualnie plaszczowi blaszanemu takich wymiarów, aby przy normalnym pra¬ dzie roboczym lampy czesci te byly silnie nasycone magnetycznie. PL