Wiadomo, ze weglowodory parafinowe mozna wytwarzac z tlenku wegla i wodoru pod zwyklym cisnieniem w podwyzszonej temperaturze w obecnosci katalizatorów.Zaleznie od (rodzaju katalizatora nastepuje przy tym wczesniej lub pózniej zmniejsze¬ nie sie jegoi sprawnosci, co nalezy przypi¬ sac osadzaniu sie na katalizatorze weglo¬ wodorów parafinowych o duzym ciezarze czasteczkowym, zwlaszcza stalych. W zna¬ nych sposobach katalizatory sa czestokroc umocowywane w nieruchomych, cienkich rurkach wzglednie komorach, chlodzonych z zewnatrz w celu odprowadzania ciepla reakcji. Poniewaz wskutek osadzania sie parafin na katalizatorze przeplyw gazu zo¬ staje z czasem znacznie utrudniony, moga nastapic wówczas z latwoscia przegrzania, a tym samym uszkodzenie katalizatora i po¬ gorszenie wydajnosci. Z tych wzgledów u- silowano dotychczas stosowac katalizato¬ ry, które przy mozliwie duzej wydajnosci benzyny i olejów srednich powoduja nie¬ wielka wydajnosc parafin o duzym cieza¬ rze czasteczkowym, przez co sa czynne w ciagu mozliwie dlugiego okresu czasu.Obecnie wykryto, ze wyzej wymieniona reakcje, przebiegajaca w. fazie gazowej, mozna przeprowadzac w bardzo korzystny sposób, jezeli podczas reakcji staly katali¬ zator przeprowadza sie w sposób ciagly przez komore reakcyjna, a po opuszczeniu jej uwalnia sie go calkowicie lub czesciowo od parafin, po czym, ewentualnie po dal-szym procesie regeneracji, wprowadza sie go ponownie .do naczynia reakcyjnego. Re- generacje te juozip. przeprowadzac np. pfzez prazenie uwolnionych od parafiny ka¬ talizatorów i ewentualnie nastepujaca po nim obróbke redukujaca w temperaturze podwyzszonej.W przeciwienstwie do dotychczas prze¬ prowadzonych prób, majacych na celu o- trzymywanie mozliwie duzej wydajnosci benzyny, okazalo sie wedlug wynalazku ni¬ niejszego, ze szczególnie korzystne sa takie katalizatory, które powoduja mozliwie du¬ za wydajnosc parafiny. Jako takie katali¬ zatory nalezy wymienic zwlaszcza metale 8-ej grupy ukladu okresowego, jak np ze¬ lazo lub nikiel, zawierajace ciala reagujace zasadowo, ewentualnie razem z innymi me¬ talami lub tlenkami metali, z zastosowa¬ niem nosników lub bez nich. Dotychczas u- wazano, ze tego rodzaju katalizatory nie nadaja sie do przeprowadzania wymienio¬ nych procesów z powodu zbyt wczesnego zmniejszania sie ich sprawnosci i koniecz¬ nosci szybkiego przerywania biegu pro¬ cesu.Jako komory reakcyjne do przeprowa¬ dzania sposobu niniejszego nadaja sie np. lak zwane piece talerzowe, w których kata¬ lizator, umieszczony cienka warstwa, jest stale poruszany za pomoca skrobaczek na plytach lub talerzach, umieszczonych jed¬ ne nad drugimi. Katalizator jest przesuwa¬ ny przy tym z jednego talerza na drugi i przechodzi w ten sposób przez cala komore reakcyjna. ,W celu usuwania ciepla reakcji przez talerze te przeprowadza sie srodek chlodzacy, np. olej. Gazy reakcyjne dopro¬ wadza sie do komory reakcyjnej w odpo¬ wiednim miejscu, np. w przeciwpradzie do katalizatora, a powstajace produkty reak¬ cji odprowadza sie do odpowiednich urza¬ dzen skraplajacych wzglednie adsorpcyj- nych w celu oddzielenia ich od gazów. Ja¬ ko komory reakcyjne mozna równiez stoso¬ wac piece obrotowe z wiazkami rurek, np. umieszczone pochylo, z wbudowanym urza¬ dzeniem slimakowym lub bez takiego urza¬ dzenia, a poza tym równiez zwykle obroto¬ we piece rurowe. Korzystna temperature re¬ akcyjna mozna szczególnie latwo utrzymy¬ wac dzieki temu, ze warstwy katalizatora, tworzace sie w rurach podczas ruchu obro¬ towego pieca, sa dostatecznie cienkie; taki sposób przeprowadzania procesu daje sie równiez z latwoscia uskuteczniac r i pod wzgledem mechanicznym. Przez dobranie odpowiedniego kata nachylenia obroto¬ wych pieców rurowych wzglednie ich szyb¬ kosci obrotowej mozna osiagnac najko¬ rzystniejsze warunki przebiegu procesu. W celu unikniecia przeszkód mechanicznych mozna zastosowac do spulchniania nagro¬ madzen katalizatorów np. lancuchy zelazne lub inne urzadzenia mechaniczne. Kataliza¬ tory te mozna równiez przeprowadzac przez komore reakcyjna za pomoca tasmy bez konca, przy czym tasme te prowadzi sie po chlodzonej podkladce.Katalizator mozna doprowadzac do ko¬ mory reakcyjnej za pomoca urzadzen daw¬ kujacych wzglednie szlamujacych stosujac podgrzewanie np. za pomoca gazów odlo¬ towych.Utworzone parafiny usuwa sie z katali¬ zatora badz w samym urzadzeniu (zawiera¬ jacym jednoczesnie urzadzenie do odpro¬ wadzania katalizatora), badz w urzadzeniu oddzielnym, np. przez lugowanie za pomo¬ ca odpowiednich rozpuszczalników.W razie potrzeby katalizator mozna od¬ zyskiwac i ponownie wprowadzac do ko¬ mory reakcyjnej, ewentualnie z dodatkiem swiezego katalizatora.Gazy reakcyjne, które uchodza wraz z powstajacymi jednoczesnie weglowodora¬ mi nizej wrzacymi, doprowadza sie do u- nzadzenia skraplajacego wzglednie adsorp- cyjnego po uprzednim wyzyskaniu ich cie¬ pla do podgrzewania swiezych gazów.Cieplo, odprowadzane za pomoca srod¬ ka chlodzacego, doplywajacego do komory — 2 —reakcyjnej, moze byc zuzytkowane do wy¬ twarzania pary lub w inny sposób.Przyklad. Katalizator B wprowadza sie, jak to uwidoczniono na rysunku, z u- rzadzenia zasilajacego A do naczynia reak¬ cyjnego C. W naczyniu tym/najduja sie wydrazone talerze D, umieszczone jedne nad drugimi. Skrobaczki F, osadzone na wale E, przesuwaja cienkie warstwy Jcatali- zatora na talerzach, dzieki czemu przecho¬ dzi on przez cale naczynie reakcyjne, Do¬ biera sie przy ,tym taka szybkosc przesu¬ wania sie katalizatora przez naczynie reak¬ cyjne, aby na katalizatorze tym zbieraly sie parafiny o duzym ciezarze czasteczko¬ wym. Katalizator wzbogacony w parafine przechodzi przez czesc G naczynia reak¬ cyjnego C do urzadzenia H, sluzacego do usuwania katalizatora. W naczyniu J, przy¬ laczonym do urzadzenia H, katalizator zo¬ staje calkowicie lub czesciowo uwolniony od osadzonych na nim parafin przez lugo¬ wanie za pomoca rozpuszczalników, po czym doprowadza sie go za pomoca prze¬ kladni slimakowej K do podnosnika ku¬ belkowego L, a .nastepnie do naczynia zasi¬ lajacego A.W przypadku, gdy w aparacie stosuje sie ruch przeciwpradowy materialów, gazy reakcyjne doprowadza sie przez otwór wlo¬ towy Af, a usuwa przez otwór wylotowy N.Wewnatrz wydrazonych talerzy D prze¬ plywa odpowiedni srodek chlodzacy, do¬ prowadzany ze zbiornika (na rysunku nieu- widoczniony) za pomoca pomp O i prowa¬ dzony celowo w oddzielnym obiegu kolo¬ wym. Cieplo, unoszone tym srodkiem chlo¬ dzacym, zostaje wyzyskane w urzadze¬ niu P. PL