Wynalazek dotyczy napedu do pojaz¬ dów z pednia hydrauliczna do przenoslzenia ruchu na os napedowa. Celem wynalazku jest taka konstrukcja, która by przy seryj¬ nym wytwarzaniu jej czesci, odpowiadajac pod wszelkimi wzgledami rozmaitym wy¬ maganiom, mogla byc wbudowana zwlasz- czai ck pojazdów o czestej zmianie szybko¬ sci i kierunku jazdy.Przy stosowaniu napedów do budbwy pojazdów konieczna jest, zaleznie od ro¬ dzaju pojazdu, moznosc polaczenia w roz¬ maity sposób silnika z walem napedzaja¬ cym z jednej, a kól pedzacych z walem na¬ pedzanym — z drugiej strony. Np. moga byc one umieszczone po jednej i tej samej stronie pedni, jak równiez po przeciwle¬ glych stronach; równiez moze byc koniecz¬ na zamiana obu konców walu napedzajace¬ go pod wzgledem kierunku obrotu, który jest jednoznaczny przy przekladni hydrau¬ licznej z nieruchomym kolem kierowniczym dla zmiany momentu obrotowego, W prze¬ ciwienstwie do tego, celem wynalazku jest to, by wszystkie czesci pedni, poza walami wzglednie koncami walów, byly jednakowe, celem umozliwienia seryjnego wytwarzania tak, by produkcja stala sie ekonomiczna.Dla osiagniecia tej ekonomicznej pro¬ dukcji seryjnej zasada niniejszego wyna¬ lazku polega na tym, ze srednica lozyska walu napedzanego po stronie napedzanejjest tak duza, ze wal napedzajacy moze byc przeprowadzony przez wydrazony wal na- pedzany; 'Osiaga sie przez to, ze oba konce walów moga wystawac z oslony zarówno po tej samej, jak i po przeciwleglych stro¬ nach pedni. Dzieki temu mozliwym jest za¬ stosowanie pedni przy rozmaitych sposo bach wbudowania, bez koniecznosci zmiany czegokolwiek w wewnetrznym ukladzie pe¬ dni* By móc zastosowac jedna konstrukcje takiego napedu dla róznych mocy, wedlug wynalazku przewidziane jest, ze liczba ob¬ rotów walu napedzajacego moze byc dosto¬ sowana do pozadanej mocy np, za pomoca przekladni kól zebatych miedzy tym walem i walem silnika. Równiez mozna zmieniac kierunek obrotu miedzy silnikiem i walem napedzajacym przy pomocy np, przekladni kól zebatych.Wynalazek nabiera szczególnego' zna¬ czenia przy zastosowaniu takich pedni wir¬ nikowych do pojazdów o czestej zmianie szybkosci i kierunku jazdy, gdzie np, we¬ dlug wynalazku dla kazdego kierunku ja¬ zdy przewidziane sa przynajmniej dwa ze¬ spoly przeplywowe, obejmujace rózne za¬ kresy szybkosci. Zespoly te moga sie skla¬ dac tylko z hydraulicznych przekladni mo- memtu obrotowego albo tez z hydrauliczne¬ go sprzegla przeplywowego i z przekladni momentu obrotowego. Zespoly, przewidzia¬ ne dla kazdego kierunku jazdy, umieszczo¬ ne sa korzystnie we wspólnej oslonie lub jeszcze lepiej, o ile to jest mozliwe, wszy¬ stkie zespoly sa umieszczone we wspólnej oslonie. Zwlaszcza korzystny uklad otrzy¬ muje sie, gdy miedzy pedniami hydraulicz¬ nymi i osia napedowa lub osiami napedo^ wyirii pojazdu przewidziana jest przynaj¬ mniej jedna nie dajaca sie wylaczac prze¬ kladnia mechaniczna, zmniejszajaca szyb¬ kosc, przy clzym strony napedzajace pedni wirnikowych sa stalle nierozlacznie sprze¬ zone z walem silnika, a strony napedzane równiez stale nierozlacznie — ze wspólnym walem napedzanym. Dzieki temu zmniej¬ szeniu szybkosci za pomoca kól zebatych zespoly wypadaja tak niewielkie nawet przy duzych mocach i malych liczbach ob¬ rotów osi napedowej pojazdu, ze mozliwe jest zastosowanie dwóch stopni szybkosci dla kazdego kierunku jazdy bez powieksze¬ nia miejsba i ciezaru w stosunku do zna¬ nych konstrukcji. Jesli przy wolnoobroto- wych silnikach przekladnie wirnikowe przy bezposrednim sprzezeniu z silnikiem bylyby za duze, to trudnosci tej mozna w prosty sposób uniknac przez wlaczenie miedzy sil¬ nikiem a pednia hydrauliczna przekladni, zwiekszajacej szybkosc. Przy odpowiednim umieszczeniu tych kól zebatych osiaga sie przy wytwarzaniu i utrzymywaniu tych pe¬ dni bardzo duza korzysc, polegajaca na tym, ze jest ona jednakowo uksztaltowana dla obu kierunków obrotu i ze takze lopat¬ ki pedni moga byc wykonane jako przysta¬ jace do siebie lub tez tak, ze jedne sa o- brazami lustrzanymi drugich. Jesli dalej u- klad wykona sie w ten sposób, ze wszystkie kola zebate beda umieszczone we wspólnej oslonie, to do tej skrzynki kól mozna przy¬ mocowac pednie hydrauliczna, skladajaca sie z wielu zespolów obiegowych, dla kaz¬ dego kierunku jazdy, jako zamknieta w so¬ bie jednostke, co pociaga za soba dalsze korzysci ze wzgledu na uproszczenie budo¬ wy i pracy urzadzenia.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku, a mianowi¬ cie fig. 1 i 2 przedstawiaja przekroje osio¬ we przez pednie hydrauliczna, przy czym konce walów polozone sa z obu stron oslo¬ ny; fig. 3 i 4 — pednie hydrauliczna, przy której wal napedzajacy i napedzany leza po tej siatmej! stronie; fig. 5 i 6 — pednie hydrauliczna, przy której wal napedzany lezy poi jednej stronie, a wal napedzajacy wystaje z oslony po obu stronach; fig. 7 przedstawia pednie hydrauliczna zlozona z przekladni wirnikowej i sprzegla wirniko¬ wego :z przeciwlegle polozonymi koncami — 2 —walów; fig. 8 — pednie hydrauliczna zlozo¬ na z przekladni wirnikowej i ze sprzegla wirnikowego, przy czym wal napedzajacy i wal napedzamy, polozone sa po tej samej stronie; fig. 9 — pednie hydrauliczna, zlo¬ zona z przekladni wirnikowej i ze sprzegla wirnikowego, przy któref wal napedzany le¬ zy po jednej stronie, a wal napedzajacy wystaje z oslony po obu stronach. Fig. 10 — 17 przedstawiaja rozne sposoby wbudo¬ wania pedni hydraulicznej do pojazdu.Wedlug rysunku, przedsitawioniego sche¬ matycznie, na wale napedzajacym A osa¬ dzone jest kolo pierwotne a1 przekladni wirnikowej W lub (i) kolo pierwotne a2 sprzegla wirnikowego K, zas na wale na- pedzamym — wtórne kolo 61 przekladni wirnikowej W lub (i) wtórne kolo b2 sprze¬ gla wirnikowego K, przy czym przy kilku kolach wtórnych sa one ze soba polaczone posrednim kolnierzem 63. W nieruchomiej oslonie C przekladni wirnikowej W umie- szczonie jest urzadzenie kierownicze c1.Fig. 7 — 9 przedstawiaja schematycznie trzy postacie wykonania pedni hydraulicz¬ nej z jedna przekladnia wirnikowa i z je¬ dnym sprzeglem wirnikowym.Na wale napedzajacym A, polaczonym z silnikiem M, osadzone sa wirniki pierwot¬ ne a1 przekladni wirnikowej oraz wirniki a2 sprzegla wirnikowego K, podczas gdy wtórne wirniki b1 przekladni wirnikowej o- raz — fr2 sprzegla wirnikowego, zlaczone posrednim kolnierzem b'6, polaczone sa z walem napedzanym B. Na nieruchomej o- slonie C umieszczone jesit urzadzenie kie¬ rownicze c1 dla przekladni wirnikowej.Budowa pedni hydraulicznej jest we¬ dlug wynalazku we wszystkich przypad¬ kach zupelnie jednakowa bez wzgledu na to, czy naped ma miejsce po stronie prze¬ kladni wirnikowej W (fig. 7), czy tez po stronie sprzegla wirnikowego K (fig. 8), czy tez po obu stronach (fig. 9).W przykladach wykonania wynalazku, przedstawionych na fig.l(X — 15r silnik na¬ pedzajacy M napedza waly napedzajace A1 i A2 pedni E1 i E2 poprzez przekladnie kól zebatych D, które sa kolami czolowymi przy równoleglym ukladzie osi silnika i osi pedni hydraulicznych (fig. 10 i 11), i kola¬ mi stozkowymi — przy prostopadlym ukla¬ dzie tych osi (fig. 12 i 13). Waly napedzane B1 i B2 pedni hydraulicznych dzialaja ha os napedowa G pojazdu poprzez przeklad¬ nie kól zebatych F, które sa kolami czolo¬ wymi, jezeli osie napedowe pojazdu sa ró¬ wnolegle do walów przekladni hydraulicz¬ nej (fig. 12 i 13), i kolami stozkowymi —- jezeli wymienione osie i waly sa do siebie prostopadle (fig. 10 i 11). Z walów B1 i B2 przekladni hydraulicznej naped moze byc przenoszony bezposrednio na wal napedza¬ ny G (fig. 10 i 12) albo tez miedzy tym wa¬ lem G i osia kól jezdnych H1 i H2 moze byc umieszczona jedna lub wiecej przekla¬ dni J, zmniejszajacych szybkosc (fig. 11 i 13). Nalezy zaznaczyc, ze nie mozna zbu¬ dowac zespolu przeplywowego dla wszyst¬ kich mozliwych zakresów szybkosci i mo¬ mentów; stosuje sie zatem dwa zespoly E1 i E2, z kórych w ogólnosci jeden jest prze¬ kladnia dla rozruchu i jazdy pod góre, a drugi jest sprzeglem dla pracy normalnej* W przykladach wykonania wynalazku, przedstawionych na fig. 14 i 15, pednie hy¬ drauliczne E1 i E2 sa umieszczone jedna za druga, a wiec moga byc bezposrednio nape¬ dzane silnikiem M przez wal napedzajacy A. Przenoszenie mocy odbywa sie przeifc waly B1 i B2 oraz przekladnie kól zebatych F, które moga byc albo kolami stozkowymi (fig. 14), albo tez kolami czolowymi (fig. 15), przy czym pierwsza z tych przekladni przenosi bezposrednio naped na wspólny wal G, a druga — poprzez kolo posrednio O. Przenoszenie mocy z walu na os wzgle¬ dnie na osie napedowe pojazdu, na któref osadzone sa kola jezdne H wzglednie H2, uskutecznia sie lancuchami L lub walami kajdanowymi N.Wedlug fig. 16 wal A silnika jest rów- - 3 -nalegly do osi napedowej G pojazdu, przy czym waly pedni hydraulicznych E1 i E1 sa umieszczone prostopadle do walu A silni¬ ka, a przenoszenie napedu odbywa sie po¬ przez posrednie przekladnie zebatych kól stozkowych D wzglednie F. Wedlug fig. 17 wal A silnika jest równiez równolegly do osi napedowej G pojazdu, przy czym waly pedni hydraulicznych E1 i E2 sa równiez u- mie&zczome równolegle do walu A silnika; w tym przypadku przenoszenie napedu od¬ bywa sie za pomoca posrednich przekladni zebatych kól czolowych D wzglednie F.Pedhie E1 i E2 posiadaja przynajmniej dwa zespoly przeplywowe, tak ze dla kaz¬ dego i obu kierunków jazdy przewidziane sa dwa zespoly przeplywowe. Korzystnie jest umiescic zespoly przeplywowe przewi¬ dziane dla kazdego z obu kierunków jazdy lub tez wszystkie zespoly przeplywowe w jednej wspólnej oslonie, jak równiez zebrac wszystkie kola zebate w jednej wspólnej o- slonie, do której przymocowane sa te ped¬ nie hydrauliczne jako zamkniete w sobie jedinoelki. Dzieki takiemu polaczeniu wszy¬ stkich czesci pedni we wspólnej oslonie ca¬ la pednie mozna calkowicie zmontowac w warsztacie, przy czym przekladnie te sa na¬ stepnie zabezpieczone podczas pracy przed kurzem i wszelkimi zanieczyszczeniami, co zapewnia trwalosc urzadzenia, Stoaowanie pedni hydraulicznej jest szczególnie korzystne jesli jej przekladnia wirnikowa posiada takie lopatki, ze przy najwiekszym spólczynniku sprawnosci sto¬ sunek miedzy wtórna i pierwotna liczba ob¬ rotów wynosi przynajmniej 0,75. Przy przekladni wirnikowej o takich lopatkach, ze attosumcak przekladni wynosi w przybli¬ zeniu 1 :1, moznai osiagnac najwieksze spól- czyrmiki sprawnosci. Oprócz tego taka prze- ktadbla wirnikowa daje moznosc zwieksza¬ nia sitosunku przekladni na wieksza szyb¬ kosc, przy dobrym spólczynniku sprawno¬ sci, co jest bardzo wazne ze wzgledu na o- szczedzanie silnik*.Jesli w pewnych przypadkach potrzeb¬ ne sa przejsciowo szczególnie duze moce pociagowe przy malych szybkosciach, np. przy pojazdach, poruszajacych sie po róz¬ nych terenach, i przy lokomotywach prze¬ tokowych, to mozna calkowicie zuzytkowac wymienione korzysci przedmiotu wynalaz¬ ku jesli sie w znalny sposób dostosuje dru¬ ga przekladnie momentu obrotowego do wyzej opisanej tak, by jej najwiekszy spól- czynnik sprawnosci lezal przy szybkosci ja¬ zdy, równej najwyzej 50% najwiekszej szybkosci. PL