Znany jest wyrób rur z pustych bloków przez wyciaganie glównie tych bloków w kierunku osiowym przy pomocy walców, ustawionych ukosnie do osi pustego bloku i toczacych sie po powierzchni zewnetrznej i wewnetrznej bloku wzdluz linii srubowych.Poszczególne walce zespolu walców, umie¬ szczone na obwodzie bloku kolejno jeden za drugim, sa wzorcowane tak, ze kazdy nastepny walec dalej obrabia miejsce blo¬ ku, uprzednio obrobione za pomoca po¬ przedniego walca. W sposobie tym albo tylko walce zewnetrzne nadaja rurze ksztalt, podczas gdy od wewnatrz umie¬ szczony jest rdzen lub walce gladkie, jako podpory, albo walce wewnetrzne biora tez udzial w przebiegu ksztaltowania lub same ksztaltuja rure, wtedy walce zewnetrzne sluza jako gladkie opory.Stosownie do rodzaju procesu ksztalto¬ wania, wykonywanego walcami wzorcowa- nymi, rozróznia sie dwie grupy walcarek.W pierwszej grupie przeprowadza sie za pomoca walców wzorcowanych proces zna¬ ny w kuinictwie pod nazwa „odsadzania przez wcinanie". Przy tym procesie pierw¬ sza1 para walców wygniata w materiale zlo¬ bek, przez, co czesc materialu zostaje prze¬ sunieta w strone jednego konca bloku; ta czesc materialu jest nastepnie gladko roz- walcowywana ku koncowi w czasie obróbki nastepnymi walcami, które poszerzaja wzglednie tez i poglebiaja zlobek, utworzo¬ ny pierwsza para walców. Przy drugim ro-dzaju ksztaltowania pusty blok zostaje przfek^talcony^za^pciniocaiiwalców wzorco- • warwych/zwezafeqyc&*sie£tozkowo, glad¬ kich lub schodkowych, w sposób odpowia¬ dajacy procesowi wyciagania.W tych znanych sposobach material, przeznaczony do walcowania, wsuwa sie z jednej strony walcarki i zostaje uchwycony walcami, które przeciskaja juz dalej ma¬ terial przez walcarke. Rura, wysunieta z walcarki po jej stronie wyjsciowej, musi byc znów doprowadzona do wejsciowej strony walcarki, aby mogla byc przewal- cowana powtórnie, o ile potrzebne jest wal¬ cowanie powtórne.Doprowadzanie obrabianej rury po przewalcowaniu z powrotem do walców jest polaczone Z trudnosciami i niedogodno¬ sciami. Walcarki do wykonywania wspom¬ nianego wyzej sposobu posiadaja zazwy¬ czaj oprawe pierscieniowa, w której osa¬ dzone sa walce zewnetrzne, napedzane za posrednictwem wrzecion walcami zebaty¬ mi, osadzonymi równiez w pierscieniowej oprawie o osi, pokrywajacej sie z osia wal¬ carki. Pomiedzy wrzecionami tymi znajdu¬ je sie material walcowany po pierwszym przejsciu przez walcarke. Material ten jest przeto w tym polozeniu niedostepny do Uchwycenia wzglednie poruszania za pomo¬ ca zurawia lub innego podnosnika. Nalezy go najpierw usunac przy pomocy innych srodków z obszaru wrzecion i przesunac przez oprawe walców zebatych tak, .azeby wystawal on na tyle, aby mógl byc uchwy¬ cony podnosnikiem i przeniesiony na stro¬ ne wejsciowa walcarki. To pociaga jednak za soba strate czasu oraz ochladzanie sie walcowanego materialu, co dla dalszego przebiegu walcowania jest bardzo nieko¬ rzystne. Jednak równiez i wtedy, gdy wal¬ ce pierscieniowej walcarki nie sa napedza¬ ne wrzecionami walcarki zebatej na tej sa¬ mej osi, lecz z boku, powrotne doprowadza¬ nie materialu do walcarki równiez powo¬ duje znaczne trudnosci, powstajace zwlasz¬ cza wskutek tego, ze w walcarce po kaz¬ dym przejsciu musza byc ponownie nasta¬ wiane zarówno walce wewnetrzne, jak i ze¬ wnetrzne.Znane sa wprawdzie takie sposoby wy¬ robu rur, przy stosowaniu których po kaz¬ dym przejsciu materialu przez walcarke nastepuje nastepne przejscie w odwrotnym kierunku, np. sposób, polegajacy na stoso- wamiu ukosnej walcarki, której walce sa wzorcowanie tak, jak to zazwyczaj stosuje sie przy wykonywaniu otworów w pelnych blokach okraglych, a wiec tak, ze czesc walców w czasie przechodzenia materialu w jednym kierunku wykonuje otwór, pod¬ czas gdy przy przejsciu materialu w kie¬ runku odwrotnym, przy odwrotnym kie¬ runku obrotu walców, inna czesc walców wyciaga wydrazony w pierwszym przebie¬ gu material nadajac mu mniejsza grubosc scianek i wieksza dlugosc. Inny znany spo¬ sób ksztaltowania materialu znanymi stoz¬ kowymi tarczami walcowymi polega na przesuwaniu materialu ruchem zwrotnym przez prowadnice, umieszczone tak, ze w jednym przypadku material jest doprowa¬ dzany do tarcz powyzej ich osi obrotu, w drugim zas — ponizej tej osi, przez co osiaga sie odwrotny kierunek walcowania bez zmiany kierunku obrotu tarcz ksztaltu¬ jacych.Te znane zmiany kierunku walcowania nie moga jednak znalezc zastosowania! przy wykonywaniu sposobów opisanych w dru¬ giej czesci opisu, poniewaz w sposobach tych powrotne wprowadzanie materialu nie jest mozliwe, gdyz walcarka nie zmienia kierunku biegu. Walce bowiem, stosowane w wymienionych sposobach, sa wzorcowa- ne tak, ze przy pierwszym przejsciu mate¬ rialu najpierw chwytaja one swymi czescia¬ mi ksztaltujacymi pusty blok w jego pier¬ wotnej grubosci, podczas gdy czesci ksztal¬ tujace innych walców tylko wtedy moga pracowac prawidlowo, gdy poprzednie walce dokonaly juz caesc ogólnej pracy - 2 —ksztaltowania, Podczas biegu Wstecznego ta¬ kiej walcarki czesci poszczególnych wal¬ ców, które ostatnio dzialaly ksztaltuj aco przy wejsciu materialu, musialyby obecnie najpierw uchwycic material obrabiany.Bylyby one przy tym zbyt silnie obciazone, tak ze walcarka moglaby ulec uszkodzeniu lub material nie zostalby nalezycie przero¬ biony.Wedlug wynalazku niniejszego material walcuje sie w obydwóch kierunkach walca¬ mi o dwóch wzorcowaniach, odpowiadaja¬ cych biegowi w kierunku naprzód i wstecz (ruchowi zwrotnemu), przy czym walce, których pierwsze wzorcowanie jest czynne przy biegu w kierunku naprzód, sa pochylo¬ ne po pierwszym biegu o taki kat, ze do wstecznego biegu drugie wzorcowanie usta¬ wia sie w odpowiednim polozeniu, zazna¬ czonym na rysunku liniami przerywanymi.Zmniejszenie grubosci walcowanego mate¬ rialu, uzyskane przy pierwszym przejsciu przez walcarke, musi byc wziete pod uwage przy wykonywaniu wzorcowania do biegu wstecznego. Kazdy z obydwóch wzorców walców zewnetrznych i wewnetrznych lub tylko walców zewnetrznych albo tylko wal¬ ców wewnetrznych sklada sie z dwóch od¬ dzielnych walców, przy czym kazdy walec posiada tylko jeden wzorzec.Na rysunku uwidoczniono tytulem przy¬ kladu kilka postaci wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia w przekroju podluznym walcarke o wahliwych walcach zewnetrznych i wewnetrznych, fig. 2 — walcarke o wahliwych walcach wewnetrz¬ nych, fig. 3 — walcarke o wahliwych wal¬ cach zewnetrznych, fig. 4 — urzadzenie do nastawiania walców, a fig. 5 — glowice rdzeniowa walcarki o dwóch walcach, z któ¬ rych kazdy posiada jeden wzorzec.W przykladzie wykonania przedstawio¬ na jest walcarka o szesciu parach walców, których czesci ksztaltujace tworza jedno- zwojowe, prawobiezne linie srubowe. Wal¬ ce zewnetrzne oznaczone sa literami Bu%9 wewnetrzne — G[6. Rura A jest wprowa¬ dzana do walcarki w pierwszym biegu w kierunku strzalki wyciagnietej linia ciagla.Dzialajace czesci ksztaltujace walców od strony wejsciowej walcarki oznaczone sa literami K{_%. W pierwszym biegu naprzód walcarki na rure dziala wzorcowanie Kv wzorcowanie zas KQ dziala na ostatku. O- ptóoz tego wzorcowania kazdy walec jest zaopatrzony we wzorcowania K4 16, przy czym wzorcowanie K\ jest utworzone przez walce, które po stronie wejsciowej walcarki tworza wzorcowanie K6, a wzorcowatnie K\ — przez te walce, które po stronie wejscio¬ wej tworza wzorcowanie Kx. Gdy przy pier¬ wszym przejsciu material obracal sie w pra¬ wo (patrzac ad stromy wejsciowej), to pod¬ czas ruchu wstecznego musi sie on obracac w lewo (patrzac z tej samej strony), to znaczy, ze material posiada w obydwóch przypadkach przy tym samym kierunku przesuwania sie ten sam kierunek obroto¬ wy. Ruch zwrotny jest oznaczony na ry¬ sunku liniami przerywanymi.W celu nastawiania wzorcowan K1_e i K'uq do czynnosci ksztaltujacej w prawi¬ dlowy sposób i w prawidlowym czasie wal¬ ce robocze sa umieszczone wahliwie, a mia¬ nowicie na fig. 1 — walce zewnetrzne i walce wewnetrzne, na fig. 2 —tylko walce wewnetrzne i na fig. 3 — tylko walce ze¬ wnetrzne. Wielkosc kata wahania odpowia¬ da tu glebokosci wgniatania materialu.Srodki obrotu, dokola których walce we¬ dlug fig. 1 — 3 moga sie wahac, leza poza walcami po stronie wejsciowej walcarki.Moga one byc jednak np. dobrane tak, ze beda lezaly wewnatrz walców lub w jakich¬ kolwiek iimych miejscach, w zaleznosci od zadanych zmian ksztaltu lub konstrukcji, walcarki. Przyklad taki jest przedstawiony na fig. 4.W przykladach wykonania wedlug fig. 2 i 3, w których wahaja sie tylko walce we¬ wnetrzne lub tylko walce zewnetrzne, ma¬ terial walcowany biegnie przy pierwszym — 3 -przejsciu, pokazanym ciagla strzalka na rysunku, jak równiez i w wykonaniu wedlug fig. 1 — swobodnie oibok drugiego wzorco¬ wania nie stykajac sie z nim wcale. Podczas ruchu wstecznego materialu walcowanego od strony wyjsciowej walcarki w kierunku, pokazanym strzalka przerywana, po prze¬ chyleniu sie wewnetrznych lub zewnetrz¬ nych walców zaczynaja dzialac wzorcowa¬ nia K1 i t. d., utworzone przez walce po¬ chylone i przeciwlegle im waloe niepo- chylone, wskutek tego, ze wahliwe walce sa wychylone nie tylko tak daleko, jak to przedstawione jest na przykladzie wedlug fig. 1, lecz dalej poza to polozenie, tak ze stozek wejsciowy walców wewnetrznych i zewnetrznych powoduje zwiekszenie lub zmniejszenie srednicy materialu walcowa¬ nego, jak to pokazano w miejscu F liniami przerywanymi. Na fig. 2 przedstawione jest inne wzorcowanie walców, niz na fig. 1 i 3.Walce wewnetrzne sa umocowane w glowicy D na rdzeniu E w znany sposób.Walce zewnetrzne, jak to widac z fig. 4, sa umieszczone w lozyskach H wahliwie, tak samo jak walce wewnetrzne C w lo¬ zyskach J. Lozyska walców wewnetrznych wahaja sie dzieki zastosowaniu lozysk ku¬ lowych. Wychylanie walców moze byc uskuteczniane za pomoca najrozmaitszych narzadów.Fig. 5 przedstawia odmiane glowicy D ze specjalnymi podpórkami dk walców we¬ wnetrznych C, umieszczonymi pomiedzy walcami, przy czym kazdy z walców we¬ wnetrznych jest podzielony na dwa od¬ dzielne walce, z których kazdy posiada jedno* wzorcowanie. Ta odmiana budowy glowicy daje te korzysc, ze mozna stosowac walce i ich czopy o mniejszej srednicy, co nie bylo mozliwe przy uzyciu niedzielonych walców z powodu ich dlugosci. PL