Wynalazek dotyczy mechanizmu zega¬ rowego, wyrózniajacego-sie prosta i zwarta budowa, przystosowujacego sie w pewnych granicach do odchylen od pozycji pionowej, niewymagajacego zadliego prawie oliwienia i odznaczajacego sie niewielka iloscia cze¬ sci, podlegajacych zuzyciu.Istote wynalazku stanowi mechanizm ze¬ garowy o kotwicy z przytwierdzonemi chwytami, zawieszonej na czopie lub na czopach, które moga sie toczyc w lozysku lub lozyskach po powierzchni oporowej krzywej, przewaznie walcowej.Inne wlasciwosci mechanizmu zawiera ponizszy opis i zalaczone rysunki, które przedstawiaja szereg odmian wykonaw¬ czych pomyslu.Fig. 1' przedstawia w powiekszonej skali widok zprzodu na kolo wychwytowe, chwy¬ ty oraz czesc pionowego wahadla i sposób jego zawieszenia.Fig. 2 wskazuje zboku czesci mechani¬ zmu fig. 1.Fig. 3 przedstawia odmiane wskazanego na fig. 1 mechanizmu, zas fig. 4 — jej wi¬ dok boczny..Fig. 5 przedstawia widok zprzodu na calkowite pionowe wahadlo w zwiazku z kolem wychwytowem.Fig. 6 przedstawia widok zprzodu uwi¬ docznionego na fig. 3 poziomego wahadla.Fig. 7 wskazuje widok zprzodu na me¬ chanizm zegarowy i jego komore.Fig. 8 przedstawia rzut poziomy mecha¬ nizmu zegarowego z komora, która jest wskazana w przekroju bez niektórych wy-zeJ lcZaC3f«h czysci, w celu wiekszej wyra¬ zistosci rysunku.Fig. 9 przedstawia rzut zprzo^u czesci kola wychwytowego, chwytów, czopa i wa¬ hadla, w celu wykazania,^ jak dziala wy¬ chwyt.Jak przedstawiono na fig. 1 i 2, pret a wahadla, wykonany ze stali lub innego od¬ powiedniego materjalu, jest zawieszony mniej wiecej posrodku na czopie lub na czopach b, c i posiada na koncach ciesa|ka o, d, wedlug fig. 5.Czop, wzglednie czopy wspieraja sie luzno na odpowiedniej, ^ycieiejj lub wyzlo¬ bionej podstawie. Na wahadle sa umoeo- W&ae chwyty d i e; system wychwytu, sto¬ sowany zazwyczaj, jest bez cofania sie ko¬ la Wychwytowego.Wychwytowe kolo / jest polozone nad chwytami tak, by czesc opory, na której spoczywaja czopy wahadla, tworzyla luk, zakreslony ze srodka kola wychwytowego, wobec czego pret wahadlowy i chwyty przystosowuja sie automatycznie do dopu¬ szczalnych odchylen zegara od pozycji pio¬ nowej. Kolo wychwytowe moze sie znaj¬ dowac równiez ponizej chwytów lub tez Vir jakiejkolwiek pozycji posredniej. Okres ruc^u w^aclja mo^na tak wyregulowac, by tc^al on pól, sekundy lub inny dowolny o- kres czasu, nie zmieniajac przytem ani wy- n^ajóy^ acii tez konstrukcji mechanizmu, a przesuwajac jedynie ciezarki w stosunku do, src^^ Y^ftdla. Mozna przeto nasta¬ wie YAhadlp tak, by okres jednego jego ru¬ chu trwal 1 sek, i przy nacieciu na kole yfyphytytfppgm 3P» zebów, wykonywac ono hedzje yedea obrót na minute. W takim razie na osi kola wychwyconego mozna bezposr^elni^ bez wszelkiej dodatkowej przekladni, obsadzic skazó^fke aefcundni- ka, która dokladnie bedzie oznaczac se¬ kundy. Okolicznosc ta stanowi powazna zalete pir^cj^zego mechanizmu.Czppy 6, c, ^s^aza^e na fig. 1 i 2, tocza i mostku i. Dzialanie kola wychwytowego, wahadla i chwytów wyjasnia fig. 9 rysun¬ ku. Kat, zawarty pomiedzy pionem, a osia wahadla w skrajnem jego polozeniu, stano¬ wi polowe kata pomiedzy skrajnemi pozy¬ cjami wahadla, o ile kolo wychwytowe nie posiada jalowego biegu.Rysunek wskazuje, ze zab e naciska chwyt e i powoduje ruch wahadla na lewo; czop c potoczy sie wobec tego na prawo, w chwiU za4 gdy zab e* cpysei chwyt e, zab d* zaczepi chwyt d, wywolujac ruch waha¬ dla na prawo i ruch czopa na lewo.Jezeli 'wahadlo w stanie spoczynku znajdowac sie ma w polozeniu poziomem, zastosowac mozna konstrukcje, wskazana na fig. 3, 4 i 6. Wahadlo a z chwytami d, e, umocowane na wsporniku k, umieszczo¬ nym przy pomocy lozyska / na wale kola wychwytowego / i na mostku m. Wspornik do wahadla poziomego, moze byc zastoso¬ wany w odpowiednio zmienionej formie równiez do wahadla pionowego.W odmianie mechanizmu wedlug wyna¬ lazku mozna umiescic na wahadle ciezarki o, d. Wówczas regulowanie okresu jedne¬ go wahania mozna osiagnac przez zmienia¬ nie prostopadlej odleglosci pomiedzy srod¬ kiem ciezkosci ciezarków, a osia zawiesze¬ nia. Przedstawione na fig. 5 wahadlo pio¬ nowe jest regulowane zapomoca przesuwa¬ nia wzdluz wahadla obu ciezarków, lub jednego z nich. Przy regulacji wahadla po¬ ziomego mozna ustawiac ciezarki o, d mi- mosrodowo w stosunki^ do wahadla, w tym celu obracanego w uchwycie nL Wahadlo pionowe posiada otwór p, fig. 5, przez który przechodzi wrzeciono q me¬ chanizmu uruchamiajacego, o ile wahadlo znajduje sie zprzodu tego mechanizmu. Od¬ dzielny otwór sluzyc moze do przejscia osi kola wychwytowego /, a w razie potrzeby obsadzenia sekundnika.Na fig. 6, linja X—Y, przechodzaca przez srodek zatrzaskowego kola / i wrze¬ cion g, wskazuje krancowe odchylenie ze-gara, od pozycji pionowej, przy którem jed¬ nak czop c wahadla pozostaje bezposrednio tuz pod kolem wychwytowem, chwyty zas prawidlowo zaczepiaja zeby kola.Poniewaz czopy wahadla tocza sie po krzywej powierzchni, nie potrzebuja wiec byc oliwione; chwyty zas, jako przymoco¬ wane bezposrednio do wahadla, sa bez czo¬ pów; nie ulegaja one zuzyciu i nie posiada¬ ja tych wad, które sa zwiazane z zastoso¬ waniem czopów, obracajacych sie w za¬ mknietych lozyskach i wymagajacych oli¬ wienia.Forma krzywej powierzchni, po której tocza sie czopy wahadla, moze byc tak wy¬ konana, aby przy wznoszeniu sie czopów, wahadlo opisywalo krzywa hypocykloidal- na, zamiast luku kola, jak to ma miejsce przy zastosowaniu zwyklych wychwytów.Jezeli luk opisac promieniem dosc znacz¬ nym, wówczas hypocykloida ruchu zblizy sie znacznie do cykloidy, i Wahania stana sie izochroniczne.Zegar z wyzej opisanem wahadlem jest bez delikatnych dodatkowych czesci, nie¬ zbednych przy zegarach z szybkobieznem lub zwyklem wahadlem, wskutek czego bu¬ dowa jego jest prosta i znacznie tansza, dzialanie jednak znacznie sprawniejsze.Wreszcie mechanizm ten wymaga do po¬ ruszania znacznie mniejszej energji, niz mechanizmy z czopami i kolami szybko- bieznemi, wskutek usuniecia wielu natezen i zuzycia czesci; jest on dokladny i wiecej trwaly.Wynalazek moze byc zastosowany do wielu typów zegarów i mechanizmów ze¬ garowych, szczególnie zas nadaje sie tam, gdzie calkowita waga mechanizmu jest wy¬ zyskana, jako zródlo energji do wprowa¬ dzenia go w ruch.Zegar taki przedstawiaja fig. 7 i 8. Ko¬ mora r, utrzymujaca rame s narzadu ruchu, przesuwa sie na slupkach prowadniczych /, t', nacietych, jako zebnica, po której to¬ czy sie kólko zebate u, poruszajac kolo wy¬ chwytowe / w zwykly spos,pb, za poiredr nictwem kól zebatych o, W, X i kólek U ?. 3.W celu ulatwienia budowy mechanizmu, kola u, w, x posiadaja jednakowe srednice i ilosci zebów np. 60, podczas gdy kólka u, 1 i 2 posiadaja równiez jednakowe ilosci zebów np, 10. W tym razie kólko zebate 3 posiada 6 zebów i robi je¬ den obrót na minute, zas wychwytowe kolo /, poruszajace sekundnik, posiada 30 zebów* W zaleznosci od cisnienia roboczego, kola y, w, x1 moga miec korony rozmaitej gru^ bosci.W celu, równoznacznego z nakrecenie!^, podnoszenia zegara, kólko zebate u i kolo v sa niezalezne od siebie i lacza sie zapomoca zatrzaska It, na który dziala sprezyna 5; moga sie one przesuwac wzdluz osi. Wo¬ bec tego kólko zebate moze wirowac w pew¬ nym kierunku, niezaleznie od ruchu drugie¬ go kola.Skazówki 6 i 7 zegara, przedstawione zostaly na rysunku niezaleznie od ich osi.Opuszczone zostaly równiez normalne kola napedowe do prowadzenia godzinowej ska¬ zówki zegara.W mechanizmie powyzszym z wahadlem, umieszczonem przed mechanizmem poru¬ szajacym, wnetrze zakrywa zwykle plytka 8} przed nia zas tarcza godzinowa 9.Powyzsze szozególy konstrukcyjne po¬ dano jedynie, jako przyklad, w celu la¬ twiejszego zrozumienia istoty wynalazku.Mozna jednak zmienic forme wykroju lub prowadnicy, w którym lub po której prze¬ suwa sie czop lub czopy, albo forme nape¬ du kolowego, urzadzenia, dostarczajacego konieczna mechanizmowi energje, szczególy konstrukcyjne, dotyczace wahadla, chwy¬ tów i kola wychwytowego. Wszystko to jest mozliwe w granicach zachowania za¬ sadniczych wlasciwosci wynalazku. PL