Kinematografja w barwach naturalnych wykorzystywuje powszechnie znany fakt, polegajacy na tern, ze szybko po sobie na¬ stepujace wrazenia barwne oko chwyta, ja¬ ko mieszanine barw. Obrazy czesciowe trój- lub wielobarwne zdejmowane sa je¬ den po drugim na jednym i tym samym fil¬ mie zapomoca okraglej wirujacej tarczy o trzech lub wiecej wycinkach, zawieraja¬ cych swietlne filmy barwne. Otrzymany negatyw mozna znowu wyswietlac w apara¬ cie rzutowym, przepuszczajac snop swiatla przez tarcze wirujaca wyposazona w zwy¬ kly filtr swietlny, umieszczony w wycin¬ kach, wskutek czego otrzymuje sie wraze¬ nie obrazu kinematograficznego o barwach naturalnych.Skoro jednak zachowac przy wyswie¬ tlaniu zwykla ilosc zmian obrazków, to wy¬ stepuja silniejsze lub slabsze migania obra¬ zu, pochodzace stad, ze bez powiekszania ilosci zmian oko nie jest w stanie doprowa¬ dzic barw do zlania sie. Do usuniecia tego braku trzeba badz powiekszyc szybkosc rzutowania, a wiec powiekszyc jednocze¬ snie liczbe zmian swiatla i barw, badz tez, zatrzymujac zwykla szybkosc rzutowania, a zatem liczbe zmian obrazków i zmian swiatla, powiekszyc przynajmniej tylko od¬ powiednio liczbe zmian barw. Droga pierw¬ sza, t. j. wystarczajace zwiekszenie szyb¬ kosci rzutowania, pomijajac juz to, ze wów¬ czas szybki bieg wymagalby równiez filmów dluzszych, nie prowadzi do celu, gdyz, sto-psujac zwykly krzyz maltanski, nastapiloby zbyt silne obciazenie filmu. Wynalazek wskazuje, w jaki sposób mozna podniesc liczbe zmian barw bez powiekszania pred¬ kosci rzutowania zarówno w wypadku, kie¬ dy mozna wplywac na zdjecia negatywu, jak równiez i przy uzyciu gotowego pozytywu, którego nastepujace po so¬ bie obrazki w barwach niebieskiej, zielonej i czerwonej odpowiadaja czesciom przed¬ miotu zdjetego. Ostatni ten wypadek wy¬ kazuje doskonalsze dzialanie barw.W celu wyjasniena przyjmuje sie, ze da¬ na jest kopja pozytywna, zdjeta z negatywu w barwach zasadniczych, niebieskiej, zielo¬ nej i czerwonej i przejawiajaca wkolejno po sobie nastepujacych obrazkach te same bar¬ wy niebieska, zielona i czerwona. Przede- wszystkiem nalezy powiekszyc okienko rzu¬ towe aparatu projekcyjnego, które przy rzutowaniu filmu zwyczajnego czarnobiale¬ go obejmuje pojedynczy tylko obrazek, ku górze i ku dolowi, aby owo okienko moglo objac dwa kolejne obrazki.Przy przesuwaniu teraz filmu zapomoca krzyza maltanskiego lub jakiegokolwiek innego urzadzenia, które przesuwa na wy¬ sokosc jednego tylko obrazka, w okien¬ ku rzutowem podczas kazdych trzech u- chwytów hamulca maltanskiego ukazywac sie beda stale wszystkie kombinacje po dwie z trzech zastosowanych barw zasad¬ niczych, a mianowicie niebieskiej, zielonej i czerwonej. Skoro, np., na poczatku w o- kienku rzutowem ukaze sie u góry czesc obrazu niebieska, na dole zas czerwona, na¬ tenczas po przesunieciu filmu nadól na wy¬ sokosc jednego obrazka, obraz niebieski przesunie sie nadól, a u góry ukaze sie jednoczesnie obraz zielony, tak, iz okienko bedzie obejmowac obecnie kombinacje obrazu zielonego (u góry) i niebieskiego (u dolu). Najblizsze trzecie przesuniecie fil¬ mu nadól o dalsza wysokosc obrazu wy- wolywuje ukazanie sie w okienku kombina¬ cji óBrazu czerwonego (u góry) i zielonego (u dolu), podczas gdy dalsze przesuniecie nadól rozpocznie wskutek kombinacji obra¬ zów niebieskiego na górze i czerwonego na dole nowa serje tego rodzaju kombinacji.Skoro powstaje zmiana barw obra¬ zów, ukazujacych sie w okienku rzutowem wskutek trzykrotnego ruchu krzyza maltan¬ skiego w ten sposób, ze ta zmiana bedzie obserwowana od chwili, gdy obrazek ukaze sie w czesci górnej okienka, to podczas przesuwania przed okienkiem obrazek zmieni dwukrotnie trzy ko¬ lejno po sobie nastepujace barwy — nie¬ bieska, czerwona, zielona, podczas gdy przy rzutowaniu przez okienko, obejmujace je¬ den tylko obrazek przy trzykrotnym ruchu krzyza maltanskiego, zmiana trzech po so¬ bie nastepujacych barw nastapi tylko raz jeden.Gdyby sie udalo znajdujace sie jeden nad drugim w okienku rzutowem, wlasci¬ wie zabarwione i jeden po drugim rzucane na ekran obrazy doprowadzic do zlania sie, natenczas obraz, dzieki podwójnej liczbie zmian barw, nie dawalby migania.Oba znajdujace sie jednoczesnie w o- kienku obrazy mozna z latwoscia doprowa¬ dzic do zlania sie na ekranie zapomoca u- mieszczenia miedzy okienkiem rz^utowem i rzutowem szklem przedmiotowem (objek- tywem) ukladu zwierciadel lub pryzma¬ tów.Podobny uklad pryzmatów uwidacznia tytulem przykladu fig. 1. A i B o- znaczaja okienko, obejmujace obraz cze¬ sciowy R i G filmu. Przyrzad F\ o podwój- nem calkowitem odbiciu zalamuje swiatlo stojacej po stronie lewej lampy wyswietla¬ jacej, która przechodzi przez obraz R w kierunku Sx. Snop swiatla przechodzacy przez dolny obraz G trafia na pryzmat o pojedynczem odbiciu calkowitem, poczem przechodzi przez taki sam pryzmat P3 w kierunku S2. Snop ten mozna zwracac i przesuwac w ten sposób w stosunku do Slf iz obrazy R i G przy rzucie na ekran zleja — 2 —sie ze soba. Oba snopy swiatla Sx i S2 mozna skupic zapomoca soczewki przed¬ miotowej, sluzacej do rzutowania, lub za¬ pomoca dwóch soczewek przedmiotowych o jednakowej odleglosci ogniskowej, z któ- rycH kazda rzuca na ekran jeden z dwóch snopów swiatla S1 i S2.W wypadku ostatnim zaleca sie oba snopy promieni S1 i S2 odsunac nieco dalej od siebie. Fig. 2 wskazuje sposób, w jaki najkorzystniej mozna ustawic pryzma¬ ty, aby przez jak najdalsze odsuniecie sno¬ pa promieni mozna bylo zyskac miejsce niezbedne do umieszczenia soczewek przed¬ miotowych i ich opraw. Rozumie sie, ze pryzmaty o odbiciu calkowitem mozna za¬ stapic odpowiedniemi zwierciadlami.Zabarwianie swiatla, przechodzacego przez oba umieszczone w okienku rzuto- wem obrazy czesciowe, uskuteczniane jest zapomoca tarczy (fig. 1 i 3), wyposazonej w wycinki, umieszczonej w K i obracajacej sie okolo punktu O. Tarcza wykonywuje podczas trzykrotnego przesuniecia obrazu w okienku tylko jeden obrót w kierunku strzalki i pokrywa ciemnemi wycinkami D zmiane obrazów. Tarcza jest wyposazona w dwa umieszczone spólsrodkowo i posia¬ dajace filtry barwne pola w postaci wycin¬ ków BO, GO, RO, BU, GU, RU. Zaleznie od tego, czy punkt obrotu O tarczy znai duje sie ponad lub ponizej rzutowej so¬ czewki przedmiotowej lub tylko soczewki przedmiotowej (na fig*. 3 uwidoczniono punkt obrotu, znajdujacy sie ponad so¬ czewka) , wewnetrzny wieniec filtracyjny o- bejmie i zabarwi jeden z obrazków, znaj¬ dujacych sie w okienku rzutowem, górny lub dolny, podczas gdy wieniec zewnetrz¬ ny przeciwnie obejmie i zabarwi obrazek drugi. Oba wience filtracyjne obracaja sie przytem okolo wspólnego punktu obrotu O w ten sposób, iz barwy kombinacji obraz¬ ków nastepuja po sobie w porzadku wla¬ sciwym i ze z dwóch znajdujacych sie w o- kienku obrazków zostanie rzucony na ekran przeSewszystkiem obrazek górny, oddzielo¬ ny od dolnego krótka przerwa ciemna.Nalezy zaznaczyc, ze oba znajdujace sie w okienku obrazki musza podczas rzuto- wan byc w spoczynku, co stanowi warunek niezbedny dokladnego dzialania opisanych tu ukladów pryzmatów lub zwierciadel, czyli przesuwanie filmu musi odbywac sie z przerwami. Z tego wynika, ze rozpatry¬ wany tu uklad pryzmatów lub zwierciadel jest zupelnie niepodobny do proponowa¬ nych ukladów pryzmatów lub zwierciadel, jakie zmuszaja do optycznego wyrówny¬ wania zmian obrazków. Uklady te dziala¬ ja przeciwnie wlasnie tylko wtedy, gdy przesuwanie filmu odbywa sie w sposób ciagly.Urzadzenie w mysl niniejszego wyna¬ lazku pomyslane jest wprawdzie w celu usuniecia migania podczas rzutowania (wy¬ swietlania) zdjec kinematograficznych o barwach naturalnych, dokonanych sposo¬ bem trójkolorowym, lecz mozna go stoso¬ wac z równym skutloem do wyswietlania filmów czarnobialych.W wypadku wzmiankowanym juz na wstepie, t. j. gdy zdjecia kinematograficz¬ nego jeszcze nie dokonano, mozna ilosc zmian barw dokonywac juz podczas przy¬ gotowywania; negatywu, wskutek czego jed¬ noczesne rzutowanie obu widniejacych w okienku obrazków, jak równiez i potrzebny w tym celu uklad pryzmatów staja sie zby¬ teczne.Zdjecia i wyswietlanie nie sa zupelnie zwiazane z tryada barw zasadniczych.Wszystkie barwy wiclma mozna równiez, jak wiadomo, wytworzyc wprawdzie w bar¬ wach nie tak pieknych, zapomoca tryady wtórnej barw mieszanych, t. j. purpurowej, niebiesko-zielonej i zóltej. Zwazywszy, ze barwa purpurowa powstaje przez zmiesza¬ nie niebieskiej i czerwonej, niebiesko-zielo- na — z zielonej i niebieskiej, zólta — z czerwonej i zielonej, mozna najprostsza wtórna tryade barw, skladajaca sie z pur- — 3 —purowej — niebiesko-zielonej i zóltej, roz¬ lozyc zpowrotem na podwójny szereg tryad pierwotnych, t. j. czerwona, zielona, nie¬ bieska, czerwono-zielona, niebieska, w ten sposób znów mozna osiagnac, jak w tym wypadku, podwojenie ilosci zmian barw, zachowujac przytem zwykla szybkosc prze¬ suwania filmu.Stosujac do zdjec tarcze podzielona na trzy czesci (fig. 4), której wycinki ciemne D pokrywaja zmiane obrazków, podczas gdy znajdujace sie miedzy niemi wycinki naswietlajace, z których kazdy podzielony jest na dwie czesci filtracyjne zabarwione na niebiesko i czerwono Si?, nastepnie na zielono i niebiesko GB i wreszcie na czer¬ wono i zielono RG, mozna zwezac zapomoca zaslonek wycinkowych a, otrzymuje sie, za¬ leznie od czasu naswietlania i wrazliwosci negatywu filmowego na barwy, przede- wszystkiem negatyw, a nastepnie i pozytyw, w którym barwy obrazków czesciowych na^ stepuja po sobie w porzadku: purpurowa, niebiesko-zielona i zólta.W ten sam sposób, w jaki wytworzono z pierwotnych barw zasadniczych niebie¬ skiej, zielonej i czerwonej, wtórna tryade, mianowicie, purpurowa, niebiesko-zielona, zólta, mozna równiez postepowac podczas wyswietlania. Pierwszy obrazek purpuro¬ wy zostanie rzucony na ekran w postaci dwóch obrazków o barwach niebieskiej i czerwonej, oddzielonych od siebie krótka przerwa ciemna, nastepny obrazek niebie- sko-zielony — z poczatku w barwie zielo¬ nej, nastepnie niebieskiej i wreszcie trzeci obrazek zólty — W barwach czerwonej i zielonej. W ten sposób, nie rozszerzajac okienka w aparacie rzutowym i nie wyswie¬ tlajac na ekranie jednoczesnie dwu obraz¬ ków, doprowadzonych do zlania zapomoca ukladu pryzmatów, osiaga sie wymagana na wstepie podwójna ilosc zmian barw. Do wyswietlania filmu stosowane sa tarcze u- rzadzone w ten sam sposób, jak tarcza do zdjec (fig. 4), zaopatrzone w ciemne wy¬ cinki D, pokrywajace zmiane obrazków, podczas gdy zabarwione wycinki czesciowe zawieraja pola zabarwione jednostajnie na niebiesko, czerwono, zielono, niebiesko- czerwono, zielono; szerokosc tych pól moz¬ na nastawic zapomoca zaslonek przesta¬ wi alnych, zaleznie od sily swiatla lampy sluzacej do wyswietlania, jak równiez zalez¬ nie od wrazliwosci oka na ujmowanie barw. PL