Wynalazek niniejszy dotyczy obróbki lodyg roslinnych wlóknistych, nie obrabia¬ nych wstepnie chemicznie i nie moczonych w celu otrzymania czystych wlókien.Poniewaz miedlenie jest tylko poczat¬ kowa obróbka lodyg, ale nie usuwa odlam¬ ków, odpadków i t. d., powstajacych pod¬ czas miedlenia, przeto — jak wiadomo — lodygi, obrabia siei z jednej lub z obydwóch stron cepami osadzonymi na walcach, wa- hliwymi nozami i t d. W ten sposób mozna uskuteczniac lamanie lodyg, jezeli warstwa tych lodyg jest dosc gruba, albo jezeli no¬ ze walców wchodza miedzy siebie. Lama¬ nie to nastepuje tylko okresowo lub zawsze w jednym i tym samym miejscu.W przeciwienstwie do tego sposób we¬ dlug wynalazku polega na miedleniu lodyg i odbywa sie w zabiegu ciaglym na calej dlugosci lodyg tak, iz ostrza, uskutecznia¬ jace postepowe miedlenie, natrafiaja na obluznione juz czastki drzewne i pracuja w miejscu najdogodniejszym do usuwania tych czastek, wskutek czego lodygi sa obra¬ biane w sposób o wiele delikatniejszy niz dotychczas. Pojedyncze lub kilkakrotnefaliste wyginanie lodyg nie daje oczywiscie zadowalajacego wyni^a^ Wynalazek ni- [ \me)iz¥ wyiaaga {H-£wdzjjwego lamania lor " ayjj czyli wytwarzania w lodygach kata wystarczajacego do oddzielania wlókien od czesci drzewnych. Do tego wystarczy, je¬ zeli na obu ramionach powstalego kata wytwarza sie sile rozciagajaca, np. przez wtlaczanie jednej strony miedzy dwie po¬ wierzchnie, sciskajace lodygi i przesuwa¬ jace sie wzdluz tydx lodiyg, przy czym tar¬ cie, powstajace na wierzcholku kata, za- * mienia sie w sile rozciagajaca. Kat ten wi¬ nien byc najlepiej katem ostrym.Jezeli jako powierzchnie sciskajacej sto¬ suje sie ostrza zachodzace za siebie i daja¬ ce sie przestawiac wzgledem siebie, wów¬ czas ostrza te prowadzi sie mniej wiecej równolegle do osi lodyg wzdluz tych lo¬ dyg. Ostrza prowadzi sie na przemian raz ku srodkowi lodyg, a raz ku ich koncowi, przy czym najpierw obrabia sie jedna po¬ lowe lodyg, a potem druga. Do odwracania lodyg sluzy urzadzenie transportowe wy¬ konane z tasm transportowych,, krazacych parami po bebnach, które co do kierunku obrotów i wzajemnego polozenia sa osa¬ dzone na chwilowo pracujacym odcinku walców w taki sposób, iz natrafiajace na nie konce lodyg sa kierowane do odpowied¬ niej szczeliny wlotowej.Poniewaz samoczynne doprowadzanie dobrze ulozonych lodyg przyspiesza ich równomierne lamanie, przeto urzadzenie zasilajace jest wykonane tak, iz wszystkie konce lodyg znajduja sie na jednakowej wysokosci. Osiaga sie to dzieki temu, ze z mimosrodowo osadzonym walcem górnym urzadzenia zasilajacego polaczona jest za¬ suwa, umieszczona na drodze urzadzenia wahadlowego lub tez do wlaczonego urza¬ dzenia lamiacego tak, iz przez otwarcie tej zasuwy zaczyna sie równoczesne doprowa¬ dzanie calego peku lodyg.Ostrza, uskuteczniajace lamanie oraz przesuwanie lodyg, sa w znany sposób o- sadzone pod ostrym katem na okreznych lancuchach prowadniczych, w których moz¬ na regulowac odstep miedzy ostrzami recznie lub tez w obrebie pewnych granic ;— samoczynnie dzieki nieregularnosci w przerabianym materiale. W przypadku ob¬ róbki materialu jednolitego odstep miedzy ostrzami moze nie byc regulowany. W ta¬ kich przypadkach wystarcza, ze urzadze¬ nie posiada ostrza ustawione w odstepach niezmiennych, okreslonych przez wynala¬ zek niniejszy. W razie obrabiania innych wlókien, np. trawy chinskiej, konopi i t. d( narzady urzadzenia mozna odpowiednio nastawiac bez zmiany zasady wynalazku, W razie zbyt suchego materialu nalezy u- zywac przyrzadu zwilzajacego.Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du urzadzenie wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie z lewej, a fig. 2 z prawej strony osi X — X\ fig. 2a i 2b przedstawiaja szczegól przy¬ rzadu zasilajacego w przekroju podluznym i w widoku z góry, fig. 3 i 4 przedstawiaja przyrzad wahadlowy w przekroju po¬ przecznym i w widoku z boku.Przyrzad zasilajacy sklada sie z wal¬ ców /, 2 oraz z ukladacza 3, 4 i 5. Co naj¬ mniej jeden zt walców 1 jest osadzony mi¬ mosrodowo w tulejach a, tak' iz odstep mie¬ dzy walcami moze byc zmniejszany lub zwiekszany bez przesuwania lozysk. Po¬ wierzchnia drugiego walca 2 jest pokryta powloka kauczukowa. Ukladacz stanowi palak 3 wahliwy okolo czopów górnego walca 1 lub polaczony z tym walcem na stale albo elastycznie; do palaka 3 przy¬ mocowana jest pod katem wygieta plyta 5 oraz grzebien 4. W razie potrzeby obrót palaka 3 powoduje jednoczesnie obrót wal¬ ca 1. Polozenie] palaka wzgledem rzeczywi¬ stej osi walca jest dobrane w ten sposób, ze os ta podczas obracania sie dostaje sie pod os obrotu walca; wskutek tego szczelina zostaje zwezona, a walec górny dzieki zwiekszonemu cisnieniu jest zabie- — 2 —rany wraz z materialem obrabianym dol¬ nym walcem 2. Fig. 2b przedstawia oba walce i grzebien 4 po obróceniu na prawo w polozenie robocze. Za pomoca zagietego konca plyty 5 i plyty stolowej 7 mozna, za¬ mykac kanal wlotowy. Miedzy przyrzadem zasilajacym i przyrzadem lamiacym 17 znajduje sie przyrzad gniotacy o znanej budowie, skladajacy sie z walców 8, 9, oraz specjalny przyrzad zwrotny, jakotez zwil- zacz, polaczony z ukladaczem 3, 4, 5, sto¬ lem 10 albo rowkowanymi walcami 15, 16.Przyrzad zwrotny sklada sie z dwóch lub kilku par tasm przenosnikowych 11, 12 lub 18, 19 i t. d., przeprowadzonych po krazkach prowadniczych i napinajacych 13, 14 lub krazkach 21, 22 oraz 20. W ra¬ zie zastosowania drugiego przyrzadu la¬ miacego 27 urzadzenie posiada drugi przy¬ rzad zasilajacy 23,, 20, 24.Przed przyrzadami lamiacymi 17 lub 27 zamiast ukladaczy umieszczone sa dal¬ sze narzady zasilajace w postaci np. wal¬ ców rowkowanych 15, 16 wzglednie 26, 25 i t. d., wspóldzialajacych ze soba pod ci¬ snieniem dajacym sie regulowac. Przyrzad lamiacy sklada sie z pewnej parzyste\ licz¬ by listewek poprzecznych 33 przestawnych wzgledem siebie, które sa przymocowane za pomoca katowników 32 do ogniw 31 lan¬ cuchów prowadniczych 30 pod mniej lub bardziej ostrym katem. Listwy te posiada¬ ja ostrza faliste lub zebate, dostosowane do obrabianego materialu; sa one wykona¬ ne z materialu odpornego na nagryzanie, zwlaszcza gdy obrabia sie lodygi wilgotne.Za pomoca nieruchomych prowadnic 35 o- raz narzadów 34 znajdujacych sie na ogni¬ wach lancucha osiaga sie równolegle pro¬ wadzenie lancuchów w czesci roboczej przyrzadu lamiacego. Lancuchy sa nape¬ dzane i prowadzone za pomoca tarcz, zao¬ patrzonych w wience zebate 37, 38, lub wa¬ lów 49, 51 wzglednie 50, 52. Na walach tarcz 49,) 50 osadzone sa zazebiajace sie ze soba kola zebate 46, 47.Kola zebate 46, 47 oraz tarcze 49, 50 sa polaczone z zastosowaniem posrednich na¬ rzadów sprezystych co najmniej z jeclnym ze wspólnych im walów. W przedstawio¬ nym urzadzeniu polaczenie jest tego rodza¬ ju, ze na wale kola zebatego 47 oraz tar¬ czy 50 umooowam& sa trzy kciuki 41, 42, 43 wspóldzialajace; z oporkamii 39 lub 40 kola zebatego i tarczy. Przestrzen posrednia miedzy kciukami i oporkami jest ograni¬ czana srubami nastawnymi 48. Sprezyfta srubowa 36 opiera sie z jednej; strony o o- porek 39, a z drugiej — o kciuk 41. Sruba 48 i sprezyna 36 umozliwiaja regulowanie odstepu miedzy wahliwymi ostrzami 33; regulacja ta odbywa sie dowolnie lub w pewnych granicach samoczynnie pod naci¬ skiem materialu obrabianego lub wskutek nleregulaimosci tegoz, co mozna zau¬ wazyc wtedy, gdy ostrza biegna w kie¬ runku idlo srodka lodyg, które wskutek uprzedniej obróbki; staly sie mieksze na koncach.Poszczególne czesci urzadzenia lub ca¬ le urzadzenie dziala w sposób nastepujacy.W razie obrabiania lodyg lnianych zamyka sie najpierw kanal wlotowy przyrzadu gniotacego 8, 9 przez odpowiednie obróce¬ nie palaka 3 i wsuwa sie konce1 lodyg przez powiekszona w ten sposób szczeline mie¬ dzy walcami 1 i 2 tak daleko do przodu, aby wszystkie lodygi opieraly sie o zagiety koniec plyty 5. Nastepnie obraca siej palak 3 i wysuwa do przodu lodygi przez szczell^ ne miedzy walcami. Jednoczesnie dziala grzebien 4, który wskutek obrotu palaka 3 sprowadzony zostal na strone wlotowa przyrzadu zasilajacego.Lodygi obrobione wstepnie w przyrza¬ dzie gniotacym 8, 9 dostaja sie nastepnie po stole 10 miedzy tasmy przenosnikowe 11, 12, po czym lodygi dostaja sie miedzy walcei rowkowane 15/ 16. Walce pod odpo¬ wiednim naciskiem przepuszczaja lodygi tylko dopóty, dopóki same sa wprawiane w obrót; walce te zatrzymuja sie, gdy lodygi - 3 —sa juz do polowy wciagniete dó przyrzadu lamiacego17. { W przyrzadzie; i7 ostrza 33 przechodza przez lodygi 6. Poniewaz ostrza te zacho¬ dza jedno za drugie, przeto lodygi zostaja zlamane (Eg. 4). Lodygi same nie przesu¬ waja sie lub przesuwaja sie wolniej od lan¬ cuchów 30, wskutek czego lamanie; odbywa sie w kierunku podluznym lodyg czyli w kierunku ich drogi. Stopien lamania zalezy od kata nachylenia ostrzy wzgledem kie¬ runku przesuwu, od glebokosci wzajemne¬ go zachodzenia ostrzy za siebie oraz od wzajemnego odstepu tych ostrzy. Nalezy nadmienic, ze czesc dlugosci lamanej lo¬ dygi wchodzi miedzy dwie powierzchnie, które pod elastycznym naciskiem ukladaja sie wzajemnie w takiej odleglosci, jaka sie wytworzy dzieki chwilowemu oporowi la¬ mania materialu.Jesli dolna polowa lodyg jest dosta¬ tecznie obrobiona, to lodygi wskutek ru¬ chu wstecznego tasm przenosnikowych //, 12 dostaja sie albo przez tasmy przenosni¬ kowe 18, 19 i walce rowkowane 25, 26 do drugiego przyrzadu, obrabiajacego druga polowe lodyg tak samo, jak przyrzad 17, albo tez lodygi sa doprowadzane druga górna polowa za pomoca odpowiednich tasmj przenosnikowych do pierwszego przy¬ rzadu lamiacego w celu ukonczenia obróbki.Przyrzad 17 moze byc równiez pozio¬ my, albo tez prowadnica lodyg i przyrzad zwrotny moga byc wykonane tak, aby lo¬ dygi byly prowadzone przez przyrzad la¬ miacy okresowo lub ruchem ciaglym po¬ przecznie pod dowolnym katem. * Obrobione lodygi wyciaga sie z urza¬ dzenia za pomoca walców 28, 29. W ukla¬ dzie tasm przenosnikowych bebny tychze zaleznie od polozenia i kierunku obrotów nalezy osadzic tak, aby uniknac nieprawi¬ dlowego przebiegania lodyg miedzy wal¬ cami, co przedstawiono dla przykladu na fig. 1. I w tym przypadku przesuwanie i zmienianie kierunku moze odbywac sie w dowolny iilily sposób bez ujemnego wplywu na dzialanie przyrzadu lamiacego. PL