Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do wytwarzania i oczyszczania gazu swietlnego otrzymywanego z lisci, igli¬ wia, pazdzierzy (czyli zasuszonych lodyg lnianych) i podobnych materjalów roslin¬ nych.Wedlug wynalazku niniejszego naczy¬ nia w rodzaju koszy z blachy, dostosowane pod wzgledem dlugosci i przekroju do re¬ tort do zgazowania, napelnia sie liscmi z drzew lub krzaków, igliwiem, letami ziem- niaczanemi, pazdzierzami lub tez lesna zie¬ mia, która po wiekszej czesci sklada sie z lisci, igliwia, zwiedlych paproci i innych ro¬ slin, w stanie normalnie zeschnietym i u- mieszcza sie w tych retortach. Mozna z po¬ wyzszych surowców robic wiazki lub, po dodaniu paku, smoly lub innego spoiwa, stlaczac na brykiety. Lecz mozna takze, co jest bardzo wazna strona dodatnia i zasad¬ nicza wynalazku, powyzsze naczynia na¬ pelniac surowcami bez przygotowan slabo tylko stlaczajac w naczyniach. Liscie nie potrzebuja byc zupelnie suche i moga za¬ wierac jeszcze znaczny procent wilgoci.Mozna stosowac naczynia o scianach w rodzaju sit, lecz nalezy, przy umieszczaniu tego rodzaju naczyn do goracej retorty, dbac o to, azeby plomien nie ogarnal mate- rjalu, ponjjpwaz prowadzi to nietyilko do strat w materjale, lecz takze do oparzen obslugi.Nastepnie korzystnem okazalo sie, pod¬ dac liscie, z powodu zawartosci kwasu wc- s: —glowego, redukcji, Wedlug wynalazku, spo¬ sób przeprowadza sie wobec tego nastepu¬ jaco.Naczynie zrobione jest ze stosunkowo cienkiej blachy zelaznej i jest takich rozmia¬ rów, ze wchodzi do retorty z dostateczna gra. Posiada ono dno stale i pokrywe, urza¬ dzona do wkladania i umocowania i zaopa¬ trzona w otwory. Naczynie to umieszcza sie w retorcie w ten sposób, ze jego pokrywa lezy po przeciwnej stronie rury prowadza¬ cej do zbiornika smolowego. Przed pokry¬ wa uklada sie wióry zelazne, z wiertarek lub tokarek, splatany drut lub podobne przedmioty.Gaz musi wobec tego przechodzic przez rozzarzone drobne rozdzielone zelazo, a nastepnie plynac nazewnatrz wzdluz gora¬ cej sciany zelaznej naczynia, przyczem kwas weglowy redukuje sie na tlenek we¬ gla. W ten sposób osiaga sie gaz, biedny w kwas weglowy, którego czyszczenie wap¬ nem jest zupelnie zbyteczne. Inne wykona¬ nie sposobu polega na tern, ze liscie uklada sie w rurze do ladowania, która przystawia sie do wylotu retorty, poczem zawartosc przetlacza sie zapomoca ruchomego dna do retorty, usuwa rure i zamyka retorte. W istniejacej retorcie buduje sie system luro- wy, przymykajacy do rury odprowadzaja¬ cej gaz, który zmusza gaz do zatrzymania sie mozliwie dlugo w retorcie i przeplywa¬ nia dlugiej drogi w zetknieciu z goracem, drobno rozdzielonem zelazem, przez co C02 zostaje zredukowany na CO, a para wodna na wodór.Do zakresu wynalazku nalezy takze u- rzadzenie do tfondensowania, chlodzenia i oczyszczania gazu, otrzymanego z lisci; Na rysunkach wskazano przyklady wy¬ konania odnosnych urzadzen, a mianowicie fig, 1 przedstawia przyrzad zasilajacy, we¬ dlug pierwszej odmiany sposobu do retort poziomych, w których rura odprowadzaja¬ ca osadzona jest na tylnej glówce retorty, fig. 2 przedstawia ten sam przyrzad do re¬ tort poziomych z rura odprowadzajaca na glówce zamkniecia, fig. 3 przedstawia ten sam przyrzad, widziany przez otwarte za¬ mkniecie retorty, fig. 4 — urzadzenie zasi¬ lajace, wedlug drugiej odmiany sposobu, w przekroju podluznym, fig. 5, 6 — szczegó¬ ly powyzszego urzadzenia, fig. 7 — przy¬ rzad do oczyszczania w przekroju piono¬ wym, na fig. 8, 9 — przekroje wzdluz linji A — B, wzglednie C — D fig. 7.W pierwszej odmianie wykonania spo¬ sobu, wedlug której naczynie napelnia sie liscmi i umieszcza w retorcie (fig. 1, 2, 3), litera a oznacza naczynie zelazne. Posiada ono pokrywe do zamykania / z otworami m, zaopatrzone jest w raczki e i zostaje osar dzone w retorcie b z pewna gra 1 w ten spo¬ sób, ze dziurkowana pokrywa f lezy po przeciwnej stronie w stosunku do rury od¬ prowadzajacej c. Gaz przechodzi przez wióry zelazne lub splatany drut k. Wedlug fig. 1 odprowadzajaca rura e lezy na tylnej glówce retorty, a pokrywa naczynia przy glówce zamkniecia retorty. W retortach, których rura odprowadzajaca umieszczona jest po stronie pokrywy zamkniecia d (fig. 2) naczynie oraz wióry zelazne leza od¬ wrotnie niz na fig. 1. Raczki e przymocowa¬ ne sa w tym przypadku do dna. Przy za¬ silaniu naczynia korzystne jest dodac je¬ szcze mala ilosc wegla kamiennego. Po¬ wstajacy amon jak wiaze w danym razie nie- rozlozony kwas octowy; prócz lego tworzy sie grafit, który znana droga uszczelnia po¬ rowate sciany retorty glinianej. Nastepnie korzystne jest takze dodac miedzy war¬ stwy lisci k i pokrywe zamkniecia / war¬ stwe wegla drzewnego lub koksu, która przy rozzarzeniu dziala takze redukujaco na kwas weglowy przeplywajacego gazu.Wedlug drugiego wykonania sposobu rure blaszana napelnia sie liscmi, przesu¬ wa ja do otwartej retorty, a zawartosc jej wtlacza do wnetrza retorty zapomoca ru¬ chomego dna.Fig. 4, 5, 6 przedstawiaja odnosne urza-dzeriie. Rura do ladowania m1, zamknieta na jednym koncu, podnosi sie zapomoca dzwigu o dowolnej budowie na wysokosc retorty b i osadza otwartym koncem w jej glówce n. Przez sciane czolowa rury prze^ prowadzony jest trzon przesuwny O z dnem ruchomem p, sluzacem do wtlaczania zawartosci q do retorty r. Rura m1 odsuwa sie nastepnie. Azeby przytern liscie, lezace przy otworze retorty, nie zapalily sie plo¬ mieniem przed zamknieciem drzwi retorty, zwilza sie z korzyscia warstwe lisci s, leza¬ ca na dnie p, woda.W górnej czesci retorty znajduje sie kanal t z zelaza lub szamotu, przez który musi przechodzic gaz w celu redukcji C02 i pary wodnej. Kanal ten moze, w mysl fig. 5, posiadac ksztalt wezowmicy rurowej lub, wedlug fig. 6, ksztalt rury Fielda. W glów¬ ce retorty n kanal przymocowany jest rura kolankowa u i srubami naciskowemi v w wy¬ locie rury odprowadzajacej c lub przysru¬ bowany zapomoca kolnierza w do sciany glówki retorty, która po wiekszej czesci jest z zelaza lanego. Drugim wolnym koncem kanal opiera sie b sciane szamotowa X. W pomieszczeniu y za ta sciana znajduje sie wiazka welny zelaznej, odpadków z blachy lub splatanego drutu. Kanal t moze byc takze zapelniony takiem drobnem zelazem.Gaz wychodzi przez otwory sciany sza¬ motowej X i przeplywa przez rozzarzone drobno rozdzielone zelazo w pomieszczeniu y, gdzie C02 zamienia sie na CO, a para wodna na wodór i przechodzi do wlotu z kanalu t.W kanale tym powstaje dalsza reduk¬ cja.Wysokosc rury m1 do ladowania jest tak obliczona, ze siega mniej wiecej do dol¬ nej krawedzi kanalu /, wobec czego powie¬ trze wypchniete z retorty moze ujsc naze- wnatrz i nie zostaje wtloczone kanalem t i rura odprowadzajaca e do zbiornika smo¬ lowego.Sposób wytwarzania gazu swietlnego i silnikowego z lisci lub podobnych materja- lów oraz opisane urzadzenie moze byc za¬ stosowane w istniejacych urzadzeniach dó wytwarzania gazu, a takze z korzyscia za¬ stosowane, poniewaz wytworzony gaz wy¬ maga niewielkiego oczyszczania, do zaloze¬ nia malych gazowni w fabrykach, domach mieszkalnych i t. d. W tym celu bywa sta¬ sowane urzadzenie do oczyszczania gazu, opisane ponizej, jako wchodzace w zakres wynalazku niniejszego. Urzadzenie to jest bardzo proste i tanie i daje, przy malem zapotrzebowaniu wody, calkowite kondfcn- sowanie, ostudzenie i oczyszczenie gazu, przyczem woda chlodzaca i plóczaca nie moze zabierac ze soba gazu w postaci ba¬ niek, jak to zdarza sie czesto w przyrza¬ dach do oczyszczania gazu koksowego ze zwilzaniem wodnem.Urzadzenie ido oczyszczania sklada sie wedlug fig. 7 — 9 z trzech naczyn 1,2, 3, zlaczonych w ksztalt litery U.Naczynie /, do którego doplywa gaz su¬ rowy z retorty, sluzy jako kondensator, od¬ dzielacz smoly, chlodnica i plóczka i przez nie przechodzi stale podczas ruchu slaby strumien zimnej wody, która sluzy naj¬ przód do studzenia, potem do plókania, wreszcie wyplókania oraz jako plyn zagra¬ dzajacy powrót gazu przy otwartej retor¬ cie, prócz tego jeszcze jako plyn zagradza¬ jacy dla dzwonów zwieralnych 12, 13. Na¬ czynie 2, cysterna, jest zbiornikiem do 'wo¬ dy, odplywajacej z naczynia wewnetrznego 20. Trzecie naczynie 3, napelnione welna drzewna 25 lulb podobnemi matefjalami, dziala jak znany przyrzad dó suchego czy¬ szczenia. Wszystkie trzy naczynia sa tak ze soba polaczone, ze gaz surowy zmuszony jest, z powodu szczelnego zamkniecia dzwo¬ nami 12, 13, plynac z poczatku po scianie 32, zraszanej i chlodzonej woda, przez co zostaje para wodna skondensowana, a smo¬ la, która sie, po wiekszej czesci oddziela na tej zimnej scianie, zostaje splókana woda.Gaz przechodzi nastepnie w postaci baniek, — 3 —przez wode plóczaca 18, dostaje sie rura lacznikowa 21 pod górny poziom wody 22 w cysternie 2, gdzie podlega jeszcze raz wyplókaniu, a nastepnie druga rura laczni¬ kowa 24 do przyrzadu do oczyszczania su¬ chego 3, gdzie musi przeciskac sie przez wy¬ soka warstwe 25 welny drzewnej, wreszcie opuszcza aparat rura wylotowa 29, do ga¬ zomierza lub gazomierza stacyjnego, W celu latwego udostepnienia wnetrza cysterny 2, umieszczono miedzy naczynia¬ mi / i 3 wlaz 4, którego pokrywa w ksztal¬ cie dzwonu 5 uszczelniona jest ciecza od¬ gradzajaca 9, przejeta przez dwa watory 6 i 7 i moze byc zabezpieczona od wypchnie¬ cia jej zamknieciami 9.Woda studzaca, plynaca w kierunku strzalek X, wchodzi przez najlepiej po stycznej do sciany naczynia / ulozona rure 16 miedzy te sciane i plaszcz wewnetrzny 32, gdzie przyjmuje ruch obrotowy, wykre¬ slony na fig. 8 strzalkami X1, czyli tak zwa¬ ny skret, i w tym ruchu podnosi sie tak da¬ leko do góry, az przejdzie przez krawedz górna plaszcza wewnetrznego 32 i opadnie wewnatrz tef sciany 32 wdól, gdzie zbiera sie na dnie 34, do wysokosci rury przelewo¬ wej 23, przeprowadzonej przez nie, i sluzy jako woda plóczaca, równoczesnie takze ja¬ ko plyn zagradzajacy 18 dla plaszcza cylin¬ drowego 11, który moze byc zaopatrzony w szereg otworów 19. Przez rure przelewowa 23 splywa woda zagradzajaca i plóczaca 18, zabierajac plywajace na niej lzejsze smolowe skladniki, do cysterny 2 w miej¬ scu nisko polozonem pod powierzchnia wo¬ dy 22. W danym razie porwane ta woda banki gazu maja w stosunkowo dlugiej cy¬ sternie dosc czasu do wyplyniecia do po¬ mieszczenia gazowego, znajdujacego sie po¬ nad powierzchnia wody 22, Gatunkowo lzejsze smolowe skladniki dostaja sie takze na powierzchnie 22 i opuszczaja aparat z woda, która odplywa przez syfon 301 oraz rura 31.Gaz surowy nadplywajacy z retorty^ którego strumien ^znaczony jest na rysun¬ ku strzalkami y, wchodzi rura 10 do komo¬ ry rozdzielczej 14, która utworzona jest przegroda 33 w cylindrze 11, umieszczo¬ nym pod dzwonem zwieralnym 12, 13. Ko¬ mora rozdzielcza 14 ma na celu równomier¬ ny podzial gazu surowego we wszystkich miejscach obwodu 32 wewnetrznego pla¬ szcza, a tern samem otrzymanie stale rów¬ nego wykorzystania powierzchni chlodza¬ cej, zraszanej woda, oraz calkowitego skon¬ densowania pary wodnej, zawartej w gazie surowym. Dzwon zwieralny 12, 13 zanurza sie watorem 12 tak gleboko w wodzie chlo¬ dzacej, ze sluzy ona równoczesnie w tern miejscu jako plyn zagradzajacy. W ten spo¬ sób osiaga sie odciecie gazu od powietrza zewnetrznego. Z komory 14 przechodzi go¬ racy gaz surowy otworami 15, równomier¬ nie rozlozonemi, do waskiego pomieszcze¬ nia posredniego, gdzie podlega po drodze nadól silnemu ostudzeniu, które powo¬ duje kondensacje wszystkich skladników, zawierajacych paref i gdzie pozostawia na scianie 32 znacza czesc skladników smolo¬ wych, które splókuje plynaca woda. Z po¬ wodu cisnienia gazu, panujacego w retorcie, stlacza gaz surowy wode zagradzajaca 18 w pomieszczeniu 17 tak nisko, ze gaz dosta¬ je sie przez otwory 19 w scianie 11 do wo¬ dy zagradzajacej i plóczacej, idzie do góry w postaci baniek, plócze sie i dostaje do po¬ mieszczenia 20, gdzie, z powodu ciaglego doplywu gazu, rura 21, siegajaca troche po¬ nizej powierzchni 22 wody, musi wnikac do wody w cysternie w stanie prawie czystym.Tu podlega dalszemu wyplókaniu i wyply¬ wa w kierunku strzalki rura 24 w dnie 35 do naczynia 3 napelnionego welna drzewna 25 lub podobnym materjalem. Naczynie to zamkniete jest dzwonem 26, zanurzonym w plynie zagradzajacym 27. Gaz przenika przez welne drzewna zgóry nadól, pozosta¬ wia resztki pozostalosci wilgotnych i za¬ wierajacych smole i plynie przez sito 28, zapobiegajace dostaniu sie czesci welny — 4 —drzewnej do przewodów rurowych, i wresz¬ cie rura 29 do gazomierza lub gazomierza stacyjnego. PL