Znane jest poddawanie skóry zwierze¬ cej dzialaniu cieczy speczniajacych lub tez mechanicznemu rozdrabnianiu i przerabia¬ niu tak otrzymanego1 materialu wlóknistego w stanie mokrym lub wilgotnym na sztucz¬ na skóre lub sztuczne kiszki.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania wlókien ze skór zwierzecych, np. wolowych, cielecych lub odpadków zwierzecych, do celów wlókienniczych, np. do wytwarzania przedziwa, tkanin i po¬ dobnych wyrobów oraz dalszej obróbki tak otrzymanego materialu wlókienniczego.Przy tego rodzaju zuzytkowaniu wlókien ze skóry zwierzecej ogromna przeszkode sta¬ nowia koloidalne wlasciwosci tych wlókien dajace sie we znaki szczególnie niekorzyst¬ nie przy przeprowadzaniu wilgotnego ma¬ terialu wlóknistego w stan mniej lub bar¬ dziej suchy. Jezeli np. skóre zwierzeca podda sie w znany sposób dzialaniu srod¬ ków speczniajacych, np. mleka wapienne¬ go, a nastepnie rozdrabnianiu mechanicz¬ nemu, to osiaga sie najpierw grubowlókni- sty mokry lub tez wilgotny material, skla¬ dajacy sie z wiazek wlókien lub tez zawie¬ rajacy wieksza ich ilosc. Przeprowadzenie tego materialu w postac cienkich wlókien nadajacych sie do przeróbki wlókienniczej okazalo sie dotychczas niewykonalne na wieksza skale. Wskutek suszenia grubo*- wlóknistego materialu przez nagrzewanie go, ewentualnie w prózni, przez przepu¬ szczanie przezen powietrza i przez podobnezabiegi wlasciwosci koloidalne wlókien ulegaja, niekorzystny^ zmianom. Wystepu- •' -v J£ btttyiem sklónndsó df zlepiania sie i ro- f goWai^enia wlókien, w«*utek czego wlókna twardnieja i latwo sie lamia- Oddzielone wlókna lub wiazki wlókien latwo sie znów zlepiaja w pasma lub tez skawalaja sie.Doswiadczenia, przeprowadzone w celu przerabiania suchego materialu wlóknistego ze skóry zwierzecej na cienkie wlókna, któ¬ re sa niezbedne do przeróbki wlókienniczej, wykazaly, iz wiazki lub pasma wlókien nie mozna rozdzielic na poszczególne wlókna bez pokruszenia ich na drobne kawalki.Sklonnosc grubowlóknistego materialu zwierzecego, uprzednio traktowanego srod¬ kami speczniajacymi, do zlepiania sie lub rogowacenia jest powodowana zdaje sie przede wszystkim przemiana wlasciwosci koloidalnych tych wlókien, jaka wystepuje w czasie ich odwadniania, z drugiej jednak strony zjawisko toi mozna tlumaczyc tym, ze material wlóknisty zawiera pewne sub¬ stancje towarzyszace, powodujace zlepia¬ nie sie lub sprzyjajace zlepianiu sie wló¬ kien.Sposób wedlug wynalazku usuwa wyzej wymienione trudnosci i polega na tym, ze po mechanicznym rozdrobnieniu z grubsza skóry uprzednio spulchnionej otrzymany produkt obrabia sie takimi srodkami, któ¬ re powoduja takiego rodzaju zmiany wlasciwosci koloidalnych tych wlókien zwierzecych, iz nie zachodzi juz zlepianie sie lub rogowacenie wlókien, po czym tak obrobiony material poddaje sie rozwlóknia¬ niu na poszczególne wlókna.Uskutecznia sie to np. w ten sposób, ze material grubowlóknisty, otrzymany ze skóry przez spulchnienie jej na drodze che¬ micznej, fizyczno-chemicznej lub nawet biologicznej, a nastepnie przez mechanicz¬ ne rozdrobnienie z grubsza, poddaje sie dzialaniu cieczy organicznych, mieszaja¬ cych sie z woda, jak np. alkoholu, acetonu i podobnych. Takie ciecze maja te wlasci¬ wosc, ze zmieniaja wlasciwosci koloidalne wlókien tak, iz przy odwadnianiu wlókna te wiecej sie nie zlepiaja, a prócz tego po¬ siadaja zdolnosc wydzielania cial ubocz¬ nych, zawartych w skórze, które mogaj byc powodem zlepiania sie lub rogowacenia wlókien. Dzieki tej obróbce material z grubsza rozwlókniony moze byc nastepnie rozdzielany na poszczególne wlókna, na¬ dajace! sie do dalszej przeróbki.Zamiast cieczy organicznych, mieszaja¬ cych siej z woda, lub razem z nimi mozna stosowac przy mniejszym lub wiekszym od¬ ciagnieciu wody garbniki lub substancje, dzialajace jak garbniki, albo tez ich roz¬ twory. Jako garbniki w rozumieniu wyna¬ lazku moga byc stosowane zwykle garbni¬ ki mineralne, roslinne lub nawet wytworzo¬ ne syntetycznie. Poza tym mozna stosowac równiez podobne do garbników substancje, jak tluszcze, oleje, trany i t. d.Stwierdzono poza tym, iz przez obróbke garbnikami polepsza sie znakomicie pewne cenne w technice wlókiennictwa wlasciwo¬ sci otrzymywanych wlókien, np. ich zdol¬ nosc do kedzierzawienia sie. Poza tym prze¬ konano sie, ze takie wlókna pochlaniaja dosc chciwie pewne nadajace sie do nada¬ wania im elastycznosci oleje, a zwlaszcza przygotowane z nich emulsje wodne, np. tluszcz garbarski, oliwe zóltkowa, oleine i t. d.Nastepnie stwierdzono, ze material gru¬ bowlóknisty moze byc obrabiany najpierw woda, alkaliami, zwiazkami ziem alkalicz¬ nych lub kwasami, które dzialaja rozpu¬ szczajaco na substancje uboczne, sprzyja¬ jace lub powodujace zlepianie sie lub ro¬ gowacenie wlókien, które ewentualnie dzia¬ laja równiez speczniajaco, a dopiero potem poddaje sie material grubowlóknisty trak¬ towaniu garbnikami lub ich roztworami.Przy stosowaniu tej odmiany sposobu we¬ dlug wynalazku garbniki lub ich roztwory utwardzaja wlókna, w szczególnosci ich scianki. 4 — 2 —Wedlug, sposobu niniejszego skóre zwie¬ rzeca poddaje sie w znany sposób obróbce srodkami, dzialajacymi speczniajaco, np. cieczami zasadowymi (mlekiem wapien¬ nym, rozcienczonym lugiem sodowym1 amo¬ niakiem) lub tez cieczami kwasnymi, np. kwasem mrówkowym, octowym, mlekowym, solnym, siarkawym lub tez wreszcie roz¬ tworami soli, np. rodankami, soda lub mie¬ szaninami takich substancji, po czym prze¬ prowadza sie wlókna zwierzece w postac, pozwalajaca na rozdzielenie materialu wlóknistego na poszczególne wlókna bez ich uszkodzenia. Rozwlóknianie to wyko¬ nywa sie w holendrze lub w wilku-szarpa- ku. Otrzymany material grubowlóknisty poddaje sie nastepnie traktowaniu za po¬ moca substancji, które zmieniaja nieko¬ rzystne w? dalszej przeróbce tego materialu na cienkie wlókna wlasciwosci koloidalne materialu i które zapobiegaja zlepianiu sie i rogowaceniu materialu wlóknistego przy odciaganiu z niego wody.Zabieg ten przeprowadza sie w ten spo¬ sób, ze na material, uwolniony uprzednio od wiekszej czesci zawartej w nim cieczy przez odsaczanie, odciskanie lub odwirowy¬ wanie, dziala sie organicznymi mieszajacy¬ mi sie z woda cieczami, np. alkoholem, ace¬ tonem i podobnymi. Ciecza organiczna mozna np. zraszac material lub tez taka ciecz przesysac lub przetlaczac przez ma¬ terial. Dobrze jest postepowac w ten spo¬ sób, ze wieksza liczbe naczyn, zawieraja¬ cych material wlóknisty, laczy sie jedno z drugim i przeprowadza ciecz organiczna przez zespól tych naczyn. Z chwila,' gdy osiagnie sie pozadany stopien odwodnienia materialu, ciecz organiczna mozna usunac zwyklymi sposobami, np. przepuszczajac ogrzewane powietrze lub inne gazy, po czym material z grubsza rozwlókniony poddaje sie rozwlóknianiu na cienkie wlók¬ na.Material moze byc równoczesnie trak¬ towany cieczami organicznymi i cieczami garbnikowymi, np. alkoholowymi roztwora¬ mi garbników.Stwierdzono, ze jest rzecza korzystna przeprowadzanie rozwlókniania z gnrib&a skóry, uprzednio traktowanej srodkami speczniajacymi, w ten sposób, iz podczas rozwlókniania skóry uklada sie poszczegól¬ ne wlókna lub wiazki wlókien równolegle lub prawie równolegle do siebie unikajac ich splatania i tworzenia wezlów i dopiero w tym stanie poddaje sie je dalszemu trak¬ towaniu srodkami, zmieniajacymi wlasci¬ wosci koloidalne wlókien.Mozna równiez postepowac w ten spo¬ sób, ze rozmiekczona skóre w stanie mo¬ krym poddaje sie rozdrabnianiu za pomoca grzebieni, zgrzebel i t. d., wskutek czego swobodnie ulozone wlókna lub pasma wló¬ kien bez obawy poplatania sie ich uklada sie na odpowiednie podkladki i w takim stanie poddaje dalszemu traktowaniu, np. srodkami speczniajacymi, srodkami prze¬ mywajacymi, np. woda lub wodnymi roz¬ tworami, i srodkami odwadniajacymi, np. alkoholem, acetonem i t. d.Jako podkladke do wlókien lub wiazek wlókien mozna stosowac np. okrezna dziur¬ kowana tasme przenosnikowa, przy czym dzieki ruchowi urzadzenia rozdrabniajace¬ go oraz tasmy przenosnikowej mozna latwo osiagac pozadane równolegle do siebie ulo¬ zenie wlókien: i wiazek wlókien.Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze czesci skóry, przygoto¬ wane do rozdrabniania przez uprzednie traktowanie speczniajace,; rozwlóknia sie w holendrach za pomoca walców, wykona¬ nych np. z kamienia i umieszczonych jeden za drugim w jednym ewentualnie! nieznacz¬ nie nachylonym kanale, a wolno ulozone wlókna lub pasma wlókien odprowadza sie silnym strumieniem wody na odpowiednia podkladke, np. dziurkowana okrezna tasme przenosnikowa, na której wlókna te sa poddawane dalszej obróbce.Po odwodnieniu materialu przez obrób- — 3 —ke cialami, zabezpieczajacymi przed zle¬ pianiem sie wlókien, i ewentualnie po wy¬ suszeniu mozna go przeprowadzac przez zgrzeblarki lub podobnie dzialajace urza¬ dzenia. Osiaga sie przy tym przemiane pasm wlókien w wiazki wlókien i z kolei przemiane tych wiazek w pojedyncze wlók¬ na.W niektórych przypadkach dobrze jest po kazdym traktowaniu przeprowadzac rozwlóknianie, np. przez zgrzeblenie. Moz¬ na jednak rozwlóknianie stosowac dopiero po zakonczeniu wszystkich obróbek.Otrzymuje sie przedziwo w postaci po¬ jedynczych wlókien, nadajace sie ze wzgler du na ich równomiernosc, dlugosc i miek¬ kosc do obróbki do celów techniki wló¬ kienniczej, np. do przedzenia, tkania i t. d.Podczas obróbki wlókien wedlug wyna¬ lazku mozna obrabiac je srodkami, powo¬ dujacymi polepszenie ich wlasciwosci lub nadajacymi im wlosciwosci pozadane przy dalszej obróbce. Srodki ta moga np. pogar¬ szac wlasciwosci hydrofilowe wlókien skó¬ ry lub tez calkowicie je usuwac i polepszac wlasciwosci wlókien pod wzgledem ich gietkosci, miekkosci, zdolnosci kedzierza¬ wienia! sie i t. d. lub tez zwiekszac zdolnosc wlókien do przyjmowania barwników.Srodkami do polepszania wlasciwosci wló¬ kien sa przede wszystkim oleje, tluszcze, zaprawy, srodki zmiekczajace i t. d. Srodki te moga byc stosowane przy obróbce mate¬ rialu, majacej na celu zmiane koloidalnych wlasciwosci, wlókien lub tez przed albo po takiej obróbce.Otrzymany material wlóknisty, sklada¬ jacy sie z poszczególnych cienkich wló¬ kien, moze byc przerabiany ewentualnie razem z innymi wlóknami przedzalniczymi, np. z wlóknami welny, znanymi sposobami.Jezeli przy wytwarzaniu wlókien sposobem wedlug wynalazku nie stosuje sie obróbki srodkami garbujacymi, to nici otrzymane z tego materialu mozna poddawac w pa¬ smach lub w odcinkach obróbce prawdziwy¬ mi garbnikami lub tez srodkami podobnie dzialajacymi.Ponizej podaje sie kilka przykladów przeprowadzania sposobu wedlug wyna¬ lazku.Przyklad I. 1000 kg odpadków skóry, w zwykly sposób poddanych spulchnieniu oraz lezeniu w ciagu 20 dni w mleku wa¬ piennym w temperaturze otoczenia lub nie¬ co podwyzszonej w obecnosci lub w nieo¬ becnosci powietrza atmosferycznego, traktu- je sie w zwyklej lub nieco podwyzszonej temperaturze slabymi kwasami np. 1—5%- owym kwasem octowym. Spulchniony juz material poddaje sie slabszemu lub silniej¬ szemu rozdrabnianiu mechanicznemu lub tez rozwlóknianiu w holendrze; tak otrzy¬ many material, skladajacy sie np. z pasm wlókien, uwalnia sie od nadmiaru wody, np. przez odcisniecie, a nastepnie od pozo¬ stalej jeszcze wody za pomoca alkoholu, lub traktuje sie kolejno alkoholem i aceto¬ nem i otrzymana mase wlóknista, która o- prócz ewentualnych resztek wody moze za¬ wierac mniejsze lub wieksze ilosci cieczy organicznej, przerabia sie na odpowiednich urzadzeniach, np. na zgrzeblarkach, w celu otrzymania materialu wlóknistego o cien¬ kich wlóknach. Nid jest konieczne calkowi¬ te wysuszenie materialu wlóknistego, gdyz mozna równiez przerabiac material, zawie¬ rajacy pewna ilosc wilgoci, a dokladne rozwlóknianie mozna przeprowadzac tak, ze nadmiar wilgoci równiez i przy tej obrób¬ ce zostaje usuniety lub zmniejszony. Ma¬ terial dobrze rozwlókniony, zawierajacy pojedyncze wlókna, moze byc potem prze¬ rabiany znanymi sposobami na przedze, tkaniny i t. d. O ile material nie byl uprzed¬ nio traktowany srodkami majacymi na ce¬ lu jego uszlachetnienie, mozna nastepnie przeprowadzic obróbke tego materialu np. w pasmach lub w sztukach za pomoca garbników, olejów, tluszczów, zapraw, srod¬ ków zmiekczajacych, barwników i i d.; w niektórych przypadkach moze byc zastoso- — 4 —wana wielokrotna obróbka tymi srodkami, np. obróbka materialu wlóknistego, a nie¬ zaleznie od tego obróbka przedzy lub tka¬ nin, wytworzonych z takiego materialu.Przy obróbce przedzy lub tkaniny za po¬ moca srodków, które powoduja zwilzanie lub przemakanie tych wyrobów, mozna sto¬ sowac suszenie, ewentualnie przy zastoso¬ waniu odwadniania za pomoca rozpuszczal¬ ników organicznych.Przyklad II. 1000 kg poddanych spulchnieniu odpadków skóry poddaje sie najpierw dzialaniu srodków speczniaja¬ cych, nastepnie mechanicznemu rozdrab¬ nianiu w holendrze, a otrzymany material grubowlóknisty obrabia sie srodkami dzia¬ lajacymi garbujaco. Nastepnie material wlóknisty obrabia sie cieczami organiczny¬ mi, mieszajacymi sie z woda, i po mniej lub bardziej dokladnym usunieciu wody podaje sie go bardziej dokladnemu roz¬ drabnianiu na poszczególne wlókna, po czym przerabia sie je znanymi sposobami na wyroby wlókiennicze.Przyklad III. Odpadki skóry obrabia sie tak, jak podano w przykladzie I, z ta róznica, ze po dokladnym rozwlóknieniu na poszczególne wlókna stosuje sie obrób¬ ke srodkami majacymi na celu oslabienie lub usuniecie wlasciwosci hydrofilowych i zaraz potem suszy sie zaj pomoca cieczy or¬ ganicznych.Przyklad IV. 100 kg odpadków skóry wolowej poddaje sie moczeniu w ciagu 2 tygodni w mleku wapiennym w zwyklej temperaturze, nastepnie rozwlóknia sie je przez przeprowadzenie pomiedzy dwoma walkami karbowanymi, po! czym znów pod¬ daje sie moczeniu w ciagu 2 tygodni w mleku wapiennym, nastepnie zobojetnia sie, uwalnia od zwiazanego1 lub przyczepio¬ nego wapna przez przemywanie kwasna wo¬ da, wybija i garbuje jednym ze zwyklych sposobów garbowania1 chromowego. Wygar¬ bowany produkt grubowlóknisty poddaje sie bezposrednio mniej lub bardziej do¬ kladnemu suszeniu i po ewentualnym uprzednim zanurzeniu go w wodnistej za¬ wiesinie oleju zóltkowego, tluszczu garbu¬ jacego lub podobnego srodka przeprowadza sie go przez zgrzebla. Po tym rozwlóknieniu na pojedyncze wlókienka otrzymuje sie pro¬ dukt o wlasciwosciach, podobnych do wlasciwosci welny, który moze byc przera¬ biany na przedze, tkaniny, pilsnie i t. d. tak jakwelna. ' Przyklad V. 100 kg odpadków skóry cielecej moczy sie w temperaturze pokojo¬ we! przez 150 dni w mleku wapiennym, po czym material przeprowadza sie przez wilk-szarpak, którego walki szarpiace splu¬ kuje sie woda, a otrzymywane pasma lub wiazki wlókien zbiera sie na sicie. Otrzy¬ many material grubowlóknisty przemywa sie, zanurza w alkoholu, odciska i po mniej lub bardziej dokladnym suszeniu przepro¬ wadza przez zgrzeblarke. Prawie dosta¬ tecznie dokladnie rozwlókniona mase prze¬ prowadza sie bezposrednio dwukrotnie przez chromowa kapiel garbujaca, nastep¬ nie przemywa, suszy i znów; przepuszcza przez zgrzeblarke, a ewentualnie bezpo¬ srednio potem przez czesarke. Otrzymuje sie mase wlóknista o wlasciwosciach naj¬ bardziej delikatnej welny, natomiast o wlóknach znacznie mocniejszych od wló¬ kien welny.Przyklad VI. 100 kg skóry wolowej poddaje sie obróbce wapnem ^ak jak w przykladzie IV,i nastepnie rozwlóknia sie z grubsza, przemywa, wybija i garbuje, po czym tak przygotowany material przepro¬ wadza sie przez wilk-szarpak, którego wal¬ ce szarpiace sa zaopatrzone w uzebienia, kolce lub szczotki z drutu, i rozwlóknia w tym urzadzeniu w mokrym stanie.Otrzymany w opisany sposób produkt zbiera sie i wolno suszy, a nastepnie do¬ kladnie rozwlóknia sie np. za pomoca zwy¬ klych zgrzeblarek.Przyklad VII. 1000 kg skóry wolowej poddaje sie moczeniu w ciagu 30 dni w mle- — 5 —ku wapiennym, nastepnie po przemyciu obrabia sie rozcienczonym kwasem solnym i znów przez 30 dni moczy sie w mleku wapiennym. Nastepnie material przepro¬ wadza sie przez maszyne1 rozdrabniajaca, w której zostaje on najpierw rozdrobniony walcami kolczastymi, nastepnie zas chwy¬ tany tak zwanymi tasmami draparskimi i wreszcie po rozczesaniu zostaje ulozony na okreznych tasmach przenosnikowych. Tak otrzymany material o wlóknach równole¬ gle ulozonych przeprowadza sie przez u- rzadzenie przemywajace, w którym mate¬ rial ten zostaje zwilzony np. za pomoca dysz rozpylajacych i natychmiast po tym odwodniony za pomoca walców odsysaja¬ cych. Tegorodzaju zabieg moze byc ewen¬ tualnie stosowany wielokrotnie. Nastepnie stosuje sie rozpylanie, odsysanie, wybijanie przy zastosowaniu! kwasu solnego; wreszcie dodaje sie roztworu garbnikowego tak, jak to powyzej opisano. Produkt po calkowitym wygarbowaniu przemywa sie, nastepnie slabo natluszcza sie emulsja olejowa, su¬ szy i wreszcie przeprowadza przez zgrze- blarke. Otrzymuje sie material wlóknisty podobny do welny.Przyklad VIII. 1000 kg odpadków skó¬ ry cielecej poddaje sie moczeniu w ciagu 100 dni w mleku wapiennym, nastepnie poddaje sie dzialaniu strumienia cieczy w kanale przepuszczajac je przez urzadzenie mielace, z kanalu przeprowadza sie otrzy¬ many produkt na dziurkowana okrezna tasme przenosnikowa i nastepnie przerabia tak, jak podano w przykladzie VII, z ta róznica, ze garbowanie uskutecznia sie przy pomocy oczyszczonych destylatów drzewa w postaci roztworów wodnych lub alkoho¬ lowych.Przyklad IX. 100 kg sciegien wolowych poddaje sie w ciagu 14 dni moczeniu w mleku wapiennym w zwyklej temperaturze, a nastepnie, ewentualnie po usunieciu cze¬ sci wapna, poddaje sie je specznianiu 5%- owym kwasem solnym. Specznione sciegna rozdrabnia: sie w holendrze otrzymujac pro¬ dukt w postaci wiazek i pasków wlókien z grubsza rozwlóknionego materialu, zawie¬ rajacego znaczne ilosci wody. Po odcisnie¬ ci^ wody traktuje sie go dwukrotnie aceto¬ nem. Prawie suchy material wlóknisty roz¬ dziela sie nastepnie na poszczególne wlók¬ na przez drapanie, a nastepnie wlókna te przerabia w sposób znany na prze¬ dze.Proponowano juz przerabianie skór, w szczególnosci skóry z ryb, np. ze sztokfi- szów, na material wlóknisty, nadajacy sie do celów wlókiennictwa. Wedlug tego zna¬ nego sposobu skóry, które przede wszystkim sa poddawane dzialaniu cieczy zasado¬ wych, wprowadza sie do roztworów sol¬ nych, np. 20%-owego roztworu soli kuchen¬ nej z dodatkiem 10% kwasu solnego lub siarkowego, a nastepnie poddaje sie spulch¬ nianiu przez obróbke mechaniczna, np. walkowanie lub ubijanie. Tak obrobione i najlepiej dodatkowo natluszczone i wygar¬ bowane skóry dzieli sie na odcinki lub pa¬ sy, które poddaje sie czesaniu w celu ulo¬ zenia wlókien równolegle.Sposób ten mozna stosowac do obróbki skór rybich, gdyz struktura takich skór jest odmienna od skóry ssaków, a wiec skór wolowych, cielecych ij podobnych. W celu otrzymania wlókien odpowiednich do celów wlókiennictwa ze skór wolowych lub podob¬ nych, sposób ten nie moze byc stosowany.Przy obróbce skór rybich nie stosuje sie odwodniania materialu wlóknistego.Sposób wedlug wynalazku wykazuje te zalete, ze moze byc stosowany do obróbki zarówno skór ssaków, jak i skór rybich, i daje jednakowo dobre wyniki w obu przy¬ padkach. PL