Wynalazek dotyczy sposobu oraz apa¬ ratu do przerabiania róznych cieczy, zawie¬ rajacych ciala stale, zwlaszcza ciala drob¬ noziarniste, w postaci rozpuszczonej lub za¬ wieszonej, W przemysle chemicznym i hutniczym poddaje sie takie ciecze róznym sposobom dzialania, np. wydzielaniu cial stalych, o- trzymywaniu rozpuszczalnych skladników cial stalych, wymywaniu cial stalych celem oddzielenia od cieczy, zawierajacej sub¬ stancje rozpuszczona. Niniejsza metode mozna zastosowac do wszystkich tych oraz szeregu innych celów.Ma ona szczególniejsze znaczenie, przy przeróbce cieczy opartej na stosowaniu cia¬ glej dekantacji przeciwpradowej, np. przy wymywaniu drobnych cial stalych, osadów chemicznych, drobno zmielonych skal, za¬ wierajacych rude, celem dalszego zuzytko¬ wania otrzymywanych roztworów. Taka dekantacje przeciwpradowa stosuje sie tak¬ ze przy lugowaniu, przyczem ciecz lugujaca prowadzi sie nieprzerwanie przez szereg ko¬ mór, w których lugowane cialo umieszcza sie w ten sposób, ze ciecz najbardziej nasy¬ cona napotyka zawsze najobfitszy materjal, a swieza ciecz lugujaca wprowadza sie do komory, w której materjal przerabiany jest prawie zupelnie juz pozbawiony swoich skladników rozpuszczalnych.W innych galeziach przemyslu chemicz-nego, zwlaszcza w fabrykacji sody zracej, alunu, boraksu, kwasu fosforowego, wegla.- nu barowego i t. d. we wszystkich przypad¬ kach, gdzie ten sposób dekantowania jest uzywany, mozna z powodzeniem stosowac niniejsza metode.Dla wyjasnienia i przykladu przedstawio¬ no' powyzsza metode w zastosowaniu do wydzielenia rozdrobnionych cial stalych z cieczy lub do oddzielenia szybko osiadaja¬ cych cial stalych od cial, opadajacych z cie¬ czy powolniej.Oddzielenia stalych skladników danej cieczy zapomoca dekantacji mozna wyko¬ nywac w zbiornikach róznego ksztaltu. Je¬ zeli zbiornik ma sluzyc do rozdzielenia cie¬ czy na dwie czesci sposobem ciaglym, z których to czesci jedna jest mniej lub wie¬ cej klarowna, podczas gdy druga sklada sie z cial stalych z mala iloscia cieczy, wtedy nalezy sie starac o ciagle odprowadzanie osadzonych cial stalych, przy dokladnem regulowaniu szybkosci odplywu, odpowied¬ nio do szybkosci osadzania sie, co mozna uskutecznic automatycznie, tak, ze naczynie robocze moze pracowac nieprzerwanie z najlepsza wydajnoscia. W niniejszej me¬ todzie, stosujacej podane postepowanie, w szczególnosci uwzglednia sie hydrostatycz¬ ne cisnienie odprowadzanych cial stalych, któremu przeciwstawia sie hydrostatyczne cisnienie, wywierane przez pewna objetosc cieczy o mniejszej gestosci, niz gestosc od¬ prowadzanego materjalu, np. mieszaniny cial odprowadzonych z srodkiem rozcien¬ czajacym.W nastepnych wywodach przerabiana mieszanina okreslona jest, jako „gastwa", oddekantowana z niej mniej lub wiecej kla¬ rowna ciecz, jako „klarowny roztwór", po¬ zostaly zageszczony materjal, jako ,,szlam", a zmieszane z tym szlamem plynne srodki rozcienczajace, jako ,,wode do przemy¬ wania".Dla przykladu zbiornik przeznaczony do wykonania tej metody, przedstawiono na rys. 1 w przekroju pionowym przez sro¬ dek; na rys. 2 — w przekroju wzdluz linji 2—2 rys. li na rys. 3 i 4 — w przekroju dalsza forme wykonania.Rys. 1 przedstawia plaski zbiornik 5 o znacznej srednicy z rynna przelewowa 6 do odprowadzania klarownego roztworu.Gastwe doprowadza sie do zbiornika przez centrycznie osadzone urzadzenie doplywo¬ we 7. Zawieszony wewnatrz zbieracz szla¬ mu sklada sie z pionowego walu 8 z nape¬ dem stozkowym 9 i ze skierowanych ku gó¬ rze radjalnych ramion 10, których zeby 11 prowadza osiadajace ciala stale ku srodko¬ wi dna zbiornika.Rynna przelewowa 6 posiada jedna lub kilka rur odplywowych 12 do odprowadza¬ nia klarownego roztworu celem dalszej przeróbki.Centrycznie umieszczony upust szlamo¬ wy na dnie zbiornika otoczony jest wspól¬ osiowo cylindrycznem naczyniem 13, w któ¬ rego dnie znajduje sie rura odplywowa 14 celem umozliwienia czyszczenia; naczynie to górnym swym brzegiem przymocowane jest szczególnie do dna zbiornika. Upust szlamowy tworzy rura 15, siegajaca prawie do dna naczynia 13. Srednica rury 15 jest bez znaczenia, o ile tylko szlam moze sie dostac do naczynia, nie zatykajac jej. Na¬ tomiast w celu zapewnienia swobodnego przeplywu. szlamu, nalezy obrac srednice naczynia 13 co najmniej dwa razy tak duza, jak rura 15. Obie czesci 13 i /5 tworza ra¬ zem lapaczke.Rura do odprowadzenia szlamu 16 pro¬ wadzi od naczynia 13 pod zbiornikiem 5 i obok niego ponad brzeg rynny 6. Na koncu rury znajduje sie przesuwalna pochwa 17, tak, ze wysokosc utworzonego przez te po¬ chwe ujscia rury mozna nastawiac dowolnie.Pochwa 17 moze byc umocowana na rurze 16 zapomoca gwinty lub w inny sposób. Ko¬ niec rury 16, otacza rura 18 tak, ze ciecz splywajaca przez brzeg pochwy 17 jest od¬ prowadzona przez odgalezienie 19 rury 18. — 2 — •Mniej wiecej w polowie wysokosci na¬ czynia 13 jest umieszczony rurociag 20.Koniec rury 20 wchodzi do naczynia 13 i w plaszczyznie poziomej zagiety jest prosto¬ katnie tak, ze ciecz doprowadzana przez rure 20, musi krazyc w pierscieniowej prze¬ strzeni miedzy rura 15 i scianami naczynia 13. Kierunek strumienia, wychodzacego z ujscia rury 20 jest tak obrany, ze krazaca ciecz, az do Wysokosci nieco powyzej ujscia rury 75 nie moie dzialac na szlam na dnie naczynia 13, wznosi sie racze] i rozciencza oraz zabiera szlam, podnoszacy sie ponad ten poziom. ' W tym celu moze takze koniec rury 20 byc opatrzony w odpowiednia dy¬ sze. Drugi koniec rury 20 wznosi sie nieco wyzej niz rura 16 i przeksztalcony jest w lejek 21 do wprowadzania wody do prze¬ mywania lub innej cieczy przy pomocy przewodu 22.Do uruchomienia urzadzenia zbiornik 5 zostaje napelniony gastwa, klarowny roz¬ twór zaczyna sie przelewac, a szlam zbiera si^ w pewnej ilosci na dnie zbiornika. Czesc jego opada przez rure 15 do lapaczki, któ¬ ra poprzednio byla napelniona woda. Szlam opada jednak coraz nizej i wypiera z la¬ paczki wode, wpedzana teraz do nu* 16 i 20, az hydrostatyczne cisnienie wody w rurach zrównowazy cisnienie slupa cieczy w zbior¬ niku i lapaczce. Stan systemu, istniejacy teraz, przedstawiony jest na rys. 1, gdzie kreskowanie cienkie oznacza klarowny roz¬ twór, grubsze — szlam. Woda w rurach 16 i 20 stoi tu wyzej niz wypelnienie zbior¬ nika, poniewaz ma sie tu do czynienia z slu¬ pem czystej cieczy wobec slupa, zlozonego z mieszaniny cieczy i cial stalych i maja¬ cego wyzszy ciezar wlasciwy. Jesli nie do¬ prowadza sie dalej cial stalych, wtedy sy¬ stem pozostaje trwale w przedstawionem polozeniu, poniewaz zachodzi zupelny stan równowagi. Przy doprowadzaniu cial sta¬ lych przez dodanie swiezej gastwy do zbiornika, podnosi sie poziom szlamu w zbiorniku 5 i w lapaczce, a przez to woda w, rurach 16 i 20 zostaje wypedzona wgóre tak, ze odplywa przez ujscie 17 rury 16.W tern stadjum postepowania wysokosc uj¬ scia odplywowego rury 16 ponad poziomem cieczy w zbiorniku 5 stoi w pewnym okre¬ slonym stosunku do róznicy poziomów mie¬ dzy powierzchniami szlamu w zbiorniku i lctpaczce.Oczywiscie wiec mozna przez nastawie¬ nie pochwy odplywowej 17 ustalac, regulo¬ wac i w zadanej wysokosci utrzymywac Warstwe szlamu w zbiorniku. Ze wzrostem warstwy szlamu w zbiorniku wznosi sie tez poziom szlamu w lapaczce, az osiagnie po¬ ziom ujstia rury 20. Jesli teraz doprowa¬ dza sie wode z przewodu 22 przez rure 20, wtedy woda wchodzi do naczynia 13, mie¬ sza sie z podniesionym szlamem, rozciencza go w jego górnej warstwie i odprowadza z lapaczki przez rure 16. Jak juz wspom¬ niano, prad wody jest tak skierowany, ze nie moze macic szlamu ponizej ujscia rury 16, i przerywac zamkniecia lapaczki. Po¬ ziom warstwy szlamu w naczyniu 13 pozo¬ staje niezmieniony, albowiem szlam, w mia¬ re jak osiaga i przekracza ten poziom, zo¬ staje przez wode przemywajaca odprowa¬ dzony. Poniewaz cisnienie slupa wody przemywajacej na powierzchnie szlamu w lapaczce, wskutek stalej wysokosci ujscia rury 16, jest stale, poniewaz dalej, jak wy¬ zej wyjasniono, poziom warstwy szlamu w lapaczce pozostaje tez staly, musi takze po¬ ziom szlamu w zbiorniku 5 pozostac stalym.Ze tak jest, mozna okazac w sposób naste¬ pujacy.Przy zalozeniu, ze zbiornik 5 napelniono gastwa., z której szlam mniej lub wiecej sie osadzi, i ze strumien wody przemywajacej przechodzi przez lapaczke i wyplywa z ru¬ ry 16; dalej, ze koniec przelewowy rury 16 nastawiony jest na pewien poziom w porównaniu z poziomem cieczy # w zbiorniku 5 i ze caly system osiagnal opi¬ sany wlasnie stan równowagi, przy którym poziom warstwy szlamu w lapaczce lezy — 3 —dokladnie nizej poziomu dzialania wply¬ wajacej wody; przy zalozeniu, ze ga- stwa doplywa nieprzerwanie do zbiornika 5, ciezar swiezo osadzajacego sie szla¬ mu bedzie sie dodawal do ciezaru szla¬ mu juz osadzonego. Poniewaz jednak ci¬ snienie hydrostatyczne wody przemywaja¬ cej ma pewna okreslona wielkosc, wystar¬ czajaca wlasnie, aby zrównowazyc calko¬ wite cisnienie slupa szlamu i klarownego roztworu, wobec tego dodatkowy ciezar spo¬ woduje ruch szlamu do wnetrza lapaczki, a wskutek tego takie podniesienie poziomu szlamu w lapaczce, ze wejdzie on w zakres wplywajacego strumienia wody przemywa¬ jacej. Ten strumien wody wystarcza do odprowadzenia szlamu równie szybko, jak ten dostaje sie w zakres strumienia. Dalej szlam podnosi sie takze az do poziomu pra¬ du wody z ta sama szybkoscia, z jaka gro¬ madzi sie w zbiorniku 5. W nastepstwie te¬ go poziom szlamu w zbiorniku pozostaje praktycznie w tern samem miejscu, bez wzgledu na to, z jaka szybkoscia odbywa sie doplyw do zbiornika z zastrzezeniem, ze wysokosc przelewu lapaczki, szybkosc do¬ plywu, jak równiez ciezar wlasciwy i szyb¬ kosc osadzania sie szlamu pozostaja stale.Z powyzszych wywodów wynika, ze kaz¬ da zmiana ciezaru wlasciwego szlamu lub szybkosci jego osadzania sie albo tez po¬ ziomu przelewu lapaczki pociaga za soba zmiane poziomu szlamu w zbiorniku 5 ku górze lub ku dolowi, az znowu nastapi stan równewagi. Wtedy zatrzymuje sie poziom szlamu w zbiorniku tak dlugo, az nastapi nowa zmiana jednego lub wszystkich wy¬ mienionych zmiennych czynników. Równo¬ waga systemu jest zatem stala, albowiem po zachwianiu jej powraca sama do pierwotnej postaci. Wymienione zmienne czynniki le- m za zwykle w ciasnych granicach, dlatego tez glebokosc warstwy szlamu, w zbiorniku 5 ma tylko nieznaczny wplyw na poziom szla¬ mu, mianowicie taki sam, jak zupelnie nie¬ znaczna zmiana w wysokosci przelewu la¬ paczki.Sposób usuwania osadzonych cial sta¬ lych z cieczy ma praktyczne znaczenie w tych wszystkich wypadkach, gdzie przy dal¬ szej przeróbce osadzony szlam gesty musi byc rozcienczony woda szczególnie wtedy, gdy pracuje sie z dekantacja przeciwpra- dem, w celu oddzielenia roztworu od szla¬ mu. W zwyklym sposobie dekantowania przeciwpradem pierwszym krokiem jest o- sadzenie szlamu do mozliwie najwiekszej gestosci i odpuszczenia roztworu. Potem odpuszcza sie osadzony szlam i rozciencza, a utworzona w ten sposób nowa gastwe po¬ zostawia sie znowu do odstania. Ten pro¬ ces rozcienczania i osadzania powtarza sie tak dlugo, jak tego wymaga potrzeba. Dla osiagniecia maksymalnej sprawnosci bar¬ dzo waznem jest, aby w kazdej fazie szlam osiagnal mozliwie wysoka gestosc i po o- siagnieciu tego moznaby bylo przechodzic natychmiast do nastepnej fazy pracy.Metoda przedstawia szczególne korzysci w wykonaniu przy poruszaniu szlamu z fa¬ zy jednej do drugiej z równoczesnem roz¬ cienczaniem, poniewaz samoczynne regulo¬ wanie poziomu szlamu w kazdym zbiorniku dziala w kierunku wytworzenia najwyzszej gestosci szlamu. Dalej wobec tego, ze przy znacznej szerokosci przewodów nie naste¬ puje zatkanie, ze regulowanie jest samo¬ czynne, nie wymaga ten aparat zadnego u- zupelnienia, skoro raz zostal nastawiony dla materjalu okreslonego rodzaju i ilosci.Szerokie przewody szlamowe z niewielu tylko zagieciami bez wentylów i dlawików nadaja opisanemu aparatowi zalete sposobu pracy, przy którym nie moga powstawac za¬ tkania sie. Nie tak jest przy znanych apa¬ ratach z wentylami i dyszami do regulowa¬ nia odplywu szlamu. Takze zwykle pompy z ich wentylami, tlokami, przeponami w do¬ tychczasowych aparatach powoduja rozmai¬ te zaburzenia w ruchu, które nie sa mozliwe przy opisanym aparacie. Do tego dola- — 4 —czaja sie jeszcze znaczne koszty takich pomp i ich ruchu, podczas gdy w tej meto¬ dzie do rozcienczenia i odprowadzenia szla¬ mu potrzeba tylko strumienia wody prze¬ mywajacej o niskiem cisgienlu. Glówna za¬ leta tej metody lezy dalej w tern, ze system znajduje sie zawsze w stanie równowagi tak, ze zwykle zmiany stosunków nie wy¬ magaja zadnego nadzoru, regulowania lub zmian w nastawieniu, podczas gdy wszedzie tam, gdzie pracuje sie z pompami, wenty¬ lami, dyszami, panuje równowaga nietrwa¬ la, poniewaz przy jakiejs zmianie warunków pracy, wplywajacej na szlam, nastepuje zbiorowe dzialanie na szlam tak, ze traci on swoje normalne wlasnosci i konieczne sie staja ponowne nastawiania i inne srodki zaradcze, aby przywrócic normalne warun¬ ki pracy.Jesli w przedstawionej metodzie zmia¬ na warunków pracy powoduje zmniejszenie gestosci szlamu, zmniejsza sie takze ciezar slupa szlamu, co powoduje zmniejszenie sie predkosci, z jaka szlam wchodzi do lapacz- ki i przedluzenia czasu pozostawania szla¬ mu w zbiorniku 5, która wytwarza zwiek¬ szanie sie gestosci szlamu, i powrót normal¬ nych warunków. Jesli natomiast zwiekszy sie z jakiegos powodu gestosc szlamu, wte¬ dy zwiekszony przez to ciezar slupa szlamu w zbiorniku 5 powoduje szybsze przejscie szlamu do lapaczki, co skraca czas pozosta¬ wania szlamu w zbiorniku 5 i wytwarza znów normalne warunki.Jezeli zmieni sie szybkosc, z jaka osa¬ dza sie szlam w zbiorniku 5, z powodu zmia¬ ny szybkosci doplywu lub rozcienczenia, zwlaszcza, gdy lapaczka pobiera szlam o wysokiej gestosci, wtedy kazda zmiana predkosci powoduje natychmiast odpowied¬ nia zmiane predkosci przeplywu w lapaczce tak, ze nie potrzeba zadnego nastawiania lub regulowania. To waznem jestlakze w tym wypadku, gdy szybkosc doplywu ro¬ snie a szlam przechodzi za szybko przez zbiornik 5, aby mógl osiagnac pozadana ge¬ stosc. Jest to stan, do którego sie zwykle nie dochodzi przed rozpoczeciem sie prze¬ plywu szlamu przez brzeg zbiornika, i wy¬ maga nowego nastawiania szybkosci napel¬ niania, z wyjatkiem wypadków, gdy poziom szlamu w zbiorniku utrzymuje sie znacznie ponizej brzegu przelewowego.Jesli szybkosc napelniania zmniejsza sie, wtedy w lapaczce nie nastepuje zadna zmiana, a szlam wchodzi tam z najwieksza gestoscia, zmniejszajac jedynie szybkosc swego odplywu. Jesli doplyw zupelnie u- stanie, wtedy ustaje tez zupelnie przeplyw szlamu, a poziom szlamu w zbiorniku 5 pozostaje wtedy wpoblizu zwyklych granic.Jezeli lapaczke nastawi sie tak, ze przyj¬ muje ona szlam o gestosci nizszej od maksy¬ malnej, wtedy zmniejszenie szybkosci do¬ plywu powoduje nieco wieksze zwolnienie przeplywu szlamu a wskutek tego nastepuje zwiekszenie sie gestosci szlamu, az przy dostatecznie duzej zmianie lub zupelnem zaprzestaniu doplywu gestosc szlamu w la¬ paczce osiaga najwieksza granice. Jest to w praktyce jedyny wypadek, gdzie koniecz¬ ne jest nowe nastawianie czesci urzadzenia, aby utrzymac przeplyw szlamu o pozadanej gestosci.Jesli sie z tern porówna urzadzenie z wentylami i dyszami, gdzie przeplyw szla¬ mu odbywa sie pod wplywem ciezaru po¬ czatkowego i regulowany jest przez nasta¬ wienie wentyla lub zmiane srednicy rury odplywowej albo dyszy, to widzi sie, ze tu przy spadku gestosci szlamu z jakichkol¬ wiek powodów zmniejsza sie takze lepkosc a przez to, poniewaz cisnienie hydropatycz- ne pozostaje praktycznie stale, wzrasta szybkosc przeplywu przez wentyl lub ujscie rury. To jednak powoduje predszy ruch szlamu, krótsze pozostawanie w zbiorniku i dalsze zmniejszenie sie gestosci szlamu.Innemi slowy, nienormalny stan ruchu po¬ gorszyl sie raczej, niz poprawil. Jesli z drugiej strony gestosc szlamu wzrasta po¬ nad norme, wzrasta takze lepkosc, zmniej- — 5 —sza sie szybkosc przeplywu, a pozostawanie szlamu wi zbiorniku staje sie dluzsze, zwiek¬ szajac gestosc szlamu, a wiec takze i tu stm nienormalny pogarsza sie.W razie uzycia pompy, wyrzucajacej pewna stala objetosc w danej jednostce czasu, przy zmianie gestosci szlamu naste¬ puje pewne dzialanie regulujace, mianowi¬ cie w razie mniejszej gestosci z powodu mniejszej ilosci cial stalych w jednostce objetosci przy gestosci wiekszej niz normal¬ na z powodu wiekszej ilosci na jednostke objetosci. Natomiast zaden ze znanych sposobów pracowania z wentylami i dysza¬ mi lub pompami do oddzielania szlamu nie reaguje na zmiany szybkosci napelniania lub rozcienczania, jak dlugo te zmiany nie spowoduja takze zmiany gestosci szlamu w miejscu odprowadzenia go. Jesli szybkosc doplywu wzrasta, wtedy zbiornik napelnia sie szlamem i przelewa, o ile stan ten nie zostanie w pore odkryty i nie przedsiewez- mie sie koniecznego nastawienia lub uregu¬ lowania. Jesli doplyw zupelnie ustanie, wte¬ dy wszystkie pompy wentylowe i tym po¬ dobne urzadzenia systemu usuwaja roz¬ twór, jesli sie nie pilnuje, a gdy warunki doprowadzania gastwy sprowadzone zosta¬ ly znowu do normy, to zawsze jeszcze po¬ trzeba dalszej obslugi i nastawiania apa¬ ratury.W przedlozonej metodzie, skoro raz na¬ stapilo odpowiednie nastawienie na pewien bieg dzialania, mozna wedlug niego dalej pracowac, bez koniecznosci osobnego nad¬ zoru lub zmiany w nastawianiu oraz bez regulowania aparatury, jakkolwiek warunki doplywu moga sie zmieniac w szerokich granicach. Natomiast w znanych metodach oddzielania szlamu konieczny jest regularny nadzór, a wszelkie zmiany warunków do¬ plywu wymagaja, wyjawszy nieznaczne wa¬ hania, natychmiastowego nastawienia apa¬ ratury.Zebrane razem przedstawiaja sie korzy¬ sci nowej metody jak nastepuje: 1) samoczynne regulowanie gestosci szlamu, 2) nie zatykanie sie. przewedów, 3) prosta budowa przy niskich kosztach instalacji, 4) brak czesci ruchomych, przy naj¬ mniejszej potrzebie nadzoru i naprawy, a wiec niskich kosztach ruchu.Metode z dekantacja . prz,eciwpradem mozna z korzyscia zastospwac w aparatach przedstawionych na rys. 3. .Zbiornik 25 posiada rynne przelewowa 26 i dwa dna 23 i 24, ksztaltu lekko.stozkowego lak, ze po¬ wstaja trzy przedzialy. Urzadzenie do mie¬ szania i zbierania prowadzi szlam, osadza¬ jacy sie na trzech dnach, do otworów od¬ plywowych, umieszczonych centrycznie: sklada sie ono z pionowego walu 28 z na¬ pedem stozkowym 29 na górnym koncu i z radjalnemi, ku górze zwróconemi ramionami 30 nad kazdem dnem. Ramiona zaopatrzo¬ ne sa srubami lub listwami 31.Otwory odplywowe tworza krótkie rury 35, otoczone naczyniami 33. Naczynia 33 obu górnych pieter sa u góry otwarte, u dolu zas zamkniete i silnie . osadzone na wale 28; swemi górnemi brzegami siegaja prawie do dna 23, wzglednie 24.Natomiast najnizsze naczynie 33 przytwier¬ dzone jest górnym brzegiem do dna i za¬ opatrzone w rure odplywowa 36.Aparat posiada zatem trzy komory osa¬ dowe A, B, C. Klarowny roztwór odplywa z komory A przez rynne 26, a z komory B i C przez rury przelewowe 43 i 44. Konce cbu tych rur tworza przesuwalne pochwy 37, aby mozna bylo nastawiac poziom prze¬ lewu. Roztwór wplywa tu z dwóch naczyn 45 i 46. Najnizsze naczynie 33 polaczone jest rura 36 z trzeciem naczyniem odply- wowem 38; i tu takze znajduje sie na kon¬ cu rury posuwalfta pochwa przelewowa 37.Krótkie rury 35 tworza z naczyniami 33 lapaczki, jak to opisano juz przy rys. 1. La- paczka pod dnem 23 otrzymuje wode do przemywania z naczynia 46 przez rurociag — 6 —40, lapaczka pod dnem 24 otrzymuje wode przemywajaca Tub roztwór przez rurociag 40* opatrzony lejem doplywowym, wreszcie do lapaczki pod najnizszem dnem dopro¬ wadza sie wode przemywajaca przez rure 40". Na dolnej stronie obu den 23 i 24 u- mieszczony jest cylinder 47, obejmujacy na¬ czynie 33 i sluzacy do przeszkodzenia zmie¬ szaniu sie rozcienczonej gastwy, splywaja¬ cej z lapaczki, z klarownym roztworem w górnej czesci obu komór B i C. Suwak 48 przy rurach 35 obu górnych den sluzy do u- suwania cial stalych, przylegajacych do dna naczyn 33.Sposób dzialania urzadzenia; przedsta¬ wionego na rys* 3, w szczególnosci porusza¬ nie szlamu przez lapaczki i rozcienczanie go woda przemywajaca odbywa sie tak samo, jak w aparacie na rys, 1. Z lapaczek przy dnach 23 i 24 nie odplywa jednak szlam przez rure, jak na rys. 1, lecz wznosi sie ponad brzeg naczynia 33 i opada przez ka¬ nal pierscieniowy miedzy naczyniem i cy¬ lindrem 47, aby osadzic sie na najblizszem dnie. Ostro oddzielajacy sie przytem kla¬ rowny roztwór w górnych czesciach komór Bi C odplywa przez rury 43 i 44- Odplyw z rury najnizszej komory odbywa sie powy¬ zej poziomu cieczy w najwyzszej komorze A, w zaleznosci od calkowitego cisnienia, wynikajacego z ciezaru szlamu we wszyst¬ kich wyzszych komorach, które to cisnienie równa sie sumie cisnien slupów szlamu w obu wyzszych komorach. Srodkowa komo¬ ra posiada poziom przelewu ponizej tegoz poziomu najnizszej komory, odpowiednio do ilosci szlamu w srodkowej komorze. Ci¬ snienie hydrostatyczne, które nalezy poko¬ nac, aby woda przemywajaca mogla dostac sie do lapaczki, odpowiada poziomowi ru¬ ry przelewowej odnosnej komory. Dlatego rura przelewowa najnizszej komory C ma wieksza wysokosc niz nastepnej komory B, tak ze odplywajaca z niej cieoz moze byc odprowadzona bezposrednio do rurociagu lapaczki nastepnej komory B. To samo sto¬ suje sie dalej do nastepnych komór, których musi posiadac dowolna ilosc.Przy tem urzadzeniu mozna zatem wprowadzac wode przemywajaca do naj¬ nizszej lapaczki i jako przelewowa wpro¬ wadzic dalej do lapaczek nastepnych ko¬ mór. Podczas tego szlam, osadzony w naj¬ wyzszej komorze, przeplywa przez najwyz¬ sza lapaczke, miesza sie tutaj z ciecza prze¬ lewajaca sie najblizszej dolnej komory, roz¬ ciencza nia, a nastepnie osadza sie znowu w komorze. To powtarza sie tylekroc, ile jest komór, t.-.-.j. szlam splywa od najwyz¬ szej do najnizszej komory przy równocze- snem wznoszeniu sie cieczy przemywajacej droga odwrotna: odbywa sie wiec rzeczywi¬ scie przemywanie lub dekantowanie prze- ciwpradem.Bieg cieczy i cial stalych jest zatem na¬ stepujacy. Ciala stale gastwy, wprowadzo¬ nej do najwyzszej komory A, osiadaja tu a klarowny roztwór splywa do rynny 26.Szlam osadzajacy sie na dnie 23 przecho¬ dzi do lapaczki, rozciencza sie tu woda przemywajaca (roztworem), doplywajaca z rury 40, plynie z lapaczki do nastepnej ko¬ mory, gdzie osiada na dnie 24 i przechodzi potem do nastepnej lapaczki, gdzie woda przemywajaca, doplywajaca z rury 40*, roz¬ ciencza go i splókuje do najnizszej komory.Lapaczka tej komory przyjmuje nastepnie osadzajacy sie szlam, a woda przemywaja¬ ca, doprowadzana przez rure 40" prowadzi go przez rurociag 36 do dalszego uzytku.Jesli z najnizszej lapaczki usuwa sie szlam o wysokiej gestosci, mozna do tego celu u- zyc pompy lub t. p. urzadzenia. Przedsta¬ wione na rys. 3 urzadzenie lapaczki prze¬ znaczone jest do latwo odplywajacego szlamu.Woda doprowadzona przez rure 40" w celu odprowadzenia szlamu przez rure 36, z przesuwalnem ujsciem 37 sluzy wy¬ lacznie do odprowadzenia otrzymanego szlamu i nie ma dalej nic wspólnego z po¬ zostalym ruchem urzadzenia. — 1 —Woda do przemywania, pracujaca w przeciwpradzie, doprowadza sie przez ru¬ re 40', której zewnetrzny otwór lezy tak wysoko, ze woda pokonywa wszelkie ci¬ snienie w aparacie. Skoro przeszla ona przez lapaczke dna 24 komory B i wypló- kala stamtad szlam, co oczywiscie dzieje sie nieprzerwanie, lecz moze sie takze odby¬ wac stopniowo, plynie wgóre przez rure 44 i przez jej przesuwalna pochwe 37, splywa do naczynia 46, aby przez rure 40 dostac sie do lapaczki dna najwyzszej ko¬ mory 23. Tu dziala woda w ten sam spo¬ sób na osadzajacy sie szlam i dostaje sie równiez przez rure 43 do naczynia przele¬ wowego 45 z którego przez rure odplywowa 50 odprowadza sie ja do dalszego uzytku i t. d.Hydrostatyczne wyrównanie w urza¬ dzeniu wedlug rys. 3 jest nastepujace. W najwyzszej lapaczce cisnienie, które musi zrównowazyc rozcienczony slup szlamu w rurze 36, jest równe ciezarowi szlamu i roztworu w calym zbiorniku. Poniewaz szlam z woda w riirze' 36 wznosi sie, ciezar wlasciwy mieszaniny jest prawie równy przecietnemu ciezarowi wlasciwemu calej zawartosci zbiornika: zatem koniec prze¬ lewowy rury 36 lezy prawie na tej samej wysokosci, co brzeg rynny przelewowej 26, a niekiedy nawet nieco nizej. Cisnienie w lapaczce dna 24 odpowiada zawartosci ko¬ mór A i 5. Temu cisnieniu przeciwstawia sie slup czystej wody w rurze przelewo¬ wej 44 i dlatego koniec przelewowy tej ru¬ ry ma zawsze pewne wyzsze polozenie niz brzegi rynny 26. Poniewalz cisnienie w najwyzszej lapaczce odpowiada cisnieniu zawartosci w komorze A, wiec koniec prze¬ lewowy rury 43, stoi w posrodku t. j. mie¬ dzy wyzszem ujsciem rury 43, a nizszym brzegiem rynny 26. To nieznaczne cisnie¬ nie w najwyzszej lapaczce i wynikajace z niego nizsze polozenie koncs, przelewowe¬ go rury 43 umozliwiaja bezposrednie prze¬ prowadzenie wody, przelewajacej sie z ru¬ ry 44, do przewodu, prowadzacego do naj¬ wyzszej lapaczki. Jesli przelew najniz¬ szej lapaczki jest tak nastawiony, ze rów¬ nowazy pewna calkowita ilosc szlamu w zbiorniku 25, ilosc ta pozostanie bez prze¬ rwy, jakkolwiek stosunek calkowity ilosci szlamu na poszczególnych dnach moze sie znacznie zmieniac.Ilosc szlamu na poszczególnych dnach zalezy od poziomu przelewów, bezposrednio pod niemi lezacych komór jak równiez od stosunku tego poziomu do poziomów innych przelewów. Naprzyklad jezeli przy cal¬ kowitej ilosci szlamu, utrzymywanej przez najnizsza lapaczke na pewnym okreslonym punkcie inne przelewy nastawione sa na punkty, które dziela równomiernie odstep miedzy przelewem najnizszej lapaczki i brzegiem przelewowym rynny 26, wtedy calkowita ilosc szlamu rozdzieli sie rów¬ niez równomiernie na poszczególne dna.W tym wypadku poziom przelewu najniz¬ szej lapaczki odpowiada polozeniu, gdy la- paczEa oddaje szlam rozcienczony, z po¬ prawka dla róznicy ciezaru wlasciwego w porównaniu z odplywem czystego roztworu.Wymienione juz zalety prostego apa¬ ratu wedlug rys. 1 odnosza sie takze do apa¬ ratu komorowego wedlug rys. 3. Tu jed¬ nak dolacza sie jeszcze ta korzysc, ze pra¬ cuje sie przeciwpradem i ze jeden aparat, np. z trzema komorami pracuje korzyst¬ niej, niz trzy proste aparaty o jednem dnie. I tak, jezeli gastwa podczas prze¬ róbki musi byc utrzymywana w wyzszej temperaturze, staje sie mniej kosztownem urzadzenie i naklad na izolacje, koniecz¬ na do utrzymania ciepla, przytem mozna wtedy takze rury przelewowe i przemy¬ wajace umiescic tuz obok zbiornika i ma¬ se izolacyjna chronic przed promieniowa¬ niem, a tylko naczynia przelewowe nara¬ zone sa obok zbiornika na strate ciepla przez promieniowanie; strata ta jednak jest nieznaczna i mozna jej zapobiec przez do¬ datkowe srodki izolujace. \ — 8 —Dalsza forma wykonania! wynalazku przedstawiona jest na rys, 4. Aparat po¬ dobny jest w zupelnosci do aparatu na rys. 3 i wykazuje tylko nieznaczne odstepstwa.Znajduja sie tam cztery komory A, B, C, D. Z najnizszej komory odprowadza sie szlam nie przez lapaczke, lecz przez wentyl kurkowy albo pompe lub w podob¬ ny sposób. Dalej odpadlo naczynie 33 rys. 3. Krótka rura 53, 53* i 53" nie jest przytwierdzona do den, lecz mniej wiecej w polowie swej wstawiona w nie, Zamkniecie lapaczek tworza nakrywy 51, 51' i 51", na których przytwierdzone sa ramiona mfeszadel, opatrzone lopatka¬ mi 4% Kazda lopaczka opatrzona jest ru¬ ra do przewietrzania 52, 52', 52". Ciecz rozcienczajaca doprowadza sie rurami 54, 54\ 54". PL