Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania bezszmerowych amplitudo¬ wych zapisów dzwiekowych oraz urzadzen do wykonywania tego sposobu; krzywa dzwieku na calej dlugosci zapisu zostaje przy tym zapisana z dokladnie prosta linia zerowa, srednia zas przezroczystosc prze¬ znaczonego do odtworzenia pasma z zapi¬ sami wzrasta i maleje wraz z sila glosu zapisu dzwiekowego. Wedlug wynalazku powyzsze osiaga sie w ten sposób, ze obraz uzebionej przyslony jest przesuwany wzgledem szczeliny wzdluz jednej krawe¬ dzi zebów odpowiednio do czestotliwosci i amplitudy zapisywanych dzwieków i rów¬ noczesnie w kierunku drugiej krawedzi ze¬ bów odpowiednio do natezenia pradu sta¬ lego, otrzymanego przez wyprostowanie zmiennego pradu dzwiekowego, i wznosi sie i opada wraz z amplituda tych zmiennych pradów dzwiekowych.Przed opisaniem przykladów wykona¬ nia sposobu niniejszego wyjasnione jest na fig. 1 otrzymywanie bezszmerowego filmu dzwiekowego.Wedlug fig. la na plaszczyzne szczeliny 40 rzucany jest obraz 41 przyslony uzebio¬ nej. Obraz ten w sposób, podany w dal¬ szym ciagu opisu, porusza sie w kierunku krawedzi 42 zebów odpowiednio do czesto¬ tliwosci zapisywanych drgan dzwiekowych i w kierunku krawedzi 43 zebów odpowied-nic do natezani* pradu Stalego, otrzymane¬ go przez wyprostowanie zmiennych pradów dzwiekowych. ^Kiaweclz 43 bedzie zatem drgac tam iVz powrote|n równolegle do kierunku krawedzi 42 miedzy polozeniami granicznymi 43* i 43", przedstawionymi na rysunku liniami przerywanymi, odpowied¬ nio do amplitudy i czestotliwosci zmenne- go pradu dzwiekowego, to jest amplituda tego drgania bedzie odpowiadala kazdora¬ zowemu natezeniu dzwieku zapisywanego.Wskutek ruchtf krawedzi 43 fcmifcnia sie oswietlona dlugosc szczeliny tak, ze na tasmie z zapisami, np. na filmie kinemato* graficznym, poruszanym pod szczelina od góry ku dolowi, to jest prostopadle do kie¬ runku podluznego szczeliny, zaczerniona zostaje powierzchnia, zaznaczona jako po¬ la zakfeskowane na fig. Ib. Lewa granica tej powierzchni odpowiada zmiennym pra¬ dom dzwiekowym, prawa zas granica jest linia nie podlegajaca wcale drganiom w takt pradów zmiennych. Linia ta zostala wytworzona przez krawedz 42 zebów, któ¬ ra przy prawie pelnym polozeniu, przed* stawionym na fig. Ib, czyli przy najwiek¬ szej amplitudzie znajduje sie w polozeniu przedstawionym w przyblizeniu na fig. la.Przy zmniejszajacej sie amplitudzie zmien¬ nych pradów dzwiekowych obraz 41 uze¬ bionej przyslony jest przesuwany W kie¬ runku krawedzi 43 tak, ze przy zmiennych pradach dzwiekowych o amplitudzie rów¬ nej zeru krawedz 42 zebów znajduje sie w polozeniu 42* przedstawionym na rysunku linia kreskowana, gdyz natezenie pradu stalego jest zalezne od amplitudy zmien¬ nych pradów dzwiekowych. Przy wzrasta¬ jacej amplitudzie zapisywanych drgan dzwiekowych krawedz 42 zebów znów przesuwa sie z tego polozenia 42* w polozenie przedstawione pelna linia na fig. la. Na fig. lc przedstawiona jest tasma z zapisem dokonanym przy ma¬ lym natezeniu dzwieku. Krawedz 43 tylko nieznacznie }est przesunieta w kierunku podwójnej strzalki 44, przed¬ stawionej na rysunku linia przerywa¬ na, tak ze krzywa dzwieku na tasmie z za¬ pisami posiada tylko nieznaczna amplitu¬ de. Przy malym natezeniu dzwieku krawedz 42 zebów przesuwa sie tylko o nieznaczny odcinak w kierunku strzalki 45 ze swego polozenia poczatkowego 42\ w którym znajdowala sie ona przy zerowym nateze¬ niu dzwieku. Wskutek tego prawa granica zaczernionych miejsc tasmy z zapisami przesuwa *ie równiez odpowiednio do na¬ tezenia dzwieku, a linia zerowa krzywej dzwieku pozostaje ta sama, co przy du¬ zym natezeniu dzwieku, jak widac z po¬ równania zapisów przedstawionych na fig.Ib i lc. Przy wzrastajacym natezeniu dzwieku prawa linia graniczna zaczernio¬ nych powierzchni przesuwa sie mniej wie¬ cej w polozenie przedstawione na fig. Ib.Prawa linia graniczna jest zatem przy sta¬ lym natezeniu dzwieku równolegla do kie¬ runku biegu tasmy, jednak przy zmniejsza¬ jacym sie i zwiekszajacym sie natezeniu dzwieku tworzy pewien kat z tym kierun¬ kiem.Gdy zapis zostanie skopiowany zgodnie z fig. Ib i lc, to srednia przezroczystosc kopii, przeznaczonej do odtwarzania zapi¬ sów dzwiekowych, jest tym mniejsza, im mniejsze jest natezenie zapisywanego dzwieku.Do wytworzenia zapisu dzwiekowego wedlug fig. Ib i lc, mozna np. zastosowac urzadzenie przedstawione na fig. 2. Obraz przyslony uzebionej 46 jest rzucany na przyslone szczelina 40 za pomoca obiek* tywu, nie przedstawionego na fig. 2, oraz zwierciadla 47. Zwierciadlo 47, nalezace do dowolnego urzadzenia óscylógraficzne- go, zasilanego zmiennymi pradami dzwieko¬ wymi, drga okolo osi 47* tak, ze obraz 41 przyslony uzebionej 46 porusza sie w kie¬ runku krawedzi 42 zgodnie z zapisywanymi drganiami dzwiekowymi. Sama przyslona 46 jest przesuwana w kierunku krawedzi43 zgodnie z natezeniem pradów stalych o- trzymanych przez wyprostowanie zmien¬ nych pradów dzwiekowych; to przesuwa¬ nie moze byc uskuteczniane za pomoca u- rzadzenia elektromagnetycznego 48 przed¬ stawionego na rysunku schematycznie.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna takze wykonac w ten sposób, ze przyslona uzebiona zostaje umieszczona calkowicie nieruchomo, a zwierciadlu, drgajacemu odpowiednio do zmiennych pradów dzwie¬ kowych, daje sie moznosc ruchu okolo in¬ nej osi tworzacej z osia 47* kat równy ka¬ towi miedzy krawedziami 42 i 43 przyslo¬ ny uzebionej. Urzadzenie takie moze byc wykonane w ten sposób, ze urzadzenie o- scylograficzne przynalezne do zwierciadla 47 jest osadzone obrotowo w lozyskach w wyzej podany sposób.Wreszcie urzadzenie do wytwarzania zapisów dzwiekowych moze byc wykonane tak, ze przyslona uzebiona moze sie poru¬ szac w dwóch kierunkach równoleglych do obydwóch krawedzi zebów i jej obraz jest poprzez obiektyw rzucany bezposrednio na plaszczyzne szczeliny 40.Przyslona uzebiona moze posiadac ze¬ by,; których krawedzie tworza miedzy soba kat 90°. W tym przypadku mniejsze jest zapotrzebowanie energii elektrycznej w urzadzeniu oscylograficznym, rozrzadzaja¬ cym zwierciadlem, i w urzadzeniu przesu¬ wajacym przyslone uzebiona. Przyslona u- zebiona moze jednak posiadac zeby o ksztalcie zebów pily, których jedna kra¬ wedz lezy w kierunku biegu tasmy z zapisami, a druga — ukosnie wzgledem tego kierunku biegu. W przypadku, gdy krawedzie przyslony o wielu zebach sa prostopadle do siebie, zwierciadlo wahliwe jest osadzone w lozyskach ob¬ rotowo okolo dwóch osi prostopadlych do siebie. Zarówno ostatnio wymienio¬ ny warunek, jak i warunek, stawiany w przypadku ogólnym, $a trudne do wypel¬ nienia, zwlaszcza gdy okreslona jest prze¬ strzen do umieszczenia takiego przyrzadu i gdy wymagana jest wymiana przyrzadu do rozrzadu swiatla w przyrzadzie do zdej¬ mowania dzwieków.Oprócz wymienionych trudnosci powsta¬ ja trudnosci dalsze wskutek koniecznosci dotrzymania warunku, ze srodek zwier¬ ciadla musi zajmowac okreslone polozenie na osi optycznej obiektywu rzucajacego ob¬ raz przyslony zebatej, a plaszczyzna zwierciadla w jego polozeniu zerowym mu¬ si zajmowac wzgledem tej osi okreslone polozenie.Wedlug wynalazku trudnosci te sa usu* niete w ten sposób, ze zwierciadlo jest unoszone w znany sposób za pomoca stru¬ ny, pozwalajacej na ruchy obrotowe zwier* ciadla okolo jej osi podluznej, i ze uklady nosny i nastawczy struny i zwierciadla sav osadzone w lozyskach obrotowo okolo osi tworzacej ze struna kat odpowiadajacy ka¬ towi zebów przyslony. Poniewaz zwiercia¬ dlo posiada bardzo maly moment bezwlad¬ nosci, lepiej jest pobudzic je do drgan zgodnie z drganiami glosowymi niz pobu¬ dzac do drgan uklad nosny i nastawczy, który posiada znacznie wiekszy moment bezwladnosci. Uklad ten ma wykonywac jedynie stosunkowo powolne drgania dQ okolo 20 hertzów. Drgania te powstaja wskutek wahan natezenia pradu stalego wytworzonego przez wyprostowanie zmien¬ nego pradu dzwiekowego; amplituda tych drgan odpowiada amplitudzie zapisywane¬ go dzwieku, ale zmienia sie powoli w po¬ równaniu z drganiami dzwiekowymi* Poniewaz trzeba zastosowac magnes, w którego polu zwierciadlo moi* wykonywac drgania o czestotliwosci dzwieku, a ma¬ gnes ten bardzo powieksza ciezar ukladu, drgajacego zgodnie z pradem bezszmero* wym, wedlug wynalazku stosuje sie ma¬ gnes, który nie bierze udzialu w drganiach ukladu nosnego. Jest to umozliwione w ten sposób, ie bieguny magnesu sa pola¬ czone z nim podatnie. Jednak podatne po- - 3 -laczenie biegunów z magnesem musi byc takie, by strumien magnetyczny pomiedzy biegunami byl duzy. W tym celu wedlug wynalazku proponuje sie wykonac bieguny z materialu o duzej przenikliwosci magne¬ tycznej i tak je zwezic w jednym miejscu, by mogly sie one latwo przeginac odpo¬ wiednio do drgan ukladu nosnego. Ten sam cel mozna osiagnac stosujac na koncach biegunów plytke z materialu magnetycznego polaczona z magnesem posrednia warstwa materialu podatnego, zwlaszcza guma.Magnes, wykonany korzystnie w posta¬ ci preta, jest umieszczony wewnatrz ukla¬ du nosnego. W srodku magnesu wykonany jest otwór, przez który przechodzi narzad napedowy rozrzadu bezszmerowego. Do konców magnesu w postaci preta przysru¬ bowane sa wsporniki, w których zacisniete zostaja gietkie bieguny wzglednie na któ¬ rych umieszczona zostaje wspomniana war¬ stwa gumowa. Przysrubowanie wsporników umozliwia równoczesnie nastawianie srod¬ ka zwierciadla. Przez przestawianie wspor¬ ników mozna osiagnac nastawienie srodka zwierciadla na osi optycznej.Do napedu i nastawiania ukladu nosne¬ go sluzy korzystnie uklad elektromagne¬ tyczny rozrzadzany pradami bezszmero- wymi. W tym celu z ukladem nosnym po¬ laczony jest sztywno narzad, wykonany z materialu ferromagnetycznego i nazywany W dalszym ciagu opisu jezykiem. Niezamo- cowany koniec tego jezyka moze drgac w polu biegunów elektromagnesu. Cewka wzbudzajaca ten elektromagnes otacza czesciowo jezyk oraz jest osadzona w ma-' gnesie pierscieniowym, na którego konce nasrubowane sa bieguny.Uklad nosny moze byc osadzony na ostrzach albo moze obracac sie dokola osi, albo tez moze byc podparty w innych miejscach, byleby tylko przy przesuwaniu tych punktów podparcia uklad wykonywal ruch wahadlowy okolo zadanej osi prze¬ chodzacej przez zwierciadlo* Wedlug wy¬ nalazku uklad nosny jest osadzony w lo¬ zyskach na plaskich sprezynach, których konce moga wykonywac ruchy obrotowe okolo swych miejsc zamocowania. Do za¬ bezpieczenia niezawodnego styku miedzy ukladem nosnym a sprezynami plaskimi takze i przy przenoszeniu przyrzadu uklad nosny jest zaopatrzony np. w dwie pro¬ wadnice rurowe, przez które przechodza dwie struny. Przez napinanie tych strun osiaga sie po pierwsze zadany docisk; o- prócz tego sprezyny plaskie otrzymuja na¬ prezenie wstepne.Plaskie sprezyny sa przysrubowane sztywno do narzadu polaczonego z magne¬ sem pierscieniowym bezszmerowego ukla¬ du napedowego i sluzacego do nastawiania wzgledem oslony ukladu wahliwego. Za pomoca strun naprezajacych i srub doci¬ skajacych polozenie ukladu drgajacego wzgledem oslony moze byc nastawiane w kazdym kierunku.Kolejnosc, w jakiej nalezy uskuteczniac poszczególne nastawiania, oraz sposób, w jaki nalezy wykonywac wedlug wynalaz¬ ku uklad, zwlaszcza uklad, drgajacy zgod¬ nie z czestotliwosciami glosu, beda opisane w dalszym ciagu w zwiazku z przedstawio¬ nym na rysunku przykladem wykonania.Fig. 3 przedstawia przekrój przyrzadu do rozrzadu swiatla, prostopadly do osi, okolo której odbywaja sie drgania bez- szmerowe, fig. 4 — przekrój prostopadly do innej osi obrotu zwierciadla, a zatem do osi, okolo której wykonywane sa drga¬ nia dzwiekowe, fig. 5 — widok przyrzadu w kierunku osi optycznej po odjeciu oslo¬ ny, fig. 6 przedstawia sworzen do zamoco- wywania struny zwierciadla drgajacego.Zwierciadlo drgajace 1 jest przymocowane do struny 2. W celu ulatwienia zamocowa¬ nia zwierciadla na strunie oraz latwiejsze¬ go zamocowania struny posiada ona prosto¬ katny przekrój poprzeczny (fig. 6). Zamo¬ cowanie struny w ukladzie nosnym 3 mo¬ ze byc wykonane w rozmaity sposób. We* — 4 —dlug wynalazku na kazdym koncu struny umieszczone sa sworznie 4 z uchwytami 5.Sworznie sa rozciete tak, ze mozna wlozyc w nie strune i za pomoca srub zaciskowych docisnac polówki sworzni do siebie.Trzpienie prowadnicze 28, osadzone w jednej polówce sworznia i wchodzace w otwory 29 drugiej polówki, zapobiegaja przesunieciu sie tych polówek wzgledem siebie. Przez zmiane wzajemnego odstepu sworzni zmienia sie dlugosc struny drgaja¬ cej a zarazem czestotliwosc drgan wlas¬ nych ukladu drgajacego, utworzonego ze struny i zwierciadla. Uklad drgajacy jest wprawiany w drgania dzialaniem plytki ferromagnetycznej, osadzonej na zwiercia¬ dle i poruszajacej sie w polu magnetycz¬ nym cewek 7 wytworzonym wzmocnionymi pradami mikrofonowymi. Cewki 7 sa osa¬ dzone na biegunach 6, które sa przymoco¬ wane do wsporników przysrubowanych do magnesu pretowego 9. Lewy biegun (fig. 4) jest zakonczony plytka 10 umieszczona na wsporniku 8 przy posrednim wlaczeniu krazka gumowego 11. Prawy biegun po¬ siada sprezyne plaska 12 umozliwiajaca ruchy bieguna wzgledem wspornika. Kra¬ zek gumowy IV, umocowany na wsporni¬ ku Y, jak równiez warstwa gumy przy le¬ wym biegunie sluza do tlumienia drgan sprezyny plaskiej 12.Nastawianie drgan wlasnych zwiercia¬ dla jest uskuteczniane przez nastawianie wolnej dlugosci struny za pomoca uchwy¬ tów 5. W przedstawionym ukladzie przez przestawianie sworzni 4 w tym samym kierunku osiaga sie nastawienie srodka zwierciadla na os optyczna.Zamiast symetrycznego zamocowania struny mozna umocowac tylko jeden koniec struny na sprezynie plaskiej i uczynic na¬ stawnym drugi jej koniec.Po osiagnieciu prawidlowego polozenia srodka zwierciadla nalezy sie postarac o prawidlowe ustawienie powierzchni zwier¬ ciadla ze struna jako osia obrotu. W danym razie uskutecznia sie to przez przekrecanie sworzni w ich urzadzeniach zamocowuja- cych. Po uskutecznieniu tego nastawienia sworznie zostaja zacisniete w ukladzie nosnym za pomoca sruby. Magnes pretowy 9 posiada posrodku otwór poprzeczny, w którym umieszczony jest jezyk 13 przymo¬ cowany do ukladu nosnego 3. Dolny ko¬ niec tego jezyka wykonywa drgania pod dzialaniem zmiennego pola magnetycznego miedzy biegunami 14 magnesu pierscienio¬ wego 15. Zmienne pole jest wytwarzane bezszmerowymi pradami w cewce 16.Drgania ukladu nosnego, a zarazem i zwierciadla przedstawiaja w przyblizeniu ruch obrotowy i sa umozliwione dzieki sprezynom plaskim 17. Drgania te sa nie tylko tlumione wspomniana warstwa gu¬ mowa, znajdujaca sie miedzy biegunem 6 i wspornikiem 8, lecz takze warstwa 18 wlaczana miedzy magnes 9 i jezyk 13.Przy magnesie pierscieniowym 15 umie¬ szczony jest narzad 19, na którym za po¬ moca srub 20 umocowane sa sprezyny plaskie 17. Po nastawieniu sprezyn zarnom cowuje sie je trzpieniami 21. Sprezyny 17 sa sciete na swych wolnych koncach i two¬ rza ostrza, wchodzace w lozyska 22 ukla¬ du nosnego. Uklad nosny 3 jest zaopatrzo¬ ny w otwory 23, przez które przechodza nie przedstawione na rysunku struny za¬ bezpieczajace w niezawodny sposób przy¬ leganie ukladu nosnego do ostrzy. W na¬ rzadzie 19 umieszczone sa sruby dociska¬ jace 24 i 25. Sruby 24 sa nastawiane tak, ze ich glówki wyznaczaja plaszczyzne rów¬ nolegla do powierzchni zwierciadla. Sruby 25 sluza do zmiany polozenia przyrzadu wzgledem oslony. Przez wkrecanie lub wykrecanie srub 25 mozna nastawic po¬ wierzchnie zwierciadla dokladnie równo¬ legle do plaskiej powierzchni 27 oslony.Poniewaz powierzchnia 27 po ustawieniu przyrzadu zostaje docisnieta do odpowied¬ niej powierzchni optycznego przyrzadu swietlno-dzwiekowego, wiec pomimo cal- — 5 —kowitego zamkniecia osiaga sie prawidlowe nastawienie powierzchni zwierciadla w przyrzadzie optycznym.Dno 26 oslony posiada brzegi nagwin¬ towane i moze byc wykrecane z oslony w celu wyjmowania przyrzadu lub wkladania go do wnetrza oslony.Zamiast gumy mozna takze stosowac inne materialy podatne. PL