, Wynalazek niniejszy dotyczy okragle¬ go krosna tkackiego do wyrobu tkanin wor¬ kowych.Jedne z dotychczas stosowanych okra¬ glych krosien tkackich posiadaja nierucho¬ ma osnowe oraz jedno lub wieksza liczbe czólenek poruszajacych sie stalym ruchem obrotowym, inne zas maja czólenka — zwa¬ ne w tym przypadku scislej nosnikami wat¬ ku — nieruchome, natomiast ruchoma osno¬ we, poruszana ruchem obrotowym.Glówna zasada dzialania krosien ostat¬ nio wymienionego rodzaju polega na zasto¬ sowaniu wózka do podtrzymywania watku, który slizga sie wewnatrz odpowiedniego walca o poziomej osi i przy kazdym obro¬ cie krosna pozostawia jedno pasmo watku.Dobre krosno tego rodzaju posiada w cze¬ sci przeciwleglej do wózka drugi nosnik watku, a mianowicie ramie, które zachodzi w osnowe tworzac przesmyk w celu zaloze¬ nia drugiego watku. Jest rzecza jasna, ze ze wzgledu na ruch obrotowy osnowy, jak równiez na znaczna wielkosc wprawionej w ruch masy niepodobna krosnom tego typu nadawac wiekszej szybkosci obrotowej; górna granica tej szybkosci wynosi w prak¬ tyce okolo 60 obrotów na minute, gdyz wieksza szybkosc krosien spowodowalaby ich drgania, uniemozliwiajace prace tego rodzaju krosien.W krosnie wedlug wynalazku nitki nie¬ parzyste i parzyste osnowy sa rozmieszczo¬ ne na odrebnych cewkach, osadzonych od-pówiednio w zdrnef Wzglednie dolnej cze¬ sci krosna lub naodwrót i polaczonych z : i$mieniemg podtrzymujacym watek i obra- ^%cymvs^ od ^ewriatrz# .na .okolo piono- *wej osi krosna (przy czym ramie to umie¬ szcza nitke watku w glebi przesmyku, sko¬ ro przesmyk jest otwarty) oraz z drugim ramieniem do podtrzymywania watku, któ¬ re slizga sie po kolistym torze wewnatrz przesmyku i zaklada drugi watek wówczas, gdy przesmyk jest otwarty w przeciwnym kierunku, t. j/gdy nitki osnowy sa skrzy¬ zowane.Uklad taki ma te zalete, ze ruchome czesci krosna maja mniejszy ciezar niz wówczas, gdy osnowa jest ruchoma, wobec czego mozna nadac krosnu wieksza zasad¬ nicza szybkosc obrotowa dochodzaca do 110 obrotów na 1 min, co znacznie powiek¬ sza jego uzyteczna prace.Wynalazek obejmuje równiez mecha¬ nizmy uruchomiajace zarówno wewnetrz¬ ny, jak i zewnetrzny nosnik watku.Narzad napedowy wewnetrznego nosni¬ ka watku buduje sie w ten sposób, ze nada¬ je sie mu ksztalt luku kola, slizgajacego sie po kolistej prowadnicy, i wyposaza go w wycinek zebaty, wspóldzialajacy z szere¬ giem obrotowych kólek zebatych, rozmie¬ szczonych wokolo krosna w ten sposób, aby zazebialy sie z wycinkiem zebatym i posu¬ waly naprzód nosnik watku. Nosnik ten o- puszcza podczas swego ruchu ku przodowi kolejno kazde z tych kólek w chwili, w któ¬ rej zostanie uchwycony i porwany nastep¬ nym kólkiem. W ten sposób wszystkie cze¬ sci krosna, niezajete tym nosnikiem watku, pozostaja swobodne i umozliwiaja zmiany przesmyku lub inne potrzebne czynnosci.Zewnetrzny nosnik watku jest umie¬ szczony naprzeciw tej czesci krosna, w któ¬ rej znajduje sie wewnetrzny nosnik watku.Zewnetrzny nosnik watku stanowi w zasa¬ dzie ramie obrotowe, które zachodzi w przesmyk przez otwór czyli luke, jaka po¬ wstaje dzieki temu, ze parzyste i niepa¬ rzyste nitki pochodza z oddzielnych cewek.Ramie to obraca sie wokolo osi pionowej krosna albo bezposrednio po dzwigni wzglednie czopie zbiegajacym sie( z ta osia, albo tez wskutek slizgania sie po pierscie¬ niu prowadniczym lub po kolistym wiencu umieszczonym wspólsrodkowo wzgledem wzmiankowanej, osi.Wynalazek niniejszy obejmuje równiez zastosowanie go do wyrobu gestszych tka¬ nin; cel ten osiaga sie przez zastosowanie szeregu wahliwych grzebieni rozmieszczo¬ nych naokolo krosna i odpowiednio urucho¬ mianych, aby^mogly po kolei dobijac watek do poprzednio .Wytworzonego pasma tka¬ niny.Rysunek przedstawia dla przykladu po¬ stac wykonania krosna wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój pio¬ nowy krosna, fig. 2 wyjasnia uklad i sposób uruchomiania czólenka ruchomego, fig. 3 przedstawia wykres ukladu umozliwiajace¬ go poruszanie osnowy i zmiane przesmyku zgodnie $-ruchem czólenek, fig. 4 — sche¬ matyczne rozmieszczenie osnowy i zebów grzebieniastych prowadzacych nitki osno¬ wy w miejscu, w którym znajduja sie kól¬ ka uruchomiajace czólenko ruchome, fig. 5 — uklad wahliwych grzebieni sluzacych do zaciskania watku w miare tkania, a fig. 6 — widok z góry odpowiadajacy ukladowi uwidocznionemu na fig. 5.Na wale pionowym 1 (fig. 1), który jest wprawiany w ruch obrotowy kolami paso¬ wymi krosna za pomoca zebatych kólek stozkowych lub dowolnej innej przekladni, zaklinowane jest kolo zebate 2, z którym zazebiaja sie cztery kola zebate 3 (z tych tylko dwa sa widoczne na fig. 1), przy czym caly ten zespól jest zamkniety w oslonie, z której wychodza na zewnatrz cztery waly pionowe 4 z malymi kólkami zebatymi 5, zaklinowanymi na górnym koncu kazdego z tych walów (fig. 1 i 2). Urzadzenie to mozna równiez zmienic, a mianowicie zmniejszyc wymiary kól zebatych i oslony — 2 —i uruchomiac kólka zebate 5 za pomoca na¬ chylonych walów ze sprzeglami krzyzowy¬ mi wzglednie przegubami Cardana.Po torze kolistym 6 slizga sie nosnik watku 8 prowadzony za pomoca odpowied¬ nich zeberek 7; wzmiankowane kólka zeba¬ te 5 nadaja] nosnikowi temu ruch obrotowy wzdluz toru 6. Nosnik watku 8 posiada we¬ wnatrz odpowiedni zapas watku; zapas ten jest wprawdzie ograniczony, ale, zwazyw¬ szy wymiary nosnika, mozna go zaopa¬ trzyc w duzo wieksza ilosc watku niz w krosnach okraglych innych systemów.Nosnik 9 watku o zasilaniu ciaglym (fig. 1) wykonywa ruch obrotowy wokolo walu 10 osadzonego w górnej; czesci krosna i przechodzacego przez podstawe 11, któ¬ ra obraca sie wraz z nosnikiem 9. Na pod¬ stawie tej zgromadzony jest zapas watku wystarczajacy na calodzienna prace kro¬ sna. Wspomniany wyzej ruch obrotowy przekazuja nosnikowi watku i jego podsta¬ wie stosowne narzady, jak np. kólko 12, walek 13, kolo 14, walek pionowy 15 oraz przekladnia stozkowa lub slimakowa 16* Nosnik 8 watku, w dalszym ciagu ninfej - szego opisu dla odróznienia od nosnika 9 zwany nosnikiem o zasilaniu nieciaglym, ma ksztalt cwiartki kola (fig. 3) i jest uru¬ chomiany kolejno kólkami zebatymi 5, a wiec w wyniku tego wykonywa ciagly ruch obrotowy. i Lice 18 i 19 (fig. 1' i 2) sa "wprawiane w zmienny ruch posuwisto-zwrotny wedlug wykresu na fig. 3. Lice te sa rozmieszczone na pewnej liczbie wycinków i sa osadzone w ten sposób, ze wszystkie lice jednego wy¬ cinka poruszaja sie lacznie. Porzadek ru¬ chu wycinków jest np. nastepujacy: gdy nosnik watku znajduje sie w polozeniu uwi¬ docznionym na fig. 3, to wycinki 20, 21, 22 i 23 sa w spoczynku i zajmuja polozenie górne, a analogicznie wycinki stref odpo¬ wiadajacych niciom parzystym (jesli zalo¬ zy sie, ze lice podane wyzej dzwigaja nici nieparzyste) pozostaja w spoczynku w po¬ lozeniu dolnym, a wiec pozostawiaja prze¬ smyk otwarty o niciach nieparzystych w gó¬ rze, a parzystych — w dole. Podczas gdy wskazane wycinki zajmuja opisane polo¬ zenie, wycinek 24 zaczyna przeprowadzac zmiane nici; wycinek 25 znajduje sie w tej samej plaszczyznie wraz z nicmi nieparzy¬ stymi i parzystymi, t. j. przesmyk jest cal¬ kowicie zamkniety, a wycinek 26 zaczyna otwierac przesmyk odwrotny do poprzed¬ niego, to wycinki 26 i 28 wykonywaja wów¬ czas przeplatanie, przy czym lice nici nie¬ parzystych zajmuja swoje polozenie naj¬ nizsze, podczas gdy lice nici parzystych znajduja sie w swym polozeniu najwyz¬ szym, tak iz powstaly w tej chwili prze¬ smyk jest odwrotny wzgledem tego prze¬ smyku, jaki w tej samej chwili tworza wy¬ cinki 20, 21, 22 i 23.Nastepnie wycinek 29 zaczyna tworzyc przesmyk, nazwany odwróconym w celu odróznienia od przesmyku wspomnianego uprzednio, wycinek 30 posiada swe nitki w takiej samej plaszczyznie, i. j. nie tworzy przesmyku, a wreszcie wycihekj 31 zaczyna otwierac pierwotny przesmyk i w ten spo¬ sób konczy cykl.Ruch kazdego nosnika watku jest wiec tak skombinowany, aby wychodzenie watku zbiegalo sie z kazdym z przesmyków o- twartych za pomoca opisanych uprzednio wycinków.Jest rzecza jasna, ze opisany cykl ru¬ chu lic postepujac stopniowo posuwa sie wokolo kola, wedlug którego tworzy sie tkanina, tak iz otrzymany efekt przypomi¬ na fale, która postepuje naprzód obraca¬ jac sie wokolo krosna.Fig. 4 przedstawia projekt ukladu po¬ zwalajacego na swobodny ruch lic w stre¬ fach, w których dzialaja kólka zebate 5 uruchomiajace nieciagly nosnik watku, nie- dopuszczajacego jednak do tworzenia sie przerw w tkaninie.Na fig. 1 i 4 lice oznaczone sa liczbami 18 i 19. W poblizu kólka uruchomiajacego — 3 —grzebienie, powinien sie latwo zdejmowac i bedzie sie zmienial zaleznie od typu kro¬ sna okraglego, jak równiez zaleznie od ro¬ dzaju wyrabianej tkaniny.Grzebien dociskowy pozostaje przyci¬ sniety do tkaniny w czasie, gdy lice doko¬ nywaja wymiany osnowy, a po dokonaniu tej wymiany oddala sie az do polozenia oznaczonego kreska przerywana na fig. 5, przy czym to polozenie oddalone umozliwia przejscie innego watku pochodzacego juz to z zewnetrznego ciaglego nosnika watku, juz to z nosnika wewnetrznego. PL