Przy samoczynnych tokarkach uzywa sie urzadzen podajacych, których zadanie polega na tym, by przedmiot obrabiany, np. nakretke szesciokatna po wstepnej opera¬ cji obróbki, w danym przypadku po prze¬ wierceniu, sfazowaniu po stronie czolowej i odcieciu od preta materialu, doprowadzac kolejno do dalszych miejsc obróbki, np. najprzód do rozwiertaka, w celu stazowa¬ nia brzegów otworu, wreszcie do gwintow¬ nika. Czescia urzadzenia jest podajnik, który wykonywa przy tym ruch poprzecz¬ ny, korzystnie ruch wahadlowy, od jednego do drugiego miejsca obróbki. W poszcze¬ gólnych miejscach obróbki podajnik wyko¬ nywa te ruchy robocze w kierunku osi ob¬ rabianego przedmiotu, które potrzebne sa kazdorazowo do doprowadzania przedmio¬ tu do narzedzia wlasciwej obróbki i az do ruchu powrotnego tego przedmiotu.Azeby podajnik przy swym ruchu po¬ przecznym dochodzil dokladnie na nowe miejsce obróbki, potrzebny jest osobny na¬ rzad, ustalajacy polozenie, np. oporek.Po ukonczonej obróbce, np, po sfazowa¬ niu brzegów otworu, podajnik, powracajacy osiowo do polozenia wyjsciowego, nie mo¬ ze sie od razu wychylic dalej, do nastepne¬ go polozenia obróbki, np. do gwintowania, dlatego, ze oporek przeszkodzilby dalszemu ruchowi w tej samej plaszczyznie wahan.Z tego powodu podajnik musi zwykle wy-konywac jeszcze ruch dodatkowy, by wymi¬ nac oporek. Powstaje przy tym czesto oba¬ wa, ze przedmiot nie bedzie juz w sposób I pj&wnt. pmwaj&z&nyA utrjzymywany tak, ze moga powstac zaklócenia ruchu podajnika..Zarówno z powyzszego powodu, jaik i z po¬ wodu dodatkowych ruchów podajnika, nie¬ potrzebnych dla wykonywania wlasciwej pracy, wydajnosc maszyny zostaje znacz¬ nie zmniejszona. v Wedlug wynalazku usuwa sie zupelnie wszelkie dodatkowa ruchy podajnika, po¬ wodowane tym mozliwosci zaklócen i zwia¬ zane z nimi sitraty czasu.. Wady te usuwa sie w ten sposób, ze do wylaczania oporka, listalajacego dane miejsce obróbki (np. roz- wiercanie), uzyty jest ruch roboczy same¬ go podajnika. Inaczej mówiac, uzyty jest ruch podajnika, który i tak jest potrzebny przy danej operacji, a wiec korzystnie ruch, za pomoca którego podajnik podsuwa przedmiot obrabiany ku narzedziu. Do wla¬ czania oporka z powrotem w celu nastep¬ nego zatrzymania podajnika moze byc uzy¬ ty dalszy jego ruch roboczy, który wskaza¬ ny podajnik i tak musi wykonac w nastep¬ nym miejscu obróbki.Na zalaczonym rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania wynalazku, wyja¬ sniajacy blizej sposób jego dzialania. Fig. 1 przedstawia podajnik w pierwszej operacji po odcieciu przedmiotu od preta w widoku W kierunku osi wrzeciona samoczynnej to* karki, a zarazem osi wahan podajnika; fig. 2 przedstawia widok z góry, ^ czesciowo przekrój po luku wedlug linii A — B na fig- \J fig* 3 —: taki sam przekrój podajnik ka przed wrzecionem roboczym; fig. 4 —- widok z boku fig. 1 przy wylaczonym i za¬ ryglowanym oporku; fig. 5 — taki sam wi¬ dok, przy czym oporek znajduje sie w po¬ lozeniu czynnym; fig. 6 przedstawia prze¬ krój fig. 1 i 3 wedlug linii C — D.Na rysunku przedstawiona jest maszy¬ na do wyrobu nakretek z szesciokatnych pretów materialu. Nakretki te zostaja przewiercone, sfazowane po stronie czolo¬ wej, obtoczone i odciete, a dalej przenie¬ sione za pomoca podajnika do nastepnej operacji obróbki, gdzie otwór nakretki zo¬ staje wykonczony rozwiertakiem, po czym nakretki dostaja sie wreszcie do miejsca koncowej operacji, w którym wykonywa sie gwint wewnetrzny gwintownikiem.Gsie obu miejsc ostatnio wskazanych operacji oznaczone sa na rysunku kolejno liczbami / i //.Liczba / oznacza obrabiany koniec pre¬ ta materialu, zamocowanego we wrzecionie roboczym, liczba 2 r— obcinak. Liczba 3 oznacza ramie podajnika, zamocowanego na wale 4 i przestawianego za pomoca tego walu w kolejne polozenie obróbki. Dla pierwszego miejsca nastepujacej po obcie¬ ciu operacji przewidziany jest oporek 5, przynalezny do czesci oporowej 6. Ta czesc oporowa moze sie przesuwac na czopie prowadniczym 7 równolegle do osi 4 wa¬ han ramienia podajnika oraz znajduje sie pod dzialaniem sprezyny 8, umieszczonej w wydrazeniu wskazanego czopa prowad- niczego 7. Glówka podajnika posiada wy¬ step, stykajacy sie w polozeniu roboczym / z oporkiem 5 i czesciowo przykrywajacy czesc 6 (fig. 1). Azeby narzedzie, stojace w polozeniu roboczym / (w danym przy¬ padku rozwiertak 9), moglo zaglebic sie w obrabianym przedmiocie 10, podajnik mu¬ si wraz z obrabianym pólfabrykatem 10 wykonac ruch w kierunku osi 4, wspólnej dla osi rozwiertaka i tegoz przedmiotu 10.•Glówka podajnika przesuwa przy tym ku tylowi czesc oporowa 6 tak dlugo, az umie¬ szczony na tej czesci czop zapadkowy 11 dostanie sie poza wystep 12 dzwigni kato-r wej 15, wahliwej okolo osi 13 i znajdujacej sie pod dzialaniem sworznia 14, dociska^ nego sprezyna.Gdy po skonczonym stazowaniu podaj¬ nik powróci do polozenia wyjsciowego, to oporek 5 nie moze juz podazac za nim, po¬ niewaz wraz z czescia oporowa 6 zatrzy-many jest przez dzwigriie/5, co umozliwia podajnikowi t&z przeszkody wykonac da¬ lej ruch wahadlowy do polozenia ¦// kon¬ cowej operacji. W tym polozeniu, dzieki odpowiedniemu ruchowi osiowemu, podaj¬ nik doprowadza przedmiot obrabiany do gwintownika 16 i przesuwa go przezen pod¬ czas przebiegu gwintowania.W ten sposób dzwignia katowa 15 sta¬ nowi narzad, przytrzymujacy oporek 5 dla ramienia 3 podajnika i zwalniajacy go do¬ piero wtedy, gdy podajnik wykonywa ruch osiowy, potrzebny do nacinania gwintu, Wl polozeniu //, przedstawionym na fig/ 1 linia kreskowano-punktowana tak, jak i polozenie robocze przed wrzecionem robo¬ czym, glówka podajnika przykrywa pret 17, który moze sie przesuwac osiowo. Pret ten naciska na pionowe ramie dzwigni ka¬ towej 15 na skutek ruchu osiowego glówki podajnika przy czym odchyla sie zapadka 12 dzwigni 15 przed wystepem 11. W ten sposób przy przejsciu z polozenia, przed¬ stawionego na fig. 4, w polozenie, przed¬ stawione na fig. 5, czesc oprowa z wyste¬ pem zapadkowym 11 i oporkiem 5 moze odskoczyc z powrotem w pierwotne czyn¬ ne polozenie.Po skonczeniu przebiegu gwintowania podajnik powraca w kierunku osiowym tak daleko, ze moze on poprzez oporek 5 bez przeszkody obrócic sie w tyl do poloze¬ nia /.By obrabiany przedmiot 10, odciety od preta materialu i przenoszony dalej za pomoca podajnika, nie mógl podczas ruchu poprzecznego spasc, umieszczona jest w znany sposób szyna slizgowa 18, odpowia¬ dajaca drodze glówki podajnika. Do tej szyny dolaczona jest prowadnica w ksztal¬ cie korytka, która prowadzi przedmiot, od¬ powiednio ustawiony za pomoca dzwigni 24, przy czym dwie przeciwlegle po¬ wierzchnie boczne szesciokata przylegaja do boków wskazanej prowadnicy tak, ze przedmiot nie moze sie obrócic w niepoza¬ dany sposób. W miejscu roboczym / oraz w miejscu roboczym // utworzona jest przerwa czesci prowadniczfcj 19. Miedzy tymi obu polozeniami znajduje sie czesc 20 mostku, zastepujaca szyne 18. Do utrzy¬ mania jednak przedmiotu obrabianego 10 pozostaja w tym polozeniu boczne po~ wierzchnie 21 wyciecia czesci 19.Prowadnice dla polozen roboczych / i // sa celowo wykonane z jednej tylko cze¬ sci 19. Czesc ta o ksztalcie tulejki umoco¬ wana jest obrotowo w maszynie i posiada os wspólna z osia gwintownika 16 oraz daje sie ustalac za pomoca sruby nastawnej 23 lub podobnej czesci. Dzieki temu przy prawidlowym polozeniu powierzchni pro¬ wadniczych czesci 19 w odniesieniu do miejsca obróbki // mozna takze nastawic, a nastepnie ustalic prawidlowe polozenie dla miejsca obróbki /.Wynalazek niniejszy mozna zastoso¬ wac nie tylko w tych przypadkach, gdy podajnik ma doprowadzac przedmiot, za¬ brany z wrzeciona roboczego, do dwóch dalszych miejsc roboczych, lecz takze i w tych przypadkach, gdy przewidziane jest jeszcze wiecej polozen roboczych. Trzeba wtedy odpowiednio zwiekszyc ilosc urza¬ dzen oporkowych, wylaczajacych i zwal¬ niajacych. Równiez i rodzaj dalszej obrób¬ ki moze byc dowolny. Zamiast rozwiertaka moze sie np. znajdowac pilka do rowków, a zamiast gwintownika — wiertlo lub roz- wiertak, lub tym podobne narzedzie. Dalej, zastosowanie wynalazku nie ogranicza sie do tak zwanych podajników wahliwych, t. j. podajników o ruchu zwrotnym, lecz takze i do podajników, których ruch jest zawsze w jednym kierunku, a takze i do podajników wielokrotnych i tym podob¬ nych. Z drugiej strony wynalazek mozna takze zastosowac do podajników, które zamiast ruchu wahadlowego wzdluz luku kola wykonywaja ruch prostolinijny lub tez inny ruch od jednego miejsca obróbki do drugiego. — 3 —Do wylaczania i wlaczania zapadki, za¬ miast tego ruchu, który wykonywa podaj¬ nik, by podsunac przedmiot obrabiany w kierunku narzedzia, moze byc zastosowa¬ ny takze ruch powrotny podajnika wzgled¬ nie czesc tego ruchu. Wlaczanie z powro¬ tem moze byc takze uskuteczniane przez dalszy ruch wahadlowy lub poprzeczny podajnika. Dzialanie oporków moze sie od¬ bywac nie tylko przez przesuwanie osiowe podajnika, ale i za pomoca ruchu wahadlo¬ wego tegoz. Takze urzadzenie zapadkowe i zwalniajace moze byc wykonane w rózny sposób, inaczej niz to jest przedstawione w powyzszym przykladzie wykonania.Wynalazek mozna zastosowac nie tyl¬ ko przy obróbce opisanych nakretek lub podobnych czesci, lecz takze i do srub i przedmiotów dowolnego rodzaju wielkosci i ksztaltu, równiez do przedmiotów okra¬ glych bez otworów w srodku. PL