PL248980B1

PL248980B1 - Sposób otrzymywania kompozytów cementowych domieszkowanych mieszaninami głęboko eutektycznymi i tlenkami metali

Info

Publication number: PL248980B1
Application number: PL444513A
Authority: PL
Inventors: Anna Chrobok; Izabela Klapiszewska; Piotr Latos; Agnieszka Ślosarczyk; Teofil Jesionowski; Łukasz Klapiszewski
Original assignee: Politechnika Poznanska; Politechnika Slaska
Priority date: 2023-04-19
Filing date: 2023-04-19
Publication date: 2026-02-16
Also published as: PL444513A1

Abstract

Przedmiotem zgłoszenia jest sposób otrzymywania kompozytów cementowych domieszkowanych hybrydami na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali, który charakteryzuje się tym, że do chlorku choliny oraz mocznika w stosunku molowym 2:1 lub chlorku choliny oraz gliceryny w stosunku molowym 2:1 lub chlorku choliny oraz glikolu etylenowego w stosunku molowym 2:1, których synteza jest prowadzona od 60 minut do 240 minut w temperaturze od 40°C do 80°C wprowadza się w ilościach 0,1% do 1,0 % masowych tlenek metalu, całość miesza w czasie od 60 minut do 180 minut, proces prowadzi się w temperaturze od 80°C do 130°C, i tak otrzymaną hybrydę na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 0,01 do 1,00 mbar, w czasie 4 h do 24 h następnie wytwarza się zaprawę cementową składającą się od 450 g do 550 g cementu, od 1250 g do 1450 g kruszywa normowego, od 135 cm<sup>3</sup> do 330 cm<sup>3</sup> wody destylowanej oraz od 0,125% do 2,5% domieszki wytworzonej hybrydy na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali w odniesieniu do całości zaprawy cementowej.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania kompozytów cementowych domieszkowanych mieszaninami głęboko eutektycznymi i tlenkami metali, mających zastosowanie w budownictwie jako domieszki antybakteryjne i dodatkowo poprawiające właściwości mechaniczne oraz plastyczne.

Mieszaniny głęboko eutektyczne (z ang. Deep Eutectic Solvents, DES) powstają poprzez kombinację związków z grupy akceptorów wiązań donorowych (HBA) tj. chlorek choliny, chlorek tetraetyloamoniowy czy glicyna oraz donorów wiązań wodorowych (HBD) tj. mocznik, gliceryn a, kwas malonowy czy benzamid. Powstałe mieszaniny eutektyczne charakteryzują się znacznie niższą temperaturą topnienia w porównaniu do czystych składników, z których są zbudowane. Charakteryzują się szerokim zakresem temperatur, w którym zachowują postać cieczy znikomą prężnością par, niepalnością oraz posiadają zdolność do rozpuszczania szerokiej gamy związków organicznych bądź nieorganicznych. Dzięki temu, posiadają one wiele zalet, dzięki którym mogą znaleźć szerokie zastosowanie w syntezie organicznej, a w połączeniu z tlenkami metali również w katalizie.

Z literatury niepatentowej znane są metody otrzymywania hybryd na bazie mieszanin głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali, m.in. tlenku cynku, tlenku miedzi(I) lub tlenku niklu [A.P. Abbott, G. Capper, D.L. Davies, K.J. McKenzie, S.U. Obi, Chem. Eng. Data, 2006, 51, 1280-1282; A.P. Abbott, G. Capper, D.L. Davies, R.K. Rasheed, P. Shikotra, Inorg. Chem., 2005, 44, 6497-6499.]. Otrzymywane w literaturze hybrydy wykorzystywane są w głównej mierze w procesach elektrochemicznych oraz w celu oczyszczania tlenków metali z ich rud lub mieszanin.

Dotychczas nie zostało opisane w literaturze wykorzystanie funkcjonalnych mieszanin głęboko eutektycznych z rozpuszczonymi w nich tlenkami metali o projektowanych i zadanych właściwościach, głównie antybakteryjnych i samoczyszczących, jako funkcjonalnych domieszek w kompozytach cementowych.

Jednakże w literaturze patentowej brak doniesień dotyczących zastosowania hybryd na bazie mieszanin głęboko eutektycznych i tlenków metali jako funkcjonalnych domieszek w kompozytach cementowych czy innych zastosowaniach w szeroko rozumianym budownictwie.

Stwierdzono nieoczekiwanie podczas prowadzonych prac badawczych, że zastosowanie hybryd mieszanin głęboko eutekt ycznych, tj. chlorek choliny-mocznik, chlorek choliny-glikol etylenowym, chlorek choliny-gliceryna i tlenków metali, tj. tlenku cynku, tlenku miedzi(I) oraz tlenku niklu pozwala na osiągnięcie wysokiej zdolności antybakteryjnej domieszkowanych kompozytów c ementowych w porównaniu do klasycznych spoiw cementowych domieszkowanych innymi związkami chemicznymi. Ponadto, zaobserwowano polepszenie właściwości mechanicznych oraz plastycznych otrzymanych kompozytów.

Istotą rozwiązania jest sposób otrzymywania kompoz ytów cementowych domieszkowanych mieszaninami głęboko eutektycznymi i tlenkami metali charakteryzujący się tym, że do chlorku choliny oraz mocznika w stosunku molowym 2:1 lub chlorku choliny oraz gliceryny w stosunku molowym 2:1 lub chlorku choliny oraz glikolu etylenowego w stosunku molowym 2:1, których synteza jest prowadzona od 60 minut do 240 minut w temperaturze od 40°C do 80°C wprowadza się w ilościach 0,1% do 1,0% masowych tlenek metalu, całość miesza w czasie od 60 minut do 180 minut, proces prowadzi się w temperaturze od 80°C do 130°C, i tak otrzymaną hybrydę na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 0,01 mbar do 1,00 mbar, w czasie 4 h do 24 h, następnie wytwarza się zaprawę cementową składającą się od 450 g do 550 g cementu, od 1250 g do 1450 g kruszywa normowego, od 135 cm³ do 330 cm³ wody destylowanej oraz od 0,125% do 2,5% domieszki wytworzonej hybrydy na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali w odniesieniu do całości zaprawy cementowej.

Jako tlenek metalu stosuje się tlenek cynku lub miedzi(i) lub niklu.

Zaletą rozwiązania według wynalazku jest możliwość otrzymania antybakteryjnego kompozytu cementowego, dodatkowo o bardzo dobrych właściwościach mechanicznych i plastycznych oraz jednorodnym rozmieszczeniu domieszki w strukturze kompozytu, co stanowi relatywnie tanie i proekologiczne podejście w otrzymywaniu funkcjonalnych materiałów dla zrównoważonego budownictwa.

Przedmiot wynalazku przedstawiono w poniższych przykładach wykonania.

Przykład 1

Metoda syntezy hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku oraz jej wykorzystanie do otrzymania kompozytu cementowego

Do kolby okrągłodennej o pojemności 50 cm³ wprowadza się 13,69 g chlorku choliny oraz 12,02 g mocznika w stosunku molowym 2:1. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 60 minut w temperaturze 80°C, po czym do otrzymanego głęboko eutektycznego rozpuszczalnika wprowadza się 0,26 g (1,0% masowych) tlenku cynku. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 60 minut w temperaturze 130°C po czym otrzymaną hybrydę na bazie DES i tlenku metalu suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 1,00 mbara przez 24 godziny otrzymując 25,97 g hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku. Kolejno przygotowano zaprawę cementową składającą się z 450 g cementu, 1350 g kruszywa normowego, 225 cm³wody destylowanej oraz 0,56 g domieszki uprzednio wytworzonej hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku (co stanowi 0,125% domieszki w odniesieniu do całości zaprawy cementowej). W celu jak najlepszego rozprowadzenia hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku w zaprawie, została ona uprzednio wymieszana z 75 cm³ wody za pomocą mieszadła magnetycznego pracującego na wysokich obrotach przez 1 minutę. Następnie tak przygotowany roztwór łączono z pozostałymi 150 cm³ wody i mieszano z cementem. Po 30 sekundach mieszania na niskich obrotach kruszywo było równomiernie dodawane za pomocą automatycznego mieszalnika (stopniowo w ciągu 30 sekund). Po tym czasie włączono mikser na wysokie obroty i mieszanie kontynuowano przez kolejne 30 sekund. Po tym czasie mieszalnik wyłączano na 90 sekund. W ciągu pierwszych 30 sekund gumową skrobaczką zbierano zaprawę, która przywarła do ścian i dna misy (zawartość przenoszono na środek misy). Ostatecznie mieszanie układu kontynuowano przez 60 sekund, utrzymując mieszalnik na wysokich obrotach. Finalnie wytworzona mieszanka zostało przeniesiona do normowych form i pozostawiona do stwardnienia. Po tym próbki przeniesiono do pojemnika wypełnionego wodą o temperaturze 20,0 ± 1,0°C do ostatecznego dojrzewania. Kompozyty cementowe przygotowano zgodnie z obowiązującą normą EN 196-1.

Przykład 2 ‘ ‘ ‘

Do kolby okrągłodennej o pojemności 50 cm³ wprowadza się 13,69 g chlorku choliny oraz 12,02 g mocznika w stosunku molowym 2:1. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 180 minut w temperaturze 40°C, po czym do otrzymanego głęboko eutektycznego rozpuszczalnika wprowadza się 0,03 g (0,1%masowych) tlenku cynku. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 240 minut w temperaturze 80°C po czym otrzymaną hybrydę na bazie DES i tlenku metalu suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 0,01 mbara przez 4 godziny otrzymując 25,74 g hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku. Kolejno przygotowano zaprawę cementową składającą się z 500 g cementu, 1250 g kruszywa normowego, 150 cm³wody destylowanej oraz 12,5 g domieszki uprzednio wytworzonej hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku (co stanowi 2,5% domieszki w odniesieniu do całości zaprawy cementowej). W celu jak najlepszego rozprowadzenia hybrydy chlorku choliny i mocznika z rozpuszczonym tlenkiem cynku w zaprawie, została ona uprzednio wymieszana z 75 cm³ wody za pomocą mieszadła magnetycznego pracującego na wysokich obrotach przez 1 minutę. Następnie tak przygotowany roztwór łączono z pozostałymi 150 cm³ wody i mieszano z cementem. Po 30 sekundach mieszania na niskich obrotach kruszywo było równomiernie dodawane za pomocą automatycznego mieszalnika (stopniowo w ciągu 30 sekund). Po tym czasie włączono mikser na wysokie obroty i mieszanie kontynuowano przez kolejne 30 sekund. Po tym czasie mieszalnik wyłączano na 90 sekund. W ciągu pierwszych 30 sekund gumową skrobaczką zbierano zaprawę, która przywarła do ścian i dna misy (zawartość przenoszono na środek misy). Ostatecznie mieszanie układu kontynuowano przez 60 sekund, utrzymując mieszalnik na wysokich obrotach. Finalnie wytworzona mieszanka została przeniesiona do normowych form i pozostawiona do stwardnienia. Po tym próbki przeniesiono do pojemnika wypełnionego wodą o temperaturze 20,0 ± 1,0°C do ostatecznego dojrzewania. Kompozyty cementowe przygotowano zgodnie z obowiązującą normą EN 196-1.

Przykład 3 ‘ ‘ ‘

Metoda syntezy hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(I) oraz jej wykorzystanie do otrzymania kompozytu cementowego

Do kolby okrągłodennej o pojemności 50 cm³ wprowadza się 13,69 g chlorku choliny oraz 12,41 g glikolu etylenowego w stosunku molowym 2:1. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 60 minut w temperaturze 80°C, po czym do otrzymanego głęboko eutektycznego rozpuszczalnika wprowadza się 0,26 g (1,0% masowych) tlenku miedzi(l). Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 60 minut w temperaturze 130°C po czym otrzymaną hybrydę na bazie DES i tlenku metalu suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 1,00 mbara przez 24 godziny otrzymując 26,36 g hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(I). Kolejno przygotowano zaprawę cementową składającą się z 550 g cementu, 1400 g kruszywa normowego, 275 cm³ wody destylowanej oraz 8,25 g domieszki uprzednio wytworzonej hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(l) (co stanowi 1,5% domieszki w odniesieniu do całości zaprawy cementowej). W celu jak najlepszego rozprowadzenia hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(l) w zaprawie, została ona uprzednio wymieszana z 75 cm³ wody za pomocą mieszadła magnetycznego pracującego na wysokich obrotach przez 1 minutę. Następnie tak przygotowany roztwór łączono z pozostałymi 150 cm³ wody i mieszano z cementem. Po 30 sekundach mieszania na niskich obrotach kruszywo było równomiernie dodawane za pomocą automatycznego mieszalnika (stopniowo w ciągu 30 sekund). Po tym czasie włączono mikser na wysokie obroty i mieszanie kontynuowano przez kolejne 30 sekund. Po tym czasie mieszalnik wyłączano na 90 sekund. W ciągu pierwszych 30 sekund gumową skrobaczką zbierano zaprawę, która przywarła do ścian i dna misy (zawartość przenoszono na środek misy). Ostatecznie mieszanie układu kontynuowano przez 60 sekund, utrzymując mieszalnik na wysokich obrotach. Finalnie wytworzona mieszanka została przeniesiona do normowych form i pozostawiona do stwardnienia. Po tym próbki przeniesiono do pojemnika wypełnionego wodą o temperaturze 20,0 ± 1,0°C do ostatecznego dojrzewania. Kompozyty cementowe przygotowano zgodnie z obowiązującą normą EN 196-1.

Przykład 4

Do kolby okrągłodennej o pojemności 50 cm³ wprowadza się 13,69 g chlorku choliny oraz 12,41 g glikolu etylenowego w stosunku molowym 2:1. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 180 minut w temperaturze 40°C, po czym do otrzymanego głębo ko eutektycznego rozpuszczalnika wprowadza się 0,03 g (0,1% masowych) tlenku miedzi(I). Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 240 minut w temperaturze 80°C po czym otrzymaną hybrydę na bazie DES i tlenku metalu suszy się na linii Schle nka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 0,01 mbara przez 4 godziny otrzymując 26,13 g hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(I). Kolejno przygotowano zaprawę cementową składającą się z 450 g cementu, 1350 g kruszywa normowego, 225 cm³ wody destylowanej oraz 0,56 g domieszki uprzednio wytworzonej hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(I) (co stanowi 0,125% domieszki w odniesieniu do całości zaprawy cementowej). W celu jak najlepszego rozprowadzenia hybrydy chlorku choliny i glikolu etylenowego z rozpuszczonym tlenkiem miedzi(I) w zaprawie, została ona uprzednio wymieszana z 75 cm³ wody za pomocą mieszadła magnetycznego pracującego na wysokich obrotach przez 1 minutę. Następnie t ak przygotowany roztwór łączono z pozostałymi 150 cm³ wody i mieszano z cementem. Po 30 sekundach mieszania na niskich obrotach kruszywo było równomiernie dodawane za pomocą automatycznego mieszalnika (stopniowo w ciągu 30 sekund). Po tym czasie włączono m ikser na wysokie obroty i mieszanie kontynuowano przez kolejne 30 sekund. Po tym czasie mieszalnik wyłączano na 90 sekund. W ciągu pierwszych 30 sekund gumową skrobaczką zbierano zaprawę, która przywarła do ścian i dna misy (zawartość przenoszono na środek misy). Ostatecznie mieszanie układu kontynuowano przez 60 sekund, utrzymując mieszalnik na wysokich obrotach. Finalnie wytworzona mieszanka została przeniesiona do normowych form i pozostawiona do stwardnienia. Po tym próbki przeniesiono do pojemnika wype łnionego wodą o temperaturze 20,0 ± 1,0°C do ostatecznego dojrzewania. Kompozyty cementowe przygotowano zgodnie z obowiązującą normą EN 196-1.

Przykład 5

Metoda syntezy hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu oraz jej wykorzystanie do otrzymania kompozytu cementowego

Do kolby okrągłodennej o pojemności 50 cm³ wprowadza się 13,69 g chlorku choliny oraz 18,42 g gliceryny w stosunku molowym 2:1. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się minut w temperaturze 80°C, po czym do otrzymanego głęboko eutektycznego rozpuszczalnika wprowadza się 0,32 g (1,0% masowych) tlenku niklu. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 60 minut w temperaturze 130°C po czym otrzymaną hybrydę na bazie DES i tlenku metalu suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 1,00 mbara przez 24 godziny otrzymując 32,43 g hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu. Kolejno przygotowano zaprawę cementową składającą się z 500 g cementu, 1250 g kruszywa normowego, 150 cm³wody destylowanej oraz 12,5 g domieszki uprzednio wytworzonej hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu (co stanowi 2,5% domieszki w odniesieniu do całości zaprawy cementowej). W celu jak najlepszego rozprowadzenia hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu w zaprawie, została ona uprzednio wymieszana z 75 cm³ wody za pomocą mieszadła magnetycznego pracującego na wysokich obrotach przez 1 minutę. Następnie tak przygotowany ro ztwór łączono z pozostałymi 150 cm³ wody i mieszano z cementem. Po 30 sekundach mieszania na niskich obrotach kruszywo było równomiernie dodawane za pomocą automatycznego mieszalnika (stopniowo w ciągu 30 sekund). Po tym czasie włączono mikser na wysokie obroty i mieszanie kontynuowano przez kolejne 30 sekund. Po tym czasie mieszalnik wyłączano na 90 sekund. W ciągu pierwszych 30 sekund gumową skrobaczką zbierano zaprawę, która przywarła do ścian i dna misy (zawartość przenoszono na środek misy). Ostatecznie mieszanie układu kontynuowano przez 60 sekund, utrzymując mieszalnik na wysokich obrotach. Finalnie wytworzona mieszanka została przeniesiona do normowych form i pozostawiona do stwardnienia. Po tym próbki przeniesiono do pojemnika wypełnionego wodą o temperaturze 20,0 ± 1,0°C do ostatecznego dojrzewania. Kompozyty cementowe przygotowano zgodnie z obowiązującą normą EN 196-1.

Przykład 6

Metoda syntezy hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu oraz jej wykorzystanie do otrzymania kompozyty cementowego

Do kolby okrągłodennej o pojemności 50 cm³ wprowadza się 13,69 g chlorku choliny oraz 18,42 g gliceryny w stosunku molowym 2:1. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 180 minut w temperaturze 40°C, po czym do otrzymanego głęboko eutektycznego rozpuszczalnika wprowadza się 0,03 g (0,1% masowych) tlenku niklu. Kolbę umieszcza się na mieszadle magnetycznym i miesza się 240 minut w temperaturze 80°C po czym otrzymaną hybrydę na bazie DES i tlenku metalu suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 0,01 mbara przez 4 godziny otrzymując 32,11 g hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu. Kolejno przygotowano zaprawę cementową składającą się z 550 g cementu, 1400 g kruszywa normowego, 275 cm³wody destylowanej oraz 8,25 g domieszki uprzednio wytworzonej hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu (co stanowi 1,5% domieszki w odniesieniu do całości zaprawy cementowej). W celu jak najlepszego rozprowadzenia hybrydy chlorku choliny i gliceryny z rozpuszczonym tlenkiem niklu w zaprawie, została ona uprzednio wymieszana z 75 cm³ wody za pomocą mieszadła magnetycznego pracującego na wysokich obrotach przez 1 minutę. Następnie tak przygotowany roztwór łączono z pozostałymi 150 cm³ wody i mieszano z cementem. Po 30 sekundach mieszania na niskich obrotach kruszywo było równomiernie dodawane za pomocą automatycznego mieszalnika (stopniowo w ciągu 30 sekund). Po tym czasie włączono mikser na wysokie obroty i mieszanie kontynuowano przez kolejne 30 sekund. Po tym czasie mieszalnik wyłączano na 90 sekund. W ciągu pierwszych 30 sekund gumową skrobaczką zbierano zaprawę, która przywarła do ścian i dna misy (zawartość przenoszono na środek misy). Ostatecznie mieszanie układu kontynuowano przez 60 sekund, utrzymując mieszalnik na wysokich obrotach. Finalnie wytworzona mieszanka została przeniesiona do normowych form i pozostawiona do stwardnienia. Po tym próbki przeniesiono do pojemnika wypełnionego wodą o temperaturze 20,0 ± 1,0°C do ostatecznego dojrzewania. Kompozyty cementowe przygotowano zgodnie z obowiązującą normą EN 196-1.

Claims

1. Sposób otrzymywania kompozytów cementowych domieszkowanych mieszaninami głęboko głęboko eutektycznymi i tlenkami metali, znamienny tym, że do chlorku choliny oraz mocznika w stosunku molowym 2:1 lub chlorku choliny oraz gliceryny w stosunku molowym 2:1 lub chlorku choliny oraz glikolu etylenowego w stosunku molowym 2:1, których synteza jest pro wadzona od 60 minut do 240 minut w temperaturze od 40°C do 80°C wprowadza się w ilościach 0,1% do 1,0% masowych tlenek metalu, całość miesza w czasie od 60 minut do 180 minut, proces prowadzi się w temperaturze od 80°C do 130°C, i tak otrzymaną hybrydę na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali suszy się na linii Schlenka w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem 0,01 do 1,00 mbar, w czasie 4 h do 24 h, następnie wytwarza się zaprawę cementową składającą się od 450 g do 550 g cementu, od 1250 g do 1450 g kruszywa normowego, od 135 cm³ do 330 cm³ wody destylowanej oraz od 0,125% do 2,5% domieszki wytworzonej hybrydy na bazie głęboko eutektycznych rozpuszczalników i tlenków metali w odniesieniu do całości zaprawy cementowej.

2. Sposób otrzymywania kompozytów cementowych według zastrz. 1, znamienny tym, że jako tlenek metalu stosuje się tlenek cynku lub miedzi(I) lub niklu.