Uzywane obecnie w rolnictwie ciagówki pracuja bardzo nieekonomicznie i sa zbyt ciezkie.Wady te wynikaja z niedoskonalosci bu¬ dowy przekladni do nastawiania rozmaitych szybkosci. Wskutek tej niedoskonalosci nie mozna przelaczac przekladni w czasie jaz¬ dy, gdyz ciagówka, poruszajac sie w polu bardzo powoli, zatrzymuje sie natychmiast przy przelaczaniu jednego biegu silnika na drugi, wobec czego musi ona pracowac przy szybkosci, nastawionej przy rozpoczynaniu jazdy.Opór w chwili uruchomiania ciagówki jest mniej wiecej dwa razy wiekszy od póz¬ niejszego normalnego oporu roboczego. Je¬ sli wiec do uruchomienia ciagówki trzeba wykorzystac pelna wydajnosc silnika, to pózniej podczas pracy wystarczylaby tyl¬ ko polowa jego sily. Koniecznosc wiec po¬ slugiwania sie wieksza sila pociaga bardzo duze zuzycie paliwa.Mozna by zatem przypuszczac, iz stoso¬ wany przy pracy ciagówki nadmiar sily, wynoszacy teoretycznie okolo 50%, powi¬ nien wystarczyc do przezwyciezania przy¬ padkowych przeszkód; jest to jednak przy¬ puszczenie bledne. Jesli np. lemiesz pluga natrafi na kamien, tak iz chwilowo jest po¬ trzebna zwiekszona sila pociagowa, to sily tej nie mozna otrzymac w danym momen¬ cie wskutek braku urzadzenia w obecnychciagówkach, umozliwiajacego wykorzysta¬ nie wiekszej wydajnosci silnika.Twierdzenie powyzsze mozi^a poprzec nastepujacym wywodem. Jesli ciagówka porusza sie w polu z szybkoscia 5 km, a przy tym jej czterotaktowy silnik o czte¬ rech cylindrach wykonywa 1000 obrotów na minute, to przy jednym obrocie silnika (dwa skoki) ciagówka przebywa droge o dlugosci 8,33 cm. Plug zas potrzebuje po¬ ruszac sie z szybkoscia, odpowiadajaca np. 30 cm drogi, aby usunac znajdujacy sie przed nim kamien. W czasie potrzebnym na osiagniecie tej szybkosci podczas kilku obrotów silnika nie moze zaden regulator zmienic stopnia napelnienia cylindra i zwie¬ kszyc sile pociagowa.Zwiekszenie sily w danym momencie mozna uzyskac za pomoca kola rozpedowe- go. Przy tym zas zmniejsza sie liczba obro¬ tów silnika, przypadajaca na minute, oraz odpowiednio do tego spada jego wydajnosc.Z powyzszego wynika, ze zaprojektowana w KM wydajnosc silnika ciagówki nie mo¬ ze byc w praktyce nalezycie wyzyskana.Stanowi to duza wade, gdyz daje moznosc wyzyskania silników tylko mniej wiecej w 45%.Kazde zwiekszenie sily pociagowej przy przezwyciezaniu przeszkody sprowadza ko¬ lo rozpedowe. W tych przypadkach zdarza sie czesto, ze silnik przestaje sie nagle ob¬ racac, wówczas sily, które kolo rozpedo¬ we przenosi na pednie, sa nadzwyczaj du¬ ze i zagrazaja czesciom ciagówki w najwyz¬ szym stopniu, gdyz dzialaja jako uderze¬ nia. Do tych naglych duzych sil musza byc dostosowane wymiary pedni, gdyz inaczej powstaje obawa jej uszkodzenia. Ciagówka staje sie wskutek tego ciezka, droga i nie¬ pewna w dzialaniu.Wynalazek usuwa powyzsze braki. Isto¬ ta wynalazku polega na tym, ze w pednie ciagówki jest wlaczone urzadzenie, które w razie potrzeby reguluje samoczynnie i w sposób ciagly droge robocza ciagnionego na¬ rzedzia, przypadajaca na jeden obrót silni¬ ka tak, ze silnik ma czas nastawic sie na calkowita wydajnosc.Urzadzenie to powoduje, ze ciagówka moze rozpoczynac prace przy napedzie, do¬ stosowanym do pózniejszej wydajnosci po¬ ciagowej. Silnik pracuje wtedy stale przy pelnym obciazeniu i przy mozliwie naj¬ mniejszym zuzyciu paliwa. Ciagówka staje sie przez to tania w uzyciu.Wynalazek chroni wszystkie czesci skla¬ dowe pedni przed nadmiernym .obciazeniem od kola rozpedowego; czesci te moga wiec otrzymac wymiary, odpowiadajace normal¬ nemu natezeniu pracy,-przy czym unika sie niebezpieczenstwa uszkodzenia. Ciagówka wskutek tego staje sie lekka, tania i pewna.Na fig. 1 — 3 przedstawiono tytulem przykladu pojazd osobowy, w którym po odjeciu tylnych kól zastosowano urzadze¬ nie wedlug wynalazku. Ogólnie biorac, u- rzadzenie, stanowiace przedmiot wynalaz¬ ku, moze byc odrazu zastosowane w cia- gówce, ponizej opisano jednak jego zasto¬ sowanie w pojezdzie osobowym, w celu za¬ znaczenia, ze urzadzenie to moze miec szersze zastosowanie.Na fig. 1 litera a oznacza os tylna po¬ jazdu, litera b oznacza jedna ze srub do przymocowania tylnego kola, litera c ozna¬ cza nasadke, uksztaltowana jako kolo ze¬ bate. Na przedluzeniu nasadki jest umie¬ szczony obrotowo narzad d w oslonie e.Oslony dla prawego i lewego kola sa umocowane na wspólnej poprzeczce /, jako dodatkowej tylnej osi.Narzad d jest uksztaltowany, jak to wskazuje fig. 2, jako okragla tarcza. W swym srodku tarcza dzwiga czop osiowy g.W miejscu, znajdujacym sie blisko obwo¬ du, tarcza e posiada szyje, która otacza przedluzenie kola zebatego c.Na czopie osiowym g jest osadzone ko¬ lo h pojazdu, zaopatrzone w wieniec zeba¬ ty i, który zazebia sie z koncem przedluze¬ nia, uksztaltowanym jako kolo zebate. — 2 —Jesliby przy wlaczonym silniku kolo h ciagówki zastalo zatrzymane, to kolo zeba¬ te c wprawiloby narzad d w ruch obrotowy okolo osi g (patrz punktowana strzalke na fig. 2) i pojazd osobowy poruszalby sie po¬ dobnie, jak drag korbowy. By temu zapo¬ biec, szyja narzadu d jest zaopatrzona w dzwignie / (fig, 2). O dzwignie /opiera sie klocek k, który przenosi wszystkie ruchy dzwigni / na tlok /. Tlok / moze sie poru¬ szac szczelnie w uksztaltowanej w postaci cylindra czesci m oslony e. Nieco glebiej w cylindrze m znajduje sie drugi ruchomy tlok /i. Przestrzen miedzy obydwoma tloka¬ mi jest napelniona ciecza. W przestrzeni o za tlokiem n znajduje sie mocno sprezone powietrze lub gaz. Wskutek tego powstaje za posrednictwem tloka n i cieczy cisnienie, dzialajace na tlok /, przez co tlok ten zo¬ staje przycisniety do oporka w cylindrze m. Wskazane cisnienie moze byc takze wy¬ tworzone za pomoca zwojowej sprezyny.Jesli kolo /i zostanie nastepnie zwolnio¬ ne i pojazd posuwa sie dalej, to narzad d nie moze sie pokrecic, inaczej musialaby dzwignia / wepchnac tlok / do cylindra m za pomoca klocka k. To jest jednakze nie¬ mozliwe, dopóki gaz, sprezony w przestrze¬ ni o, cisnie silniej na tlok /, niz klocek k.Po unieruchomieniu w ten sposób narza¬ du d czop g dziala zupelnie tak, jak nieru¬ choma tylna os pojazdu. Teraz obraca sie kolo h ciagówki, nie zas nasadka c, uksztal¬ towana jako kolo zebate; pojazd porusza sie wskutek napedowej sily p, która dziala na czop g.Wielkosc sily p jest okreslona przez wydajnosc silnika i przez przekladnie do kola h. Kolo zebate c obraca sie w zalezno¬ sci od stosunku przekladni napedowej po¬ jazdu, a zatem szybkosc jazdy i sila p po¬ ciagowa ciagówki jest okreslana przez sto¬ sunek przekladni kola c i wienca zebatego i. Najwyzsza wartosc dla sily p jest osia¬ gana, gdy przy pelnym obciazeniu silnika jest wlaczona najwieksza przekladnia (bieg 1). Sile p przeciwdziala cisnienie w prze¬ strzeni o. Jesli cisnienie w przestrzeni o jest za male, to wtedy nastepuje uprzednio opisany przypadek, ze narzad d rozpoczy¬ na ruch obrotowy, czyli majac na uwadze ruch wzgledny, czop g obraca sie okolo szyi narzadu d (strzalka, nakreslona punktem i kreska, fig. 2), i wtedy tlok / zostanie .we- pchniety do cylindra m za pomoca dzwigni / i klocka k. Pod dzialaniem cieczy porusza sie nastepnie takze tlok n, tak iz gaz zo¬ staje sprezony do wyzszego stopnia cisnie¬ nia, a wiec wywiera takze silniejsze prze- ciwcisnienie na tlok /. Jesli przeciwcisnie- nie tak wzroslo, ze wytworzylo znowu rów¬ nowage z sila p, to ustaje ruch obrotowy narzadu, a przez to zalezny ruch czopa g.Jesli sila p jest mniejsza, to powstaje na¬ tychmiast ruch obrotowy narzadu d, lecz tym razem w odwrotnym kierunku obrotu.Z powyzszego wynika, ze sprezony gaz w przestrzeni o przejmuje oddzialywanie sily p za posrednictwem narzadu przeciwdzia¬ lajacego d. Sprezony gaz przenosi nastep¬ nie oddzialywanie na rame pojazdu osobo¬ wego, przejawia sie ono tam jako znaczna, podnoszaca i przeciwdzialajaca wadze po¬ jazdu sila, wskutek czego obciazenie przed¬ niej osi zmniejsza sie.Dopóki sila p i cisnienie gazu równowa¬ za sie, to nie ma ruchu obrotowego narzadu przeciwdzialajacego d oraz droga robocza ciagówki jest proporcjonalna do liczby ob¬ rotów silnika. Miedzy silnikiem i ciagnio¬ nym narzedziem istnieje wtedy staly sto¬ sunek przekladni. Jesli w nastepstwie ob¬ ciazenie wzroslo, np. spowodowane kamie¬ niem, znajdujacym sie przed lemieszem pluga, to zwiekszony opór przenosi sie na czop g i sila p staje sie wieksza.Okolicznosc ta zmienia stan równowagi miedzy sila p i cisnieniem gazu w prze¬ strzeni o, i narzad przeciwdzialajacy na¬ tychmiast rozpoczyna ruch obrotowy.Wskutek tego ruchu obrotowego zmienia sie stosunek miedzy liczba obrotów silnikai droga robocza, która staje sie tym mniej¬ sza, im predzej odbywa sie ruch obrotowy narzadu przeciwdzialajacego. Droga robo¬ cza równa sie zeru, jesli czop g porusza sie tak predko, jak poprzednio ciagnione na¬ rzedzie* Oddzialywanie przeszkody na sil¬ nik okresla kazdorazowe cisnienie gazu w przestrzeni o. Zwiekszenie cisnienia jest za¬ lezne od drogi tloka / i zwiazanej z tym zmiany objetosci przestrzeni o. Ruch tloka jest okreslony przez zwiekszony opór po¬ jazdu. Zmiane objetosci wyznacza konstru¬ ktor zaleznie od cisnienia w przestrzeni o, np. jesli dla czopa g wyznacza sie najwyz¬ sza dopuszczalna droge od 90 do 100 stop¬ ni przy wzroscie oddzialywania o wiecej, niz stuprocentowa wydajnosc silnika. Z po¬ wyzszego wynika, ze umieszczony obrotowo narzad przeciwdzialajacy wspóldziala z przestrzenia gazowa przejsciowo jako na¬ ped samoczynny i bez stopniowania* Ponizej sa wyjasnione rózne zalety wy¬ nalazku.Najwieksza sila pociagowa, która mo¬ ze osiagnac w polu ciagówka, jest zalezna od wagi ciagówki, scislosci gleby, ksztaltu wienca kól napedowych. Najwyzsza waga ciagówki jest okreslona podatnoscia gleby na nacisk, gdy ciagówce nie wolno pozosta¬ wiac zadnych twardych bryl. Szerokosc wienca kola jest okreslona normalna sze¬ rokoscia lemiesza pluga, gdyz kolo musi sie stale toczyc w brózdzie, wyoranej przez plug. Straty wiencowe sa uzaleznione od wysokosci chwytnych wystepów, która na najlepszej glebie pozwala osiagnac sily po¬ ciagowe, dochodzace od 1000 do 1200 kg na ciagówke. Najwyzsza wydajnosc ciagów¬ ki musi sie dostosowac do calkowitego ze¬ spolu. Jesli np. najwieksza dopuszczalna szybkosc pluga wynosi 5 km na godzine, to najwieksza sila robocza pluga powinna byc 22 KM.W razie przebudowy pojazdu osobowe¬ go na ciagówke wydajnosc silnika przy u- wzglednieniu mechanicznej sprawnosci mu¬ si byc dostosowana do praktycznych wy¬ magan przez zmniejszenie liczby obrotów; zachodzi tu ta pomyslna okolicznosc, ze dla otrzymania sily pociagowej potrzeba zasto^ sowac tylko najwyzszy stopien szybkosci przekladni, a mianowicie przy liczbie obro¬ tów silnika mniej wiecej 2000 na minute.Wskutek tego wewnatrz pojazdu osobowe¬ go pracuje na tylnej osi tylko stozkowa przekladnia zebata, która zapewnia najlep¬ sza mechaniczna sprawnosc i male zuzycie materialu. Wszystkie czesci napedowe po¬ jazdu osobowego maja wymiary, obliczone na najpowolniejszy bieg, przy którym nate¬ zenie materialu jest piec razy wieksze, niz przy najszybszym biegu ciagówki.Pojazd osobowy jest dostosowany do szybkosci jazdy od 80 do 120 km na twar¬ dych drogach, a zatem odpowiada bardzo wysokim wymaganiom. Zamieniony na cia¬ gówke na roli pracuje w znacznie lagodniej¬ szych warunkach, poniewaz jest posuwany po miekkim polu tylko z szybkoscia 5 km, a przy tym podnoszony przez duza sile przeciwdzialajaca, tak iz kola, osie, spre¬ zyny, rama i nadwozie doznaja nieznacz¬ nych natezen. Poza tym narzad przeciw¬ dzialajacy zabezpiecza czesci pedne od u- szkodzen, które moglyby powstac wskutek przeszkód i wstrzasów o charakterze ude¬ rzen.Poczatkowe cisnienie w przestrzeni o jest tak dobrane, ze pojazd moze zupelnie pewnie rozpoczynac jazde przy najwiek¬ szych oporach roboczych (1200 kg), czyli narzad przeciwdzialajacy dopiero wtedy zaczyna pracowac, gdy silnik oddaje okolo 70% swej najwiekszej wydajnosci. Przy rozpoczynaniu jazdy sa utrzymane miano¬ wicie najwieksze liczby obrotów silnika, przez to jest wyzyskana nadwyzka ener¬ gii, nagromadzona w obracajacym sie kole rozpedowym. Takie postepowanie nie spro¬ wadza w zadnym razie uderzen w maszy¬ nie, poniewaz przy rozpoczynaniu jazdy natezenie wszystkich czesci pednych jest - 4 —zalezne od cisnienia w przestrzeni o,: a ci' snienie to wzrasta wraz z ruchem tloka /, czyli powiekszenie natezenia uskutecznia sie w dluzszym okresie czasu* Wplyw narzadu przeciwdzialajacego na wydajnosc ciagówki jest wyjasniony poni¬ zej, Jesli ciagówka, której czterocylindrowy silnik wykonywa 2000 obrotów, jedzie z szybkoscia 5 km, to otrzymana droga robo¬ cza ciagnionego narzedzia, np. pluga, wy¬ nosi 4,15 cm na jeden obrót motoru. Jesli plug trafi na przeszkode tak wielka, ze zo¬ stanie zupelnie zatrzymany, to rozpoczyna ruch narzad przeciwdzialajacy.Zupelne od¬ chylenie tego narzadu o 100 stopni odpo¬ wiada przy kole ciagówki o srednicy 150 cm drodze roboczej pluga, równej 130 cm.Na tej drodze wykonywa silnik okolo 31 obrotów o 62 skokach; na to potrzeba ca¬ lej sekundy czasu, podczas której silnik nastawia sie na calkowita wydajnosc, któ¬ ra odpowiada sile pociagowej 1200 kg.Poniewaz cisnienie poczatkowe w prze¬ strzeni o odpowiada 70-cioprocentowej wydajnosci silnika, to pozostale 30-procen- towe podniesienie wydajnosci uskutecznia sie podczas1 przebiegu drogi o dlugosci 130 cm, Jesli silnik pracujó juz przy 90% swej wydajnosci, to narzad przeciwdziala¬ jacy nastawil sie juz na wielkosc, która odpowiada % calkowitej drogi Jesli na¬ potykaja sie teraz przeszkody, to czas dzia¬ lania narzadu jest skrócony do Vs sekun¬ dy, droga przebiegu wynosi 43 cm, a liczba skoków tylko 21. Dobrze jednak byloby do¬ prowadzic srednia wydajnosc ciagówki mozliwie blisko do stuprocentowej granicy.Dlatego tez wynalazca stosuje osobne u- rzadzenie, które zostanie pózniej opisane; urzadzenie to zaraz po rozpoczeciu jazdy zwieksza samoczynnie cisnienie w prze¬ strzeni o w ten sposób, ze ruch narzadu przeciwdzialajacego nastepuje dopiero przy wyzszej wydajnosci silnika, mniej wiecej przy 90-citt procentach, Przez to dla pozo¬ stalego ^podwyzszenia wydajnoscia lOSfoi jest do rozporzadzenia 130 cm drdgi^ na sekunda czasu i 62 suwy* ? - -,.-¦;..Jesli teraz dla porównania przyjac, ze dzialanie narzadu przeciwdzialajacego roz¬ poczyna sie przy 90% obciazenia silnika i opór pluga zwieksza sie przejsciowo o 20%, plug jednak przy tym nie zatrzymu¬ je sie, to szybkosc pluga spada o 20%, przez co jest utrzymana równowaga mie¬ dzy wydajnoscia silnika a oporem robo^ czym. Droga robocza pluga zmniejsza sie wtedy do 3,32 cm na jeden obrót; równo¬ czesnie czop osiowy g wprowadza sie pod wplywem narzadu przeciwdzialajacego d w ruch odchylny, który odpowiada dro¬ dze roboczej 1,83 cm w ciagu jednego ob¬ rotu. Poniewaz dla pracy narzadu przeciw¬ dzialajacego pozostaje do rozporzadzenia 130 cm drogi, to czop osiowy moze posia¬ dac szybkosc ruchu, przy której silnik wy¬ konywa w ciagu pelnych 8 sekund 72 obro¬ ty, co równa sie 144 skokom. Odpowiada to drodze pluga o dlugosci 5,2 m. Na tak dlugim odcinku ciagówka posiada dosta¬ teczny rozped do przezwyciezenia prze¬ szkód z kamieni lub z korzeni.Przy powyzszym rozwazaniu przyjeto wydajnosc silnika bez zmiany, w rzeczywi¬ stosci jego wydajnosc wzrasta, skoro tyl¬ ko narzad przeciwdzialajacy rozpoczyna swe dzialanie, wobec czego wymienione przedtem rezultaty nalezy uwazac raczej za niskie, przeto nie ma watpliwosci, ze dzieki narzadowi przeciwdzialajacemu jest mozliwa do osiagniecia srednia wydajnosc, dochodzaca do 100%, przy czym silnik pra¬ cuje ze swa najwyzsza sprawnoscia. Po¬ jazd osobowy lub ciagówka z narzadem przeciwdzialajacym posiada wieksza spraw¬ nosc w porównaniu z innymi ciagówkami, poniewaz calkowity moment obrotowy sil¬ nika jest przenoszony za pomoca przeklad' ni stozkowych kól zebatych, a nastepnie czolowych kól zebatych; pozostale straty sa znikomo male, a straty od wienca kola — 5 —rntiik fcyg !* same, co W innych rodzajach Z opisu wynika* zó dagówka z iltzAdzs* iiieni W^dlUg wyMlazku fawimia posiadac wydajnosc silnika od 25 do 28 KM, zii* ^elitie WyStdfCzAjaca do obróbki najwiecej sQw*latój glfcbyj £óza tym dagówka (nowo- zbudowana, a fiie przerobiona) jest nad- zWyczaj lekka, tefiia, wydajna i pewna, gdy« fteSiada m&lo lozysk oraz napedo¬ wych kól, Wobec czego straty na tafcie sa Atoie)Mfej ttiz W pdjiizdach osobowych* za¬ mienionych W dagówkl.Pdfilzej Sa podane odrebne przypadki zastosowania wynalazku.Przy korzystaniu z pozostalych biegów pbjazdów óscfbowych, zamienionych w cla- gSWki) gleba nie daje dostatecznego opar¬ cia ! kola slizgaja sie. Wówczas w charak*- terze specjalnych srodków zapobiegaw- czych ttlózna zastosowac obydwa kola biez¬ ne jako dzwigetfki linowe, przy czym liny, zamocowane w odpowiedniej odleglosci, nawijaja sie na os kól bieznych; wówczas nfe moga sie one wiecej slizgac i przewóz jest przymusowy. Sila pociagowa przy uzy¬ ciu pierwszego biegu da sie zwiekszyc od 6000 dd 8000 kg odpowiednio do sily silnika. Szczególnie wielkie dezary moga byc ciagnione po iiiedogodnym terehie.Przy przewozeniu WOzóW na drogach moze byc zhaczttie podwyzszona liczba ob¬ rotów silnika dagówki, wskutek czego tak¬ ze szybkosc jazdy dostatecznie sie zwiek¬ szy.Samoczynny przyrzad do nastawiania cisfrienia w przestrzeni o jest przedstawio¬ ny na fig. 3 przy utrzymaniu dotychcza¬ sowych Oznaczen poszczególnych czesci.Cfcesz przedluzenia hasadki jest uksztal¬ towana jako mimosród g. Jak tylko cia- gówka rozpocznie jazde1 mimosród ten po¬ raza tlok pompowy r pompy s. Zawór ss&Why w jest rozrzadzany za pomoca dzwigni O, Wychylajacej sie okolo sworz- ftfo ta vm, bet&pamme) w plywak i. Oste* na ó jetef czesciowo napelniona ciecza, w której plywak jest czesciowo zanurzony, a ptzf hormalnym stanie deczy plywak ten utrzymuje w otwartym Stanie zawór ssaw¬ ny w za pomoca dzwigni v, tak iz pompa nie moze pompowac deczy. Jesli poziom cieczy podnosi sie wskutek nieszczelnosci tloka / lub Wskutek jakiegokolwiek doply¬ wu cieczy, to plywak / podnosi sie, a dzwi¬ gnia zwalnia zawór Ssawny. Przybywajaca decz zostaje natychmiast wpompowana za pomoca pompy i przewodu rurowego x do przestrzeni miedzy obydwa tloki / oraz n.Glównym zadaniem tego przyrzadu jest Uzupelnienie strat cieczy, a zatem utrzy¬ mywanie cisnienia poczatkowego w prze¬ strzeni o na stalym poziomie. Jesli zas po rozpoczedu jazdy trzeba zwiekszyc cisnie¬ nie W przestrzeni o tak, aby narzad prze¬ ciwdzialajacy zostal uruchomiony dopiero przy wyzszej wydajnosci silnika, to nale¬ zy wpompowac odpowiednia ilosc cieczy zapasowej do przestrzeni miedzy tlokami l oraz n; uskutecznia sie to samoczynnie, je¬ sli zostaje podniesiony plywak, polaczony na stale z dzwignia wlacznikowa za pomo¬ ca linki Bowdena lub zespolu drazków, po czym doplyw deczy zapasowej powinien byc przerwany za pomoca dajacego sie re¬ gulowac zaworu, wbudowanego w prze¬ wód, laczacy przestrzen tlokowa ze zbior¬ nikiem zapasowym. Ten dostepnie umie¬ szczony zawór, dzialajacy przy zwiekszo¬ nym cisnieniu, jest nastawiony dla cisnie¬ nia poczatkowego w przestrzeni o, odpo¬ wiadajacego mniej wiecej 70-cioprocento- wej wydajnosci silnika. Podobnie jak ply¬ wak jest takze ten zawór naddsnienia na stale polaczony ze wspomniana dzwignia wlacznikowa w ten sposób, ze przez wla¬ czenie nastepuje zmiana obciazenia zawo¬ ru, która reguluje podwyzszanie cisnienia do pozadanej wysokosd.Dla ekonomicznego napedu ciagówki sa miarodajne zmiany cisnienia w przestrzeni o, które gromadzi czesc, a niekiedy nawet — 6 -przejsciowo cala wydajnosc silnika. Dla¬ tego tez, jesli cala droga przeciwdzialania ma byc wyzyskana, to Wzrost cisnienia W przestrzeni o nie moze odpowiadac wiek¬ szemu pobraniu energii, niz jaka moze dac calkowicie obciazony silnik, Z tego wynika, ze ze zwiekszeniem cisnienia poczatkowego musi byc polaczone takze zwiekszenie obje- tosci przestrzeni o, inaczej wzrosloby ci¬ snienie koncowe i skrócilaby sie droga prze¬ ciwdzialania.Jesli wynalazek zostaje zastosowany do ciagówek, pracujacych na drogach i w po¬ lu, dlatego posiadajacych kilka stopni szyb¬ kosci, to objetosc przestrzeni o musi byc dostosowana do kazdego biegu wlaczniko- wego. Wedlug wynalazku uskutecznia sie to w nastepujacy sposób.Przestrzen o posiada wymiary dla naj¬ mniejszego zdarzajacego sie podwyzszenia cisnienia, a nastepnie przestrzen ta podzie¬ lona jest na komory pomocnicze. Kurki, za¬ wory i inne znane srodki pozwalaja laczyc komory pomocnicze z komora glówna, w której porusza sie tlok n, lub tez odlaczac je od komory glównej.Jesli w czasie bezczynnosci ciagówki jest odlaczona jedna lub kilka komór, to objetosc poczatkowa zmniejsza sie przy nie¬ zmienionym cisnieniu poczatkowym. Naj¬ wieksze wyparcie przez tlok n jest zawsze jednakowo duze, zatem stosunek miedzy objetoscia poczatkowa i koncowa jest teraz wiekszy. Odpowiednio do tego nastepuje szybsze podniesienie sie cisnienia, które to podniesienie jest dostosowane do powiek¬ szonego przez zmiane biegu momentu obro¬ towego tylnego kola. Nastepuje zjawisko odwrotne, jesli pracuje sie przy jak naj¬ szybszym biegu i wlaczonej pompie, wtedy to komory pomocnicze musza byc dolaczo¬ ne do komory glównej za pomoca linki Bowdena, przeprowadzonej miedzy zawo¬ rem a dzwignia wlacznikowa.Dla jednorazowego powiekszenia w przestrzeni o cisnienia, odpowiadajacego najszybszemu przebiegowi, oraz <4by aa* pelnienie tó na wypadek koniecznoscimóc zmienic, wystarczy przestrzen czeniu zaworu, polaczyc ze zbiornikiem po¬ wietrza, do którego pompa & wpompuje ciecz przez latwo rozlaczalny przewód.Zge&zczone wskutek tego powietrze moze nastepnie przejsc do przestrzeni o. PL