Wynalazek niniejszy dotyczy wyrobu rur z zeliwa lub przedmiotów wydrazonych znanym sposobem, przy stosowaniu którego stopione zeliwo jest doprowadzane do me¬ talowej formy wirujacej, ochladzanej z ze¬ wnatrz, przy czym w odlewie rozkladaja sie zwiazki wegla nadajace twardosc rurze odlewanej w ten sposób. Przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku otrzymuje sie rury wyzarzone posiadajace znacznie wiek¬ sza rozciagliwosc, niz dotychczas znane ru¬ ry otrzymane powyzej wymienionym sposo¬ bem, a wiec posiadajace znacznie mniejsza kruchosc. Wykonywanie sposobu wedlug wynalazku jest tanie i umozliwia otrzymy¬ wanie rur o wymienionych wlasciwosciach.Rury otrzymane w ochladzanej formie wirujacej i wytworzone z zeliwa stosowane¬ go ogólnie do odlewu odsrodkowego posia¬ daja nastepujaca budowe. Warstwe zewne¬ trzna rury, poczynajac od jej powierzchni na pewna glebokosc niejednakowa w róz¬ nych rurach, stanowi prawdopodobnie mie¬ szanina eutektyczna zelaza weglikowego i austenitu w rozmaitych stopniach rozkladu, przy czym mieszanina ta zawiera równiez drobne czastki fosforku zelazowego. Sklad zelaza zmienia sie wyraznie ku czesciom srodkowym i wewnetrznym scianki rury.Cechy zewnetrznych warstw przechodza powoli w cechy warstw wewnetrznych, któ¬ rych budowa stanowi mieszanine ferrytu, perlitu i fosforku. Ostatnia wewnetrzna warstwa rury posiada w ogólnosci budowegrafitowa- Grubosc warstw twardych, jako- tez i cechy reszty warstw zaleza od skladu zelaza, grubosci rury i innych ogólnie zna¬ nych czynników, Rury wymienionego rodzaju zarzy sief a to w celu zmniejszenia ich twardosci i kruchosci, jak tez usuniecia lub zmiany e- wentualnych naprezen wewnetrznych. Przy znanych sposobach zarzenia stosuje sie przy ogrzewaniu takie temperatury i ogrze¬ wa sie w ciagu takiego okresu czasu, iz za¬ wartosc wegla zwiazanego moze byc zmniejszona do zawartosci dozwolonej, t j. 0.15% lub ponizej tej zawartosci, tylko w tym przypadku, jezeli równoczesnie rozpu¬ szcza sie wielka ilosc fosforu. Okazalo sie jednak, iz rozciagliwosc odlewu jest tym wieksza, im mniejsza jest zawartosc fosfo¬ ru w odlewie.Sposób wedlug wynalazku dotyczy wiec w szczególnosci zarzenia, przy którym wy¬ dziela sie prawie w zupelnosci wegiel zwia¬ zany, równoczesnie jednak rozpuszczajace sie ilosci fosforu nie przekraczaja 65% tego skladnika. W tym celu ogrzewa sie naj¬ pierw rure do tak wysokiej temperatury, iz rozpoczyna sie rozklad zwiazków wegla, po czym ochladza sie ja szybko do tempe¬ ratury, w której wprawdzie pozostale zwiazki wegla jeszcze sie rozkladaja w dal¬ szym ciagu, ale w której fosfor nie rozpu¬ szcza sie prawie w zupelnosci w zelazie.Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku nadaje sie np. piec o dlugosci 19.8 m ogrzewany ropa i posiadajacy otwory sluzace do regulowania temperatury w roz¬ maitych strefach pieca, przez które prze¬ prowadza sie rury. Piec taki jest opisany np. w patencie amerykanskim Nr 1 856 863.Przy zarzeniu rur o srednicy w przybli¬ zeniu 100 mm i grubosci scian w przyblize¬ niu 8 mm, odlanych w ochladzanej formie wirujacej i posiadajacych powyzej opisana budowe, postepuje sie w sposób nastepu¬ jacy.Wyjmuje sie z formy rure o temperatu¬ rze w przyblizeniu 650°C i wprowadza do pieca do zarzenia. W przeciagu w przybli¬ zeniu 13 minut ogrzewa sie rure do tempe¬ ratury okolo 940°C, która utrzymuje sie przez 5 minut w celu rozpoczecia rozkladu weglików w dostatecznej mierze. Nastep¬ nie ochladza sie rure powoli, najkorzyst¬ niej w przeciagu 7 minut, do temperatury, w przyblizeniu 790 — 730°C i utrzymuje sie te temperature przez 5 minut wzglednie tak dlugo, az ilosc zwiazanego wegla zmniejszy sie do 0.15%. Dalsza przeróbka, a mianowicie stopniowe ochladzanie od 730°C do 650^0, jest przygotowaniem do ochladzania rury na powietrzu, które sie uskutecznia nastepnie.Przy zarzeniu rur, wykonanych z mate¬ rialu o skladzie podobnym do skladu po¬ wyzej wymienionych rur, o srednicy okolo 600 mm, a grubosci scianek w przyblizeniu 20 mm, ogrzewa sie rure w ciagu okolo 27 minut od temperatury w przyblizeniu 650°C do temperatury w przyblizeniu 925°C. Aby zapewnic rozpoczecie rozkladu weglików utrzymuje sie przez 10 minut temperature 900 — 940°C. Nastepne po¬ wolne ochladzanie do temperatury w przy¬ blizeniu 790^C trwa w przyblizeniu 16 mi¬ nut, po czym utrzymuje sie odlew przez 10 minut w temperaturze pomiedzy 790°C a 730(C w celu prawie zupelnego rozkladu pozostalych zwiazków wegla, nastepnie przeprowadza sie ochladzanie rury do 650°C i wreszcie zakancza ochladzaniem na powietrzu.Zarzenie rur o jeszcze wiekszych sred¬ nicach i wiekszych grubosciach scianek wy¬ maga utrzymywania powyzej wskazanych temperatur w ciagu dluzszych okresów cza¬ su. Z przeprowadzonych prób wynika, iz przy zarzeniu rur o najwiekszych sredni¬ cach wystarczy, jezeli ogrzeje sie je pod¬ czas okresu nie przekraczajacego w przy" blizeniu 40 minut do temperatury poczat¬ kowej 900 — 940°C. Temperaturete utrzy¬ muje sie nie wiecej niz 15 minut, po czym — 2 —rure ochladza sie w ciagu okresu nie prze¬ kraczajacego 24 minut do temperatury 790°C. Nastepnie utrzymuje sie najwyzej przez 16 minut temperature pomiedzy 790° C a 730°C, po czym ochladzanie od 730°C do 650°C moze trwac 14 minut, aby umozliwic ostateczne ochlodzenie rury na powietrzu.Przy zarzeniu sposobem wedlug wyna¬ lazku otrzymuje sie rure, która nie zawiera prawie w zupelnosci wegla, a ilosc rozpu¬ szczonego fosforu nie przekracza 65% jego calkowitej zawartosci.Celem wynalazku jest wydzielenie zwiazków wegla i zapobiezenie rozpuszcza¬ niu fosforu. Zmniejszenie ilosci rozpuszczo¬ nego fosforu osiaga sie, jezeli odlew ogrze¬ je sie mozliwie szybko do temperatury 900 — 940°C i utrzyma w tej temperaturze tak dlugo, az rozpocznie sie rozklad weglików, po czym ochladza sie odlew mozliwie szyb¬ ko do temperatury 790 — 730°C. W tempe¬ raturze tej nalezy utrzymac odlew tak dlu¬ go, az wegiel wydzieli sie prawie w zupel¬ nosci, t. j. az wegiel zwiazany bedzie sta¬ nowil nie wiecej niz 0.15%.Rura zarzona sposobem wedlug wyna¬ lazku posiada budowe krystaliczna taka, ja¬ ka posiadala przy wyjeciu jej z ochladza¬ nej'formy. Material, z którego1 wykonana jest rura, zawiera ponizej 35% ogólnej za¬ wartosci fosforu w postaci nierozpuszczone- go fosforku zelazowego i w postaci miesza¬ niny eutektycznej takiego fosforku lub w postaci tej mieszaniny, podczas gdy ilosc rozpuszczonego fosforu nie przekracza 65% jego ogólnej zawartosci. Ilosc zwiaza¬ nego wegla jest nadzwyczaj mala i wynosi w przyblizeniu 0.15% wagi odlewu.Wymienione zawartosci procentowe roz¬ puszczonego fosforu wzglednie zwiazanego wegla nalezy uwazac jako przyklady i re¬ zultaty osiagane przy przeprowadzaniu sposobu wedlug wynalazku. Przy zarzeniu rur o rozmaitych grubosciach scianek, zwla¬ szcza o malych grubosciach i przy stosowa¬ niu urzadzen umozliwiajacych bardzo szyb¬ kie ogrzewanie i ochladzanie osiaga sie lep* sze wyniki.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie do przeróbki zeliwa, które atósiije sie zwykle do odlewów odsrodkowych i które zawiera fosfor i krzem, przy czym krzem — w ilo¬ sciach nie przeszkadzajacych hartowaniu.Sklad takiego zeliwa jest zwykle nastepu¬ jacy: 3.00 do 3.85% C, 1.50 — 2.50% Si, 0.05 — 0.15% S, 0.35 — 0.80% Mn, 0.30 — 1.50% P. Szczególnie nadaje sie zeliwo o skladzie: 3.77%Q 1.80% Si, 0.076% S, 0.57% Mn i 0.50% P.Przeprowadzone próby wykazaly, iz od¬ lewy otrzymane sposobem wedlug wynalaz¬ ku posiadaja znacznie wieksza rozciagli¬ wosc, niz odlewy z takiego samego zeliwa zarzone wedlug jednego z dotychczas zna¬ nych sposobów. PL