Wynalazek dotyczy przyrzadów, nape¬ dzanych zapomoca powietrza sprezonego.Przyrzadami takiemi sa np. przyrzady wirujace, znajdujace zastosowanie zwla¬ szcza w statkach powietrznych.Przy równoczesnem napedzaniu kilku przyrzadów, z których kazdy ma byc zasi¬ lany powietrzem napedowem o innem ci¬ snieniu roboczem, cisnienie zródla powie¬ trza sprezonego np. sprezarki nalezy dosto¬ sowac do przyrzadu, wymagajacego cisnie¬ nia najwiekszego. Dla pozostalych przyrza¬ dów nalezy zmniejszyc cisnienie powietrza napedowego do odpowiednio niskiego ci¬ snienia roboczego. To zmniejszanie cisnie¬ nia dotychczas odbywalo sie w specjalnych zaworach, zmniejszajacych cisnienie. Sto¬ sowanie takich zaworów jest niekorzystne, poniewaz powoduje znaczne straty energji.Inna wada dotychczas znanych przyrza¬ dów, w których doplyw sprezonego powie¬ trza do ruchomo osadzonych czesci tych przyrzadów odbywa sie poprzez os lozy¬ skowa, jest to, ze lozyska chroni sie przed stratami cisnienia i stratami powietrza sprezonego zapomoca uszczelki grzebienia¬ stej, co utrudnia obróbke uszczelnienia i podwyzsza koszty wytwarzania opisanych przyrzadów. Równiez w dotychczas stoso¬ wanych uszczelkach grzebieniastych wy¬ stepowalo czesto tarcie uszczelki, powodo¬ wane zanieczyszczeniami smaru i bardzoszybko doprowadzalo do zacinania sie ca¬ lego przyrzadu. Wskutek tej niedogodno¬ sci, wystepujacej zwlaszcza w przyrzadach czulych, ograniczano sie do napedu przy¬ rzadów powietrzem ssanem, rezygnujac z korzystniejszego napedzania ich powie¬ trzem sprezonem.Wspomniane niedogodnosci usuwa wy¬ nalazek niniejszy w ten sposób, ze co naj¬ mniej jedno z lozysk obrotowo osadzonej, a sprezonem powietrzem zasilanej czesci przyrzadu, np. ramki lub oslony wirnika, jest wykonane tak, ze umozliwia zasysa¬ nie powietrza dodatkowego. Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania wyna¬ lazku, przyczem fig. 1 uwidocznia czescio¬ wy widok zprzodu ramy wirnika oraz cze¬ sciowy przekrój pionowy tej ramy, fig. 2 zas uwidocznia pionowy przekrój czescio¬ wy wzdluz linji A — B na fig. 1.Jako przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest giroskop, wyposazony w wirnik 1, osadzony obrotowo w ramie 2 na osi 3. Rama 2 obraca sie okolo osi A — B ramy 4. Wirnik jest napedzany strumie¬ niem 5 sprezonego powietrza, wyplywaja¬ cego z dyszy 6 i doprowadzanego do dy¬ szy poprzez kanalik 7 w ramce kardano- wej 2, kanalik 8 w ramie pionowej 4 i ka¬ nalik wlotowy 9. W dotychczas znanych przyrzadach powietrze sprezone bylo do¬ prowadzane z kanalika nieruchomego 9 do kanalika 8 pierwszej ramki ruchomej po¬ przez szczelne lozysko, oddzielone od po¬ wietrza zewnetrznego zapomoca uszcze¬ lek grzebieniastych* W przeciwienstwie do tego lozyska wedlug wynalazku sa wyko¬ nane tak, iz podczas przeplywu sprezone¬ go powietrza z czesci nieruchomej do cze¬ sci ruchomej, odbywa sie zasysanie powie¬ trza atmosferycznego. W wykonaniu we¬ dlug fig. 1 dolne lozysko ramki pionowej 4 posiada nastepujaca budowe.Ramka pionowa posiada czop lozysko¬ wy 10, który w znany sposób jest osadzony w lozysku kulkowem // oslony. Kanalik powietrzny 9 przechodzi ponad lozyskiem kulkowem 11 w rozszerzenie 12, wspólosio¬ we z czopem 10. Przeswit rozszerzenia 12 jest nieco wiekszy od przekroju czopa lo¬ zyskowego 10 w tern miejscu, wskutek cze¬ go naokolo czopa 10 powstaje dysza pier¬ scieniowa 13. Naprzeciw dyszy pierscienio¬ wej 13 w dolnej czesci ramki pionowej 4 znajduje sie pierscieniowy otwór wlotowy 14, polaczony z kanalikiem 8. Przekrój po¬ przeczny otworu wlotowego 14 jest dobra¬ ny odpowiednio do przekroju poprzecznego dyszy pierscieniowej 13 tak, iz powietrze jest zasysane z zewnatrz podczas przeply¬ wu powietrza sprezonego. Czop lozyskowy 10 oraz otwór 14 rozszerzaja sie stopniowo w kierunku do wewnatrz tak, ze otwór ten az do ujscia w kanaliku 8 jest wykonany na wzór dyszy Venturi'ego. Jest równiez rzecza korzystna wykonanie scianki ze¬ wnetrznej 15 kanalika 9 oraz przeciwle¬ glej powierzchni 16 scianki 17 pierscienio¬ wego otworu wlotowego 14 tak, aby miedzy powierzchniami 15 i 16 powstal drugi o- twór na wzór dyszy Venturi'ego.Lozysko, w którem ramka 2 wirnika 1 jest osadzona w ramce pionowej 4, moze byc wykonane w ten sam sposób. Na ry¬ sunku przedstawiono jednak inny przyklad wykonania, w którym czop lozyskowy 18 jest wykonany w ramce 4, a lozysko czopa jest wykonane w ramce 2. W wykonaniu tern czop lozyskowy jest zaopatrzony w kanalik 19, polaczony z kanalikiem 8. Ka¬ nalik 19 zweza sie (najlepiej) znowu na wzór dyszy Venturi'ego. Naprzeciwko o- tworu wylotowego 20 kanalika 19 znajduje sie wspólosiowy z nim szeroki kanal 21, wykonany w ramce 2 i przechodzacy w ka¬ nalik 7. Przejscie kanalu 21 w dwustronnie rozgaleziony kanalik 7 uwidoczniono na fig. 2. Boczne scianki kanalu 21 sa równiez wykonane na wzór dyszy Venturi'ego.Jesli do kanalika 9 doprowadzi sie po¬ wietrze sprezone, wówczas ono, wyplywa¬ jac z dyszy pierscieniowej 13, natrafia na — 2 —otwór wlotowy 14 i przechodzi kanalem 8 i dysza 20 do kanalika 7, w którym wy¬ twarza sie odpowiednie cisnienie powietrza tak, iz z dyszy 6 wyplywa strumien po¬ wietrza sprezonego 5, nadajacy sie do na¬ pedzania wirnika 1. Przez dysze Venturi'e- go, wykonana miedzy sciankami 15 i 16, i przez otwór wlotowy 14 doplywa do ka¬ nalika 8 dodatkowo powietrze zewnetrzne.Jest równiez rzecza korzystna w przypad¬ ku drugiego wykonania lozyska wykonac boczne otwory wlotowe 22, 23, sluzace do doprowadzania powietrza dodatkowego. W lozyskach wedlug wynalazku wieksza czesc energji strumienia powietrza sprezo¬ nego, wyplywajacego z ciasnych dysz 13 i 20, zostaje zuzyta na sprezanie powietrza w kanaliku 8 wzglednie 7 oraz do spreza¬ nia porywanego strumienia wtórnego. Pod¬ czas gdy w dotychczas znanych przyrza¬ dach rozprezanie powietrza sprezonego do cisnienia roboczego uskuteczniano przez dlawienie, przyczem czesc energji ginela, energja strumienia powietrza sprezonego w lozyskach wedlug wynalazku zostaje w naj¬ wiekszej swej czesci odzyskana w postaci cisnienia, przyczem ilosc powietrza robo¬ czego zostaje powiekszona o porwane po¬ wietrze wtórne.Lozysko wedlug wynalazku nie ograni¬ cza sie do opisanego przykladu, lecz nada¬ je sie do wszelkiego rodzaju przyrzadów, w których obrotowo osadzone czesci sa na¬ pedzane powietrzem sprezonem. PL