Przy wytwarzaniu odlewów z metalu, zwlaszcza gdy ciekly metal opada piono¬ wo, wystepuje czesto szkodliwe zjawisko rozpryskiwania sie cieklego metalu w chwili, gdy strumien metalu uderza o dno formy lub tez, przy szerokim strumieniu, o scianke formy. Powstajace krople osadza¬ ja sie na sciankach formy, stygna bardzo szybko i powoduja powstawanie bloków o budowie luskowej.Azeby zapobiec tej niedogodnosci, przy wytwarzaniu odlewów w ksztalcie bloków stosowano juz naczynia umieszczane w formie, które podnoszono i opuszczano i do których wlewano ciekly metal z kadzi, przy czym ciekly metal dopiero z tego na¬ czynia wyplywal do formy opadajac juz tylko z nieznacznej wysokosci. Sposób ten jednak wymagal stosowania zlozonego u- rzadzenia sluzacego do poruszania wspo¬ mnianego naczynia w góre 1 w dól w celu dostosowywania polozenia naczynia do podnoszacego sie w formie poziomu cieczy.Wskutek tego znane to urzadzenie nie znalazlo wiekszego zastosowania w prak¬ tyce.Równiez stosowano juz prowadzenie strumienia spuszczanego z kadzi metalu w pewien okreslony sposób, a mianowicie w ten sposób, ze stozek zaworu zamykajace¬ go otwór spustowy zaopatrywano w spe¬ cjalne zlobki sluzace jako prowadnice, takiz cieklyi metal wchodzil do otworu spusto¬ wego w pewnym okreslonym kierunku. Ta¬ kie uksztaltowanie stozka zaworu pociaga jednak za soba ten skutek, ze strumien cie¬ czy jest wtlaczany z przekroju duzego w przekrój maly, wskutek czego w momencie tym w masie metalu powstaja wiry, tak iz niebezpieczenstwo rozpryskiwania sie metalu nie jest usuniete. Powstawaniu wi¬ rów sprzyja w tym znanym urzadzeniu i to, ze stozkowaty, zwezajacy sie ku dolo¬ wi przekrój kanalu w kadzi przechodzi po¬ nizej! stozka zaworu bezposrednio w otwór spustowy o ksztalcie cylindrycznym, wsku¬ tek czego za miejscem tym wystepuje zwe¬ zenie strumienia.Wedlug innych jeszcze sposobów odle¬ wania strumien metalu ulega podzialowi na kilka strumieni przez wstawienie w o- twór spustowy odpowiedniego krzyzaka.Taki podzial strumienia posiada jednak te niedogodnosc, ze powierzchnia strumienia ulega znacznemu zwiekszeniu, tak iz po¬ wierzchnia zetkniecia sie z powietrzem o- raz wchlanianie tlenu zostaja kilkakrotnie powiekszone w stosunku do strumienia po¬ jedynczego. Wskutek tego gatunek stali u- lega przy tych znanych sposobach pogor¬ szeniu, przy czym otrzymuje sie nieko¬ rzystne warunki krzepniecia i odtapiania.Przedmiotem wynalazku jest denny o- twór spustowy w kadzi lejniczej z pla¬ szczyznami prowadniczymi do cieklego metalu, w którym kanal spustowy posiada za plaszczyznami prowadniczymi postac prostoliniowa. Dzieki takiemu urzadzeniu metal wyplywa strumieniem okraglym w przekroju i wolnym od wirów. W ten spo¬ sób powierzchnia strumienia jest zreduko¬ wana do minimum, dzieki czemu jego utle¬ nianie sie jest równiez bardzo nieznacz¬ ne. Azeby istniejace juz otwory denne przerobic wedlug wynalazku, wykonywa sie plaszczyzny prowadnicze jako osobna wstawke, która wprowadza sie do gotowe¬ go juz otworu spustowego. Doswiadczenia wykazaly, ze plaszczyzny prowadnicze sa potrzebne jedynie na poczatku odlewania i ze strumien metalu, wyplywajacy bez wi¬ rów, utrzymuje sie i nadal w tym stanie bez koniecznosci dalszego stosowania pla¬ szczyzn prowadniczych. Poza tym rozpry¬ skiwanie sie metalu ustaje, gdy w formie, np w kokili, znajduje sie juz pewna ilosc metalu, tak ze usuniecie wirów w strumie¬ niu wyplywajacego metalu staje sie juz wówczas niepotrzebne. Przy wytwarzaniu plaszczyzn prowadniczych ciozna zrezy¬ gnowac z zastosowania materialów wyso- kowartosciowychj a zwlaszcza materia¬ lów ogniotrwalych, i wytwarzac je z me¬ talu, który podczas spuszczania cieklego metalu stopniowo ulega stopieniu.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy urzadzenia; fig. 2 — widok z góry urzadzenia wedlug wynalazku, a fig. 3 — urzadzenie prowad¬ nicze z metalu.W dnie lejnicy 1 umieszczony jest wy¬ lew, utworzony z odpowiednio uformowa¬ nych cegiel 2 oraz obmurowania 3. Wylew 2 mozna zamykac i otwierac przy pomocy zatyczki 4 uruchomianej w zwykly sposób.Urzadzenie prowadnicze 5 w postaci krzy¬ zaka z metalu z plaszczyznami prowadni¬ czymi 6 jest wmurowane lub wtloczone do wylewu.Urzadzenie prowadnicze z metalu przedstawione na fig. 3 sklada sie z dwóch krzyzujacych sie blach 7. Urzadzenie ta¬ kie mozna wykonac bardzo tanim kosztem i umiescic je w dowolnym istniejacym juz wylewie. Wiry, wystepujace wewnatrz strumienia wylewanego metalu, sa hamo¬ wane powierzchniami 6 tak, iz metal wy¬ plywa z wylewu spokojnie bez tworzenia wirów. PL