Znane sa listwy, doprowadzajace smar, do smakowania w maznicach, zaopatrzone w skrzydla czerpiace w postaci wycinków pierscieniowych, a zwlaszcza do maznic pojazdów, jezdzacych po szynach. Listwy te przymocowane sa do czopa osiowego, który je obraca. Poczatkowo uwazano, ze odrzucanie smaru, zabieranego przez skrzy¬ dla czerpiace ze zbiornika smaru w mazni- cy, jest dla dobrego smarowania zupelnie dostateczne, nastepnie jednak trzeba bylo zastosowac okapywanie smaru, w celu za¬ silania lozyska smarem takze i przy takich szybkosciach, przy których nie powstaja dostateczne sily do odrzucania smaru.Przy srednich szybkosciach smarowano nitkami smaru, przyczem krawedzie do¬ prowadzajacego smar narzadu, wykonane¬ go w postaci listwy, sluzace do wytwarza¬ nia nitek smaru, rozmieszczano w taki s$o- sób, ze te nitki smaru ukladaly Sie na pew¬ nym narzadzie, odbierajacym smar, i w ten sposób byly wykorzystywane do sAiarowa- nia lozyska. Nalezy zaznaczyc, ze* w ta¬ kich narzadach doprowadzajacych powsta¬ ja krytyczne stany sil dzialajacych na od¬ laczanie ismaru od skrzydel czerpiacych, przy których nastepuje równowaga, a w doprowadzaniu smaru przerwa; rinusiano wiec te krytyczne stany ominac w taki spo¬ sób, ze jedno ze skrzydel czerpiacych, u- mieszczone na jednym z konców listwy, zawsze doprowadza smar.Zasilanie smarem lozysk zapomocAnokraplaniia i tworzenia nitek ptzy malych szybkosciach wymaga wygiecia listwy skrzydel czerpiacych w taki sposób, aby na¬ rzad, odbierajacy smar, znajdowal sie w pierscieniu, opisywanym podczas obrotu przez wygiete czesci listwy. Dzieki, temu narzad, odbierajacy smar, znajduje sie w obrebie okapujacego i tworzacego nitki smaru i moze odbierac doprowadzany smar. Dla osiagniecia zupelnie pewnego o- kapywania smaru nalezy krawedz nakra- piajaca wykonac jako najnizsza w porów¬ naniu z innemi krawedziami i powierzch¬ niami narzadu doprowadzajacego. Cel ten osiagano, wyginajac czesc listwy, pod¬ trzymujacej skrzydlo czerpiace, pod ka¬ tem ostrym do powierzchni skrzydla. Opi¬ sana urzadzenie zapewnia wprawdzie sku¬ teczne nakrapianie smarem, lecz posiada zasadnicza wade.Aby krawedz nakrapiajaca mogla przy przejsciu przez smar, znajdujacy sie w zbiorniku smaru w maznicy, zaczerpnac zapomoca skrzydla czerpiacego^ jak naj¬ wieksza jego ilosc, musiala byc wykonana w taki sposób, aby przy obrocie listwy mo¬ gla zanurzac sie sama w smarze, znajdu¬ jacym sie w zbiorniku maznicy, wobec cze¬ go musialy równiez zanurzac sie w smarze i czesci listwy, podtrzymujace skrzydla czerpiace. Poniewaz skrzydlo czerpiace, na które zupelnie nie dzialaja sily, wykonane jest w postaci cienkiej, zaostrzonej na po¬ dobienstwo noza tarczy, osadzonej w pla¬ szczyznie obrotu, to wobec tego listwa, slu¬ zaca do osadzenia skrzydel czerpiacych, musi byc silniej zbudowana, a wiec grub¬ sza. Smaf, znajdujacy sie w zbiorniku sma¬ ru w maznicy, przy przechodzeniu przez niego tej zgrubionej listwy zostaje dosc znacznie poruszony, wskutek czego pochla¬ nia powietrze, tworzac do pewnego stopnia emulsje, poza tern zas utlenia sie. Opisa¬ ne zjawiska staja sie powodem, dla które¬ go wlasnosci smarownicze smaru pogarsza¬ ja sie znacznie. To pogarszanie sie jakosci smaru poteguje jeszcze ta okolicznosc, ze w maznicach ze smarowaniem obiegowem smarowanie musi trwac przez dluzszy o- kres czasu przy jednorazowem napelnieniu zbiornika smarem. Kazde zas urzadzenie, przyspieszajace pogorszanie sie wlasnosci smarowniczych smaru, nalezy uznac za wadliwe, chociazby nawet poszczególne czesci tego urzadzenia wykonane byly jak nalezy.Opisane wyzej wady usuwa niniejszy wynalazek. Listwa wedlug tego wynalazku doprowadzajaca smar, posiadajaca skrzy¬ dla czerpiace w postaci pierscieniowych wycinków, posiada te charakterystyczna ceche, ze poszczególne punkty wewnetrznej krawedzi tych skrzydel przy wzrastajacej odleglosci od osi pionowej listwy posiadaja zmniejszajaca sie odleglosc od osi obrotu tejze samej listwy. W porównaniu ze zna- nemi listwami, doprowadzajacemi smar, za¬ opatrzonemu w uksztaltowane w postaci wycinków skrzydla czerpiace, których kra¬ wedz wewnetrzna ma niezmienna odleglosc od poziomej plaszczyzny, przeprowadzo¬ nej przez os obrotu listwy, osiaga sie te ko¬ rzysc, ze punkt krancowy krawedzi we¬ wnetrznej, w którym nastepuje odlaczanie sie smaru, jest zawsze punktem najnizszym w porównaniu z innemi punktami tejze krawedzi, nawet i wówczas, gdy obracajac sie, osiagnie górny punkt wierzcholkowy.Odlaczanie sie smaru od skrzydla czerpia¬ cego nie jest wiec jeszcze ukonczone, gdy krancowy punkt krawedzi osiagjnie przy swym obiegu górny punkt wierzcholkowy, lecz trwa w porównaniu ze znanemi urza¬ dzeniami dalej, wskutek czego okres cza¬ su, potrzebny do oddzielania sie smaru, moze byc calkowicie wyzyskany. Poniewaz narzad, odbierajacy smar, jest zawsze wy¬ konany symetrycznie wzgledem pionowej podluznej plaszczyzny lozyska w celu u- mozliwienia odbioru smaru przy obydwóch kierunkach jazdy, to smar oddziela sie od skrzydel czerpiacych, wykonanych w mysl - Z -niniejiszego wynalazku, równomiernie nad cala powierzchnie odbierajaca, wskutek czego skutecznie zuzyta ilosc sniaru prawie sie podwaja w porównaniu ze znanemi do¬ tychczas urzadzeniami.Jezeli wykorbienie listwy doprowadza¬ jacej jest mniej oddalone od poziomej osi listwy, niz wewnetrzna krawedz skrzydla czerpiacego, to mozna powierzchnie tego skrzydla ustawic prostopadle do powierzch¬ ni listwy doprowadzajacej bez szkody dla pewnosci oddzielania smaru. W celu osia¬ gniecia niezawodnego dzialania krawedzi nakrapiajacyeh, nalezy tak skonstruowac listwe, doprowadzajaca smar, aby punkty nakrapiajace lezaly nizej od innych odpo wiednich punktów, przyczem pozostaje bez znaczenia okolicznosc, czy ostrokatny wystep krawedzi, wiodacy do najnizszego polozenia krawedzi .nakrapiajacej przy cze¬ sci nosnej listwy, doprowadzajacej smar w zwykly sposób, jest tak wykonany, ze roz¬ patrywany ostry kat lezy w plaszczyznie, zawierajacej os obrotu, czy tez, jak wedlug wynalazku, lezy w plaszczyznie obrotu skrzydel czerpiacych, prostopadlej do osi obrotu. W porównaniu z wymienionemi na wstepie listwami doprowadzajacemi, któ¬ rych skrzydla czerpiace tworza z nosna czescia listwy katy ostre, cale skrzydlo czerpiace moze zanurzac sie w smarze, przyczem czesc nosna listwy nie styka sie ze smarem. Unika sie wiec w ten sposób ciaglego mieszania smaru, co powoduje wy¬ twarzanie sie emulsji oraz utlenianie, cien¬ kie bowiem skrzydlo czerpiace, zaopa¬ trzone ze wszystkich stron w ostre krawe¬ dzie, przechodzi przez smar, nie powodu¬ jac jego zmieszania. W znanych urzadze¬ niach z nosna czescia listwy, skierowana pod katem ostrym do powierzchni skrzydla czerpiacego, takze juz unikano zanurzania sie czesci nosnej listwy w smarze. Nalezy jednak zaznaczyc, ze nie zanurzano rów¬ niez calej powierzchni skrzydla czerpiace¬ go, wskutek czego doprowadzane ilosci smaru byly nieznaczne tern bardziej, iz nie stosowano wycinkowych skrzydel czerpia¬ cych, lecz zwykle skrzydla, szersze nieco od listwy doprowadzajacej.Najlepiej jest wykonac obydwa skrzy¬ dla czerpiace jako niepodobne do siebie wielokaty. W ten sposób osiaga sie na oby¬ dwóch tych skrzydlach rózne zmienne dzialania sil, wplywajacych na oddzielanie sie smaru. Krytyczne stany równowagi miedzy teftii silami, które moglyby spowo¬ dowac przerwy w doprowadzaniu smaru, wystepuja wówczas zawsze tylko na jed- nem ramieniu, podczas gdy drugie ramie nadal doprowadza smar.Wielkosc czynnej powierzchni skrzydla czerpiacego znajduje sie w pewnym okre¬ slonym stosunku do powierzchni czopa o- siowego, niezaleznie od jego srednicy, wo¬ bec czego doprowadzane ilosci smaru zmie¬ niaja sie proporcjonalnie do wielkosci smarowanych powierzchni.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia wynalazku. Fig. 1 przedstawia listwe doprowadzajaca w widbku zboku, a fig. 2— w widoku zprzodu.Listwa wedlug wynalazku, doprowadza¬ jaca smar, posiada te charakterystyczna oeche, ze wewnetrzne krawedzie T, 8' i 9', 10' kazdego ze skrzydel czerpiacych 1, 2 nachylone sa pod katem ostrym do piono¬ wej osi listwy, wskutek czego przy wzra¬ stajacej odleglosci od tej osi poszczegól¬ nych punktów wymienionych wyzej kra¬ wedzi zmniejsza sie odleglosc tych punk¬ tów od poziomej plaszczyzny, przeprowa¬ dzonej przez os obrotu. Skrzydla w miej¬ scach; 3, 4, 5, 6 sa podciete, wskutek czego utworzone zostaly konce nakrapiajace 7, 8, 9, 10, przyczem powierzchnia skrzydel jest prostopadla do powierzchni 11, 12 listwy. Listwa 13, polaczona zapomoca srub z nieuwidocznionym na rysunku czopem osiowym, jest wykorbiona w miejscach J?5 16. Wykorbienia te umozliwiaja zastoso¬ wanie nieuwidocznionegoi równiez na ry- - 3 —sunku narzadu do odbierania smaru w obre¬ bie okazywania i tworzenia jego nitek przez narzady, doprowadzajace smar. Jak widac z fig. 1 i 2, cale skrzydla 1 i 2 wraz z kon¬ cami swemi 7 i 10 moga byc zanurzane w smarze, natomiast czesci li i 12 listwy 13 nie sa za&urzane. Prz^z smar, znajdujacy sie w zbiorniku smaru w maznicy, prze¬ chodza wiec tylko skrzydla 1 i 2, wobec czego smar nie jest mieszany, nie tworzy sie emulsja i smar nie utlenia sie.Jak widac z fig. 1 J 2, krawedlzie T, 7", 8\ 8", 9\ 9" i 10', 10" maja na obydwóch skrzydlach rózna dlugosc.W ten sposób osiaga sie, ze zmienne dzialanie sil ciezkosci, adhezji, kohezji i si¬ lyodsrodkowej, które wplywa na okapywa- nie smaru, wystepuje niejednakowo na obydwóch skrzydlach, wskutek czego jedno skrzydlo napewno dziala nakrapiajaco, podczas gdy na drugiem skrzydle wskutek równowagi wspomnianych sil nakrapianie ustaje. Dalej widac, ze skrzydla posiadaja w przyblizeniu ksztalt wielokatów, róznia¬ cych sie pod wzgledem polozenia miejsc, w których znajduja sie katy tych wieloka¬ tów. Wskutek tego zwlaszcza polozenie punktów 18, 19 skrzydla 1, tworzacych nit¬ ki smaru, rózni sie od polozenia odpowied¬ nich punktów 20, 21 skrzydla 2. Nitki sma¬ ru, tworzone przez poszczególne skrzydla, nie moga sie wiec wzajemnie przerywac.Odrzucajace smar krawedzie 22, 23 skrzy¬ del 1 12 maja rózne dlugosci, wskutek cze¬ go zmienne dzialanie sil, powodujace od¬ rzucanie smaru, nie wystepuje na obydwóch skrzydlach równoczesnie, wskutek czego, gdy jedno skrzydlo odrzuca smar, drugie skrzydlo jeszcze go nie odrzuca.Z fig. 1 i 2 widac, ze skrzydla sa wyko¬ nane w postaci waskich wycinków pier¬ scieniowych, wskutek czego odleglosc zsu¬ wania sie smaru, mierzona promieniowo, jest krótsza, niz odleglosc pelzania, mie¬ rzona w kierunku obwodu wycinka. Wy¬ mieniona wlasciwosc skrzydla jest dosc wazna, poniewaz wskutek powstawania sil bezwladnosci przy niedostatecznym sto¬ sunku miedzy odleglosciami zsuwania i pelzania smaru nastepuje jego oddzielanie od skrzydel, zanim one zajma polozenie nad narzadem, odbierajacym smar, który splywa wtedy niewyzyskany zpowrotem dó zbiornika, a do lozyska doplywa niedosta¬ teczna jego ilosc. Fig. 2 uwidocznia, ze za¬ chowanie odpowiedniego stosunku wymie¬ nionych wyzej odleglosci jest mozliwe i nie wyklucza spelniania i innych warunków.Krawedzie T, 7", 8', 8", 9', 9", 10', 10", 22 i 23 sa zaostrzone w znany sposób na podobienstwo noza dla unikniecia wtla¬ czania powietrza do smaru, znajdujacego sie w zbiorniku smaru w maznicy.Wedlug wynalazku zwilzane smarem powierzchnie skrzydel moga miec staly sto¬ sunek do powierzchni czopa osiowego nie¬ zaleznie od jego srednicy. W ten sposób osiaga sie, ze na powierzchnie lozyskowa zostaje zawsze doprowadzana potrzebna ilosc smaru bez uciazliwego przeprowadze¬ nia prób nad wielkoscia wykonanego w po¬ staci listwy narzadu doprowadzajacego.Cel wedlug wynalazku) zostaje osiagnie¬ ty równiez i w tym przypadku, gdy po¬ wierzchnia tej czesci listwy, z która pola¬ czone jest skrzydlo, nie jest prostopadla do powierzchni skrzydla, lecz tworzy, z ndem kat rozwarty. To urzadzenie ma jed¬ nak te wade, ze przy jednakowej srednicy zewnetrznej obu skrzydel ich powierzchnia zostaje niepotrzebnie zmniejszona. Przy prostopadlem polozeniu nosnej powierzchni listwy powierzchnia skrzydel moglaby byc odpowiednio powiekszona, przyczem czesci listwy nie potrzebuja sie zanurzac w smar. PL