Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia, sluzacego do zakladania i nastawiania arkusza kontowego przed arkusz dziennika, zalozony w maszynie do pisania, za posred¬ nictwem waleczków podawczych, umie¬ szczonych ponad walcem maszyny, W znanych dotychczas urzadzeniach te¬ go rodzaju dla zalozenia i nastawienia ar¬ kusza traci sie wiele czasu. Dotychczasowy sposób zakladania jest niedogodny i wyr maga wielu zabiegów oraz specjalnej uwagi piszacego.Niedogodnosci tych unika sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze w celu wpro¬ wadzenia arkusza i nastawienia go na zada¬ ny wiersz, stosuje sie urzadzenie nastaw- cze z narzadem, wybierajacym, który jest sprzezony z waleczkami podawczemi.Urzadzenie wedlug wynalazku moze dzialac w ten sposób, ze arkusz papieru jest wciagany automatycznie zapotmoca wa¬ leczków podawczych, sprzezonych z nape¬ dem sprezynowym, przyczem arkusz kon¬ towy moze byc podczas przelaczania na no¬ wy wiersz automatycznie wysuwany z ma¬ szyny albo tez moze byc przelaczany nattcnfry wiecie jednoczesnie "z arkuszeni dziennika.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku zprzodu, fig. 2 — widok ztylu tegoz urzadzenia, fig. 3 — w zwiekszonej podzialce widok ztylu urzadzenia wraz z mechanizmem dzwignio¬ wym i napedem sprezynowym, fig. 4 — 7 przedstawiaja szczególy tego mechanizmu, fig. 8 przedstawia widok urzadzenia zboku, fig. 9 — widok tegoz urzadzenia zgóry, fig. 10 — widok perspektywiczny walca maszy¬ ny z arkuszem dziennika i arkuszem konto¬ wym, fig. 11 — przekrój walca maszyny z narzadami do doprowadzania papieru w czasie zakladania arkusza dziennika, fig. 12 — te same narzady przy zakladaniu ar* kusza kontowego, a fig. 13 — szczegól u- rzadzenia w widoku zboku.Znane czesci maszyn do pisania sa przedstawione na rysunku tylko o tyle, o ile jest to potrzebne dla zrozumienia wyna¬ lazku. 1 Urzadzenie wedlug wynalazku jest u- mieszczone rozlacznie na osi 60 walca S maszyny do pisania zapomoca bocznych podpórek / i 2, osadzonych miedzy konca¬ mi walca a lozyskami osi 60. Kazda pod¬ pórka 1 albo 2 posiada czop la wzglednie 2a, który jest osadzony w szczelinie ramie¬ nia 3 albo 4 (fig. 1 i.8), przymocowanego do karetki maszyny. Na czopie la podpór¬ ki 1 znajduje sie galka 5, która moze byc przesuwana osiowo nazewnatrz wbrew dzialaniu sprezyny 6. W polozeniu zwy¬ klem galka podchodzi pod trzpieniek 3a, wystajacy zboku ramienia 3, ryglujac cale urzadzenie na karetce maszyny do pisania.Po przesunieciu galki mozna cale urzadze¬ nie przechylic albo zdjac, poczem maszyna moze byc uzywana do zwyklego pisania.Miedzy podpórkami / i.2 jest umocowa¬ na czworograniasta szyna 7, podtrzymujaca ptowa/dnice arkusza kontowego. Prowadni¬ ce etanowi blacha 8, której boki sa zagiete Wprzód,, a pomiedzy zagietemi bokami umo¬ cowana jest przednia blacha prowadnicza 9, której dolny koniec 9a siega do walca S miedzy waleczkami podawczemi 17.Ztylu blachy prowadniczej 8 znajduje sie blacha kierownicza 10, która zapewnia prawidlowe zakladanie arkusza dziennika J, aby ten arkusz owinal sie prawidlowo na walcu S i dostal sie miedzy dwie blachy 8 i 9 (fig. lii 12). Blacha 10 jest zawieszona przegubowo na ramionach 11 zapomoca diiyóch wystajacych wgóre wystepów lOa, przyczem ramiona 11 sa umocowane na pre- / cie 12, ulozoittym wzdluz szyny 7. Na le¬ wym koncu preta 12 jest umocowana korb¬ ka 13, polaczona sprezyna 14 z szyna 7.Blacha kierownicza 10 posiada w srodku jezyczek prowadniczy lOb z podluzna szczelina lOc, do której siega zderzak 15, umocowany na szynie 7, ograniczajac wiel¬ kosc wahan blachy 10. W polozeniu, przedstawionem na fig. 2 i 11 linjami prze- rywanemi, korbka, 13 jest ustawiona w po¬ lozeniu tylnem, w którem blacha kierow¬ nicza 10 ustawia sie w dolne polozenie i siega do przestrzeni, utworzonej miedzy górnym brzegiem wskaznika Z, wskazuja¬ cego miejsce zapisywania wiersza na walcu S, i -dolnym koncem 9a blachy prowadni¬ czej 9. Gdy arkusz dziennika wskutek ob¬ racania walca S dojdzie do wysokosci górnego brzegu wskaznika wierszowego Z, to dostaje sie pod blache 10, która zagina go prawidlowo naokolo walca. W razie obrócenia korbki 13 w polozenie, zaznaczo¬ ne na fig. 12 linja przerywana, a na fig. 13 linja pelna, blacha 10 podnosi sie i nie wy¬ staje za blache prowadnicza 8.Blacha kierownicza 10 posiada dwa boczne wystepy We (fig. 1), które sluza do dokladnego okreslania polozenia wier¬ szy arkusza dziennika J.Na dolnym brzegu blach prowadniczych 8n 9 znajduja sie waleczki 17, 18, podajace arkusz kontowy K, który zostaje wprowa¬ dzony na dolna prowadnice 16. Waleczki — 2 -podawcze 17 i 18 sa osadzone parami na walach 19 i 20, które sa osadzone wzdluz szyny 7 zapomoca ramion lozyskowych, przyczem ramiona lozyskowe 23 przednie¬ go walu 19 sa przymocowane do szyny na stale, natomiast ramiona lozyskowe 24 tyl¬ nego walu 20 sa wahliwe i odciagane ku przodowi zapomoca sprezyny 25. Na le¬ wym koncu obydwóch walów sa umocowa¬ ne kola zebate 21 wzglednie 22, które zaze¬ biaja sie ze soba. Dzieki temu waleczki obracaja sie razem, tak iz zapewnione jest niezawodne przesuwanie arkusza konto¬ wego K.Naped waleczków podawczych 17 i 18 jest przedstawiony na fig. 1 — 9. Na tylnej stronie prawego konca szyny 7 jest umoco¬ wany wspornik blaszany 27, w którego srodkó obrotowo wal 28 z narzadem przelaczaja- cym 29. Narzad przelaczajacy 29 sklada sie, podobnie jak tarcza automatycznych aparatów telefonicznych, z górnej tarczy 29a z szeregiem otworów 29b oraz, z tarczy dolnej 29c, polaczonej na stale z tarcza 29a i zaopatrzonej w oznaczenia, umie¬ szczone pod otworami, np. w liczby 1—20.Na zewnetrznej stronie podpórki 2 umieszczone jest ramie oporowe 30, wysta¬ jace wgóre i odpowiednio zakrzywione, o którei opiera sie palec podczas obracania narzadu 29. Na tylnej stronie tarczy 29c jest umocowany wieniec 31 ze stozkowemi zebami, zazebiajacemu sie ze znacznie mniejszem kólkiem stozkowem 32, które jest umocowane na górnym koncu walu 33, oisadzonego we wsporniku 27. Wal 33 po¬ siada na dolnym koncu kolo stozkowe 34, zazebiajace sie z kolem stozkowem 35, któ¬ re jest osadzone na prawym koncu walu 19 waleczków podawczych (fig. 1 i 3). Na wale 19 umocowany jest równiez walec lin¬ kowy 36. Ponad walcem linkowym 36 znaj¬ duje sie sprezynowy mechanizm napedowy, przymocowany do wspornika 27. Mecha¬ nizm ten stanowi sprezyna spiralna 38, umieszczona w bebnie, na który nawija sie linka 39, nawinieta drugim koncem na wal¬ cu 36. W razie uruchomienia walu 19 za¬ pomoca narzadu przelaczajacego 29 linka 39 odwija sie z bebna 37, naprezajac spre¬ zyne 38, i nawija sie na walec 36, przyczem obracajace sie waleczki podawcze 17, 18 przesuwaja wsuniety od góry miedzy bla¬ chy arkusz kontowy K, przeginajac go do¬ okola walca S. Po uwolnieniu narzadu przylaczajacego 29 sprezyna 38 rozkreca sie, nawijajac linke 39 na beben 37, przy¬ czem waleczki podawcze 17 i 18 obracaja sie w kierunku przeciwnym, dzieki czemu arkusz kontowy prowadzony jest wtyl, to jest zostaje wysuniety z maszyny.Na tylnej stronie tarczy 29c osadzone sa w równomiernych odleglosciach od sie¬ bie trzpiienki 29d, umieszczone na kole, wspólsrodkowem z walem 28. Trzpienków 29d jest tyle, co otworów 296 w tarczy nu¬ merowej 29a, wzglednie tyle, co oznaczen na tarczy 29c, sztywno polaczonej z tarcza 29a. Na tor trzpienków 29d, których konce sa sciete ukosnie (fig. 4), siega w normal- nem polozeniu zapadka ryglujaca 40, która jest osadzona wahliwie na srubie 4i w obsadzie 42 (fig. 3 i 4). Zapadka 40 jest utrzymywana w tern polozeniu zapomoca sprezyny 43; skoro podczas obracania na¬ rzadu przelaczajacego 29 trzpieniek 29d przesuwa sie po zapadce, to zostaje ona nacisnieta. Obsade 42 stanowi prostopadly wystep dzwigni kolankowej 44, osadzonej wahliwie na srubie 45 ztylu wspornika 27; dluzsze ramie 44a dzwigni jest skierowane wdól. Do krótszego ramienia 44b dzwigni kolankowej jest przymocowany jeden ko¬ niec sprezyny 46, której drugi koniec jest przyczepiony do wspornika 27. Na przed¬ nim koncu obsady 42 jest osadzona po¬ mocnicza zapadka ryglujaca 40h, która normalnie nie znajduje sie na torze trzpien¬ ków 29d. Jezeli dzwignia kolankowa 44 zostanie wychylona w kierunku strzalki / (fig. 3) wbrew dzialaniu sprezyny 46, to — 3 —zapadka ryglujaca 40 zostaje wysunieta z toru lrzpienków 29rf, natomiast zapadka po¬ mocnicza 40/z zostaje wsunieta na tein tor.W razie wychylenia dzwigni 44 w kierun¬ ku strzalki II obydwie zapadki 40 i 40/z wysuwaja sie wgóre poza zasieg trzpienków 29d, przyezem narzad przelaczajacy, obró¬ cony uprzednio, zostaje calkowicie zwol¬ niony i wraca w polozenie wyjsciowe dzie¬ ki sile ciagnienia linki 39. W koncu ruchu powrotnego trzpieniek 47, znajdujacy sie aa tylnej powierzchni tarczy, uderza o zde¬ rzak 48, umocowany na wsporniku i sluzacy do tlumienia uderzen, a narzad przelacza¬ jacy 29 zatrzymuje sie w tein sposób w po¬ lozeniu wyjsciowem.Ponizej zapadek ryglujacych jest umo¬ cowana na wsporniku obsada 49, na której jest osiadzony przegubowo rygielek 50, któ¬ rego jeden koniec 50a, zagiety ku górze i polaczony ze sprezyna 51, opiera sie w po¬ lozeniu wyjsciowem o wystep 29e tarczy 29c, drugi zas koniec w postaci haczyka 506 siega poza ramie 44a, a pod dzialaniem sprezymy 51 zaczepia, sie o to ramie skoro tylko narzad przelaczajacy 29 zostanie wy¬ suniety z polozenia wyjsciowego.Na drugim brzegu wypornika 27 znajdu¬ je sie przesuwny poziomy rygielek 52, o którego zagiety przedni koniec 52a opiera sie ramie 44a (fig. 7). Na drugim koncu ry¬ gielka 52 zaczepiona jest sprezyna 53, któ¬ ra jest przymocowana dq wspornika 27 za- pomoca trzpienia prowadniczego i która od¬ ciaga rygielek w prawo (fig. 1, 3 i 7).Moc sprezyny 46, przyczepionej do dzwigni 44, j est w porównaniu z moca spre¬ zyny 53 obliczona tak, ze moze przechylic dzwignie 44 w kierunku strzalki // i do¬ cisnac ja do krawedzi rygielka 52, nie moze jednak przesunac rygielka, pokonywajac opór sprezyny 53. Natomiast sprezyna 53 posiada taka moc, iz pokonywa jac sprezy¬ ne 46 moze cofnac rygielek 52 i przechylic dzwignie 44 w kierunku strzalki /. Zboku obsady T {fig. 8 i 9) zapadki wierszowej L, która, jest uruchomiana w znany tpo&ób zapomoca dzwigni H do przelaczania wier¬ szy, znajduje sie wystep 54, na którym jest osadzotna wahllwie dzwignia 55, siegajaca ostrym przednim koncem ku ramieniu dzwigni 44. Dwa boczne wystepy 54a slu¬ za jako zderzaki, ograniczajace ruch dzwi¬ gni przelaczajacej 55, a sprezyna plaska 56, naciskajaca na tylny koniec dzwigni, utrzymuje ja w! nadanem polozeniu, a mia¬ nowicie w polozeniu plf oznaczonem linja pelna, albo w polozenia p2, oznaczonem linja przerywana (fig. 9). Sprezyna 57 la¬ godzi uderzenia dzwigni H o obsade T.Fig. 10 przedstawia arkusze ksiegowe, zalozone na walek maszyny. J jest arku¬ szem dziennika, K -— wezszym arkuszem kontowym. Obydwa arkusze maja na brze¬ gach zgodne oznaczenia wierszowe. Arkusz dziennika J jest zalozony razem ze znaj¬ dujaca sie na mim kalka; wedlug fig. 10 ma byc zapisywany czwarty wiersz. Arkusz kontowy K wprowadza sie zgary miedzy blachy prowadnicze 8, 9, przyezem dzwi¬ gnia przelaczajaca 55 musi zajac poloze^ nie, zaznaczone na fig. 9 linja przerywana p2, to jest powinna byc odchylona swym koncem w prawo od dzwigni 34a. Nastepnie nalezy wlozyc palec w otwór 296 (tarczy 29a), oznaczony cyfra 4 (na tarczy 29c), poczem nalezy obrócic tarcze 29a w kierun¬ ku ruchu wskazówki zegara, to jest w kie¬ runku strzalki na fig. 1, az palec oprze sie o ramie oporowe 30. W ten sposób zostaja obrócone waleczki podawcze 17 i 18, które wsuwaija arkusz kontowy K na walec az do wiersza 4, tak iz mozna odbic odpowiedni wpis w tym wierszu.W celu wysuniecia arkusza kontowego wystarczy uruchomic dzwignie H do przy¬ laczania wierszy. Walec zostajei przelaczo¬ ny o jeden wiersz, przyezem jednoczesnie koniec dzwigni przelaczajacej 55 przechyla ramie 44a dzwigni 44 w kierunku strzalki // (fig. 3) w lewo tak, iz zapadki 40 i 40h zostaja wychylone poza trzpieniek 29d, — 4 —odpowiadajacy wierszowi 4. Naped spre¬ zynowy 37, 38 obraca wówczas narzad przelaczajacy 29 oraz waleczki podawcze 17, 18 zapornoca opisanych wyzej przeklad¬ ni, dzieki czemu arkusz kontowy K zostaje calkowicie wysuniety z maszyny. Z chwila osiagniecia polozenia wyjsciowego wy¬ step 29e, znajdujacy sie na tarczy 29c, na¬ ciska haczykowaty koniec 506 dzwigni ry¬ glujacej 50 ku górze tak, iz haczyk 506 przestaje przytrzymywac dzwignie 44a (fig. 6). Dzwignia 50 ustawia sie za ramieniem 44a podczas cofania sie narzadu przelacza¬ jacego (fig. 5) i przytrzymuje to ra¬ mie zapornoca haczyka, aby zapadki 40 i 40b pozostawaly poza torem trzpien- ków 296.W celu zapisania jednego lub kilku wierszy na arkuszu kontowym nalezy u- stawic dzwignie przelaczajaca 55 w poloze¬ nie p1 (fig. 9), aby jej koniec znajdowal sie z lewej strony ramienia 44a. Po zapisa¬ niu pierwszego wiersza nalezy uruchomic dzwignie E, wskutek czego' walec S wraz z arkuszem dziennika J obróci sie o jeden wiersz. Jednoczesnie dzwignia 44 zostaje wychylona zapornoca konca dzwigni 55, o- pierajacego sie o ramie 44a, w kierunku strzalki / (fig. 3) tak, iz zapadka rygluja¬ ca 40 zostaje odsunieta z toru trzpienka 29d, natomiast zapadka 40h wsuwa; sie na tor trzpienków przed nastepny zkolei trzpieniek 29d. Z chwila zwolnienia dzwigni H napieta sprezyna 46 przechyla dzwignie 44 wtyl tak, iz zapadka 40h oddala sie zno¬ wu od przytrzymanego trzpienka, który zo¬ staje zaryglowany zapornoca zapadki 40.Wskutek tego narzad przelaczajacy 29 o- raz arkusz kontowy K zostaja równiez przesuniete o jeden wiersz tak, iz nastepna pozycja ksiegowa znajdzie sie w nastepnym wierszu arkusza dziennika J i arkusza kon¬ towego K.W opisanym wyzej przykladzie wyko- naniai wynalaizku przedstawiono urzadze- nie, przeznaczone do maszyn do pisania, w których dzwignia do przelaczania wier¬ szy znajduje sie z prawej strony karetki.Istnieje jednak wiele maszyn, w których dzwignia ta znajduje sie z lewej strony karetki. W tym przypadku nalezy z lewej strony karetki umiescic dzwignie, urucho¬ miajaca dzwignie 55 za posrednictwem laczników.Arkusz dziennika J jest przytrzymywa¬ ny w prowadnicy P zapornoca waleczka do¬ ciskowego 61 i waleczka przesuwajacego 62, natomiast arkusz kontowy K, wsuniety zapomoca waleczków podawczych 11i 18, uklada sie pod prowadnica P w dolnej cze¬ sci karetki, gdzie znajduje sie prowadnica 16, w której: arkusz K jest prowadzony ku tylowi. Taki uklad umozliwia poruszanie arkusza dziennika i arkusza kontowego zu¬ pinie niezaleznie od siebie;, bez potrzeby •wlaczania lub wylaczania narzadów, przy¬ trzymujacych poszczególne arkusze. Dzie¬ ki temu zakladanie arkusza kontowego przed arkusz dziennika odbywa sie w bar¬ dzo prosty sposób. Przednia blacha pro- wadniicza 9 jest zaopatrzona wedlug wy¬ nalazku w przedluzenie 9a, które siega po¬ nad waleczkami 17 i 18 wdól az ponad za¬ pisywany wiersz, prawie do walca S. Dzie¬ ki temu arkusz K jest na wysokosci zapi¬ sywanego wiersza prowadzony pewnie ku walcowi S i nastepnie wsuwa sie w dolna prowadnice 16. PL