Najdluzszy czas trwania patentu do 10 grudnia 1951 r.Przedmiotem ninie j szego wynalazku jest sposób wytwarzania rur zapomoca od¬ lewu odsrodkowego wedlug patentu Nr 22 788, a zwlaszcza sposób przygotowywa¬ nia formy metalowej, sluzacej do takiego odlewu i ochladzanej z zewnatrz tak, iz ilosci ciepla, przechodzace ze stopionego metalu na powierzchnie formy, styka/j ace sie z metalem, jako tez i przez scianki for¬ my wzdluz jej czesci cylindrycznej, sa bardzo wielkie. Otrzymuje sie dzieki temu rury o lepszych wlasciwosciach, niz rury, otrzymywane sposobami znanemi.W urzadzeniu, sluzacem do wykonywa¬ nia sposobu wedlug niniejszego wynalaz¬ ku, sa zastosowane narzady, zapomoca których na wewnetrzne powierzchnie for¬ my, przed doplywem stopionego metalu, natryskuje sie powloke ze sproszkowanego materjalu powlokowego, której dlugosc odpowiada dlugosci cylindrycznej czesci formy. Do wytwarzania tej powloki stosu¬ je sie strumien gazu. Sposób wedlug wy¬ nalazku nadaje sie do wykonywania zwla¬ szcza przy uzyciu fomm, do których sto¬ piony metal doprowadza sie z obracajace¬ go sie koryta.W patencie Nr 22 788 opisane jest wy-tatet-attiiie' tik wewinietrzttfe} cyftiiwirypznej powieyzqj(ini formy powloka z drobno roz- dpiel nia^gaz,\A dzialajacego kolejW rna poszcze¬ gólne czesci tej powierzchni, poczem do¬ piero metal styka sie z ta czescia po¬ wierzchni, która juz posiada powloke. Me¬ tal doprowadza sie zapomoca narzadu do¬ plywowego o ksztalcie koryta lub podob¬ nym, przesuwanego wzgledem formy takr iz warstwy metalu ukladaja sie wzdluz li- nji sruJbow^j^Nitóiidflnie warstwy powlo¬ kowej jest dokonywane zapomoca przesu¬ wajacego sie strumienia gazów tuz przed doprowadzaniem metalu. Zsiletei Jego spo¬ sobu polega na tern, iz stopiony metal sty¬ ka sie z kazda czescia powierzchni formy natychmiast po wytworzeniu na niej po¬ wloki, a wiec zanim ulotnia sie warstwy gazu, pochloniete materjalem powloko¬ wym. Inna zaleta tego sposobu jest znacz¬ ne zmniejszenie mozliwosci powstawania miejsc niepokrytych materjalem powloko¬ wym lub pokrytych niedostatecznie.Jak wynika z patentu Nr 22 788 osiaga sie dobre wyniki przy odlewaniu rur, jezeli wytwarza sie powloke o grubosci nie wiek¬ szej, niz grubosc, wystarczajaca do poza¬ danego opóznienia przeplywu ciepla ze stopionego metalu na powierzchnie formy, jako tez jezeli przy stosowaniu zelaza na- krzemionego, jako materjalu powlokowe¬ go, doprowadza sie jego czastki w ta¬ kiej ilosci, aby przy równomiernem i ge¬ stem ich rozdzieleniu na powierzchni for¬ my wytwarzala sie powloka o grubosci 0.0075 mm. Niezaleznie zas od materjalu, z którego wytwarza sie powloke, nie jest rzecza pozadana, o ile materjal ten jest rozdrobniony i suchy, aby przy równo- miernem i gestem rozdzieleniu go: na po¬ wierzchni formy grubosc powloki przekra¬ czala 0.025 mm. Wedlug wymienionego •patentu dzialanie strumienia gazu regulu¬ je sie tak, aby czastki materjalu powloko¬ wego osiagaly tak wielka szybkosc, iz $rzy padaniu na powierzchnie formy osadzaly sie na niej, przyczem jednak sila uderze¬ nia strumienia gazów o powierzchnie for¬ my wiftna byc uregulowana tak, azeby nie powodowala odrywania sie od niej osa¬ dzonych juz czastek materjalu.Zalete sposobu wedlug wymienionego patentu stanowi pokrywanie powierzchni formy stopionym metalem bezposrednio po wytworzeniu powloki.Próby wykazaly jednak, iz osiaga sie równiez korzystne wyniki prafy odlewaniu rur,, jezeli powloka z drobno rozdzielone¬ go, suchego materjalu zostanie wytworzo¬ na dzialaniem strumienia gazów równo¬ czesnie na calej cylindrycznej powierzchni formy, a mianowicie zanim stopiony metal doplynie do tej czesci. Sposób wedlug wy¬ nalazku polega wiec na doprowadzaniu dzialaniem strumienia gazów drobno sproszkowanego suchego materjalu na cala cylindryczna powierzchnie wirujacej for¬ my, poczem nadaje sie tej formie ruch ob¬ rotowy z szybkosciaj, konieczna przy odle¬ waniu odsrodkowem, i doprowadza sie na powierzchnie formy metal stopiony.Powloke mozna otrzymac w rozmaity sposób, np. w sposób, opisany w patencie Nr 22 788. Korzystnie jest, jednak, stoso¬ wac do tego celu strumien gazów o dlugo¬ sci odpowiadajacej dlugosci cylindrycznej czesci formy i nadac temu strumieniowi taki kierunek, aby czastki materjalu po¬ wlokowego byly nakladane na kolejno po sobie nastepujace czesci wewnetrznej po¬ wierzchni formy, a mianowicie wzdluz ca¬ lej dlugosci jej czesci cylindrycznej. Prze¬ bieg ten nadaje sie zwlaszcza w tym przy¬ padku, gdy stopiony metal doprowadza) sie do formy z koryta, wprowadzanego do formy i umieszczanego wzdluz calej dlugo¬ sci cylindrycznej czesci formy. W ten spo¬ sób calkowita powierzchnia formy zostaje w przeciagu krótkiego czasu pokryta po¬ wloka, a metal moze byc doprowadzany natychmiast po wytworzeniu tej ,pow4oki. — 2 —Wymienione okresy przebiegu stanowia równiez ceche sposobu wedlug wynalazku.Korzystne wyniki osiaga sie, jezeli gru¬ bosc powloki nie przekracza grubosci, przy której osiaga sie opóznienie przeplywu cie¬ pla stopionego metalu na forme, najko¬ rzystniejsze pod wzgledem jakosci otrzy¬ manego odlewu. Przy stosowaniu zelaza lanego o takim skladzie, iz przy zetknieciu sie zelaza z ochlodzona powierzchnia for¬ my nastepuje jego hartowanie sie, grubosc powloki powinna zapobiegac hartowaniu.Odlewanie powimio byc dokonywane natychmiast po wytworzeniu powloki, po¬ niewaz powloka, otrzymana zapomoca strumienia gazów,, traci swe wlasciwosci, powodujace opóznienie wymiany ciapla, je¬ zeli stopiony metal nie zetknie sie z po¬ wloka natychmiast po jej wytworzeniu. Je¬ zeliby okres czasu pomiedzy wytworze¬ niem powloki a odlewaniem byl zbyt wiel¬ ki, konieczne byloby stosowanie powloki o wielkiej grubosci, przyczem zachodzilaby moznosc powstawania pekniec w powloce.Z jednej strony nalezy wiec stosowac po¬ wloke o grubosci nie mniejszej niz gru¬ bosc, przy której zapobiega1 sie hartowaniu, z drugiej zas —. powloki o duzej grubosci pekaja latwiej. Przeprowadzone próby wy¬ kazaly jednak, iz przy stosowaniu obraca¬ jacych sie koryt do doprowadzania meta¬ lu, metal ten, natrafiajac na powloke, nie powoduje ani przesuwania sie czastek po¬ wloki, ani tez pekniec powloki, mozliwe wiec jest wytwarzanie w tym przypadku powloki o wiekszej grubosci, niz przy uzy¬ ciu koryt przesuwnych.Urzadzenie do przeprowadzania sposo¬ bu wedlug wynalazku sklada sie z wiru¬ jacej formy, dyszy, doprowadzajacej stru¬ mien gazu wzdluz calej dlugosci formy, z obracajacego sie zbiornika drobno rozdzie¬ lonego, suchego materjalu powlokowego i ze zbiornika na metal stopiony, przyczem zbiornik ten posiada najkorzystniej ksztalt obracajacego sie koryta. Zbiornik na mate^ rjal powlokowy jest tak umieszczony wzgledem dyszy, iz przy obróceniu mate- rjal miesza sie z gazem wzdluz calej dlu¬ gosci jego strumienia.Na rysunku uwidocznione sa przyklady wykonania urzadzenia, sluzacego do prze¬ prowadzania sposobu wedlug wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia forme do od¬ lewania rur w rzucie pionowym i czescio¬ wym przekroju podluznym; fig. 2 — w przekroju wzdluz linji 2— 2 na fig. 1; fig. 3 — w przekroju wzdluz linji 3 — 3 na fig. 2; fig. 4 — wi przekroju poprzecz¬ nym, fonme z korytem do materjalu powlo¬ kowego o odmiennem wykonaniu; fig. 5 — koryto to w rzucie pionowym, i fig. 6 — w przekroju poprzecznymi inna odmiane wykonania takiego koryta.W oslonie A, która wi celu ochladzania formy jest napelniona woda, umieszczona jest forma wirujaca B, której konce sa przeprowadzone przez sciany czolowe o- slony i sa osadzone w tych scianach. For¬ ma jest obracana silnikiem C za posred¬ nictwem przekladni C1. Wzdluz szyn D4 przesuwa sie wózek D, sluzacy do wpro¬ wadzania obracajacego sie koryta E do formy. Dlugosc koryta E jest nieco wiek¬ sza, niz dlugosc cylindrycznej czesci for¬ my B. Do obracania koryta, które po na¬ pelnieniu go metalem stopionym zostaje zrównowazone ciezarem G, sluzy rekojesc F. Na wspornikach H, H, przymocowanych do koryta E na jego powierzchni przeciw¬ leglej krawedzi, wzdluz której metal sto¬ piony odplywa z fortmy, osadzone jest ko¬ ryto / (fig. 1 — 3) o ksztalcie litery V.Koryto / posiada taka dlugosc, iz po zupel- nem wprowadzeniu koryta E do wnetrza formy koryto / ciagnie sie wzdluz calej czesci cylindrycznej tonmy i wystaje nieco poza przedni koniec tej czesci. Do dolnej krawedzi koryta / przylaczona jest dysza J, doprowadzajaca do wnetrza koryta gaz lub powietrze przez otwory J\ Oddalenie jednego otworu od drugiego jest tak male, - 3 —iz otrzymuje sie nieprzerwany strumien gazu.Równomierny doplyw gazu do koryta / osiaga sie, jezeli na: gaz podczas odply¬ wania z otworów J' dziala pewtne cisnie¬ nie. Do tego celu stosuje sie takie wymia¬ ry przekrojów poprzecznych otworów J\ iz ich suma jest znacznie mniejsza niz wy¬ miar przekroju poprzecznego dyszy J, o- raz reguluje sie preznosc gazu, doplywaja¬ cego do dyszy. Jest rzecza korzystna, je¬ zeli suma przekrojów poprzecznych otwo¬ rów J* odpowiada polowie przekroju po¬ przecznego dyszy. Gaz pod cisnieniem do¬ plywa do dyszy ze zbiornika K1 przez przewód K, zaopatrzony w zawór K2. Li¬ tera L oznacza mater jal powlokowy.Przy wykonaniu wedlug fig. 4 i 5 kory- to^ na mater jal powlokowy posiada pozio¬ me dno L2. Otwory J1 sa wykonane w scia¬ nie pionowej I6, strumien gazu jest wiec równolegly do dna I2.Koryto Af, przedstawione na fig. 6, po¬ siada dysze J, przymocowana do krawedzi koryta, wzdluz której lub w niewielkiej od- legjlosci od której mater jal zostaje odpro¬ wadzony. Strumien gazu, odplywajacy przez otwory f', dziala ponizej wymienio¬ nej krawedzi koryta w kierunku bocznych powierzchni formy. Na rysunku koryto jest przedstawione linjami pelnemi po ob¬ róceniu go i przy rozpoczeciu doprowadza¬ nia materjalu do strumienia gazu, podczas gdy lin je przerywane uwidoczniaja kory¬ to w polozeniu nieczynnem.Przy przeprowadzaniu sposobu wedlug wynalazku koryto E (fig. 1 — 3) jest na¬ pelniane zewnatrz formy B stopionym me¬ talem, a koryto I — równomiernie na calej dlugosci — sproszkowanym mater jalem powlokowym. Nastepnie przesuwa sie wó¬ zek D tak daleko, az koryta: E, I ustawia sie wzdluz calej cylindrycznej czesci for¬ my i beda wystawaly nieco poza przedni koniec tej czesci. Formie nadaje sie ruch obrotowy przed wprowadzaniem koryta lub po wprowadzeniu go. Ze zbiornika R doprowadza sie przez przewód K1 sprezo¬ ne powietrze, które, doplywajac przez o- twory J* do koryta /, porywa czastki ma¬ terjalu L i osadza je na powierzchni formy B. Osadzanie to jes^L dokonywane kolejno wzdluz powierzchni fonrny lub pasami na calej dlugosci wewnetrznej powierzchni cylindrycznej czesci formy tak, iz otrzy¬ muje sie po uplywie pewnego okresu czasu na tej powierzchni powloke o równomier¬ nej grubosci. Nastepnie zannylka sie zawór K2 i obraca sie koryto E zapomoca rekoje¬ sci F, tak iz do wewnetrznej powierzchni wirujacej formy doplywa stopiony metal.Urzadzenie, przedstawione na fig, 4 i 5, dziala podobnie jak urzadzenie wedlug fig. 1—3. Napelnianie koryta M, uwidocznio¬ nego na fig. 6, uskutecznia sie równiez w sposób, opisany w odniesieniu do koryta wedlug fig. 1 — 3, podczas gdy w celu doprowadzania materjalu powlokowego do strumienia gazu koryto M zostaje obró¬ cone. Czastki materjalu powlokowego przylegaja do powierzchni formy, ku któ¬ rej skierowany jest strumien gazu, a to dzieki przyczepnosci i sile odsrodkowej, powstajacej przy obracaniu formy. Najko¬ rzystniej dzialaja powloki o malej grubo¬ sci, przy których stosowaniu przyczepnosc pomiedzy czastkami materjalu a po¬ wierzchnia formy oraz pomiedzy poszcze* gólnemi czastkami materjalu jest tak wiel¬ ka, iz czastki te przylegaja do powierzchni formy nawet w tym przypadku, jezeli sie ona nie obraca.Metal stopiony nalezy doprowadzac na, powierzchnie formy mozliwie natychmiast po wytworzeniu powloki. PL