PL238062B1 - Układ zawiasowy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest układ zawiasowy zawierający co najmniej dwa połączone ze sobą przegubowo człony zawiasowe, z których co najmniej jeden ma fragment tulejowy zaopatrzony w dwa promieniowo wewnętrzne zasadniczo wzdłużne występy bądź wybrania przebiegające zasadniczo w płaszczyźnie przechodzącej przez oś rzeczonego fragmentu tulejowego, osadzony w rzeczonym fragmencie tulejowym sworzeń przegubu zaopatrzony w gwintowany przelotowy otwór regulacyjny zasadniczo prostopadły do osi sworznia przegubu, dwa elementy szczękowe przylegające do rzeczonego sworznia przegubu i zaopatrzone w promieniowo zewnętrzne wgłębienia bądź występy współpracujące z rzeczonymi wewnętrznymi występami bądź wybraniami fragmentu tulejowego, śrubę regulacyjną wkręconą w rzeczony otwór regulacyjny pomiędzy rzeczonymi elementami szczękowymi, opierającą się o wewnętrzne ścianki rzeczonego fragmentu tulejowego i zaopatrzoną w środki przyłożenia momentu obrotowego dostępne od zewnątrz rzeczonego fragmentu tulejowego, śrubę blokującą dociskającą od zewnątrz jeden element szczękowy do sworznia przegubu po regulacji układu zawiasowego i zaopatrzoną w środki przyłożenia momentu obrotowego dostępne od zewnątrz rzeczonego fragmentu tulejowego.

Zawias tego typu ujawniono w polskim opisie patentowym PL 214660. Umożliwia on pozycjonowanie osi sworznia przegubu względem osi fragmentu tulejowego.

Niestety w układach zawiasowych tego typu często dochodzi do rozregulowania układu zawiasowego związanego z ruchem skrzydła, z uwagi na jego masę, drgania, niewłaściwe użytkowanie, etc.

Celem wynalazku było dostarczenie układu zawiasowego pozbawionego tej niedogodności, zapewniającego w szczególności łatwość regulacji docisku skrzydła względem ościeżnicy po jego zamocowaniu.

Istotą wynalazku jest wspomniany na wstępie układ zawiasowy, w którym pomiędzy sworzniem przegubu, a elementami szczękowymi znajdują się promieniowe środki oporowe, który charakteryzuje się tym, że rzeczone promieniowe środki oporowe znajdują się w otoczeniu śruby blokującej i mają formę radełkowania sworznia przegubu, przy czym sworzeń przegubu i elementy szczękowe wykonane są z metalu, przy czym twardość metalu sworznia przegubu jest wyższa od twardości metalu elementów szczękowych, przy czym elementy szczękowe zaopatrzone są w cylindryczne, żebrowane promieniowo wewnętrzne powierzchnie dopasowane kształtem do zewnętrznej krzywizny sworznia przegubu, a śruba regulacyjna przebiega pomiędzy krawędziowymi wybraniami elementów szczękowych, zaś osie śruby regulacyjnej i śruby blokującej są zasadniczo współpłaszczyznowe.

W takim przypadku korzystnie sworzeń przegubu wykonany jest ze stali, zaś elementy szczękowe wykonane są ze stopu aluminium.

Korzystnie rzeczona płaszczyzna przechodząca przez oś rzeczonego fragmentu tulejowego jest zasadniczo równoległa do płaszczyzny skrzydła.

Korzystnie układ zawiasowy według wynalazku zawiera dwa człony zawiasowe, przy czym rzeczony zawiasowy człon regulacyjny jest członem górnym i jest mocowany do skrzydła drzwiowego lub okiennego, zaś drugi człon zawiasowy jest mocowany do ościeżnicy.

Wynalazek zilustrowano poniżej w przykładzie wykonania i na rysunku, na którym:

fig. 1 przedstawia przykład wykonania układu zawiasowego w widoku aksonometrycznym;

fig. 2 przedstawia górny człon zawiasowy wraz ze sworzniem przegubu, elementami szczę- kowymi i śrubą regulacyjną;

fig. 3 przedstawia układ zawiasowy po złożeniu w przekroju prostopadłym do osi przegubu przechodzącym przez oś śruby regulacyjnej (fig. 3a) wraz z powiększonym fragmentem (fig. 3b) układu regulacyjnego z rysunku fig. 3a i powiększonym fragmentem (fig. 3c) układu blokującego z rysunku fig. 3b.

Pokazany na rysunku przykładowy układ zawiasowy 1 według wynalazku wykorzystywany jest do zawiasowego osadzenia w niepokazanej na rysunku w ościeżnicy niepokazanej na rysunku ramy skrzydła drzwi biurowych. Układ zawiasowy 1 zawiera górny człon zawiasowy 2 połączony przegubowo z dolnym członem zawiasowym 3. Każdy z członów zawiasowych 2, 3 ma fragment tulejowy 21, 31. Górny fragment tulejowy 21 połączony jest jednolicie ze skrzydełkiem mocującym 22 służącym do zamocowania członu zawiasowego 2 do niepokazanego na rysunku skrzydła za pośrednictwem śrub mocujących 221 przechodzących przez płytkę regulacyjną 223 i przelotowe otwory montażowe 222. Po zamocowaniu skrzydełko mocujące 22 zakryte jest zaślepką 224. Dolny fragment tulejowy 31 wsunięty

PL 238 062 B1 jest we wspornik mocujący 32 służący do zamocowania członu zawiasowego 3 do niepokazanej na rysunku ościeżnicy za pośrednictwem śrub mocujących 321.

Człony zawiasowe 2, 3 połączone są ze sobą za pomocą sworznia przegubu 4. W dolnej części sworzeń przegubu 4 osadzony jest przegubowo w tulei wykonanej z tworzywa sztucznego bądź innego materiału o małym współczynniku tarcia. Tuleja umieszczona jest we fragmencie tulejowym 31 dolnego członu zawiasowego 3.

Do górnej części sworznia przegubu 4 przylegają dwa elementy szczękowe 41 zaopatrzone w cylindryczne, żebrowane promieniowo wewnętrzne powierzchnie 411 dopasowane kształtem do zewnętrznej krzywizny sworznia 4 i zewnętrzne, osiowo wzdłużne wgłębienia 412 o obłym przekroju poprzecznym. Elementy szczękowe 41 zawierają również obwodowy rowek 413, w którym osadzony jest niepokazany na rysunku gumowy pierścień utrzymujący elementy szczękowe 41 na sworzniu 4. Fragment tulejowy 21 górnego członu zawiasowego 2 zaopatrzony jest z kolei w dwa promieniowo wewnętrzne, osiowo wzdłużne występy 211 o obłym przekroju poprzecznym, na przeciwległych końcach jego średnicy i zasadniczo w płaszczyźnie P przechodzącej przez oś A1 fragmentu tulejowego 21 i zasadniczo równoległej do płaszczyzny skrzydełka mocującego 22. Występy 211 współpracują z wzdłużnymi wgłębieniami 412 elementów szczękowych 41.

Dla regulacji docisku skrzydła względem ościeżnicy po jego zamocowaniu sworzeń przegubu 4 zaopatrzony jest w gwintowany otwór przelotowy 42 zasadniczo prostopadły do osi A2 sworznia przegubu 4. W otwór przelotowy 42 wkręcona jest śruba regulacyjna 43 przebiegająca pomiędzy krawędziowymi wybraniami 414 elementów szczękowych 41. Śruba regulacyjna 43 opiera się obustronnie o wewnętrzne ścianki 212 fragmentu tulejowego 21 i zaopatrzona jest w gniazdo 431 dla przyłożenia momentu obrotowego przez klucz trzpieniowy podczas regulacji od strony otworu regulacyjnego 213 przechodzącego przez ścianę fragmentu tulejowego 21 i dostępnego po niewielkim uchyleniu skrzydła. Obracanie śruby regulacyjnej 43 powoduje zatem przesuw sworznia przegubu 4 wzdłuż osi śruby 43. Wzdłużne wgłębienia 412 elementów szczękowych 41 obracają się przy tym wokół wewnętrznych występów 211 fragmentu tulejowego 21, utrzymując równoległość osi sworznia przegubu 4 względem płaszczyzny zdefiniowanej wierzchołkami występów 211, dociskając bądź oddalając, w zależności od potrzeb, skrzydło drzwiowe bądź okienne względem płaszczyzny ościeżnicy. Oczywistym jest przy tym wykorzystanie przedstawionego układu regulacyjnego do regulacji układu zawiasowego względem dowolnej innej płaszczyzny, np. prostopadłej do płaszczyzny ościeżnicy.

Kształt odpowiadających sobie wzdłużnych występów 211 i wgłębień 412 może być dowolny, a w szczególności cylindryczny bądź paraboliczny. Istotne jest jedynie, aby umożliwiały one ograniczony i niewielki obrót elementów szczękowych 41 wewnątrz fragmentu tulejowego 21. Oczywistym jest również układ odwrotny polegający na zaopatrzeniu co najmniej jednego elementu szczękowego 41 w występ współpracujący z wgłębieniem wykonanym w wewnętrznej ściance fragmentu tulejowego 21.

Po zakończeniu regulacji układu zawiasowego 1 do elementu szczękowego 41 bliższego skrzydełku mocującemu 22 dociskana jest od zewnątrz śruba blokująca 44 przechodząca przez gwintowany otwór przelotowy 214 fragmentu tulejowego 21, który po zakończeniu regulacji zakryty jest zaślepką 224. Śruba blokująca 44 zaopatrzona jest w gniazdo 441 dla przyłożenia momentu obrotowego przez klucz trzpieniowy i dociska od zewnątrz element szczękowy 41 do sworznia przegubu 4.

Aby zablokować ustalone położenie sworznia przegubu 4, wyeliminować luzy pomiędzy współpracującymi elementami i zapobiec rozregulowaniu układu zawiasowego 1 w przyszłości, w otoczeniu śruby blokującej 44, pomiędzy sworzniem przegubu 4, a elementami szczękowymi 41 znajdują się promieniowe środki oporowe 45, które w tym przykładzie wykonania mają formę radełkowania sworznia przegubu 4. Elementy szczękowe 41 wykonane są przy tym w tym przykładzie wykonania ze stopu aluminium, zaś sworzeń przegubu 4 wykonany jest ze stali. Różnica w twardościach tych elementów zapewnia, w połączeniu z radełkowaniem sworznia przegubu 4 trwałość ich połączenia.

Przedstawionego przykładu wykonania nie należy traktować jako wyczerpującego. Niektóre szczegóły rysunku zostały przedstawione jedynie schematycznie, mogą nie zachowywać skali bądź też mogły zostać powiększone lub zmniejszone celem lepszego zobrazowania wynalazku, którego istota została scharakteryzowana w zastrzeżeniach patentowych.

Claims (4)

1. Układ zawiasowy (1) zawierający co najmniej dwa połączone ze sobą przegubowo człony zawiasowe (2, 3), z których co najmniej jeden (2) ma fragment tulejowy (21) zaopatrzony w dwa promieniowo wewnętrzne zasadniczo wzdłużne występy (211) bądź wybrania przebiegające zasadniczo w płaszczyźnie (P) przechodzącej przez oś (A1) rzeczonego fragmentu tulejowego (21), osadzony w rzeczonym fragmencie tulejowym (21) sworzeń przegubu (4) zaopatrzony w gwintowany przelotowy otwór regulacyjny (42) zasadniczo prostopadły do osi (A2) sworznia przegubu (4), dwa elementy szczękowe (41) przylegające do rzeczonego sworznia przegubu (4) i zaopatrzone w promieniowo zewnętrzne wgłębienia (412) bądź występy współpracujące z rzeczonymi wewnętrznymi występami (211) bądź wybraniami fragmentu tulejowego (21), śrubę regulacyjną (43) wkręconą w rzeczony otwór regulacyjny (42) pomiędzy rzeczonymi elementami szczękowymi (41), opierającą się o wewnętrzne ścianki (211) rzeczonego fragmentu tulejowego (21) i zaopatrzoną w środki przyłożenia momentu obrotowego (431) dostępne od zewnątrz rzeczonego fragmentu tulejowego (21), śrubę blokującą (44) dociskającą od zewnątrz jeden element szczękowy (41) do sworznia przegubu (4) po regulacji układu zawiasowego (1) i zaopatrzoną w środki przyłożenia momentu obrotowego (441) dostępne od zewnątrz rzeczonego fragmentu tulejowego (21), przy czym pomiędzy sworzniem przegubu (4), a elementami szczękowymi (41) znajdują się promieniowe środki oporowe (45), znamienny tym, że rzeczone promieniowe środki oporowe (45) znajdują się w otoczeniu śruby blokującej (44) i mają formę radełkowania sworznia przegubu (4), przy czym sworzeń przegubu (4) i elementy szczękowe (41) wykonane są z metalu, przy czym twardość metalu sworznia przegubu (4) jest wyższa od twardości metalu elementów szczękowych (41), przy czym elementy szczękowe (41) zaopatrzone są w cylindryczne, żebrowane promieniowo wewnętrzne powierzchnie (411) dopasowane kształtem do zewnętrznej krzywizny sworznia przegubu (4), a śruba regulacyjna (43) przebiega pomiędzy krawędziowymi wybraniami (414) elementów szczękowych (41), zaś osie śruby regulacyjnej (43) i śruby blokującej (44) są zasadniczo współpłaszczyznowe.

2. Układ zawiasowy według zastrz. 1, znamienny tym, że sworzeń przegubu (4) wykonany jest ze stali, zaś elementy szczękowe (41) wykonane są ze stopu aluminium.

3. Układ zawiasowy według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że rzeczona płaszczyzna (P) przechodząca przez oś (A1) rzeczonego fragmentu tulejowego (21) jest zasadniczo równoległa do płaszczyzny skrzydła.

4. Układ zawiasowy według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że zawiera dwa człony zawiasowe (2, 3), przy czym rzeczony zawiasowy człon regulacyjny (2) jest członem górnym i jest mocowany do skrzydła (5) drzwiowego lub okiennego, zaś drugi człon zawiasowy (3) jest mocowany do ościeżnicy.