We wszystkich jezdnych wozach moto¬ rowych z silnikiem spalinowym albo wy¬ buchowym, polaczonym z generatorem do wytwarzania energji elektryczne j, prze¬ noszone j zapomoca silników napedowych na osie napedne, moc wozu na osiach na- pednych jest okreslona moca silnika spa¬ linowego. Ze wzgledu na ciezar wozu wzglednie koszty budowy nie mozna sto¬ sowac dowolnie wielkiej mocy, równiez o- kazalo sie w praktyce, iz podczas jazdy pod góre (gdy silnik rozwija pelna moc), szybkosc wozu jest znacznie mniejsza od wymaganej w obecnej technice, natomiast podczas jazdy po poziomej! drodze zuzywa sie tylko nieznaczna czesc mocy silnika spalinowego, Powstaje wiec zagadnienie gromadze¬ nia nadmiaru energji, jaki zyskuje sie pod¬ czas jazdy po drodze poziomej w celu wy¬ zyskania tego nadmiaru podczas jazdy pod góre, gdy calkowita moc silnika spalinor wego nie daje wystarczajacej szybkosci.Przy elektrycznem przenoszeniu sily jcst to latwe do przeprowadzenia. W wozie u- mieszeza sie baterje akumulatorów, a w niej gromadzi sie nadmiar energji, która zuzywa sie potem przy wiekszych obciaze¬ niach. To zadanie rozwiazywano dotych¬ czas w ten sposób, ze baterje akumulato¬ rów laczono równolegle z generatorem. Ta¬ kie polaczenie mialo te wade, ze urzadze¬ nie bylo bardzo ciezkie, wskutek czego sto¬ sowano je tylko w nielicznych przypadkach,Baterja akumulatorowa musiala byc dosto¬ sowana do pewnego napiecia miedzyzacisko- , vego gcnerat^a, któr^^jest tak wielkie, ze „ w wiekszosci wóziow nie*Wzna bylo umie¬ szczac tak ciezkiej baterji o dostatecznej liczbie ogniw.Ta niedogodnosc zostala wedlug wyna¬ lazku usunieta w ten sposób, ze baterje akumulatorów laczy sie z zaciskami glów¬ nego generatora szeregowo z silnikami na- pedowemi; dzieki temu napiecie baterji moze byc dowolnie niskie, wskutek czego zmniejsza sie takze liczba ogniw i ich cie¬ zar.Podczas jazdy po drodze poziomej lub zgóry baterja (fig, 1) jest zalaczona w szereg z generatorem biegunami jednako- wemi, co powoduje przeciwdzialanie na¬ piecia baterji V2 z napieciem generatora V1 podczas jeji ladowania. Napiecie na za¬ ciskach silników napedowych jest wiec zmniejszone o napiecie baterji i wynosi V± — V2. Szybkosc wozów, które przewaz¬ nie jezdza na niewielkich odleglosciach, jest podczas jazdy po drodze poziomej zbyt wielka i powinna byc zmniejszana sztucznie przez zmniejszenie mocy silnika spalinowego. Zmniejszenie napiecia mie- dzyzaciskowego silników napedowych pod¬ czas jazdy na drodze1 prostej jest wiec po¬ zadane, gdyz zmniejsza szybkosc wozów.Podczas jazdy pod góre baterje 2 zala¬ cza sie wedlug fig. 2 w szereg z generato¬ rem 1 przeciwnemi biegunami, jej napiecie dodaje sie wiec do napiecia generatora, ba¬ terja wspóldziala z generatorem i wylado- wywa sie.W ten sposób napiecie miedzyzacisko- we silników napedowych powieksza sie o napiecie wyladowania baterji akumulato¬ rów, pojazd zas jedzie predzej.Gdy ciezar pojazdu zostanie powiekszo¬ ny mniej wiecej o 5%, osiaga sie na pew¬ nych wzniesieniach powiekszenie szybkosci do 50%. Polaczenie szeregowe nie jest w zadnym razie szkodliwe dla baterji aku¬ mulatorowej, poniewaz wskutek ladowania jej mniejszym pradem powieksza sie jej trwalosc.Przelaczanie baterji ukladu wedlug fig. 1 do ukladu wedlug fig. 2 odbywa sie recz¬ nie przez kierowce lub samoczynnie zapo- moca jednego lub dwóch przekazników pradowych, rozrzadzanych zapomoca pra¬ du generatora; przekazniki te przy pewnej dowolnie nastawianej wartosci pradu ge¬ neratora lacza z nim baterje w ten sposób, ze jest ona ladowana, a przy przekroczeniu tej wartosci pradu lacza odwrotnie i ba¬ terja wyladowuje sie. Przed przeladowa¬ niem lub nadmiernem rozladowaniem ba¬ terja jest zabezpieczona zapomoca prze¬ kazników, które odlaczaja ja od generatora lub zwracaja uwage kierowcy zapomoca sygnalów swietlnych lub akustycznych.W razie przerwy w dzialaniu silnika spalinowego lub wybuchowego baterja aku¬ mulatorów wystarczy do doprowadzenia pojazdu do najblizszego przystanku, wsku¬ tek czego tor moze byc zwolniony. PL