Przedmiotem wynalazku jest sposób podwyzszenia wydajnosci cukru ze zwy¬ klych surowców jak buraki lub trzcina cu¬ krowa przez dodanie do masy w czasie jej przeróbki pewnej ilosci kwasu, wystarcza¬ jacej do uzyskania pewnej czesci zawartosci cukru, która w przeciwnym razie bylaby stracona. Wielkie ilosci buraków lub me¬ lasy trzcinowej uwaza sie za odpadki i u- zywa sie ich tylko 3o wyrobu alkoholu, dla celów przemyslu lub jako paszy bydlecej, albo tez jako paliwa, chociaz zawartosc cukru wynosi w niektórych wypadkach do 50%. Powodem tego marnotrawstwa jest mniemanie, ze cukier ten nie daje sie od¬ zyskac ani jako krystaliczny ani jako syrop pozywkowy, bo, jak sadzono, jest trwale polaczony z organicznemi i nieorganiczne- mi zanieczyszczeniami, zawartemi w masie.Kwas nalezy dodawac do soku lub do ma¬ sy w czasie jej przerabiania, najlepiej do zielonego syropu przed zagotowaniem go do powtórnego napelniania, lub do syropu od¬ padkowego, po otrzymaniu calkowitej za¬ wartosci cukru, jaka sie zwykle otrzymy¬ walo. Lecz mozna tez kwas dodawac do soków, do masy cukrowej i osiagnac w ten sposób wieksza wydajnosc przy zwyklym sposobie otrzymywania cukru.Najlepszy sposób, krótko przedstawio¬ ny, sklada sie z nastepujacych czynnosci: l-o wydzielenia zawartosci cukru w zielo¬ nym syropie, przed zagotowaniem go do powtórnego napelniania przy jednoczesnem doprowadzeniu silnego kwasu mineralnego w celu oddzielenia cukru od obecnych za- ' nieczyszczen organicznych i nieorganicz¬ nych oraz w celu rozcienczenia, 2-o wy-dzielenie zanieczyszczen przez djalize, 3-o wydzielanie soli wapiennych, 4-o odparo¬ wanie mieszaniny, 5-o wykrystalizowanie cukru brunatnego, 6-0 obróbka w wirów¬ kach, 7-o gotowanie w kotle prózniowym i wreszcie 8-0 wydzielanie cukru bialego.Jezeli opisany tu sposób mozna zasto¬ sowac do wszelkiego rodzaju melas bura¬ czanych, mas cukrowych, soku buraczanego i podobnych substancyj, to jednak nalezy zauwazyc, ze nie mozna stad wyciagnac zadnej dowolnej reguly dla rafinowania ., melasy lub do otrzymywania cukru, a to z powodu wielkiej róznorodnosci skladu surowców, pochodzacych z róznych okolic.Koniecznem jest zatem uwzglednienie che¬ micznego skladu istniejacych zanieczy¬ szczen i sposobu pracy danej fabryki przy wyrobie melasy, lecz po uwzglednieniu tych czynników opisany sposób moze byc sto¬ sowany do kazdej melasy. Naprzód trzeba zbadac surowiec, aby stwierdzic stopien al¬ kalicznej reakcji. Mozliwem jest, ze wy¬ kaze on slabo kwasna reakcje, i wtedy nie¬ mozliwe jest uzycie dostatecznej ilosci kwa¬ su do osiagniecia pozadanego wyniku, po¬ niewaz kwas powoduje inwersje cukru i przeszkadza otrzymaniu cukru w postaci krystalicznej. O ile wiadomo, niema prak¬ tycznego sposobu do wyrobu cukru kostko¬ wego z cukru inwertowanego, wiec pozada- nem jest unikanie wszelkiej inwersji. 0- siaga sie to przez dodanie do surowca rea¬ gujacego kwasno jakiejs substancji alka¬ licznej np. mleka wapiennego lub weglanu sodu, az reakcja stanie sie zdecydowanie al¬ kaliczna, poczem dodaje sie kwasu, jak zwykle.Gdy surowiec jest normalny, to znaczy, reaguje silnie alkalicznie, lub byl przera¬ biany tak, jak wyzej opisano, to melase o- grzewa sie naprzód az do punktu wrzenia, .poczem w mieszalniku miesza sie ja wraz z silnym kwasem mineralnym, najlepiej solnym, przyczem ilosc tego kwasu musi byc wystarczajaca do zobojetnienia wszyst¬ kich obecnych zasad. Ilosc ta zmienia sie zaleznie od rodzaju melasy i dochodzi cza¬ sem do 3% ciezaru przerabianego mate- rjalu. Celem tego dodatku kwasu jest przedewszystkiem zmniejszenie gestoplyn- nosci masy, a potem spowodowanie che¬ micznych zmian w róznych organicznych i nieorganicznych zanieczyszczeniach, lecz trzeba unikac nadmiaru kwasu, aby nie zmniejszyc znacznie wydajnosci cukru, po¬ wodujac straty przez inwersje.Po szybkiem i dokladnem wymieszaniu melasy z kwasem wprowadza sie te mie¬ szanine mozliwie goraca do zbiornika osmo- tycznego zapomoca pompy lub dzialaniem wlasnego ciezaru. Ostatni sposób jest za¬ zwyczaj równie wygodny a przytem znacz¬ nie tanszy. W pewnych wypadkach, zwla¬ szcza przy uzyciu melasy burakowej, o- trzymanej metoda Steffensa, moze byc po¬ zadane odfiltrowanie mieszaniny przed jej wprowadzeniem do zbiornika osmotyczne- go, poniewaz czasem, wskutek traktowania kwasem jest tak duzo osadu, ze zatyka on prase osmotyczna a czasem nawet przery¬ wa pergaminowy papier prasy. Prasai osmo¬ tyczna moze byc dowolnego typu, lecz o- kazalo sie, ze do tego sposobu najlepiej sie nadaje typ czeski. Praca w prasie osmotycznej jest taka sama, jak zwykle, z ta róznica, ze zanieczyszczenia, wskutek wstepnej przeróbki, nadaja sie pajlepiej do przeróbki osmotycznej zwlaszcza z tego powodu, ze pod dzialaniem kwasu ulegly chemicznej przemianie, wiec prasa osmo¬ tyczna moze w okreslonym czasie przero¬ bic znacznie wieksza ilosc melasy. Oka¬ zalo sie, ze zwykla wydajnosc prasy moze wzrósc o 30% i wiecej, a mimo to otrzy¬ muje sie jeszcze lepsze wyniki niz bez uzy¬ cia kwasu.Niekiedy zdarza sie, ze materjal w cza¬ sie przechodzenia przez prase osmotyczna nabiera reakcji slabokwasnej. wtedy trze¬ ba kwas natychmiast zobojetnic przez za- — 2 —stosowanie odpowiedniego materjalu alka¬ licznego, jak weglanu sodu, aby nie bylo wolnego kwasu przed nastepna czynnoscia, mianowicie przed filtrowaniem, gdyz przez to zapobiega sie inwersji cukru. Proces osmotyczny nie usuwa wapna,, o ile ono znajduje sie w melasie i dlatego tez naj¬ lepiej jest tu wlasnie (jakkolwiek mozna to tez uskutecznic w pózniejszym okresie przeróbki stosownie do zadania) dodac wy¬ starczajaca ilosc kwasu fosforowego dla polaczenia z wapnem i dodac tez ewen¬ tualnie nieco materjalu filtrowego, np. zie¬ mi okrzemkowej. Przerabianie przez dja- lize nie jest w tym sposobie. czynnoscia konieczna przy traktowaniu róznych ro¬ dzajów melasy, soku cukrowego lub zielo¬ nego syropu przed zagotowaniem do po¬ wtórnego napelniania i t. d., lecz jest ona pozadana, nietylko ze wzgledu na usuwa¬ nie wielu nieorganicznych soli, lecz takze dlatego, ze melasa nasyca sie az do poza¬ danego stopnia czysta woda.Z przyrzadu osmotycznego lub djali- tycznego mieszanine, która zawiera okolo 80% wody i reaguje obojetnie lub slabo kwasno, wprowadza sie pod dzialaniem wlasnego ciezaru lub w inny sposób do pra¬ sy filtrowej tak, jak zwykle w fabrykacji cukru, gdzie pozbywa sie zupelnie zmet¬ nienia wlasciwego dla syropu, traktowane¬ go osmotycznie. Metnosc ta tlomaczy sie obecnoscia plywajacych czastek, wydzielo¬ nych dzialaniem kwasu lub tez wskutek o- grzania masy i znika podczas flirtowania, które czyni syrop czystym i jasnym. Syrop ten zawiera jednak jeszcze lotne zanieczy¬ szczenia w stanie rozpuszczonym, które u- suwa sie w wysokiej temperaturze w pierw¬ szym zespole wyparników. W tych wy- parnikach, do których sie wprowadza mie¬ szanine z prasy filtrowej, sprowadza sie gestosc do pozadanego stopnia. Stopien ten zalezy w zupelnosci od pozadanego wy¬ niku i wynosi 55 do 75° Brix. Przez trak¬ towanie kwasem wydziela sie znacznie wiekszy procent zanieczyszczen nizby to bylo mozliwe zwyklym sposobem.W czasie gotowania w pierwszych wy- parnikach dodaje sie od czasu do czasu czy¬ stej wody, podtrzymujac jej zawartosc wpoblizu 80%, aby mieszanine latwiej i le¬ piej oczyscic od lotnych zanieczyszczen i sladów kwasu. Nie jest to konieczne, ale daje- lepsze wyniki. Gotowanie to moze sie odbywac w otwartych kotlach lub w dowolnych zbiornikach pod cisnieniem i o- czywiscie przy wyzszej temperaturze. Go¬ towanie, które trwa az do zupelnego pra¬ wie zaniku zapachu, wywoluje silne scina¬ nie sie organicznych cial bialkowych i te zanieczyszczenia wydzielaja sie w takiej postaci, ze pózniej mozna "je latwo usunac.Jezeli kwasu fosforowego nie dodano je¬ szcze celem stracenia wapna, to teraz na¬ lezy go dodac przed odfiltrowaniem cial bialkowych. Po wydaleniu stezalych za¬ nieczyszczen ze stezonej i oczyszczonej ma¬ sy, która wyszla z ostatniego zespolu wy¬ parników, odprowadza sie ja do zwyklych zasobników; poczem zagotowuje sie ja, do¬ prowadzajac zwykle przedtem pewna ilosc materjalu o wyzszym stopniu czystosci. Po wykrystalizowaniu tej masy w krystaliza- torze, wprowadza sie ja do mieszalnika dla wirówki i tam przerabia sie ja zwyklym sposobem, przyczem odzyskuje sie zielony syrop, który wprowadza sie do powtórnie przerabianej, podczas gdy czysty syrop za¬ gotowuje sie masa pierwszy raz przerabia¬ na^ a brunatny cukier wprowadza sie wprost w stop cukru, gdzie rozpuszcza sie na ciez¬ ki syrop, do którego dodaje sie dostatecz¬ na ilosc mleka wapiennegp, zeby materjal ten przeprowadzic w stan silnie alkalicz¬ ny. Dokladna ilosc mleka wapiennego za¬ lezy od jakosci przerabianego materjalu.Mozna tez wapno doprowadzac w okresie siarkowania, bo celem tego traktowania jest umozliwienie stosowania gazu siarkowego, w celu polepszenia barwy i zmniejszenia gestoplynnosci materjalu, — 3 —Filtrowanie powinno sie odbywac przed gotowaniem masy, przyczem materjal fil¬ trowy dodaje sie przed filtrowaniem. Jest to najczesciej pozadane, ale niezbyt waz¬ ne. Mase wychodzaca z prasy filtrowej wprowadza sie do naczynia prózniowego (przedtem jednak odprowadza ja zwykle na sklad), z naczynia prózniowego do mie¬ szalnika a stad do wirówki, gdzie bialy cu¬ kier wydziela sie z masy a po przejsciu przez sito ziarnkowe, gdzie sie jak zwykle osusza, jest gotowy do pakowania.Upisany sposób otrzymywania cukru z melasy moze byc z korzyscia stosowany przy zwyklym wyrobie cukru, przyczem potrzebny jest specjalny wyparnik do zge- szczania materjalu przed przyrzadami o- smotycznemi. Tak zgeszczony syrop moz¬ na zmieszac ze zwyklym materjalem po¬ wtórnie przerabianej masy. Nie jest ko¬ niecznem uzycie przyrzadów osmotycz- nych — przy zastosowaniu opisanego spo¬ sobu przy otrzymywaniu cukru z zielonego syropu przed zagotowaniem do powtórnej przeróbki. Uzywanie przyrzadów osmo- tycznych do przerabiania zielonego syropu przed gotowaniem do powtórnej przeróbki nie jest nawet wskazane. PL