PL236172B1 - Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie - Google Patents
Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie Download PDFInfo
- Publication number
- PL236172B1 PL236172B1 PL415771A PL41577116A PL236172B1 PL 236172 B1 PL236172 B1 PL 236172B1 PL 415771 A PL415771 A PL 415771A PL 41577116 A PL41577116 A PL 41577116A PL 236172 B1 PL236172 B1 PL 236172B1
- Authority
- PL
- Poland
- Prior art keywords
- tac
- nodaga
- dotaga
- acid
- ligand
- Prior art date
Links
- 102000003914 Cholinesterases Human genes 0.000 title claims description 9
- 108090000322 Cholinesterases Proteins 0.000 title claims description 9
- 229940127043 diagnostic radiopharmaceutical Drugs 0.000 title claims description 7
- 238000003384 imaging method Methods 0.000 title claims description 7
- 229940048961 cholinesterase Drugs 0.000 title 1
- 238000004519 manufacturing process Methods 0.000 title 1
- 239000003446 ligand Substances 0.000 claims description 42
- YLJREFDVOIBQDA-UHFFFAOYSA-N tacrine Chemical class C1=CC=C2C(N)=C(CCCC3)C3=NC2=C1 YLJREFDVOIBQDA-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 33
- 238000000034 method Methods 0.000 claims description 25
- JHALWMSZGCVVEM-UHFFFAOYSA-N 2-[4,7-bis(carboxymethyl)-1,4,7-triazonan-1-yl]acetic acid Chemical compound OC(=O)CN1CCN(CC(O)=O)CCN(CC(O)=O)CC1 JHALWMSZGCVVEM-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 19
- 239000002738 chelating agent Substances 0.000 claims description 19
- QTBSBXVTEAMEQO-UHFFFAOYSA-N acetic acid Substances CC(O)=O QTBSBXVTEAMEQO-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 14
- 238000006243 chemical reaction Methods 0.000 claims description 13
- WEVYAHXRMPXWCK-UHFFFAOYSA-N Acetonitrile Chemical compound CC#N WEVYAHXRMPXWCK-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 12
- IAZDPXIOMUYVGZ-UHFFFAOYSA-N Dimethylsulphoxide Chemical compound CS(C)=O IAZDPXIOMUYVGZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 12
- WDLRUFUQRNWCPK-UHFFFAOYSA-N Tetraxetan Chemical compound OC(=O)CN1CCN(CC(O)=O)CCN(CC(O)=O)CCN(CC(O)=O)CC1 WDLRUFUQRNWCPK-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 12
- 229910052757 nitrogen Inorganic materials 0.000 claims description 11
- 102000012440 Acetylcholinesterase Human genes 0.000 claims description 10
- 108010022752 Acetylcholinesterase Proteins 0.000 claims description 10
- IJGRMHOSHXDMSA-UHFFFAOYSA-N Atomic nitrogen Chemical compound N#N IJGRMHOSHXDMSA-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 10
- ZMXDDKWLCZADIW-UHFFFAOYSA-N dimethylformamide Substances CN(C)C=O ZMXDDKWLCZADIW-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 10
- 239000011541 reaction mixture Substances 0.000 claims description 10
- 125000001183 hydrocarbyl group Chemical group 0.000 claims description 9
- 208000024827 Alzheimer disease Diseases 0.000 claims description 7
- 229940022698 acetylcholinesterase Drugs 0.000 claims description 7
- 239000002253 acid Substances 0.000 claims description 7
- ZMANZCXQSJIPKH-UHFFFAOYSA-N Triethylamine Chemical compound CCN(CC)CC ZMANZCXQSJIPKH-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 6
- 238000004458 analytical method Methods 0.000 claims description 6
- 238000004128 high performance liquid chromatography Methods 0.000 claims description 6
- 238000004949 mass spectrometry Methods 0.000 claims description 6
- 125000004433 nitrogen atom Chemical group N* 0.000 claims description 6
- QKFJKGMPGYROCL-UHFFFAOYSA-N phenyl isothiocyanate Chemical compound S=C=NC1=CC=CC=C1 QKFJKGMPGYROCL-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 6
- 229920006395 saturated elastomer Polymers 0.000 claims description 6
- GKLVYJBZJHMRIY-OUBTZVSYSA-N Technetium-99 Chemical compound [99Tc] GKLVYJBZJHMRIY-OUBTZVSYSA-N 0.000 claims description 5
- 150000001408 amides Chemical class 0.000 claims description 5
- 125000003277 amino group Chemical group 0.000 claims description 5
- 150000008064 anhydrides Chemical class 0.000 claims description 5
- 229940056501 technetium 99m Drugs 0.000 claims description 5
- CYJYKTMBMMYRHR-UHFFFAOYSA-N acetic acid;1,4,7-triazonane Chemical compound CC(O)=O.CC(O)=O.CC(O)=O.C1CNCCNCCN1 CYJYKTMBMMYRHR-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 4
- 210000004556 brain Anatomy 0.000 claims description 4
- 238000010438 heat treatment Methods 0.000 claims description 4
- 210000004185 liver Anatomy 0.000 claims description 4
- BMSMAYYXXZZRQN-UHFFFAOYSA-N n'-(1,2,3,4-tetrahydroacridin-9-yl)nonane-1,9-diamine Chemical compound C1=CC=C2C(NCCCCCCCCCN)=C(CCCC3)C3=NC2=C1 BMSMAYYXXZZRQN-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 4
- 230000004770 neurodegeneration Effects 0.000 claims description 4
- 239000003960 organic solvent Substances 0.000 claims description 4
- 239000002904 solvent Substances 0.000 claims description 4
- 229940117953 phenylisothiocyanate Drugs 0.000 claims description 3
- 125000003178 carboxy group Chemical group [H]OC(*)=O 0.000 claims description 2
- 238000007306 functionalization reaction Methods 0.000 claims description 2
- 238000002953 preparative HPLC Methods 0.000 claims description 2
- -1 DOTAGA Chemical compound 0.000 claims 3
- 150000008065 acid anhydrides Chemical class 0.000 claims 1
- 150000002148 esters Chemical class 0.000 claims 1
- 125000000524 functional group Chemical group 0.000 claims 1
- 208000028774 intestinal disease Diseases 0.000 claims 1
- 208000019423 liver disease Diseases 0.000 claims 1
- 230000004071 biological effect Effects 0.000 description 14
- 239000000243 solution Substances 0.000 description 9
- 229960001685 tacrine Drugs 0.000 description 9
- 238000002372 labelling Methods 0.000 description 7
- 238000002360 preparation method Methods 0.000 description 7
- 239000007795 chemical reaction product Substances 0.000 description 4
- 150000001875 compounds Chemical class 0.000 description 4
- 230000008569 process Effects 0.000 description 4
- 238000011894 semi-preparative HPLC Methods 0.000 description 4
- KHYQZCZUWQXKHB-UHFFFAOYSA-N 2-[4,7-bis(carboxymethyl)-1,4,7-triazonan-1-yl]-5-(2,5-dioxopyrrolidin-1-yl)oxy-5-oxopentanoic acid Chemical compound C1CN(CC(=O)O)CCN(CC(O)=O)CCN1C(C(O)=O)CCC(=O)ON1C(=O)CCC1=O KHYQZCZUWQXKHB-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- 230000015572 biosynthetic process Effects 0.000 description 3
- 210000003169 central nervous system Anatomy 0.000 description 3
- 210000000936 intestine Anatomy 0.000 description 3
- 125000002924 primary amino group Chemical group [H]N([H])* 0.000 description 3
- 229940121896 radiopharmaceutical Drugs 0.000 description 3
- 239000012217 radiopharmaceutical Substances 0.000 description 3
- 230000002799 radiopharmaceutical effect Effects 0.000 description 3
- 238000003786 synthesis reaction Methods 0.000 description 3
- RXBYRTSOWREATF-UHFFFAOYSA-N 1,2,3,4-tetrahydroacridine Chemical compound C1=CC=C2C=C(CCCC3)C3=NC2=C1 RXBYRTSOWREATF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- XKRFYHLGVUSROY-UHFFFAOYSA-N Argon Chemical compound [Ar] XKRFYHLGVUSROY-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- SEQKRHFRPICQDD-UHFFFAOYSA-N N-tris(hydroxymethyl)methylglycine Chemical compound OCC(CO)(CO)[NH2+]CC([O-])=O SEQKRHFRPICQDD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- OIPILFWXSMYKGL-UHFFFAOYSA-N acetylcholine Chemical compound CC(=O)OCC[N+](C)(C)C OIPILFWXSMYKGL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 229960004373 acetylcholine Drugs 0.000 description 2
- 239000000203 mixture Substances 0.000 description 2
- QBPPRVHXOZRESW-UHFFFAOYSA-N 1,4,7,10-tetraazacyclododecane Chemical compound C1CNCCNCCNCCN1 QBPPRVHXOZRESW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- ITWBWJFEJCHKSN-UHFFFAOYSA-N 1,4,7-triazonane Chemical compound C1CNCCNCCN1 ITWBWJFEJCHKSN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- RTBFRGCFXZNCOE-UHFFFAOYSA-N 1-methylsulfonylpiperidin-4-one Chemical compound CS(=O)(=O)N1CCC(=O)CC1 RTBFRGCFXZNCOE-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- KWDNDRQFSGBRNI-UHFFFAOYSA-N 2-(1,4,7-triazonan-1-yl)pentanedioic acid Chemical compound OC(=O)CCC(C(O)=O)N1CCNCCNCC1 KWDNDRQFSGBRNI-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- KOUZWQLNUJWNIA-UHFFFAOYSA-N 2-hydrazinylpyridine-3-carboxamide Chemical compound NNC1=NC=CC=C1C(N)=O KOUZWQLNUJWNIA-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 206010012289 Dementia Diseases 0.000 description 1
- 102000004190 Enzymes Human genes 0.000 description 1
- 108090000790 Enzymes Proteins 0.000 description 1
- 101150050048 SNCB gene Proteins 0.000 description 1
- UZMAPBJVXOGOFT-UHFFFAOYSA-N Syringetin Natural products COC1=C(O)C(OC)=CC(C2=C(C(=O)C3=C(O)C=C(O)C=C3O2)O)=C1 UZMAPBJVXOGOFT-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000007997 Tricine buffer Substances 0.000 description 1
- 238000009825 accumulation Methods 0.000 description 1
- 230000009471 action Effects 0.000 description 1
- JFCQEDHGNNZCLN-UHFFFAOYSA-N anhydrous glutaric acid Natural products OC(=O)CCCC(O)=O JFCQEDHGNNZCLN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910052786 argon Inorganic materials 0.000 description 1
- 230000009141 biological interaction Effects 0.000 description 1
- 230000005540 biological transmission Effects 0.000 description 1
- 230000008859 change Effects 0.000 description 1
- OEYIOHPDSNJKLS-UHFFFAOYSA-N choline Chemical compound C[N+](C)(C)CCO OEYIOHPDSNJKLS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229960001231 choline Drugs 0.000 description 1
- 230000001713 cholinergic effect Effects 0.000 description 1
- 239000000544 cholinesterase inhibitor Substances 0.000 description 1
- 230000000536 complexating effect Effects 0.000 description 1
- KCFYHBSOLOXZIF-UHFFFAOYSA-N dihydrochrysin Natural products COC1=C(O)C(OC)=CC(C2OC3=CC(O)=CC(O)=C3C(=O)C2)=C1 KCFYHBSOLOXZIF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 201000010099 disease Diseases 0.000 description 1
- 208000037265 diseases, disorders, signs and symptoms Diseases 0.000 description 1
- 230000000694 effects Effects 0.000 description 1
- 229940088598 enzyme Drugs 0.000 description 1
- IFQUWYZCAGRUJN-UHFFFAOYSA-N ethylenediaminediacetic acid Chemical compound OC(=O)CNCCNCC(O)=O IFQUWYZCAGRUJN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 238000009472 formulation Methods 0.000 description 1
- 239000003112 inhibitor Substances 0.000 description 1
- 239000002858 neurotransmitter agent Substances 0.000 description 1
- 210000000056 organ Anatomy 0.000 description 1
- 230000035790 physiological processes and functions Effects 0.000 description 1
- 239000000523 sample Substances 0.000 description 1
- 239000000126 substance Substances 0.000 description 1
- 208000024891 symptom Diseases 0.000 description 1
- 230000000946 synaptic effect Effects 0.000 description 1
Landscapes
- Medicines Containing Antibodies Or Antigens For Use As Internal Diagnostic Agents (AREA)
Description
Opis wynalazku
Przedmiotem wynalazku jest receptorowy radiofarmaceutyk diagnostyczny posiadający powinowactwo do acetylocholinoesterazy, oparty na pochodnej takryny, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie.
Otrzymywanie radiofarmaceutyku według wynalazku polega na zaprojektowaniu połączeń ligandu Hynic (hydrazinonicotinamide, amid kwasu hydrazynonikotynowego) i/lub sfunkcjonalizowanych makrocyklicznych ligandów: DOTA (1,4,7,10-tetraazacyclododecane-1,4,7,10-tetraacetic acid, kwas 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,4,7,10-tetraoctowy), DOTAGA (1,4,7,10-tetraazacyclododececane,1-(glutaric acid)-4,7,10-triacetic acid, kwas 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1 ,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowy), NOTA (1,4,7-triazacyclononane-1,4,7-triacetic acid, kwas 1,4,7-triazacyklononano-trioctowy) i NODAGA (1,4,7-triazacyclononane,(1-glutaric acid)-4,7-acetic acid, kwas 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowy) z cząsteczką pochodnej takryny w sposób niezmieniający jej właściwości biologicznych. Otrzymany preparat Hynic-pochodna takryny po wyznakowaniu technetem-99m, i/lub preparat DOTA-pochodna takryny, i/lub DOTAGA-pochodna takryny i/lub NOTA-pochodna takryny, i/lub NODAGA-pochodna takryny po wyznakowaniu radionuklidem diagnostycznym tworzącym kompleksy z Ugandami DOTA, DOTAGA, NOTA i NODAGA, wybranym z grupy obejmującej gal-68, skand-43, skand-44, służy do obrazowania podwyższonego poziomu acetylocholinoesterazy, występującego w przypadku choroby Alzheimera w obszarach mózgu, w których wystąpiła neurodegeneracja.
Takryna - związek wykorzystywany w leczeniu choroby Alzheimera - jest inhibitorem enzymu acetylocholinesterazy rozkładającym acetylocholinę do choliny i kwasu octowego. Takryna hamuje aktywność acetylocholinoesterazy i w ten sposób powoduje zwiększenie się ilości wolnej acetylocholiny w szczelinie synaptycznej. Towarzyszy temu wzrost przekaźnictwa w układzie cholinergicznym ośrodkowego układu nerwowego (OUN), co zmniejsza objawy otępienia występujące w chorobie Alzheimera. Stosowana pochodna takryny to związek N-(1,2,3,4-tetrahydroakrydyno-9-yl)nonan-1,9-diamina, (Tac(9)), posiadający w cząsteczce łańcuch węglowodorowy (zawierający 9 grup CH2) zakończony l-rzędową grupą aminową, jak przedstawiono we wzorze 6, która nie bierze udziału w oddziaływaniu biologicznym z cholinoesterazami.
Znana jest w stanie techniki z Fizyki Medycznej, ZFBM: studia II stopnia, Tematy prac magisterskich w roku akademickim 2014/2015, pkt 6, dr Ewa Gniazdowska (ICHTJ) „Synteza i badanie radiobiokoniugatu 68Ga-pochodna takryny dla diagnostyki PET w chorobie Alzheimera” pochodna takryny.
W publikacji Aleksandra Bilewicza i współpr. „Badania chemiczne w Instytucie Chemii i Techniki Jądrowej nad projektowaniem i syntezą nowych radiofarmaceutyków” ujawniono także takrynę i jej działanie w leczeniu choroby Alzheimera.
Pochodna takryny N-(1,2,3,4-tetrahydroakrydyno-9-yl)nonan-1,9-diamina, (Tac(9)) znana jest także z publikacji Pawła Szymańskiego i współpr. “Synthesis and biological activity of deratives of tetrahydroacridine as acetylcholinesterase inhibitors”.
Nieoczekiwanie, okazało się, iż koniugaty ligandu Hynic i/lub makrocyklicznych ligandów DOTA, DOTAGA, NOTA i NODAGA z cząsteczką pochodnej takryny po wyznakowaniu odpowiednim radionuklidem diagnostycznym, przy wprowadzeniu do organizmu pełnią rolę sondy diagnostycznej w wyniku kumulowania się w miejscach, gdzie znajdują się cholinoesterazy (głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, a także w wątrobie i jelitach). Dzięki temu możliwe jest określenie poziomu neuroprzekaźnika, a tym samym określenie rejonu w mózgu, w którym doszło do neurodegeneracji. Acetylocholinoesteraza występuje także w wątrobie i jelitach, a więc otrzymane preparaty mogą być markerami do określania stanu fizjologicznego tych narządów.
PL236 172 Β1
Diagnostyczny radiofarmaceutyk do obrazowania poziomu cholinoesteraz, który stanowi pochodna takryny, o wzorze 6,
wzór 6 charakteryzuje się tym, że jest ona przyłączona do ligandu amidu kwasu hydrazynonikotynowego (Hynic) lub do makrocyklicznego ligandu kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,4,7,10-tetraoctowego (DOTA), kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1 ,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA), kwasu 1,4,7-triazacyklononano-trioctowego (NOTA) lub kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA), wiązaniem amidowym pomiędzy grupą karboksylową ligandu bezpośrednio lub po sfunkcjonalizowaniu jej grupą NHS, lub wiązaniem tioamidowym pomiędzy wcześniej wprowadzoną do cząsteczki używanego ligandu grupą funkcyjną izotiocyjanianu fenylu (SCN), a w przypadku ligandów kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1 ,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA) i kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA) także przy użyciu bezwodników kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1 ,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA) bezwodnik i kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA), a l-rzędową grupą aminową położoną na końcu łańcucha węglowodorowego pochodnej takryny, jak przedstawiono we wzorach 1, 2, 3, 4 i 5,
PL236 172 Β1
wyznakowany technetem-99m w przypadku ligandu Hynic lub radionuklidem diagnostycznym tworzącym kompleksy z ligandem DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, wybranym z grupy obejmującej gal-68, skand-43 lub skand-44.
Zamieszczone poniżej schematy przedstawiają przykładowo wybrane reakcje otrzymywania koniugatów ligand-pochodna takryny przy użyciu sfunkcjonalizowanych makrocyklicznych ligandów DOTA, DOTAGA, NOTA i NODAGA.
PL236 172 Β1
PL236 172 Β1
Nieoczekiwanie, okazało się, iż przyłączenie makrocyklicznego ligandu Hynic, DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA do pochodnej takryny poprzez atom azotu l-rzędowej grupy aminowej cząsteczki takryny nie zmienia jej aktywności biologicznej względem cholinoesteraz.
Sposób wytwarzania diagnostycznego radiofarmaceutyku do obrazowania poziomu cholinoesteraz, opartego na pochodnej takryny oraz diagnostycznym radionuklidzie, według wynalazku, polega na tym, że do cząsteczki pochodnej takryny przyłącza się chelator amidu kwasu hydrazyn on ikotynowego (Hynic) lub makrocykliczny ligand kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,4,7,10-tetraoctowego (DOTA), kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1 ,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA), kwasu 1,4,7-triazacyklononano-trioctowego (NOTA) lub kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA) poprzez atom azotu z l-rzędowej grupy aminowej położonej na końcu łańcucha węglowodorowego Tac(9), w taki sposób, że roztwór pochodnej takryny rozpuszczonej w bezwodnym rozpuszczalniku organicznym, wybranym z grupy obejmującej N,N-dimetyloformamid (DMF), dimetylosulfotlenek (DMSO), acetonitryl, miesza się z roztworem chelatora Hynic, DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, w tym samym rozpuszczalniku, a do mieszaniny reakcyjnej dodaje się kilkakrotny nadmiar trietyloaminy (EtsN), całość wysyca azotem i miesza mieszadłem magnetycznym w temperaturze 50°C-60°C przez okres 24 godzin, przy czym postęp reakcji kontroluje się metodą HPLC, aż do uzyskania koniugatu ligandu Hynic lub makrocyklicznego ligandu DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA z cząsteczką pochodnej takryny, co potwierdzono analizą spektrometrii mas (MS), z wydajnością reakcji rzędu 78-93%, po czym uzyskany koniugat Hynic-Tac(9), DOTA-Tac(9), DOTAGA-Tac(9), NOTA-Tac(9) lub NODAGA-Tac(9) znakuje się radionuklidem technetem-99m w przypadku koniugatu Hynic-Tac(9), lub radionuklidem diagnostycznym tworzącym kompleksy z ligandem DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, wybranym z grupy obejmującej gal-68, skand-43 lub skand-44, zgodnie ze znaną procedurą, w przypadku koniugatów Hynic-Tac(9), DOTA-Tac(9), DOTAGA-Tac(9) ogrzewanie w temperaturze 85°C-90°C przez 25 min, w przypadku koniugatów NOTA-Tac(9) i NODAGA-Tac(9) w temperaturze pokojowej przez 10 min, a następnie wyizolowuje się z mieszaniny reakcyjnej dany radiobiokoniugat przy użyciu półpreparatywnej metody wysokoprawnej chromatografii cieczowej (HPLC).
PL236 172 Β1
W sposobie według wynalazku, korzystnie roztwór pochodnej takryny rozpuszczonej w bezwodnym rozpuszczalniku organicznym miesza się z roztworem chelatora bezpośrednio, lub po wcześniejszym wprowadzeniu do cząsteczki chelatora grupy funkcyjnej NHS lub SCN, a w przypadku ligandów DOTAGA i NODAGA także przy użyciu bezwodników DOTAGA-bezwodnik i NODAGA-bezwodnik, rozpuszczonych w tym samym rozpuszczalniku.
Zastosowanie radiofarmaceutyku diagnostycznego, według wynalazku, do obrazowania podwyższonego poziomu acetylocholinoesterazy występującego w stanach chorobowych wątroby i jelit, a zwłaszcza w obszarach mózgu, w których na skutek choroby Alzheimera doszło do neurodegeneracji.
Wyizolowane z mieszaniny reakcyjnej radiobiokoniugaty wykazują niezmienioną aktywność biologiczną do cholinoesteraz, porównywalną z aktywnością biologiczną takryny.
Przedmiot wynalazku zilustrowano w podanych niżej przykładach.
Przykład I
W probówce eppendorfa do roztworu 0,55 mg (1,63-103 mmola) Tac(9) rozpuszczonej w 100 μί acetonitrylu dodano 0,6 mg (2,1-10 3 mmola) ligandu Hynic-NHS rozpuszczonego również w 100 μί acetonitrylu oraz 1,15 μΙ_ (8,22-10 3 mmola) EtsN. Mieszaninę reakcyjną wysycono argonem i pozostawiono w temperaturze 55°C, na mieszadle magnetycznym na okres 24 h. Postęp reakcji kontrolowano za pomocą metody HPLC. Produktem reakcji był koniugat ligandu Hynic z cząsteczką Tac(9), Hynic-Tac(9), (wydajność reakcji była rzędu 80%), co zostało potwierdzone analizą MS. Ligand Hynic został przyłączony do cząsteczki Tac(9) poprzez atom azotu l-rzędowej grupy aminowej położonej na końcu łańcucha węglowodorowego cząsteczki pochodnej takryny.
Proces znakowania koniugatu Hynic-Tac(9) radionuklidem technet-99m przeprowadzono zgodnie ze znaną już procedurą (w obecności 20 mg trycyny, 5 mg EDDA, 80 μg SnCb i eluatu z generatora Mo/99mTc, ogrzewanie w temp. 90°C przez 25 min), a następnie stosując wyizolowany (przy użyciu półpreparatywnej metody HPLC) z mieszaniny reakcyjnej radiobiokoniugat [99mTc]Tc-Hynic-Tac(9), (wzór 1a), zbadano jego aktywność biologiczną względem enzymów acetylocholinoesterazy i butylocholinoesterazy. Wyniki badań wykazały aktywność biologiczną radiobiokoniugatu porównywalną z aktywnością biologiczną takryny.
Przykład II
W probówce eppendorf do roztworu 0,38 mg (1,12-10 3 mmola) Tac(9) rozpuszczonej w 100 μί DMF wlano roztwór 1,30 mg (1,71-103 mmola) chelatora DOTA-NHS rozpuszczonego również w 100 μί DMF. Do mieszaniny reakcyjnej dodano 0,67 μί (4,78-10 3 mmola) EtsN, całość wysycono azotem i pozostawiono na mieszadle magnetycznym w temperaturze 50°C przez okres 24 godzin. Postęp reakcji kontrolowano za pomocą metody HPLC. Produktem reakcji był koniugat makrocyklicznego ligandu DOTA z cząsteczką Tac(9), DOTA-Tac(9), (wydajność reakcji była rzędu 80%), co zostało potwierdzone analizą MS. Makrocykliczny ligand DOTA został przyłączony do cząsteczki Tac(9) poprzez atom azotu l-rzędowej grupy aminowej położonej na końcu łańcucha węglowodorowego cząsteczki pochodnej takryny.
Proces znakowania koniugatu makrocyklicznego ligandu DOTA z cząsteczką Tac(9) radionuklidem gal-68 przeprowadzono zgodnie ze znaną już procedurą (ogrzewanie w temp. 90°C przez 25 min), a następnie radiobiokoniugat [68Ga]Ga-DOTA-Tac(9), (wzór 2a), wyizolowano z mieszaniny reakcyjnej stosując półpreparatywną metodę HPLC. Stosując ‘zimny’ związek referencyjny Ga-DOTA-Tac(9) zbadano jego aktywność biologiczną względem enzymów acetylocholinoesterazy i butylocholinoesterazy. Wyniki badań wykazały aktywność biologiczną preparatu Ga-DOTA-Tac(9), a więc także radiobiokoniugatu [68Ga]Ga-DOTA-Tac(9) porównywalną z aktywnością biologiczną takryny.
PL236 172 Β1
Przykład III
Do probówki typu eppendorf zawierającej 1,27 mg (2,21 -10 3 mmola) chelatora DOTAGA-NHS, rozpuszczonego w 120 μί bezwodnego DMF (lub 0,98 mg tj. 2,14-10 3 mmola chelatora DOTAGA-bezwodnik, wlano roztwór 0,88 mg (2,18-10 3 mmola) Tac(9) rozpuszczonej również w 120 μΙ_ DMF oraz, w przypadku użycia chelatora DOTAGA-NHS, 1,3 μΙ_ (9,33-10 3 mmola) EtsN. Całość wysycono azotem i pozostawiono na mieszadle magnetycznym w temperaturze 50°C przez okres 24 godzin. Postęp reakcji kontrolowano za pomocą metody HPLC. Produktem reakcji był koniugat makrocyklicznego ligandu DOTAGA z cząsteczką Tac(9), DOTAGA-Tac(9), (wydajność reakcji w przypadku użycia chelatora DOTAGA-NHS była rzędu 93%, natomiast w przypadku chelatora DOTAGA-bezwodnik 78%), co zostało potwierdzone analizą MS. Makrocykliczny ligand DOTAGA został przyłączony do cząsteczki Tac(9) poprzez atom azotu l-rzędowej grupy aminowej położonej na końcu łańcucha węglowodorowego cząsteczki pochodnej takryny.
Proces znakowania koniugatu makrocyklicznego ligandu DOTAGA z cząsteczką Tac(9) radionuklidem diagnostycznym gal-68 przeprowadzono zgodnie ze znaną już procedurą (w temperaturze pokojowej przez 25 min), a następnie radiobiokoniugat [68Ga]Ga-DOTAGA-Tac(9), (wzór 3a), wyizolowano z mieszaniny reakcyjnej stosując półpreparatywną metodę HPLC.
Przykład IV
Do probówki typu eppendorf zawierającej 1,12 mg (1,54-10 3 mmola) chelatora NODAGA-NHS (lub 0,58 mg tj. 1,62-10 3 mmola chelatora NODAGA-bezwodnik), rozpuszczonego w 110 μί bezwodnego DMSO, wlano roztwór 0,78 mg (1,93-10 3 mmola) Tac(9) rozpuszczonej również w 110 μί DMSO oraz, w przypadku użycia chelatora NODAGA-NHS, 1,3 μί (9,33-103 mmola) EtsN. Całość wysycono azotem i pozostawiono na mieszadle magnetycznym w temperaturze 50°C przez okres 24 godzin. Postęp reakcji kontrolowano za pomocą metody HPLC. Produktem reakcji był koniugat makrocyklicznego ligandu NODAGA z cząsteczką Tac(9), NODAGA-Tac(9), (wydajność reakcji w przypadku użycia chelatora NODAGA-NHS była rzędu 90%, natomiast w przypadku chelatora NODAGA-anhydride 82%), co zostało potwierdzone analizą MS. Makrocykliczny ligand NODAGA został przyłączony do cząsteczki Tac(9) poprzez atom azotu l-rzędowej grupy aminowej położonej na końcu łańcucha węglowodorowego cząsteczki pochodnej takryny.
Proces znakowania koniugatu makrocyklicznego ligandu NODAGA z cząsteczką Tac(9) radionuklidem diagnostycznym gal-68 przeprowadzono zgodnie ze znaną już procedurą (w temperaturze pokojowej przez 25 min), a następnie radiobiokoniugat [®8Ga]Ga-NODAGA-Tac(9), (wzór 5a), wyizolowano zmie
PL236 172 Β1 szaniny reakcyjnej stosując półpreparatywną metodę HPLC. Stosując ‘zimny’ związek referencyjny Ga-NODAGA-Tac(9) zbadano jego aktywność biologiczną względem enzymów acetylocholinoesterazy i butylocholinoesterazy. Wyniki badań wykazały aktywność biologiczną preparatu Ga-NODAGA-Tac(9) (a więc także radiobiokoniugatu [®8Ga]Ga-NODAGA-Tac(9) porównywalną z aktywnością biologiczną takryny.
Claims (4)
- Zastrzeżenia patentowe1. Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, który stanowi pochodna takryny N-(1,2,3,4-tetrahydroakrydyno-9-yl)nonan-1,9-diamina, (Tac(9)), znamienny tym, że pochodna ta jest przyłączona do ligandu amidu kwasu hydrazynonikotynowego (Hynic) lub do makrocyklicznego ligandu kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,4,7,10-tetraoctowego (DOTA), kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA), kwasu 1,4,7-triazacyklononano-trioctowego (NOTA) lub kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA), wiązaniem amidowym pomiędzy grupą karboksylową ligandu bezpośrednio lub po sfunkcjonalizowaniu jej grupą NHS, lub wiązaniem tioamidowym pomiędzy wcześniej wprowadzoną do cząsteczki używanego ligandu grupą funkcyjną izotiocyjanianu fenylu (SCN), a w przypadku ligandów kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA) i kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA) także przy użyciu bezwodników kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA) bezwodnik i kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA), a l-rzędową grupą aminową położoną na końcu łańcucha węglowodorowego pochodnej takryny, jak przedstawiono we wzorach 1,2, 3, 4 i 5,PL236 172 Β1wyznakowany radionuklidem - technetem-99 tworzącym kompleks z ligandem Hynic lub radionuklidem diagnostycznym tworzącym kompleksy z ligandem DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, wybranym z grupy obejmującej gal-68, skand-43 lub skand-44.
- 2. Sposób wytwarzania diagnostycznego radiofarmaceutyku do obrazowania poziomu cholinoesteraz, opartego na pochodnej takryny N-(1,2,3,4-tetrahydroakrydyno-9-yl)nonan-1,9-diamina, Tac(9), i diagnostycznym radionuklidzie, znamienny tym, że do cząsteczki pochodnej takryny przyłącza się chelator amidu kwasu hydrazynonikotynowego (Hynic) lub makrocykliczny ligand kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,4,7,10-tetraoctowego (DOTA), kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA), kwasu 1,4,7-triazacyklononano-trioctowego (NOTA) lub kwasu 1,4,7-triazacyclononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA) poprzez atom azotu z l-rzędowej grupy aminowej położonej na końcu łańcucha węglowodorowego Tac(9), w taki sposób, że roztwór pochodnej takryny rozpuszczonej w bezwodnym rozpuszczalniku organicznym, wybranym z grupy obejmującej Ν,Ν-dimetyloformamid (DMF), dimetylosulfotlenek (DMSO), acetonitryl, miesza się z roztworem chelatora Hynic, DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, w tym samym rozpuszczalniku, a do mieszaniny reakcyjnej dodaje się kilkakrotny nadmiar trietyloaminy (EtsN), całość wysyca azotem i miesza mieszadłem magnetycznym w temperaturze 50°C-60°C przez okres 24 godzin, przy czym postęp reakcji kontroluje się metodą HPLC, aż do uzyskania koniugatu ligandu Hynic lub makrocyklicznego ligandu DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA z cząsteczką pochodnej takryny, co potwierdzono analizą spektrometrii mas (MS), z wydajPL 236 172 B1 nością reakcji rzędu 78-93%, po czym uzyskany koniugat Hynic-Tac(9), DOTA-Tac(9), DOTAGA-Tac(9), NOTA-Tac(9) lub NODAGA-Tac(9) znakuje się radionuklidem technetem-99m w przypadku koniugatu Hynic-Tac(9), lub radionuklidem diagnostycznym tworzącym kompleksy z ligandem DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, wybranym z grupy obejmującej gal-68, skand-43 lub skand-44, zgodnie ze znaną procedurą, w przypadku koniugatów Hynic-Tac(9), DOTA-Tac(9), DOTAGA-Tac(9) ogrzewanie w temperaturze 85°C-90°C przez 25 min, w przypadku koniugatów NOTA-Tac(9) i NODAGA-Tac(9) w temperaturze pokojowej przez 10 min, a następnie wyizolowuje się z mieszaniny reakcyjnej dany radiobiokoniugat przy użyciu półpreparatywnej metody wysokoprawnej chromatografii cieczowej (HPLC).
- 3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że roztwór pochodnej takryny rozpuszczonej w bezwodnym rozpuszczalniku organicznym, miesza się z roztworem chelatora Hynic, DOTA, DOTAGA, NOTA lub NODAGA, bezpośrednio lub po wcześniejszym wprowadzeniu do cząsteczki chelatora grupy funkcyjnej estru imidobursztynianowego (NHS) lub izotiocyjanianu fenylu (SCN), a w przypadku ligandów DOTAGA i NODAGA także przy użyciu bezwodników kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-1,-glutarowo-4,7,10-tetraoctowego (DOTAGA) bezwodnik i kwasu 1,4,7-triazacycIononano-1-glutarowo-4,7-octowego (NODAGA), w tym samym rozpuszczalniku.
- 4. Zastosowanie radiofarmaceutyku diagnostycznego, według zastrz. 1, do obrazowania podwyższonego poziomu acetylocholinoesterazy występującego w stanach chorobowych wątroby i jelit, a zwłaszcza w obszarach mózgu, w których na skutek choroby Alzheimera doszło do neurodegeneracji.
Priority Applications (1)
| Application Number | Priority Date | Filing Date | Title |
|---|---|---|---|
| PL415771A PL236172B1 (pl) | 2016-01-12 | 2016-01-12 | Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie |
Applications Claiming Priority (1)
| Application Number | Priority Date | Filing Date | Title |
|---|---|---|---|
| PL415771A PL236172B1 (pl) | 2016-01-12 | 2016-01-12 | Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie |
Publications (2)
| Publication Number | Publication Date |
|---|---|
| PL415771A1 PL415771A1 (pl) | 2017-07-17 |
| PL236172B1 true PL236172B1 (pl) | 2020-12-14 |
Family
ID=59298058
Family Applications (1)
| Application Number | Title | Priority Date | Filing Date |
|---|---|---|---|
| PL415771A PL236172B1 (pl) | 2016-01-12 | 2016-01-12 | Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie |
Country Status (1)
| Country | Link |
|---|---|
| PL (1) | PL236172B1 (pl) |
-
2016
- 2016-01-12 PL PL415771A patent/PL236172B1/pl unknown
Also Published As
| Publication number | Publication date |
|---|---|
| PL415771A1 (pl) | 2017-07-17 |
Similar Documents
| Publication | Publication Date | Title |
|---|---|---|
| Nolting et al. | Molecular imaging probe development: a chemistry perspective | |
| AU2009220244B2 (en) | Contrast agents for applications including perfusion imaging | |
| Toretsky et al. | Preparation of F-18 labeled annexin V: a potential PET radiopharmaceutical for imaging cell death | |
| CA2881001C (en) | Compositions, methods, and systems for the synthesis and use of imaging agents | |
| AU2010271097B2 (en) | N-alkoxyamide conjugates as imaging agents | |
| Verhoeven et al. | New fluoroethyl phenylalanine analogues as potential LAT1-targeting PET tracers for glioblastoma | |
| BR112012030935B1 (pt) | método para a produção de ligantes de beta-amiloide marcados com f-18 | |
| CN109641900A (zh) | 螯合化合物 | |
| CA2764366C (en) | Imaging of myelin basic protein | |
| Jain et al. | 68Ga labeled Erlotinib: A novel PET probe for imaging EGFR over-expressing tumors | |
| BRPI0808503B1 (pt) | Composto, uso de um composto, e, composição farmacêutica | |
| Kiviniemi et al. | Solid-supported NOTA and DOTA chelators useful for the synthesis of 3′-radiometalated oligonucleotides | |
| WO2021034924A1 (en) | Trans-cyclooctene labeled antisense oligonucleotides, radio labeled tetrazine and methods | |
| KR20120101073A (ko) | 아이오딘 표지된 호모글루탐산 및 글루탐산 유도체 | |
| KR101315152B1 (ko) | 신규 유기화합물 및 상기 화합물을 이용한 방사성 할로겐표식 유기화합물의 제조 방법 | |
| Wilson et al. | A one‐pot radiosynthesis of [18F] PARPi | |
| PL236172B1 (pl) | Radiofarmaceutyk diagnostyczny do obrazowania poziomu cholinoesteraz, sposób jego wytwarzania oraz jego zastosowanie | |
| Beuché et al. | Design, Radiosynthesis, and Evaluation of New Fluorinated Analogs of MeDAS for Myelin PET Imaging | |
| AU2013324636B2 (en) | Radiopharmaceutical products for diagnosis and therapy of adrenal carcinoma | |
| Fuge et al. | Comparison and systematic optimization of synthetic protocols for DOTA–hydrazide generation | |
| Milicevic Sephton et al. | Synthesis and biological evaluation of quinoxaline derivatives for PET imaging of the NMDA receptor | |
| Nabuurs et al. | Bis-pyridylethenyl benzene as novel backbone for amyloid-β binding compounds | |
| JPWO2006107106A1 (ja) | 小胞アセチルコリントランスポーターに対するリガンド | |
| JP7664650B2 (ja) | グアノシン誘導体及びその製造法 | |
| JPWO2019026797A1 (ja) | 凝集タンパク質の検出に適した化合物 |