Wynalazek dotyczy zarówki elektrycz¬ nej, napelnionej gazem i zaopatrzonej w wielokrotnie skrecone srubowo wlókno zarowe.Jest rzecza znana, ze w tych zarówkach istnieje wieksze niebezpieczenstwo przebi¬ cia, anizeli w zwyklych zarówkach z wlók¬ nem zarowem, skreconem jeden raz.Przy przepalaniu sie wlókna latwo na¬ stepuje tworzenie sie luku, przewaznie na- samprzódi miedzy spalonemi koncami wlók¬ na zarowego. Lecz luk moze rozszerzyc sie nawet az do drutów, doprowadzaja¬ cych prad, znajdujacych sie wewnatrz za¬ rówki. W tym przypadku natezenie pradu luku, utworzonego miedzy drutami, do¬ prowadza jacemi prad, moze byc tak duze, ze ulegaja przepaleniu zwykle bezpieczni¬ ki topikowe na tablicy rozdzielczej. W ce¬ lu unikniecia tej niewygody, proponowa¬ no juz wbudowywac w zarówki bezpiecz¬ niki topikowe. Bezpiecznik topikowy wla¬ czano w drut, sluzacy do doprowadzania pradu, umieszczony w trzonku zarówki.Stwierdzono jednak, ze taka budowa po¬ siada duza wade, gdyz po stopieniu sie bezpiecznika topikowego luk istnieje na¬ dal, wprawdzie w tym przypadku miedzy obydwoma drutami, doprowadza jacemi prad, lub tez miedzy jednym z tych dru¬ tów a trzonkiem zarówki, wykonanym przewaznie z mosiadzu.Zjawisko to wystepuje szczególnie przy , wyzszycE" napieciach i Efzy pradzie sta- . | | WySbnanie zarówk| Wedlug wynalazku uifozliwia zn&czne zmBiefszeme tych wad- Zarówka wedlug wynalazku jest wyko¬ nana tak, ze kazdy z obu drutów, dopro¬ wadzajacych prad, zawiera bezpiecznik topikowy, którego jeden koniec jest za¬ mocowany tuz przy kontakcie trzonka, a którego inaterjal wykazuje stala zwar¬ cia (patrz Meyer „Zur Theorie der Ab- schmelzsicherungen"), wynoszaca mniej niz 300 . 106. Inne zalety takiej budowy pole¬ gaja na tern, ze bezpiecznik topikowy mo¬ ze byc wykonany z drutu golego, wskutek czego nie musi on byc pokrywany warstwa materjalu izolacyjnego lub tez osadzony w kicie, znajdujacym sie w trzonku.Duze znaczenie posiada tutaj okolicz¬ nosc, ze jeden koniec bezpiecznika topiko- wego jest umocowany badz bezposrednio na zewnetrznym kontakcie trzonka lub tez w bezposredniej bliskosci tego kontaktu, azeby po stopieniu nie pozostawaly we¬ wnatrz trzonka konce bezpiecznika stopio¬ nego lub pozostalosci drutu, doprowadza¬ jacego prad, znajdujace sie pod napie¬ ciem. Te konce bezpiecznika stopionego lub pozostalosci drutu tworza mianowicie duze niebezpieczenstwo tworzenia sie lu- ku.Jezeli zarówke wedlug wynalazku po¬ równac ze wzgledu na tworzenie sie luku ze znana zarówka, w której tylko w jed¬ nym drucie, doprowadzajacym prad, jest wbudowany drut topikowy, podczas gdy drugi drut jest wykonany w znany spo¬ sób z drutu np. miedzianego o grubosci kilkuset mikronów, wówczas dochodzi sie do wyniku nastepujacego.W zarówce wedlug wynalazku topia sie obydwa bezpieczniki jednoczesnie lub prawie jednoczesnie. W danym przypad¬ ku luk, utworzony miedzy obydwoma kon¬ cami drutów topikowych, moze trwac tyl¬ ko w ciagu bardzo krótkiego czasu, gdyz materjal przynajmniej jednego drutu to- pikowego, sluzacy za przeciwny biegun lu¬ ku, stapia sie natychmiast az do dna trzon¬ ka.Nalezy równiez wspomniec, ze w trzon¬ kach bagnetowych wedlug wynalazku jest rzecza korzystna zaopatrzyc dno trzonka w warstwe materjalu izolacyjnego o gru¬ bosci duzej w stosunku do warstwy mate¬ rjalu izolacyjnego w znanych trzonkach bagnetowych (najkorzystniej 6 — 8 mm), konce zas bezpieczników topików umie¬ szczac gleboko w zaglebieniach tej war¬ stwy. Jezeli stopieniu ulegna obydwa bez¬ pieczniki, to konce bezpieczników stopio¬ nych leza tak daleko od siebie, ze tworze¬ nie sie luku jest wykluczone.Materjal na bezpieczniki topikowe wi¬ nien czynic zadosc nastepujacym wymaga¬ niom.Przy stapianiu sie drutów nie powinno wytwarzac sie duzo pary, to jest preznosc pary przy punkcie topliwosci materjalu bezpiecznika winna byc mozliwie mala, gdyz para moze podtrzymywac luk miedzy drutem, doprowadzajacym prad, a trzon¬ kiem metalowym.Czas topienia sie bezpiecznika winien byc mozliwie krótki, aby np. w przypadku utworzenia sie luku mieidzy odpowiednie- mi czesciami drutów, doprowadzajacych prad, czesci te mogly byc mozliwie predko stopione i aby powstawalo mozliwie malo pary.Czas topienia sie jest podany formula Meyer'a: gdzie / oznacza czas topienia w sekun¬ dach, q — przekrój drutu w cm2, Jk — prad zwarcia w amperach, a C — stala zwarcia stosowanego materjalu, która we¬ dlug wynalazku wynosi mniej niz 300 . 106.Podana wedlug wynalazku stala zwar- — 2 —cia C jest obliczona dla temperatury bez¬ piecznika, wynoszacej 15°C (temperatura pokojowa).Z tego wynika, ze nie wszystkie ma- terjaly beda nadawaly sie do wymienio¬ nego wyzej celu. Nie nadaje sie do tego celu np. miedz, dla której wymieniona wyzej stala zwarcia posiada wartosc C = c*u 1900 . 10«.Natomiast nikiel i stopy niklowe nada¬ ja sie do wykonywania drutów topiko- wych, umieszczonych w mysl wynalazku w obu przewodach, doprowadzajacych prad.Takie materjaly, jak konstantan, chro- monikielina, metal Monel'a, Koaelfa i in¬ ne, spelniaja nietylko obydwa wspomniane wymagania, ale czynia zadosc ponadto je¬ szcze trzeciemu wymaganiu, to jest posia¬ daja odpornosc na korozje.To wymaganie jest bardzo wazne, jesli zauwazyc, ze chodzi tutaj o zupelnie cien¬ kie druty, np. o grubosci 150 mikronów, które, lezac zwykle dluzszy czas na skla¬ dzie, moga podlegac korozji.Wkoncu nalezy wskazac, ze zabezpie¬ czenie przed tworzeniem sie luku moze byc jeszcze zwiekszone przez pokrycie wewnetrznej scianki trzonka warstwa ma- terjalu izolacyjnego, np. lakierem izola¬ cyjnym.Jak juz wyzej wspomniano, jest rze¬ cza korzystna zaopatrzyc dno trzonka w gruba warstwe materjalu izolacyjnego (pozadane 6 — 8 mm), aby konce bez¬ pieczników stopionych tkwily gleboko w tej warstwie i wskutek tego luk musial wy¬ ginac sie ku przodowi.Na rysunku uwidoczniono wynalazek tytulem przykladu.Fig. 1 uwidocznia zarówke z trzonkiem nagwintowanym czyli edisonowskim, fig. 2 przedstawia lampe z trzonkiem bagneto¬ wym, fig. 3 uwidocznia zarówke z trzon¬ kiem bagnetowym, który na dnie jest za¬ opatrzony w' gruba warstwe materjalu izo¬ lacyjnego.Wodlug iig. i w feanoe tt zitrówki duje sie wlókno zarowe-2'dwitkroitnie sru^ bowo zwiniete. Zwykly edisonowski trzo¬ nek mosiezny 3 jest przykitowany w miej¬ scu 8 do banki zarówki. Druty, doprowa¬ dzajace prad, oznaczone cyframi 4 i 5, sa wykonane jako bezpieczniki topikowe.Trzonek je®t zaopatrzony na dnie tylko w jeden kontakt 15.Jezeli np. stopi sie drut 5 w punkcie P, wówczas stopi sie równiez jednoczesnie lub prawie jednoczesnie drut 4. M&ze powstac jednak lak miedzy swobodnemi koncami drutów 5 i 4, wystajacemi z dna oraz z luski trzonka. Poniewaz jednak drut 4 stapia sie natychmiast az do punktu A, przeto powstajacy w tym przypadku luk moze trwac tylko w ciagu bardzo krót¬ kiego okresu czasu. Powstawania luku miedzy drutem 4, np. jego punktem Q, a luska mosiezna trzonka unika sie dzieki temu, ze wnetrze luski trzonka 3 zostalo pokryte warstwa izolacyjna 7.Wedlug fig. 2 do banki 10 przykitowa- no w miejscu 14 trzonek bagnetowy 9.Równiez i w tym przypadku druty 11 i 12, doprowadzajace prad, sa wykonane jako bezpieczniki topikowe. Druty moga wiec swobodnie przyblizac sie ku sobie, gdyz w przypadku stopienia sie obydwóch drutów i utworzenia luku R np. poprzez przestrzen miedzy T i S kazdy z drutów stapia sie jednakowo wzdluz calej swojej dlugosci, np. wzdluz drogi TU i SX. Prak¬ tycznie nie ma miejsca tworzenie sie luku poprzez przestrzen miedzy U i X.Fig. 3 uwidocznia lampe z trzonkiem bagnetowym, w którym sa przewidziane jednoczesnie druty bezpiecznikowe 21 i 22. Dno 23 tego trzonka jest zaopatrzone w gruba warstwe materjalu izolacyjnego 24 tak, aby zlacza drutów topikowych 21 i 22 tkwily gleboko w kanalach 25 i 26, wykonanych w tej warstwie materjalu izo¬ lacyjnego. Dzieki temu jeszcze bardziej przedluza sie droge miedzy obydwoma - 3 —koncami stopionemi, co wyklucza calkowi¬ cie tworzenie sie luku. PL PL