PL23283B1 - Sposób wytwarzania barwników karbocyjaninowych. - Google Patents

Description

Dotychczas otrzymywano barwniki kar- bocyJaninowe, sprzegajac ze soba w ilo¬ sciach czasteczkowych heterocykliczne zwiazki azotowe, posiadajace zdolne do reakcji grupy metylowe wzglednie metyle¬ nowe, w postaci ich soli czwartorzedowych zapomoca srodków kondesujacych, jak np. aldehydu mrówkowego, estru kwasu orto- mrówkowego, mrówczanu sodowego i in¬ nych.Obecnie stwierdzono, ze otrzymuje sie cenne barwniki szeregu karbocyjaninowe- go, jezeli zwiazki indolinowe, które zawie¬ raja w polozeniu a wzgledem azotu zdolna do reakcji grupe metylenowa i w których jeden atom wodoru tej grupy metyleno¬ wej jest zastapiony grupa aldehydowa, kondensuje sie z ilosciami równoczastecz- kowemi czwartorzedowej soli heterocy¬ klicznego zwiazku azotowego, który w po¬ lozeniu a lub y wzgledem azotu zawiera zdolna do reakcji grupe metylowa, przy- czem kondensacje przeprowadza sie w o- becnosci srodków kondensujacych lub w ich nieobecnosci, jak np. tlenochlorku fo¬ sforu lub piperydyny, i z korzyscia w roz¬ puszczalnikach, jak np. w pirydynie, ni¬ trobenzenie, bezwodniku kwasu octowego.Jako aldehydy wchodza w rachube naprzy- klad aldehydy o wzorze nastepujacym;\XiS •/(Hf i*.R*\ c = Cff- C w' I H w którym litera X oznacza grupe alkylo- wa, obie zas litery Y — takie same grupy alkylowe i w którym pierscien, oznaczony litera R, moze zawierac podstawniki.Jako heterocykliczne zwiazki azotowe w postaci ich soli czwartorzedowych wcho¬ dza w rachube naprzyklad zwiazki o wzo¬ rze nastepujacym: /\/mi\ chlorowiec w którym pierscien, oznaczony litera Rlf moze zawierac podstawniki albo moze byc skondensowany z pierscieniem arylowym mx / i w którym litery m1 i m2 Oznaczaja czlo¬ ny pierscienia heterocyklicznego R21 przy- czem litera m1 oznacza tlen, siarke, selen lub grupe —CH = CH—, a litera m2 o- znacza atom wegla, pierscien zas hetero¬ cykliczny R2 zawiera zdolna do reakcji grupe metylowa w polozeniu a lub y wzgledem atomu azotowego.Zamiast tych zwiazków czwartorzedo¬ wych mozna tez, jako substancje wyjscio¬ we, stosowac odpowiednie zasady mety¬ lenowe. W tym przypadku nalezy stoso¬ wac, jak to opisano w przykladzie I, sro¬ dek kondensujacy, od którego odszczepia sie podczas reakcji kwas chlorowcowodo¬ rowy. W tym przypadku tworzy sie przej¬ sciowo czwartorzedowa sól heterocyklicz¬ nego zwiazku azotowego.W porównaniu ze znanemi sposobami otrzymywania barwników karbocyjanino- wych wykazuje sposób wedlug wynalazku niniejszego te znaczna korzysc, ze umozli¬ wia w sposób prosty obok wytwarzania sy¬ metrycznych barwników szeregu karbocy- janinowego równiez wytwarzanie barwni¬ ków niesymetrycznych tegoz szeregu. We¬ dlug sposobu niniejszego otrzymuje sie np. barwniki o nastepujacym wzorze ogólnym: alkyl \ R, \ z m2 — CH = chlorowiec alkyl C^ ch-ch = c/N^ N' alkyl w którym pierscienie R± zawieraja pod¬ stawniki albo moga byc skondensowane z pierscieniem arylowym i w którym litery m1 i m2 sa czlonami pierscienia heterocy¬ klicznego R2, przyczem litera m1 oznacza tlen, siarke lub selen, gdy litera m2 ozna¬ cza wegiel, gdy zas litera m1 oznacza we¬ giel, wówczas litera m2 oznacza wegiel lub lancuch z dwoma atomami wegla. alkyl Barwniki karbocyjaninowe, wytwarza¬ ne wedlug sposobu niniejszego, nadaja sie miedzy innemi równiez do uczulania foto¬ graficznych emulsyj srebrowochlorowco- wych, zwlaszcza stosuje sie je z korzy¬ scia do uczulania emulsji amonjaku.Przyklad I. 17,3 czesci wagowych 1, 3, 3-trójmietylo-2-metyleno-indoliny roz¬ puszcza sie razem z 20,1 czesci wagowych — 2 —to-aldehydu /,3,3-trójmetyloindolino-2-me- tylenowego w 100 czesciach wagowych ben¬ zenu i ogrzewa roztwór, po wprowadzeniu kroplami 6 czesci wagowych tlenochlorku fosforu, do temperatury wrzenia benzenu tak dlugo, az sie skonczy wytwarzanie sie barwnika. Po oddestylowaniu benzenu o- trzymuje sie rozpuszczajacy sie w wodzie barwnik o wzorze nastepujacym: CH« C I C - CH=CH CH* CH3 CHa CH i c.\\K CH* Z roztworu wodnego daje sie on ^rysolic w postaci krysztalów o polysku metalicz¬ nym i barwi bawelne, zaprawiona tanina, przyczem otrzymuje sie jaskrawe niebie- skawo-czerwone zabarwienie. Otrzymany barwnik jest identyczny z barwnikiem, który otrzymuje sie z /,3,3-trójmetylo-2- metylenoindoliny przez dzialanie mrów¬ czanu sodowego w obecnosci bezwodnika kwasu octowego. Stosujac aldehyd, w któ¬ rym w miejscu grup metylowych znajduja sie grupy etylowe lub który w pierscieniu benzenowym zawiera podstawniki, jak np. grupe nitrowa, aminowa, alkylowa lub o- alkylowa, otrzymuje sie barwniki o wla¬ sciwosciach podobnych.Przyklad II. 20 czesci wagowych co- aldehydu /,3,3-trójmetyloindolino-2-me- tylenowego rozpuszcza sie razem z 20 cze¬ sciami wagowemi 1, 3, 3-trójmetyio-5-me- toksy-2-metylenoindoliny w 100 czesciach wagowych benzenu i kondensuje, jak to po¬ dano w przykladzie I, przez dodanie 6 cze¬ sci wagowych tlenochlorku fosforu; w ten sposób otrzymuje sie rozpuszczajacy sie w wodzie barwnik zasadowy, przewyzszaja¬ cy znacznie rodamine czystoscia odcienia i posiadajacy odcien nieco bardziej niebie¬ ski i wieksza odpornosc na dzialanie swia¬ tla, niz rodamina.Przyklad IIL Przez kondensacje 23 czesci wagowych co-aldehydu ./,3,3-trójme- tylo-5-metoksy - indolino-2-metylenowego wedlug danych, opisanych w przykladzie I, z 20 czesciami wagowemi /,3,3-trójmety- lo-5-metoksy-2-metylenoindoliny otrzymu¬ je sie rozpuszczajacy sie w wodzie barw¬ nik zasadowy, przewyzszajacy znacznie czystoscia swego fioletowego odcienia zna¬ ne barwniki zasadowe o tymi samym odcie¬ niu i wykazujacy dobre wlasciwosci pod wzgledem odpornosci.Przyklad IV. 30,5 czesci wagowych 2- metylo-benzotiazolojodoetylanu i 20,1 cze¬ sci wagowych co-aldehydu ./,3,3-trójmetylo- indolino-2-metylenowego rozpuszcza sie w 500 czesciach wagowych pirydyny bezwod¬ nej i ogrzewa ll/2 godziny do wrzenia z za¬ stosowaniem chlodnicy zwrotnej, po uply¬ wie którego to czasu tworzenie sie barwni¬ ka jest ukonczone. Po oddestylowaniu pi¬ rydyny otrzymany barwnik przekrystali- zowuje sie z alkoholu. Barwi on welne i bawelne zaprawiona na odcienie niebieska- wo-czerwone. Przez zastapienie 2-metylo- benzotiazolojodoetylanu innemi chlorowco- alkylanami 2-metylobenzotiazolu otrzymu¬ je sie barwniki podobne.Przyklad V. 23,1 czesci wagowych co- aldehydu 5-metoksy- 1, 3, 3-trójmetylo-2- metyleno-indolinowego i 38,2 czesci wago¬ wych 5-metoksy-2*metylo-benzo-seleno-a- — 3 -zolo-jodoetylanu (selen znajduje sie w po¬ lozeniu 1) gotuje sie w pirydynie, jak to podano w przykladzie IV, i otrzymuje sie barwnik, barwiacy welne i bawelne zapra¬ wiona na odcienie fiolkowe.Przyklad VL Przez kondensacje 33,3 czesci wagowych 2,5,6-trójmetylobenzo- tiazólojodoetylanu z 22,9 czesci wago¬ wych co-aldehydu 1, 3, 3, 5, 6-pieciomety- loindolino-2-metylenowego wedlug przy¬ kladu IV otrzymuje sie barwnik, który bar¬ wi welne i bawelne zaprawiona na odcienie fiolkowo-czerwone.Przyklad VII. Stosujac zamiast jodo¬ etylanu 2, 5, 6-trójmetylo-benzotiazolowe- go, wyniienionego w przykladzie VI, 31,7 czesci wagowych jodoetylanu 2, 5, 6-trój- metylo - benzoksazolowego przy uzyciu tych samych ilosci pozostalych czynników, otrzymuje sie barwnik o wzorze nastepu¬ jacym: CHa ¦CA J C —CH = CH—CH e—- I =c CH3 który barwi welne i bawelne zaprawiona na odcienie zóliawo-czerwone.Przyklad VIII. Stosujac zamiast jo¬ doetylanu 2-metylo-benzotiazolowego, wy¬ mienionego w przykladzie IV, 36,5 czesci wagowych jodoetylanu 2-metylo-5,6-dwu- meftoksybenzoitiazolowego otrzymuje sie barwnik, który barwi welne i bawelne, za¬ prawiona tanina, na odcienie tiolkowo- cz^rwone.Przyklad IX. Stosujac zamiast jodo¬ etylanu 2**netylobenzotiazolowego, wymie¬ nionego w przykladzie IV, 34,7 czesci wagowych jodoetylanu 6-dwumetylpamino- -2-metylo-benzotiazolowego (siarka znaj¬ duje sie w polozeniu 1), otrzymuje sie barwnik, który barwi welne i bawelne, za¬ prawiona tanina, na odcienie koryntowe.Przyklad X. Stosujacv zamiast jodo¬ etylanu 2-metylo-benzotiazolowego, wy¬ mienionego w przykladzie IV, 35,5 czesci wiagowych jodoetylanu 4,5-benzo-2-mety- lo-benzotiazolowego (siarka znajduje sie w polozgfiiu 1), otrzymuje sie barwnik, który barwi welne i bawelne, zaprawiona tanina, na odcienie fiolkowo-czerwone.Przyklad XL 29,9 czesci wagowych jodoetylanu chinaldynowego i 20,1 czesci wagowych co-aldehydu 1, 3, 3-trójmetylo- -2-metylenoindolinowego ogrzewa sie ra¬ zem z 500 czesciami wagowemi pirydyny Bezwodnej w ciagu 9 godzin do wrzenia pod chlodnica zwrotna. Po usunieciu piry¬ dyny pozostaje barwnik, który, po prze- krystalizowaniu z alkoholu, barwi welne na odcienie fiolkowe. Stosujac zamiast chi- naldyno-jodoetylanu inne czwartorzedo¬ we sole chinaldyny lub czwartorzedowe so¬ le pochodnych chinaldyny, zawierajacych w pierscieniu chinaldyny ponadto inne gru- py^ jak grupy: metylowa, metoksylowa, e- toksylowa, dwumetyloaminowa, dwuetylo- aminowa, otrzymuje sie barwniki podobne.Przyklad XII. Stosujac zamiast jodo¬ etylanu chinaldynowego, wymienionego w przykladzie XI, te sama ilosc lepidyno-jo¬ doetylanu i postepujac wedlug przykladu XI, otrzymuje sie barwnika który barwi — 4 —welne i bawelne, zaprawiona tanina, na czyste jasnoniebieskie odcienie.Stosujac zamiast lepidyno-jodoetylanu inne czwartorzedowe sole lepidyny albo pochodne lepidyny, w których pierscien benzenowy jest podstawiony grupa me¬ tylowa, metoksylowa, etoksylowa, dwual- kyloaminowa lub innemi, otrzymuje sie po¬ dobne barwniki niebieskie.Przyklad XIII. 27,7 czesci wagowych Stosujac zamiast co-aldehydów indoli- no - 2 - metylenowych, wymienionych w przykladach powyzszych, aldehydy indo- lin, posiadajacych grupy alkylowe o wiek¬ szym ciezarze czasteczkowym, np. pochod¬ ne etylowe, albo aldehydy indolin, podsta¬ wionych w pierscieniu benzenowym innemi podstawnikami, np. grupa N02, NH2, gru¬ pa alkylowa, o-alkylowa, albo zawieraja¬ cych pierscien naftalenowy, otrzymuje sie barwniki podobne. co-aidenydu 5-fenylo-i, 3, 3-trójmetylo-2- metyleno-indolinowego i 22,8 czesci wago¬ wych bromometylanu 2-metylo-benzoksa- zolowego ogrzewa sie w pirydynie do wrzenia w sposób, opisany w przykladzie IV. Otrzymuje sie barwnik, który barwi welne i bawelne zaprawiona na odcienie czerwone i posiada nastepujacy wzór struk¬ turalny: PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania barwników karbocyjaninowych, znamienny tern, ze zwiazek indolinowy, który zawiera w polo¬ zeniu a wzgledem azotu grupe metyleno¬ wa, zdolna do reakcji, i w którym jeden a- tom wodoru tej grupy metylenowej jest zastapiony grupa aldehydowa, kondensuje sie z czwartorzedowa sola heterocyklicz¬ nego zwiazku azotowego, zawierajacego w CH* C —CH = CH — CH \/^N \ Br CH* CH ^C/ I c / C6H5 N'\/ CH% Przyklad XIV. 2l,5 czesci wagowych co-aldehydu 1, 3, 3, 5-czterometylo-2-mety- leno-indolinowego kondensuje sie w piry¬ dynie w sposób, opisany w przykladzie IV, z 31,9 czesci wagowych jodoetylanu 6-me- toksy - 2 - metylo-benzo-ksazolowego (tlen znajduje sie w polozeniu 1). Otrzymuje sie barwnik, który barwi welne i bawelne za¬ prawiona na odcienie czerwone i posiada wzór nastepujacy: OCHa C2Hs/\j O C—CH^CH — CH CHa - 5 —polozeniu a lub y wzgledem azotu zdolna do reakcji grupe metylowa.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze zwiazek indolinowy, zawiera¬ jacy grupe aldehydowa i posiadajacy na¬ stepujacy wzór: R C I CH-C N I X O H w którym litera X oznacza grupe alkylowa, obie zas litery Y oznaczaja identyczne gru¬ py alkylowe i w którym pierscien, oznaczo¬ ny litera R, moze zawierac podstawniki, kondensuje sie z kilkopierscieniowym zwiazkiem heterocyklicznym o nastepuja¬ cym wzorze ogólnym: Ri mA R, N m chlorowiec alkyl w którym pierscien R} moze zawierac pod¬ stawniki albo moze byc skondensowany z pierscieniem arylowym i w którym litery m, i m2 oznaczaja czlony pierscienia hete¬ rocyklicznego R.2, przyczem litera m{ ozna¬ cza tlen, siarke, selen lub grupe —CH = - — CH—, a litera m2 oznacza atom wegla, pierscien zas heterocykliczny R2 zawiera zdolna do reakcji grupe metylowa w polo¬ zeniu u lub ;' wzgledem atomu azotowego. I. G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL