Wynalazek niniejszy dotyczy przyrzadu do wydzielania cieczy, a zwlaszcza ben¬ zyny w ilosciach okreslonych zgóiry.Przyrzady podobne powinny posiadac prosty mechanizm, zlozony z mocno zbu¬ dowanych czesci, stale dzialac niezawod¬ nie, dokladnie odmierzac wydzielane ilosci cieczy i zapobiegac swiadomemu lub mi¬ mowolnemu falszowaniu miary bez pozo¬ stawienia sladów naduzycia.Przyrzad, stanowiacy przedmiot wyna¬ lazku niniejszego, czyni zadosc wszystkim powyzszym warunkom.W przyrzadzie niniejszym plywak oraz czesci przezen rozrzadzane biora istotny i czynny udzial w dzialaniu mechanizmu wydzielajacego, przyczem usuniecie lub u- nieruchomienie plywaka tego w jakiemkol- wiek polozeniu bezwzglednie przerywa dzialanie przyrzadu.Plywak oddzialywa na mechanizm wy¬ dzielajacy przez opadanie, które nastepuje dopiero wówczas, gdy wszystka ciecz, za¬ warta w naczyniu pomiarowem, wyplynie do naczynia, w którem pracuje wspomnia¬ ny plywak.Przyrzad wedlug wynalazku odznacza sie tern, ze posiada suwak pomocniczy, roz¬ rzadzany plywakiem i pozwalajacy cieczy na wywieranie nacisku na tlok, sprzezony z tlokiem rozdzielczym. Suwak ten spelnia zadanie serwo-motoru, który przeprowa¬ dza tlok rozdzielczy z polozenia, odpowia¬ dajacego opróznianiu naczynia pomiarowe-go, W polozenie, odpowiadajace jego na¬ pelnianiu.Ponadto pomiedzy naczyniem pomiaro- wem i duzem naczyniem posredniem, sta- nowiacem niejako regulator wydawanej cieczy, znajduje sie pomocnicza czasza o mniejszej pojemnosci, napelniana tak, aby plywak pracowal niezaleznie od szybkosci wyplywu cieczy.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania przyrzadu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przyrzad w prze¬ kroju wzdluz osi pionowej, fig. 2 i 3 — dwa rozmaite polozenia glównych czesci urzadzenia wydzielajacego, podczas dwóch nastepujacych po sobie okresów wydziela¬ nia cieczy.Ciecz wydzielana, tloczona pompa zasi¬ lajaca, nieprzedstawiona na rysunku, do¬ plywa do urzadzenia wydzielajacego przez króciec 1, rure 2 (oznaczona na rysunku linjami przerywanemi, jako nielezaca w plaszczyznie przekroju) i otwór 3, prowa¬ dzacy do dwóch suwaków: glównego suwa¬ ka rozdzielczego 4 i pomocniczego 5. W otworze 3 przewód rozgalezia sie w dwóch kierunkach, przyczem jedna odnoga 6 do¬ prowadza ciecz doi suwaka 4, a druga 7 — do suwaka 5.Suwak pomocniczy 5 sklada sie z dwóch tloków 8 i 9 (fig. 2), sprzezonych ze soba zapomoca tloczyska 10 i przesuwajacych sie w cylindrycznem gniezdzie 11, które jest polaczone otworem 12 z rura 13, pro¬ wadzaca zpowrotem do cysterny, i otwo¬ rem 14 z komora 15 o objetosci, zmienia¬ jacej sie wskutek przesuwania sie w niej tloka 16.Z chwila, gdy pompa jest puszczona w ruch, przetloczona ciecz cisnie na prawa powierzchnie tloka 9, wskutek czego suwak 5 jest przesuwany w lewo. Suwak 5 moze byc unieruchomiony w polozeniu, przed- stawionem na fig. lf krawedzia 17 rygla 18, obracajacego sie okolo osi 19 i naci¬ skanego sprezyna 20 w kierunku odwrot¬ nym do kierunku ruchu wskazówek zega¬ ra. Rygiel 18 posiada ponadto powierzchnie oporowa 21, ograniczajaca jego obrót pod dzialaniem sprezyny 20 do oparcia sie o czesc 22, oraz wystep 23, o który zaczepia haczyk 64, którego skok ku dolowi powo¬ duje obrót rygla 18 i zwolnienie suwaka 5.Przesuniecie tego suwaka w lewo ograni¬ cza wtedy drazek poprzeczny 24.Suwak 4 sklada sie z tloka 25, pelnia¬ cego czynnosci narzadu rozdzielczego i la¬ czacego naprzemian, wskutek przesuniec w komorze 26, naczynie pomiarowe 27 albo z otworem 3 do doplywu cieczy, albo z rura 28, odprowadzajaca ciecz z tego naczynia do czaszy 29, tloczyska 30 oraz drugiego tloka 16 o wiekszej srednicy, przesuwaja¬ cego sie w komorze cylindrycznej 15.Wreszcie caly ten zespól przedluza z le¬ wej strony tloczysko cylindryczne 31, któ¬ re, przechodzac przez czesc 32, wchodzi do komory 51 i konczy sie w niej glowica 33. Tloczysko to jest zaopatrziome w pier¬ scien oporowy 34, który, stykajac sie z pro¬ wadnica 35, ogranicza ruch suwaka 4 w prawo, podczas gdy jednoczesnie wystep 36, pociagany przez, ruch tego tloka, napo¬ tyka podczas swego skoku od lewej strony do prawej tlok 8, który poprzednio wysu¬ nal sie z komory 11, i przesuwa go zpowro¬ tem w polozenie, przedstawione na rysun¬ ku na fig. 1.Glowica 33 posiada czop 65, stale wcho¬ dzacy w rozwidlenie 37 dzwigni 38, waha¬ jacej sie okolo osi 39 i znajdujacej sie stale pod dzialaniem sprezyny srubo¬ wej 40.Dzwignia 38 jest wyposazona w drazek 41, który, przy polozeniu dzwigni, ozna- czonem na fig. 1 linjami ciaglemi, styka sie z haczykiem 64 dzwigni 57, odpycha go w prawo i odlacza haczyk 64 od wystepu 23, jezeli te dwie czesci sa o siebie zahaczone, lub czyni to zahaczenie niemozliwem, o ile nie byly one o siebie zahaczone.Ciecz, doprowadzona do naczynia od- — 2 —mierzajacego 27 dzialaniem pompy zasila¬ jacej, podnosi sie w niem dopóty, az doj¬ dzie do plywaka 44, podtrzymujacego grzy¬ bek 47 i prowadzonego zapomoca trzonu 45, slizgajacego sie w prowadnicy 46. Ply¬ wak podnosi sie stopniowo i gdy naczynie 27 jest napelnione, grzybek 47 opiera sie o swe gniazdo 48, zamykajac otwór 43.Podczas napelniania naczynia 27, powie¬ trze wyparte ciecza, moze uchodzic otwo¬ rem 43, skad przechodzi do komory 49 i z tej komory powraca do komory 51, talk iz wymiana powietrza miedzy temi komo¬ rami odbywa sie naprzemian w obu kierun¬ kach podczas dzialania przyrzadu.Po zamknieciu otworu 43 wzrost cisnie¬ nia, wytworzonego ponizej pompy zasilaja¬ cej, powoduje przejscie suwaka rozdziel¬ czego 4 w polozenie wedlug fig. 2, przy którem naczynie 27 opróznia sie, wskutek polaczenia tego naczynia z rura odplywo¬ wa 28, konczaca sie w czaszy 29, umieszczo¬ nej wewnatrz komory 51 i zaopatrzonej u dolu w otwór 53.Ciecz moze odplywac z czaszy 29 cze¬ sciowo otworem 53, czesciowo zas przele¬ wac sie przez krawedz czaszy do komory 51, skad wyplywa dalej króccem 54, do którego jest przymocowany gietki waz, slu¬ zacy do odprowadzania cieczy.W czaszy 29 porusza sie plywak 52, przymocowany do dzwigni 55, wahajacej sie okolo osi 56. Dzwignia ta podtrzymuje haczyk 64 dzwigni 57, wahajacej sie okolo osi 58 i naciskanej w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówek zegara sprezyna 59, której jeden koniec opiera sie o oporek 60, drugi zas — o stopke 61 pod¬ stawy 57. Obrót dzwigni 57 ogranicza oporek 62, z którym sie spotyka wy¬ step 63.Dzwignia 57 konczy sie u góry haczy¬ kiem 64, który moze zahaczac o wystep 23 rygla 18.Opisany powyzej zespól dziala w spo¬ sób nastepujacy.Gdy wszystkie czesci znajduja sie w polozeniu, oznaczonem na fig. 1 linjami pelnemi, ciecz, tloczona pompa zasilajaca, dochodzi do aparatu króccem 1, rura 2 i otworem 3, poczem przez otwór 6, komore 26 i otwór 42 dostaje sie do naczynia po¬ miarowego 27, które stopniowo wypelnia.Gdy poziom cieczy dojdzie do górnej czesci naczynia 27, plywak 44 podnosi sie i przyciska grzybek 47 do jego' gniazda 46, zamykajac otwór 43. Poniewaz pompa za¬ silajaca dziala w dalszym ciagu, cisnienie wzrasta, gdyz ciecz gromadzi sie w naczy¬ niu bez odplywu. Cisnienie to daje sie od¬ czuc jednoczesnie na lewej powierzchni tloka 25 i na prawej powierzchni tloka 16, wobec czego zespól tych dwóch tloków dziala jako jeden tlok róznicowy, przy- czem nacisk wypadkowy w kierunku lewej strony jest równy róznicy pomiedzy naci¬ skami, wywieranemi na obydwa tloki 16 i 25. Gdy nacisk ten przezwyciezy tarcie, do którego dodaje sie skladowa osiowa sily, wywieranej sprezyna 40 za posrednictwem dzwigni 38 na glowice 33, zespól suwaka 4 przesunie sie w lewo i przejdzie w polo¬ zenie, przedstawione na fig. 2. Podczas tego przesuwania sie kat, utworzony przez os sprezyny 40 z osia dzwigni 38, bedzie sie stale zmniejszal az do wartosci zerowej w skrajnem lewem polozeniu, wskutek czego dzialanie sprezyny, która staralaby sie za¬ hamowac ruch suwaka 4 w lewo, bedzie równiez stale sie zmniejszalo, az do konca tego ruchu. Mozna nawet, jak to wskazuje fig. 1, uregulowac polozenie tych narzadów w sposób taki, ze pod koniec skoku dziala¬ nie sprezyny 40 bedzie sie odejmowalo od oporów tarcia. Taki uklad posiada te za¬ lete, ze przeszkadza unieruchomieniu su¬ waka 4 w polozeniu posredniem pomiedzy skrajnemi jego polozeniami w razie, gdy¬ by dzialanie pompy zasilajacej przerwalo sie podczas przechodzenia tego suwaka z jednego polozenia skrajnego w drugie.Przesuniecie suwaka w lewo powoduje — 3 —jednoczesnie obrót dzwigni 18, która prze¬ chodzi w polozenie, przedstawione nat fig. 2, w którefti drazek 41, pociagniety w lewo, nie moze wiecej dzialac na dzwignie 57 ha¬ czyka 64, opierajacego sie pod dzialaniem sprezyny 60 swa glowica o skosna pla¬ szczyzne dolnej czesci wystepu 23 rygla 18, jak to przedstawia fig, 2.Podczas calego tego okresu wydziela¬ nia cieczy cisnienie, wytwarzane pompa, dziala na prawa powierzchnie tloka 9, lecz suwak 5, opierajacy sie z lewej strony o ry¬ giel 18, nie moze sie przesunac i pozostaje w polozeniu wedlug fig. 1, w któffem lewa czesc komory 51 jest polaczona z odply¬ wowa rura 13, prowadzaca do cysterny, i w nastepstwie tego znajduje sie pod cisnie¬ niem atmosferycznem.Gdy wiec zespól znajduje sie w polo- zeniti, przedstawionem na fig. 2, ciecz, na¬ gromadzona w naczyniu 27, moze odply¬ wac przez otwór 42, komore 26 (zamknieta z lewej strony tlokiem 25^ i rure przele¬ wowa 28 do Czaszy 29. Otwór do opróz¬ niania 53, znajdujacy sie w dnie tej cza¬ szy jest tak obliczony, ze szybkosc odply¬ wu cieczy przez rure 28 (która zwykle ma przekrój eliptyczny) jest podczas cale¬ go okresu oprózniania naczynia 27 wieksza od szybkosci odplywu cieczy, zawartej w czaszy 29, przez otwór 53. Z tego wyni¬ ka, ze opróznienie naczynia 27 powoduje nagromadzenie sie, a w nastepstwie tego podnoszenie sie poziomu cieczy w czaszy 29, które trwa tak dlugo, az ciecz przeleje sie przez krawedz czaszy. Stosunek szyb¬ kosci wyplywu w czaszy 29 i poza ta cza¬ sza oraz stosunek pojemnosci komory 27 i czaszy 29 sa dobrane tak, ze przelewanie sie cieczy przez krawedz czaszy zawsze be¬ dzie mialo miejsce przedtem, rnim zakon¬ czy sie opróznianie naczynia 27.Podnoszenie sie poziomu cieczy w cza¬ szy 29 pociaga za soba podnoszenie sie ply¬ waka 52, przyczem plywak ten podnosi dzwignie 57 z haczykiem 64. Podczas tego ruchu glówka haczyka 64 slizga sie po sko¬ snej plaszczyznie wystepu 23 rygla 18 do¬ póty, az haczyk 64 i wystep ten po dojsciu w polozenie, przedstawione linjami przery- wanemi na fig. 1, zahacza sie jeden o drugi.Gdy opróznienie naczynia 27 zostalo zakonczone, ciecz, zawarta w tej ohwili w czaszy 29, odplywa przez otwór 53 do ko¬ mory 51, wskutek czego poziom cieczy w czaszy opada, plywak opuszcza sie, haczyk 64 pociaga podczas swego opadania rygiel 18, który obraca sie okolo osi 19 i naciska sprezyne 20. Z chwila, gdy krawedz 17 ry¬ gla 18, który utrzymywal suwak 5 w jego skrajnem polozeniu prawem, usunela sie, cisnienie, wytwarzane pompa, odrzuca ten suwak w lewo i zmusza go do przejscia w polozenie, pokazane na fig. 3. Ciecz, tloczo¬ na pompa, przeplywa wtedy otworem 14 ku lewej powierzchni tloka 16, który wsktftek tego zostaje poddany jednakowe^ mu cisnieniu po obu stronach. Zespól wiec suwaka 4 bedzie dzialal jak tlok róznico¬ wy, skladajacy sie z dwóch tloków, z ktd^ rych jeden jest to tlok rozdzielczy 25, dru- ^i zas ma przekrój tloczyska cylindryczne¬ go 31. Dzialanie na $lok 25 jest silniejsze, poniewaz jego przekrój jest wiekszy, wsku¬ tek czego zespól suwaka 4 przesunie sie w prawo, laczac na nowo naczynie 27 przez otwór 42 i komore 26 z tlocznym przewo¬ dem pompy zasilajacej.Przy przesuwaniu sie suwaka 4 na pra¬ wo wystep 36 styka sie z lewa powierzch¬ nia tloka 8 i odpycha w ten sposób suwak 5 w prawo, aby go doprowadzic zpowrotem w polozenie, przedstawione na fig. 1. Wy¬ padkowy nacisk cieczy na tlok róznicowy, poruszajacy suwak 4, jest wiekszy niz po¬ trzeba, a nadwyzka ta wystarcza do prze¬ zwyciezenia nacisku tej samej cieczy na tlok 9. Pod koniec skoku suwaka 4 -w pra¬ wo nacisk sprezyny 40, który dziala obec¬ nie w kierunku nacisku napedowego, wzra- -sta i staje sie dostatecznym, aby wzmocnic ten nacisk pod koniec skoku w chwEi, gdy — 4 —przy uwisleniecra otworu 42 fllokicm 25 przenikanie cieczy do naczynia 27 obnizy cisnienie, wytwarzane pompa.W tej samej chwili, gdy wysftep 36 po¬ czyna popychac suwak 5, drazek 47 dzwi¬ gni 38 wchodzi w zetkniecie z haczykiem 64 dzwigni 57, obraca ja w kierunku ruchu wskazówek zegara i sciska sprezyne 59.Podczas tego ruchu haczyk 64 zeskakuje z wystepu 23 i zwalnia go, rygiel zas 18, popychany ku górze sprezyna 20, zajmuje (z chwila, gdy tlok 8, po dojsciu w swe skrajne polozenie prawe, pozwala na taki obrót) zpowrotem polozenie wedlug fig. 1, w którem jego krawedz 17 unieruchomia suwak 5. Zespól wiec powrócil w poloze¬ nie wyjsciowe i jest gotów do wydzielenia nowej ilosci cieczy, odpowiadajacej obje¬ tosci naczynia pomiarowego.Dzialanie odpowiedniego licznika (tar¬ czy licznikowej lub urzadzenia sumujace¬ go) moze byc rozrzadzane przez kolejne przesuniecia sie dzwigni 38, powodujace obrót osi 39, polaczonej z ta dzwignia w jedna calosc i obracajacej sie w lozyskach. PL