Dotychczas maja zastosowanie w tech¬ nice slizgacze weglowe proste, które w ce¬ lu osiagniecia mozliwie duze) powierzchni styku, czyli przylegania do wiszacego dru¬ tu pewna plaszczyzna, a nie krawedzia pla¬ szczyzny, sa osadzone obrotowo okolo swej osi, Znane sa takze slizgacze weglowe wy¬ giete w ksztalcie luku, jednak nie wahliwe, a sztywne i z tego powodu w praktyce nie mogly sie nadawac, poniewaz przy sztyw¬ nym, wygietym slizgaczu weglowym styk na duzej powierzchni nie da sie osiagnac, a to dlatego ze przy zmiennej do pewnego stopnia wysokosci zawieszenia drutu caly palak podczas jazdy mniej lub wiecej sie pochyla i wtedy slizgacz dotyka drutu nie cala górna swa powierzchnia, a tylko jej brzegiem. Znajdujace sie w uzyciu w dzi¬ siejszej postaci, obrotowo osadzone, lecz proste weglowe slizgacze posiadaja wade, polegajaca na tern, ze przy zle zalozonych przewodach napowietrznych zwisajace dru¬ ty zaczepiaja o konce slizgacza, przez co palak slizgowy bywa uszkodzony, a nawet ewentualnie cale druty górne zostaja ze¬ rwane. Ta wada ujawnia sie w znacznym stopniu przy nozycowych odbierakach pra¬ du, gdyz wywieraja one nacisk na drut na¬ powietrzny, skierowany od dolu prostopa¬ dle do drutu.Wynalazek niniejszy polega na tern, iz wahliwie osadzonemu slizgaczowi weglo¬ wemu nadany jest ksztalt wygiety, aby przez to usunac wady prostego slizgacza weglowego.Przyklady wykonania przedmiotu wy¬ nalazku sa uwidocznione schematycznie na rysunku. Fig. 1 przedstawia wygiety w ksztalcie luku slizgacz weglowy osadzony wahliwie na koncach; fig. 2, 3, 6 i 7 — przyklady wykonania, w których lozyska wahliwego osadzenia znajduja sie nie na koncach, a fig. 4, 5 i 8 — poprzeczne przekroje slizgaczy, których wystajace po¬ za lozyska powierzchnie slizgowe wykona¬ ne sa z wegla.Wedlug fig. 1 slizgacz b osadzony wah¬ liwie w lozyskach, rozmieszczonych na je¬ go koncach a, jest wygiety w ksztalcie lu¬ ku. Poszczególne kawalki wegla osadzone sa na metalowym rdzeniu; otwory w po¬ szczególnych kawalkach wegla musza miec oczywiscie takze ksztalt luku, odpowiada¬ jacego ksztaltowi rdzenia. Srodkowa czesc luku mozna jednak wykonac jako jedno¬ lity palak weglowy, który w takim razie bedzie przymocowany na koncach od ze¬ wnatrz. Przy tego rodzaju wykonaniu na¬ lezaloby srodek ciezkosci uzyskiwac mozli¬ wie nisko przez umieszczenie pod osia ob¬ rotu ciezarków c w jakiejkolwiek postaci.Korzystniejszy jest jednak ksztalt we¬ glowego slizgacza bez stosowania ciezar¬ ków, przesuwajacych srodek ciezkosci ku dolowi, mianowicie taki, w którym srodek ciezkosci jest przesuniety do dolu przez specjalne osadzenie slizgacza. Uzyskuje sie to w ten sposób, ze lozysk nie umieszcza sie na koncach slizgacza, lecz przesuwa sie je ku srodkowi, zeby konce slizgacza, wy¬ stajace z obu stron lozyska, zmienialy nie¬ staly stan równowagi slizgacza na stan staly. Oba konce weglowego slizgacza, zwi¬ sajace na prawo i na lewo poza lozyska, tworza wówczas zagiete powierzchnie, wznoszace sie od konców ku srodkowi, na których ukladaja sie i sa nastepnie uno¬ szone wiszace nizej druty, tak ze jakies za¬ platanie sie ich lub zerwanie nie moze miec miejsca.Na wielu kolejach elektrycznych, gdzie przyzwyczajono sie do prostolinijnej po¬ wierzchni slizgacza, na których pomimo to beda czynione starania usuniecia wspo¬ mnianych wad, mozna bedzie obrac naj¬ lepszy system (przy zachowaniu prostoli¬ nijnej srodkowej czesci, osadzonej pomie¬ dzy dwoma lozyskami), polegajacy na obsadzeniu wygietych czesci wystajacych poza lozyskami, mianowicie po prawej i le¬ wej stronie palaka, zeby wygieta postac slizgacza w tym przypadku ograniczyla sie tylko do tych koncowych czesci (fig. 3).Te obydwa naksztalt rogów wygiete luki, wznoszace sie od konców, ku srodkowi, nie powinny naturalnie posiadac powierzchni metalowych, gdyz wtedy przy chwilowem nawet ocieraniu sie drutu napowietrznego o metal wytwarzac; sie beda na nich grudki ze stopionego metalu, które beda znie¬ ksztalcaly powierzchnie drutu, wygladzo¬ na przez wegiel, co spowoduje nastepnie scieranie sie i zniszczenie wegla, gdy drut napowietrzny z przylegajacemi don grud¬ kami ze stopionego metalu znów bedzie sie slizgal po weglu. Ze wzgiedu zatem na mozliwosc stykania sie tych wygietych lu¬ ków bocznych z drutem napowietrznym musza one byc na slizgajacych sie po¬ wierzchniach wylozone weglem. Pokrycie weglem powierzchni slizgowej luków, wy¬ gietych w ksztalcie rogów, moze byc doko¬ nane przez nasuniecie kawalków wegla, zaopatrzonych w wykroje w postaci jaskól¬ czego ogona (fig., 4); mozna jednak te ma¬ le kawalki wegla przysrubowac; mozna tez polaczyc osadzenie zapomoca jaskólczego ogona z przysrubowaniem. Przy umoco¬ waniu srubami metalowemi musza one miec lby gleboko wpuszczone w otwory / (fig. 5), aby uniemozliwic slizganie sie drutu napowietrznego po lbach srub, co mogloby spowodawac zaczepianie sie drutu o te wystajace sruby. W otwory, przeznaczone dla gleboko wpuszczanych w nie lbów srub, daje sie korki z wegla, przymocowane ki¬ tem, aby otrzymac gladka powierzchnieslizgowa. Mozna tez zamiast srub metalo¬ wych zastosowac specjalne sruby z twar¬ dego wegla, co usuwa potrzebe dodatko¬ wego zakladania korków z wegla.Jest rzecza pozadana, aby kawalki we¬ gla, osadzone na powierzchni slizgowej bocznego luku, obejmowaly] metalowe pod¬ loze takze zboku, aby przy przechyleniu tego luku zadna czesc metalowa nie styka¬ la sie z drutem napowietrznym. W tym ce¬ lu nakladane kawalki wegla moga miec po¬ stac specjalna, uwidoczniona na fig. 5.Powierzchnie, wystajace poza lozyska i wznoszace sie od konców wgóre, moga miec nie ksztalt luków, lecz inny, np. pro¬ stolinijny, jak powierzchnie g na fig. 7. Je¬ zeli przytem srodkowa czesc zachowuje ksztalt lukowy, to utworzy sie slizgacz wedlug fig. 6. Przy zachowaniu prostoli¬ nijnego ksztaltu srodkowej czescii slizgacza i boczne czesci moga takze byc prostolinij¬ ne. W takim przypadku w zagieciu slizga¬ cza musi byc umieszczony krótki zaokra¬ glony kawalek h (fig. 7), który, oczywiscie, tez musi byc pokryty weglem. Do tego- ka¬ walka przymocowane jest lozysko. Gdy czesci slizgacza, wystajace poza lozyska z prawej i lewej strony i wznoszace sie od konców wgóre ku srodkowi, maja byc pro¬ stolinijne, to pokrycie tych czesci weglem moze byc dokonane w ten sposób, ze me¬ talowe podloze ich .wykonywa sie w po¬ staci rury lub preta okraglego albo grania¬ stego, a na ten pret czy tez rure nasuwa sie odpowiednio okragla lub graniasta rure z wegla i, k, /, otaczajaca wtedy metal ze wszystkich stron. PL