Najdluzszy czas trwania patentu do 28 sierpnia 1948 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do wy¬ konywania sposobu, chronionego patentem Nr 18875. Ze wzgledu na niezwykle wielka liczb^napisów, objasniajacych poszczegól¬ ne obrazy filmu kinematograficznego, jest rzecza nader pozadana, azeby mozna bylo wykonywac te napisy objasniajace mozli¬ wie szybko maszynowo. Wynalazek niniej¬ szy rozwiazuje to zadanie w sposób prak¬ tycznie zupelnie zadowalajacy, a miano¬ wicie zapomoca stosunkowo prostego urza¬ dzenia, wymagajacego nieduzo miejsca oraz dokladnie dzialajacego, Wedlug jed¬ nej odmiany sposobu, chronionego paten¬ tem Nr 18875, wytwarza sie warstwe, slu¬ zaca jako szablon, na samym filmie. Z war¬ stwy tej zdejmuje sie czesci, odpowiada¬ jace zadanym literom, azeby poprzez tak utworzone wolne miejsca srodek rozpu¬ szczajacy mógl dzialac na warstwe foto¬ graficzna filmu. Pierwsza czesc urzadzenia wedlug wynalazku stanowi przyrzad, zapo¬ moca którego pokrywa sie tasme, podczas jej równomiernego przesuwania sie, war¬ stwa materjalu (np rozcienczonego lakie¬ ru), tworzacego szablon. Do tego celu slu¬ zy naczynie, napelnione materjalem powle¬ kajacym lub nim zasilane, posiadajace w swem dnie otwór, ustawiony poprzecznie do kierunku ruchu filmu, Otwór ten pokry¬ ty jest nazewnatrz higroskopijna warstwa cierna, np. aksamitna nakladka plaska lub tulejkowata, w która, poprzez otwór naczy¬ nia, wsiaka materjal szablonu, NakladkatarWij[C sie 6 ódwijAhy t cewki film, pokry¬ wa go równomiernie materjalem szablonu.Warstwe powlekajaca, utworzona w;tern sposób, osusza sie natychmiast tak dalece, by móc wygodnie usunac ja w tych miej¬ scach, w których maja byc umieszczone li¬ tery. W tym celu z przyrzadem, pokrywa¬ jacym tasme filmowa mater jalem, tworza¬ cym szablon, laczy sie druga czesc urza¬ dzenia, która stanowi komora lub skrzynka do osuszania, zawierajaca krazki do pro¬ wadzenia filmu linja zygzakoWata oraz wentylator, napedzany np. zapomoca silni¬ ka.Do komory do osuszania dolacza sie na¬ stepna czesc urzadzenia, sluzaca do zdej¬ mowania materjalu powlekajacego w miej¬ scach, w których maja byc litery lub znaki.Glówna czesc tego urzadzenia stanowi no¬ snik liter, który moze byc podnoszony lub tez opuszczany az do zetkniecia z filmem.Poniewaz chodzi tu o przygotowanie sza¬ blonu do wykonywania napisów objasniaja¬ cych, nosnik liter sluzy tylko do usuwania z warstwy szablonowej tych jej czesci, na których miejscu maja sie ukazac litery (azeby w dalszym przebiegu operacji utwo¬ rzyc odstepy do przepuszczania masy reak¬ cyjnej), a nie, jak czcionki wedlug paten¬ tu Nr 18875, do nabierania masy reakcyj¬ nej i nakladania jej bezposrednio na film.Obok urzadzenia do zdejmowania mater ja¬ lu powlekajacego, umieszczone jest rów¬ niez urzadzenie czyszczace lub szczotkuja¬ ce, które oczyszcza powierzchnie liter lub kliszy od przylegajacych do niej czastek materjalu szablonu, usunietych z filmu, a- zeby nosnik liter mógl dzialac w stanie czystym na warstwe materjalu szablonu przy nastepnym suwie. To urzadzenie o- czyszczajace sklada sie z ramienia lub ra¬ mion, umieszczonych nazewnatrz nosnika liter lub osadzonych w stosunku do niego mimosrodowo, przesuwanych tam i zpo- wrotem lub dokonywajacych obiegu kolo¬ wego, oraz z umieszczonych na tern ramie¬ niu lub ramionach cylindrów tracych lub szczotkowych lub tez plyt, które poruszaja sie po powierzchni roboczej liter lub kliszy dopiero wtedy, gdy nosnik nie dotyka warstwy szablonowej, i opuszczaja po¬ wierzchnie robocza liter lub kliszy zanim nosnik liter znów zetknie sie z warstwa szablonowa.Poniewaz zespól liter lub klisza musi naciskac zawsze na wlasciwe, scisle okreslo¬ ne miejsce filmu, nalezy dbac o dokladne ustawienie liter w stosunku do nosnika oraz o dokladne ustawienie nosnika liter w pod¬ stawie przyrzadu odbiorczego. W urza¬ dzeniach, w których praca odbywa sie za¬ pomoca klisz lub liter, wtlaczanych w zmiekczona tasme filmowa, osadzanie oraz wyrównanie liter uskutecznia sie na maszy¬ nie samej, co jest nader niewygodne i klo¬ potliwe i nie zawsze daje wyniki zadowal- niajace. W przeciwienstwie do tego, we¬ dlug wynalazku nosnik liter mozna calko¬ wicie wyjac i w dowolnem polozeniu poza maszyna litery moga byc scisle umocowane w nosniku np. zapomoca szczek lub srub.Tak przygotowany nosnik po wsunieciu do urzadzenia, mozna nastawic dokladnie np. zapomoca prowadnic klinowatych o postaci jaskólczych ogonów; poza tern lozysko no¬ snika liter moze byc przesuniete o dowolny kat. W celu precyzyjnego ustawienia po¬ miedzy nosnik liter i jego prowadnice wkla¬ da siej elastyczne wkladki, npi. z guifly, ze wzgledu na to, ze nosniki liter, wykonane odpowiednio do poszczególnych napisów, nie sa wskutek bledów fabrykacyjnych zu¬ pelnie identyczne co do wymiarów.Na sucha tasme filmowa, opuszczajaca urzadzenie do zdejmowania materjalu po¬ wlekajacego i zaopatrzona w opisanego ro¬ dzaju szablony, mozna dzialac srodkiem rozpuszczajacym lub plynem reakcyjnym niezaleznie od opisanego' urzadzenia. We¬ dlug jednego sposobu wykonania urzadze¬ nia korzystnie jest opisane powyzej czesci oraz naczynie, zawierajace plyn reakcyjny — 2 —lub zespól takich naczyn, posiadajacych krazki do prowadzenia tasmy filmowej w kierunku kilkakrotnie zygzakowatym, jak równiez ostatnia komore lub skrzynie do suszenia, poza która film zwija sie w po¬ staci gotowej cewki filmowej, umiescic na wspólnej podstawie tak, azeby zespól urza¬ dzenia tworzyl jedno urzadzenie, zajmuja¬ ce stosunkowo niewiele miejsca. Jest rzecza wskazana wbudowanie pomiedzy urzadze¬ niem do zdejmowania materjalu powleka¬ jacego i naczyniem reakcyjnem komory do ruchu jalowego, w której film, zaopatrzony w gotowy szablon, posuwalby sie na rucho¬ mych krazkach, które równiez prowadza film na drodze zygzakowatej, na ten przy¬ padek, azeby podczas unieruchomienia urzadzenia, pokrywajacego film warstwa materjalu szablonu, oraz urzadzenia do zdejmowania tego materjalu (np. podczas wymiany kliszy lub kontroli) film mógl przechodzic przez naczynie z plynem reak¬ cyjnym, przyczem doprowadzanie filmu do naczynia reakcyjnego byloby uskutecznia¬ ne czasowo za posrednictwem komory do ruchu jalowego. Znajdujace sie w tej ko¬ morze dolne krazki, wskutek powolnego skracania sie odcinka filmu, podnosza sie, azeby pózniej, przy dzialaniu urzadzenia, zdejmujacego materjal powlekajacy, znów powrócic w normalne swe polozenie.Na rysunku przedstawiony jest jeden przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematyczny widok urzadzenia zboku; fig. 2 — widdk zboku glównych czesci urzadzenia do pokrywania filmu warstwa szablonu; fig. 3 — widok zgóry zespolu czesci wedlug fig. 2; fig. 4 — widok zboku urzadzenia do zdejmowania materjalu powlekajacego oraz widok kon¬ cowy czesci tego urzadzenia; fig. 5 — wi¬ dok zgóry urzadzenia wedlug fig. 4; fig. 6 — widok zgóry lozyska nosnika liter; fig. 7 — przekrój pionowy nosnika liter, a fig. 8 — widok zboku i czesciowo pionowy przekrój podluzny nosnika wedlug fig. 7.Film kinematograficzny /, niezaopa- trzony w napisy, odwija sie z cewki 2, po¬ ruszanej jakakolwiek sila pedna, i posuwa sie po krazkach 3 wpierw pod urzadzeniem, pokrywajacem film warstwa materjalu sza¬ blonu. Glówna czesc tego urzadzenia sta¬ nowi naczynie 4 (fig. 2), napelnione mate- rjalem, stosowanym do wytwarzania war¬ stwy szablonu, np. rozcienczonym lakie¬ rem. Nac^nie 4 posiada otwór 5 (fig. 3), po¬ lozony prostopadle do podluznego boku filmu. Dolna czesc naczynia 4 \ otwór 5 sa pokryte nazewnatrz tulejka 6, utworzona z higroskopijnego materjalu, np. aksamitu.Tuleika6 trze nieustannie o posuwajacy sie film i pokrywa równomiernie powierzchnie filmu plynem, wsiakajacym w tulejke z na¬ czynia 4 poprzez otwór 5. Naczynie 4 jest podtrzymywane ramieniem 7, osadzonem wahliwie na czopie 8, na który dziala spre¬ zyna 9, regulowana zapomoca sruby 12, wobec czego naczynie 4 jest ustawicznie przyciskane do górnej strony filmu. Jesli oragnie sie unieruchomic urzadzenie do po¬ krywania filmu warstwa materjalu szablo¬ nu, np. w przypadku zerwania sie filmu, wystarczy przelozyc naczynie 4 zapomoca ramienia 7 w kierunku strzalki X w stro¬ ne przeciwna do nacisku sprezyny 9, przy¬ czem plyn, pozostajacy w naczyniu 4, sply¬ wa do miseczki //, przymocowanej odej¬ mowalnie do nieruchomego ramienia 10.W ten sposób zapobiega sie zanieczyszcze¬ niu podlogi lub zwoju filmu wzglednie miejsca pracy kapiacym plynem. Powyzej naczynia 4 zawieszone jest w jakikolwiek sposób naczynie z kroplomierzem 13 (fig. 1), zaopatrzone w kurek, które w miare po¬ trzeby zasila naczynie 4 plynem materjalu szablonu.Po opuszczeniu urzadzenia do pokrywa¬ nia materjalem szablonu film / dostaje sie do komory do suszenia 14, przez która przechodzi pomiedzy dolnym i górnym rze- — 3 —Aem krazków (na rysunku nieuwidocznio- nych) po linji zygzakowatej, przyczem su¬ szy go sie w jakikolwiek sposób dzialaniem pradu powietrza tak, azeby utworzona war¬ stwa lakieru zestalila sie na powierzchni filmu i utworzyla cienka blooke szablonu.Nastepnie film przechodzi do znanej, poziomo polozonej prowadnicy 15, która zabezpiecza równomierne posuwanie sie fil¬ mu. Pod ta prowadnica mozna umiescic znana (na rysunku nieuwidoczniona) lampe przeswietlajaca. Do prowadnicy 15 dola¬ czone fest urzadzenie do zdejmowania ma- terjalu powlekajacego, które jest zbudowa¬ ne w sposób nastepujacy.Na podstawie 55 (fig. 4) znajduje sie stojak l6 (fig. 1, 4, i 5), na którym moze sie posuwac wgóre i wdól, w prowadnicy t8, majacej ksztalt ogona jaskólczego, pio¬ nowe ramie dzwigara 17 z katownika ze¬ laznego. W stojaku 16 osadzona jest; w lo¬ zysku os 19 z osadzona na niej tarcza 20, które} czop mimosrodowy 21 wchodzi w po¬ ziomy otwór 22 pionowego ramienia dzwi¬ gara 17 (lewa strona fig. 4), wskutek czego dzwigar 17 podczas obrotu tarczy 20 poru¬ sza sie wgóre i wdól. W poziomem ramie¬ niu dzwigara 17 (fig. 6) umieszczona jest obrotowo tarcza 24 o zebrach 23 w postaci jaskólczych ©gonów, które stanowia pro¬ wadnice podobnych zeber 23a (fig. 7 i 8) nosnika liter 27. Nosnik liter mozna wsu¬ nac pomiedzy prowadnice od przodu. Wsu¬ niety nosnik liter mozna zapomoca obrotu tarczy 24 nastawic w plaszczyznie pozio¬ mej pod zadanym katem. Azeby to nasta¬ wienie mozna bylo wykonac dokladnie, na górnym koneu osi tarczy 24 umieszczone jest kolo reczne lub tarcza 25 z brzegiem nakarbowanym (fig. 4 i 5), polaczona ze wskazówka 26 (fig. 5). Wskazówka 26 przesuwa sie wzdluz skali, umieszczonej na brzegu 36 poziomego ramienia dzwigara 17. Dla dokladnego nastawienia nosnika li¬ ter 27 w kierunku pionowym wklada sie po- mtectey jórnia ezesc nosnika Hter i prowad¬ nice 23 prsy taresy 24 elastyczne wkladki 32, np. z gumy (fig. 7). Unieruchomienie wsunietego zprzodu nosnika liter 2? wzgle¬ dem tarczy 24 uskutecznia sie zapomoca sruby 33 (fig. 4, 5 i 6).Klisza lub zespól polaczonych ze soba liter sa oznaczone liczba 30 (fig. 7 i 8). Li¬ tery umocowuje sie w nosniku liter 27 po¬ miedzy dwiema szczekami 28 i 29, przy¬ czem calosc zaciska sie zapomoca srub 31.Ze wzgledu na rózna wysokosc liter 30 na dolnej (wewnetrznej) powierzchni górnej plyty nosnika liter 27 umieszcza sie ela¬ styczna wkladke 27a, w która górne czesci liter moga sie wcisnac przy nastawianiu dolnych powierzchni liter na wspólna pla¬ szczyzne (uskutecznia sie to przed przy¬ krecaniem sirub 31). Poniewaz nosnik liter 27 moze byc wyjmowany, wyrównywanie kliszy lub liter 30 mozna uskuteczniac szybko i wygodnie poza urzadzeniem.Film 1 przechodzi ponizej urzadzenia do zdejmowania materjalu powlekajacego po stole 34 (fig. 1 i 4). Stól ten mozna na¬ stawiac na zadana wysokosc zapomoca od¬ powiedniego urzadzenia, zaopatrzonego w srube mikrometryczna 37. Z oplsanem urza¬ dzeniem, w którem miesci sie nosnik liter 27 i zapomoca którego z warstwy szablonu zdejmuje sie powierzchnie, odpowiadajace zadanym literom, skojarzone jest urzadze¬ nie oczyszczajace lub szczotkowe, które jest zbudowane w sposób nastepujacy.Poziome ramie dzwigara 77 jest pola¬ czone z plyta pionowa 38, przy której w prowadnicy o postaci jaskólczego ogona jest umieszczony przesuwnie dzwigar 40, zaopatrzony w pionowy wykrój 39a (prawa strona fig. 4), w który wchodzi czop 39, wystajacy poziomo z plytyl 38. Z poziomem ramieniem dzwigara 40 równiez zapomoca prowadnicy o postaci jaskólczego ogona polaczony jest przesuwnie poziomy nosnik szczotek 41, na którym osadzony jest wa¬ lek cierny lub szczotkowy 42. W podluzny (na rysunku nie uwidoczniony) wreb stro- — 4 —tiy prawej nosnika szczotek 41 wchodzi dolne ramie zgietej dwuramiennej dzwigni 45, osadzonej wahliwie na czopie nierucho- niym 44. Na krótsze ramie 45 dziala spre¬ zyna 46. Na wystep 40a dzwigara 40 dzia¬ la sprezyna 43, która dzwigar ten usta¬ wicznie przyciska wdól. Sposób dzialania tego urzadzenia jest nastepujacy, Skoro dzwigar 17 wraz z nosnikiem 27 opusci film 1 i skieruje sie wgóre, plyta 38 spotka sie z koncem górnego lewego ramie¬ nia krzywej dzwigni 45, co spowoduje od¬ chylenie sie tego ramienia dzwigni wbrew dzialaniu sprezyny 46. Wskutek tego dol¬ ne ramie dzwigni 45 poczyna sie krecic w lewo, poczatkowo jednakze bez jakiegokol¬ wiek dzialania, gdyz ramie to posuwa sie w podluznym wrebie nosnika szczotek 41 przez pewien czas biegiem jalowym. Jest to konieczne, azeby szczotka 42, która win¬ na sie poruszac w lewo, nie spotkala sie z nosnikiem liter 27, dopóki ten nie odsunie sie od filmu. Plyta 38 porusza sie w sto¬ sunku do dzwigara 40 równiez przez pe¬ wien czas biegiem jalowym; skoro jednak czop 39 osiagnie górny koniec wykroju 39a, dzwigar 40 zostaje za posrednictwem plyty 38 równiej podniesiony. W tej samej chwili dolny koniec dluzszego ramienia krzywej dzwigni 45 przesuwa sie w lewy koniec wrebu nosnika szczotek i przesuwa go wraz xe szczotka 42 na lewo. Podczas tego ruchu zostaja podniesione wraz z dzwigarem <© równiez czesci 41, 42 (rów¬ nolegle do siebie). Wynika z tego, ze szczotka w dokiem polozeniu nosnika liter jest nieruchoma, przyczem konstrukcja jej jest tego rodzaju, ze skoro nosnik liter od¬ powiednio sie podniesie, szczotka 42 zo¬ staje równiez podniesiona i równoczesnie zostaje przesunieta na lewo wzdluz dolnej plaszczyzny nosnika liter lub samych liter 30, co powoduje ich oczyszczenie. Skoro nosnik liter przesunie sie znów wdól, spre¬ zyna 43 powoduje opuszczenie sie dzwiga¬ ra 40, podczas gdy krzywa dzwignia 45 pod dzialaniem sprezymy 46 -wracazpd- wrotem i, po przesunieciu sie w prawy ko¬ niec podluznego wrebu nosnika szczotek 41, przesuwa szczotke ma prawo.Film, opuszczajacy urzadzenie do zdej¬ mowania materjalu powlekajacego oraz u- rzadzenie oczyszczajace, dosta'je sie do ko¬ mory biegu jalowego 48, której przezna¬ czenie jest opisane na wstepie opisu. Za komora 48 znajduje sie szereg naczyn 49, zawierajacych plyn reakcyjny lub plynna farbe. W poszczególnych naczyniach 49 lub nad niemi umieszczone sa walki dolne 50 wzglednie górne 51\ które przeprowa¬ dzaja film po linji zygzakowatej pomie¬ dzy poszczególnemi naczyniami i poprzez zawarty w nich plyn. Walki górne 51 moga byc zapomoca sprzegiel, z których kazde jest zaopatrzone w jeden uchwyt 52, wla¬ czone w sposób znany do mechanizmu na¬ pedowego urzadzenia lub lez moga byc wylaczone, tak ze podczas pracy którego¬ kolwiek z tych sprzegiel odpowiednie gór¬ ne walki! 51 unosza do' góry z naczyn znaj¬ dujace sie pod niemi walki 50 wraz z fil¬ mem, podczas gdy przy wylaczeniu które¬ gokolwiek ze sprzegiel 52 odpowiedni wa¬ lek 51 oraz walek, znajdujacy sie na lewo od tego sprzegla, pozostaja na miejscu.Takie urzadzenie fest znane "w fotograficz¬ nych urzadzeniach do wywolywania fil¬ mów i wobec tego nie wymaga blizszego opisania. Przy wylaczaniu sprzegiel pod dzialaniem filmu, posuwajacego sie od stro¬ ny prawej, opuszczaja sie dolne walki 50, znajdujace sie na prawo-od unieruchomio¬ nych walków 51, opuszczajac przytem1 film wdól do odpowiednich naczyn 49. W po¬ wyzej opisany soosób mozna film zaopa¬ trzyc w napisy. Po opuszczeniu naczyn 49 film przechodzi do drugiej (ostatniej) ko¬ mory do suszenia 53 i zostaje wkoncu, ja¬ ko gotowy film, zaopatrzony w napisy, na¬ winiety na cewke 54 zapomoca jakiegokol¬ wiek mechanizmu znanego. Zapomoca urza- dzeaia wedlug wynalazku mozna w opi&a- — 5 —ny sposób wytwarzac równiez szablony lub wzory szablonów niezaleznie od tego, do jakiego celu sa one przeznaczone. Osia¬ gany przez to cel nie zmienia w niczem istoty wynalazku. PL