Wynalazek niniejszy dotyczy walca drukarskiego do pras rotacyjnych.Jedna z najklopotliw-szych i najbar¬ dziej kosztownych czynnosci w drukar¬ stwie wogóle, a zwlaszcza przy stosowaniu pras drukarskich, jest przygotowanie do druku. Wyrazenie to jest uzywane dla oznaczenia wstepnej czynnosci procesu drukowania, jaka ma miejsce od chwili zalozenia poprawionych form czcionkowych do prasy drukarskiej az do odbicia prób¬ nej odbitki maszynowej. Powierzchnie dru¬ kujace czcionek, stereotypów, elektrotypów lub innych stosowanych elementów, jak równiez wzajemna symetrja walców prasy drukarskiej, wykazuja prawie zawsze brak jednostajnosci w swym ukladzie; te niedo¬ kladnosci musza byc sprostowane, aby o- trzymac dobra odbitke.Zwyklym sposobem, stosowanym do wyrównania wspomnianych nierównosci, jest podkladanie lub nadkladanie niskich czesci oraz scinanie wysokich czesci okla¬ dziny walca. Gdyby wiec zestawione po¬ wierzchnie drukujace prasy, czcionki i in¬ ne elementy posiadaly bardziej równo¬ mierna powierzchnie, to kosztowne i sta¬ le powtarzajace sie nieprodukcyjne wy¬ równywanie mogloby byc w pewnym stop¬ niu pominiete, a koszt drukowania bylby odpowiednio zmniejszony.W drukarstwie od wielu lat praktyku¬ je sie stosowanie maszyn lub urzadzen do wykonczania stereotypów, elektrotypów it. d., np. przez wygladzanie spodu kliszy lub plyty, a do form drukarskich i podob¬ izn elementtów stosuje sie tak zwanfc na¬ kladanie mechaniczne w celu zmniejsze¬ nia czasu ostatecznego przygotowania do druku.Lecz nawet po uskutecznieniu tych przygotowan otrzymana odbitka ze stereo¬ typu, a w nieco mniejszym stopniu równiez i odbitka z elektrotypów, nie jest tak ostra i wyrazna, jak oryginal, poniewaz odbitki sa tylko reprodukcjami i podczas przebie¬ gu drukowania niektóre szczególy musza ulec zatarciu.W malych drukarkach biurowych, jak równiez w specjalnych maszynach do dru¬ kowania biletów lub podobnych druków, zaopatruje sie cylinder drukarski w roz¬ laczny zlobkowany wycinek lub plytke dla malych czcionek.W tych przypadkach jednakze rowko¬ wane wycinki lub plytki, tworzace oprawy dla czcionek, sa dotychczas dostosowane do zarysu poszczególnego aparatu, wsku¬ tek czego nie mozna ich przymocowac do powierzchni walca drukarskiego zwyklej prasy rotacyjnej i uzywac zamiast zwy¬ klych plyt stereotypowych lub elektroty- pów.Wynalazek niniejszy dotyczy drukarek, posiadajacych klisze cylindryczne, a glów¬ nym jego celem jest usuniecie albo tez znaczne skrócenie procesu tak zwanego przygotowania do druku.Wynalazek daje sie stosowac w pra¬ sach rotacyjnych, zasilanych ciagla tasma papieru lub pocietemi arkuszami.Wedlug niniejszego wynalazku proces tak zwanego przygotowania do druku daje sie usunac lub tez w duzym stopniu skró¬ cic dzieki zaopatrzeniu zwyklych walców pras rotacyjnych w sztywne wygiete ply¬ ty, posiadajace równolegle rowki na czcion¬ ki i gladki cylindryczny spód. Sztywne wygiete plyty wedlug wynalazku posiadaja na koncach ukosnie sciete lub wystajace brzegi, wskutek czego ich ksztalt i grubosc sa zblizone do ksztaltu i grubosci zwy¬ klych stereotypów lub elektrotypów obec¬ nie stosowanych. Te sztywne plyty rowko¬ we sa umieszczane miedzy walcem dru¬ karskim a elementem drukujacym.Ukosnie sciete lub wystajace brzegi plyt sa ujete przez zaciski, znajdujace sie we wszystkich rotacyjnych prasach dru¬ karskich. Zacisk, stosowany zwykle do walców tych pras, posiada stozek, skiero¬ wany ku stozkowi wyciecia w plycie dru¬ karskiej, wskutek czego jeden stozek wcho¬ dzi w drugi, a po przyciagnieciu sruba przytwierdza wygieta plyte do walca.Wszystkie rotacyjne prasy drukarskie sa zaopatrzone w opisane zaciski, wskutek czego stereotypy, elektrotypy i t. d. mo¬ ga byc stosowane do wszystkich pras pew¬ nego typu, po dokonaniu nieznacznych zmian w grubosci metalu lub promieni cy¬ lindrów kliszowych. W granicach wyzej wspomnianych nieznacznych róznic, istnie¬ jacych pomiedzy typami rotacyjnych pras drukarskich, sztywne wygiete plyty row¬ kowe, wykonane wedlug niniejszego wy¬ nalazku i sluzace jako nosniki elementów drukujacych, moga byc tak samo latwo przymocowywane bezposrednio do walca.W razie stosowania plyt wedlug wyna¬ lazku mozna zaoszczedzic czas i zmniej¬ szyc koszt druku wobec moznosci latwego uskuteczniania poprawek i zmiany slów lub zdan. Jezeli elementami drukujacemi sa stereotypy, elektrotypy i t. d., to popraw¬ ki lub zmiany wymagaja zwykle wykona¬ nia zupelnie nowych czesci drukujacych, natomiast przy uzyciu wygietych plyt row¬ kowych wedlug wynalazku i oddzielnych czcionek wspomniane czesci daja sie szyb¬ ko i tanio poprawic lub zmienic.Fig. 1 przedstawia widok boczny walca drukarskiego z zalozonemi plytami row- kowemi; fig. 2 — przekrój konca walca; fig, 3 — w perspektywie czesc jednej z plyt rowkowych; fig. 4 — czcionke w per- - 2 —spektywie; iig«5— w perspektywe za- trzym lub zacisk do przytrzymywania czcionek; iig, 6 — przekrój wzdluz linji 6 — 6 na lig. 1; fig* 7 — odrnkana poatac wykonania w perspektywie, a fig, 8 — przekrój wzdluz linji 5 — 8 na fig. 7.W postaci wykonania, uwidoczmonej na fig- 1 — 6« walec drukarski / prasy rota¬ cyjnej posiada rowki 2 w ksztalcie jaskól¬ czych ogonów. W rowkach tych slizgaja sie wkladki 3, zaopatrzone w gwintowane otwory 4 na sruby 5, przyciskajace za¬ ciski 6, sluzace do przytrzymywania plyt rowkowych 7, stanowiacych istote niniej¬ szego wynalazku.Kazda rowkowa plyta 7 posiada gladki cylindryczny spód 8, a na swej wypuklej powierzchni jest zaopatrzona w szereg po¬ dluznych równoleglych rowków 9 na od¬ dzielne czcionki 10 znanego ksztaltu. Za¬ ciski 6 wchodza w ukosnie sciete konce 11 plyt rowkowych.Czcionki 10 sa przytrzymywane w row¬ kach 9 zapomoca zacisków 12 z elastycz¬ nej blachy metalowej, posiadajacych szcze¬ ki 13 i 14, zaciskajace sie elastycznie na bocznych sciankach rowków 9. Zaciski 12 sa równiez zaopatrzone w wystepy 15, za które mozna je latwo wyciagnac z row¬ ków 9.Zwykle elementy drukujace stanowia oddzielne czcionki 10, lecz np. dla ilustra- cyj mozna stosowac elektrotypy albo kli¬ sze siatkowe lub gladkie 16, jednak znacz¬ nie ciensze, niz zwykle, i wygiete, jak wi¬ dac na fig. 6, w celu umozliwienia osadze¬ nia na rowkowej plycie /, która normuje prawidlowa wysokosc kliszy.Klisza 16 powinna byc zaopatrzona w stopy 17, które wchodza w rowki 9 row¬ kowej plyty; plyta 16 jest umocowywana zapomoca znanych elastycznych zacisków sprezynowych 12.Plyty rowkowe moga byc uzyte do nie¬ zmiennych walców drukarskich, albo wy¬ magaja tylko niewielkich przeróbek, a za¬ stosowanie ich umozliwia usuniecie lub skrócenie proo&su przystawnie do dru^ ku.Poniewaz sztyi**na plyta 7 znajduje cie pomiedzy walcem i klisfca,/ to walec powi¬ nien posiadac mniejsza grubosc, a klisza jest przytrzymywana znacznie blizej po¬ wierzchni drukttjacej* niz to dotychczas mialo miejsce. W ten sposób otrzymuje sie bardziej równomiwny uklad, przyczem dzieki zmniejszonej grubosci klfczy jest mniej niedokladnosci w jej polozeniu.Cienka klisza latwiej daje sie dostoso¬ wac do walca, a nieznaczne niezgodnosci miedzy walcem i spodnia strona ejektro- typu lub kliszy daja sie latwiej usuwac.Po jednorazowem dostosowania do da¬ nego walca drukarskiego ksztalt plyty row¬ kowej zostaje utrzymany, niezaleznie od tego, ile razy czcionki sa zmieniane, o ile nie uzywa sie zuzytych czcionek.Rowki w sztywnych wygietych plytach wedlug wynalazku moga posiadac rozmaite szerokosci i wymiary w celu dostosowania do czcionek o rozmaitych kadlubach i pod¬ stawach.Plyty wedlug wynalazku nadaja sie zwlaszcza wtedy, gdy na jednej drukarce ma sie wykonac jednoczesnie kilka roz¬ maitych druków.Jest to korzystne zwlaszcza wtedy, gdy czas na wykonczenie rozmaitych czesci skladu jest niejednakowy, a jest pozadane, aby drukarka pracowala zawsze z pelna sprawnoscia i cala powierzchnia drukujaca byla czynna. Po wydrukowaniu jednej cze¬ sci skladu mozliwe jest szybkie zastapie¬ nie jej druga czescia, aby uniknac wstrzy¬ mania pracy maszyny.Przy drukowaniu gazet na prasach ro¬ tacyjnych pozostawia sie zwykle niezadru¬ kowane miejsca w jednej lub kilku ko¬ lumnach na ostatnie lub specjalne wiado¬ mosci, które drukuje sie nastepnie zwykle- mi duzemi czcionkami, zlozonemi w spe¬ cjalnej skrzynce. — 3 —Przy uzyciu wspomnianej skrzynki licz¬ ba wierszy, jetka skrzynka moze zawierac, jest ograniczona wskutek trudnosci dosto¬ sowania prostych powierzchni do walców drukarskich. Nadto otrzymany druk jest czesto zamazany i prawie nieczytelny.W razie uzycia stereotypów otrzymuje sie zwykle wyrazniejszy druk, lecz jeszcze lepszy druk uzyskuje sie przy zastosowa¬ niu sztywnych wygietych plyt rowkowych wedlug niniejszego wynalazku, zaopatrzo¬ nych w oddzielne czcionki lub klisze.Na fig. 7 wygieta plyta 18, odpowiada¬ jaca czesci, na której maja byc podane ostatnie lub specjalne wiadomosci, jest u- mocowana pod wystajacym brzegiem 19 glównej plyty i jest przytrzymywana przez zaciski 6, stykajace sie z jej ukosnie scie- temi brzegami 11.Plyta 18 posiada rowki 9 na czcionki, albo tez na plycie tej moga byc osadzone plyty stereotypowe lub elektrotypowe. PL