Stopy zelaza, a zwlaszcza stopy zelazo- chromowc i zelazo-manganowe w stanie roz¬ topionym zawieraja rozpuszczony w sobie tlen. Przy stosowaniu znanych dotychczas sposobów wytwarzania tych stopów zelaza zawartosc tlenu w nich jest stosunkowo znaczna, zwlaszcza gdy chodzi o stopy ze¬ laza bardzo czystego, to znaczy o malej za¬ wartosci wegla; stopy te coraz bardziej sa pozadane jako dodatki do stopów stali, np. przy wytwarzaniu stali specjalnych. Obec¬ nosc tego tlenu wykazuje sie podczas krzepniecia stopów przez wystepowanie in- kluzyj. Stosowanie np. dodatków, zawiera¬ jacych tlen, do stopu zelazo-chromowego o zawartosci okolo 0,010% tlenu prowadzi do otrzymania stopów o stosunkowo znacznej ilosci, a mianowicie 0,14 do 0,19% tlenu w stosunku do wagi stopu.Ze wzgledu na to, ze podstawowem da¬ zeniem metalurgów jest odtlenianie stali, jest rzecza jasna, w jakim stopniu sam stan dostatecznego odtlenienia stopu, dodawa¬ nego w duzych ilosciach do stali, zwieksza trudnosci zagadnienia odtleniania. Stal miekka o zawartosci 0,010% tlenu, przero¬ biona na stal nieutleniajaca sie o zawarto¬ sci 8% niklu i 18% chromu, bedzie miala wkoncu zawartosc 0,050 do 0,065 tlenu, to znaczy 5 do 7 razy wiecej, niz stal wyjscio¬ wa, przyczem przeksztalcenie dokonane zo¬ stalo przez dodanie oczyszczonego stopuzeiazó-chrómdWe^o ó zawartosci 60% chromu. Na tern wlasnie polega zasadnicza trudnosc wytwarzania stali o malej zawar¬ tosci wegla i duzej" zawartosci chromu i manganu.Waznem zatem zadaniem jest moznosc dostarczenia przemyslowi takiego stopu w stanie odtlenionym, któryby przy dodawa¬ niu do roztopionej stali nie wywolywal jej natleniania.Wynalazek niniejszy umozliwia w spo¬ sób skuteczny i prosty urzeczywistnienie te¬ go odtleniania i polega zasadniczo na roz¬ puszczeniu przewazajacej czesci tlenków chromu, manganu lub zelaza, rozpuszczo¬ nych w roztopionym stopie zapomoca zuzla, posiadajacego mozliwie jak najwieksza zdolnosc rozpuszczania tych tlenków. Sklad zuzla moze sie zmieniac w bardzo szero¬ kich granicach pod warunkiem jednakze, aby zawieral przed rozpoczeciem swego dzialania na metal tylko nieznaczna ilosc tlenków, jakie maja byc w nim pózniej roz¬ puszczone. Przy jednakowej ilosci uzytego zuzla odtlenianie bedzie skuteczniejsze, gdy zuzel bedzie bardziej kwasny, to zna¬ czy bedzie zawieral w wiekszym stosunku czynniki kwasne, jak np. krzem i tlenek ty¬ tanu, a nastepnie czynniki, które moga od¬ grywac role kwasów w obecnosci zasad, jak np. glin lub tlenek cyrkonu. Najkorzystniej jest zatem stosowac zuzle mozliwie jak naj¬ bardziej kwasne, ale równiez dobre rezul¬ taty moga byc osiagniete przez uzycie wiek¬ szej ilosci zuzli mniej kwasnych, gdyz ze wzgledu na równowage chemiczna ilosc tle¬ nu, pozostajaca w roztopionym stopie, jest funkcja dwóch czynników: stosunku zdol¬ nosci rozpuszczania sie tlenków w zuzlu i metalu i stosunku ciezaru zuzla do ciezaru metalu.Odtlenianie moze byc dokonywane w zwyklym piecu przez stosowanie zuzla sta¬ lego lub roztopionego uprzednio, redukuja¬ cego tlenki chromu, manganu lub zelaza w miare, jak sa one pochlaniane przez zuzel, zapómóca znanego odpowiedniego srodka redukujacego, jak np. krzemu lub glinu.Korzystnie jest w tym przypadku stosowac kwasny piec martenowski, piec elektryczny lub luk miedzy elektrodami, lecz nie luk miedzy elektroda i roztopionym stopem, aby nie wywolywac ponownego naweglenia.Odtlenianie moze sie odbywac w piecu, zasilanym pradem elektrycznym o wielkiej lub malej czestotliwosci, w którym reakcja metalu z zaladowanym zuzlem stalym lub roztopionym wywolywana jest polem elek- trycznem. Jednakze srodkiem szczególnie szybkim, ekonomicznym i skutecznym jest polaczenie nastepujacych czynnosci: po pierwsze stopienie uprzednio zuzla synte¬ tycznego, najkorzystniej kwasnego, do sta¬ nu bardzo plynnego, badz przez stosowne polaczenie jego skladników, badz tez przez dodanie tophików, a po drugie— intensyw¬ ne zmieszanie tego zuzla z metalem, znaj¬ dujacym sie w stanie roztopionym, w taki sposób, aby wywolac nadzwyczaj scisle zetkniecie sie czasteczek i mozliwie jak najwieksze przemieszanie calej masy me¬ talu z cala masa zuzla, a wiec tak, aby wy¬ tworzyc zawiesine zuzla w metalu.To intensywne zmieszanie moze byc u- zyskane w dowolny sposób: przez gwaltow¬ ne wlanie stopu zelaza duzym strumieniem i z dostatecznej wysokosci do zuzla* znaj¬ dujacego sie na dnie naczynia; przez za¬ stosowanie zbiorników wahliwych lub obra¬ cajacych sie i przez to wywolujacych roz¬ pylanie sie zuzla w metalu, wreszcie przez dzialanie gazem nieutleniajacym lub inne- mi srodkami równoznacznemi.Dzieki bardzo dokladnemu zetknieciu sie czastek zuzla z czastkami metalu uzy¬ skuje sie odtlenienie w nadzwyczaj krótkim czasie, w szczególnosci bez potrzeby pod¬ grzewania zuzla i metalu zapomoca jakie¬ gokolwiek zródla ciepla.Gdy zuzel jest kwasnym zuzlem krze¬ mowym, zachodzi równolegle wzbogacenie roztopionego stopu w krzem przez reduk-cje krzemu zawartego w zuzlti. Jezeli poza¬ dane jest unikniecie tego zjawiska, korzyst¬ nie jest stosowac zuzle, zawierajace tlenek tytanu lub glinu, Uzyskanie w niektórych przypadkach, prawie natychmiast, równowagi miedzy zuzlem i metalem pozwala na okreslenie za¬ wczasu w odniesieniu do okreslonego zuzla, jaka jego ilosc nalezy zastosowac w celu doprowadzenia w stopie zawartosci tlenu do takiej wartosci, jaka jest pozadana.W ogólnosci chodzi w przypadku wmie¬ szania zuzla w metal o zastosowanie do od- tlenienia stopów zelaza sposobu odtleniania stali, opisanego w patencie Nr 19842.Jakkolwiek powyzej opisany jest przy¬ klad szczególny, dotyczacy stopu zelazo- chromowego, wynalazek niniejszy nie ogra¬ nicza sie do odtleniania tego stopu lub tez stopu zelazo-manganowego, ale nadaje sie do stosowania do wszelkich stopów, maja¬ cych sluzyc jako dodatki do stali lub in¬ nych metali. Mozna np. w ten sposób odtle- niac stopy, w których sklad wchodzi chrom i mangan lub stopy zelazo-chromowe i ze- lazo-manganowe, zawierajace nikiel lub in¬ ne ciala, lub tez inne stopy utlenione. PL