Przedmiotem wynalazku niniejszego jest tlumik, zmniejszajacy wstrzasy klatki wyciagowej w szybie, majacy zwlaszcza za zadanie tlumienie drgan tej klatki przy po¬ mostach nadszybia i podszybia.Liny wyciagowe sa obciazone, jak wia¬ domo, nietylko statycznie, ale równiez i dynamicznie. Dowiedziono, ze te wlasnie dodatkowe obciazenia dynamiczne lin wy¬ ciagowych sa najbardziej niebezpieczne, gdyz od nich zalezna jest trwalosc liny.Obciazenia te wystepuja podczas jazdy klatki wskutek hamowania, któremu ona podlega przez oddzialywanie kierownic, co daje sie odczuwac z reguly w chwilach za¬ trzymywania sie maszyny wyciagowej i zmiany kierunku jazdy klatki na pomostach nadszybia i podszybia. W miejscach tych maszynista uruchomia hamulec wedlug od¬ powiednich znaków, dzieki czemu beben li¬ nowy zostaje zatrzymany, co nie ma miej¬ sca w stosunku do klatki wyciagowej, po¬ niewaz nie zostaje ona zatrzymana. Klatka wyciagowa posiada bowiem w chwili unie¬ ruchomienia bebna linowego jeszcze pewna, wprawdzie nieznaczna, szybkosc. Wskutek tego energja kinetyczna klatek, która one posiadaja, przenosi sie przez czesciowe oddzialywanie masy klatek na liny i za¬ mienia sie na tarcie wewnetrzne, niszczace liny.Wedlug wynalazku zamiast tarcia we¬ wnetrznego w linach, znoszacego drgania, wywoluje sie sztuczne tarcie w obudowieszybu, które powstaje pod dzialaniem sily hamujacej, oddzialywajacej posrednio lub bezposrednio na klatke wyciagowa jedno¬ czesnie z sila hamujaca, dzialajaca na tar¬ cze napedowa lub beben. Sila hamujaca moze byc stale w pogotowiu, tak ze klatka podczas wjezdzania, zatrzymywania sie i zmiany kierunku jazdy podlega stale sa¬ moczynnemu dzialaniu tlumiacemu. Hamo¬ wanie moze byc takze powodowane dziala¬ niem cylindra hamulcowego maszyny wy¬ ciagowej, np. przy pomocy przekladni hy¬ draulicznej lub mechanicznej albo zapo- moca kierownic, wskutek czego klatka zo¬ staje poddana dzialaniu hamujacemu jed¬ noczesnie z uruchomieniem hamulca ma¬ szyny.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy- kanania wynalazku. Fig. 1 przedstawia kierownice nadszybia wraz z klatka wy¬ ciagowa w rzucie pionowym, fig. 2 — w rzucie poziomym, fig. 3 — odmiane wyko¬ nania.Na fig. 1 kierownice 1 klatki sa prze¬ ciete w styku 9 i zawieszone ruchomo za- pomoca uch 2 z podluznym otworem 3, Sprezyny 5, oparte na nieruchomych bel¬ kach 6, przyciskaja ruchome kierownice 1 do suwaków 7 klatki 8. Kierownice 1 sa oparte na nieruchomych kierownicach 10 i zatrzymane na styku 9 zapomoca zderza¬ ków 11 i suwaków 7 klatki. Te zderzaki 11, szczególniej jednak za kazdym razem czyn¬ ne suwaki klatki, przejmuja reakcje naci¬ sku sprezyny 5.W chwili zblizania sie napelnionej klat¬ ki do pomostu nadszybia, klatka wjezdza w ruchome kierownice 1, tlumiace drgania klatki ze wzrastajaca stopniowo sila, do¬ chodzaca do najwiekszego napiecia na po¬ moscie nadszybia. Sila hamujaca dziala da¬ lej w czasie odwracania kierunku jazdy klatki, która pod dzialaniem sily hamuja¬ cej ulega pociagnieciu lub tez zeslizguje sie.Klatka wyciagowa, pozostajaca pod dzialaniem tlumiacej sily hamujacej, nie moze wahac sie oczywiscie tak swobodnie, jak klatka niehamowana. O ile jednak powstaja pewne wahania wzglednie wstrza¬ sy, to sa one male i maja przebieg powol¬ ny i oslabiony. Wskutek tego dodatkowe obciazenia nie wystepuja gwaltownie i nagle, ale sa znacznie zlagodzone i w nate¬ zeniu swem slabsze.Jezeli kierownic nie mozna uzyc do tlumienia, ceowniki 12 klatki wyciagowej zaopatruje sie, }ak to przedstawia fig. 2, w wykladziny drewniane, na których opie¬ raja sie suwaki, osadzone z zastosowaniem sprezyn, w czasie dojazdu klatki do nad¬ szybia, co powoduje umiarkowane hamo¬ wanie klatki.Nalezy równiez zastosowac takie rucho me zawieszenie kierownic na podszybiu, aby i tutaj zlagodzic wstrzasy, które sa tu mniej niebezpieczne.Sposób wykonania wedlug fig. 3 wyma¬ ga równiez zastosowania nieruchomych kierownic, których koniec górny rozszerza sie klinowato. Boczne jarzma 13 suwaka 7 moga przesuwac sie pod dzialaniem spre¬ zyn 14, wskutek czego jarzma dzialaja jak szczeki hamulca. Podczas wjezdzania klat¬ ki pomiedzy klinowato rozszerzajace sie kierownice ulega ona hamujacemu dziala¬ niu zaciskajacych sie jarzm suwaka. Nale¬ zy zwrócic uwage, ze sila tlumiaca wzrasta w takim samym stopniu, w jakim zmniejsza sie szybkosc jazdy klatki, wo¬ bec czego praca tej sily nie ulega zmianie, Tlumik, zmniejszajacy wstrzasy, mozna takze umiescic na pomostach nadszybia i podszybia, czyli poza klatka wyciagowa; w tym przypadku tlumik sprzega sie z klat- ka.Sprzeganie to moze odbywac sie samo¬ czynnie w jakikolwiek sposób, np. wzdluz calej dlugosci klatki wyciagowej moze byc przymocowany drazek zebaty, który przy wjezdzaniu w nadszybie zazebia sie z kól¬ kiem zebatem, przymocowanem do obudo- - 2 -wy szybu. O ile takie kólko zebate jest bezposrednio polaczone z tarcza hamulco¬ wa, pozostajaca pod dzialaniem ciezaru ha¬ mujacego, wówczas klatka wyciagowa jest równiez poddawana dzialaniu sily hamuja¬ cej tarczy hamulcowej. Energja kinetyczna klatki wyciagowej zostaje wiec calkowicie wchlonieta w ten sam sposób, jak i po¬ przednio.Tlumik moze byc urzadzony tak, aby sila tlumiaca wzrastala w takim samym stopniu, w jakim bedzie zmniejszala sie szybkosc jazdy klatki wyciagowej, wobec czego dzialanie tlumika (praca) nie bedzie ulegalo zmianom. PL