Wynalazek dotyczy samoczynnych srod¬ kowych sprzegów zderzakowych z obraca¬ jaca sie zapadka, zapobiegajaca rozprze- ganiu sie sprzegu. Przedmiotem wynalazku jest taki sprzeg, w którym zapadki obu glo¬ wic moga byc w dogodny sposób obslugiwa¬ ne z jednej strony pojazdu i w którym prze¬ noszenie ruchu z zapadki jednej glowicy na zapadke glowicy przeciwleglej uskutecznia sie za posrednictwem mozliwie malej ilosci ruchomych wzgledem siebie narzadów. W sprzegach z nieruchoma szczeka i znajdu- jacem sie za nia wglebieniem, w które wcho¬ dzi szczeka glowicy przeciwleglej, zapadka powinna byc tak osadzona w lozysku, aby naprezenie, wystepujace przy zginaniu szczeki, bylo zmniejszane wskutek przeno¬ szenia przez zapadke pewnej czesci sil roz¬ ciagajacych wzglednie sciskajacych. O- prócz tego sprzeg powinien odznaczac sie duzym zasiegiem chwytu.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok zgóry wlaczonego sprzegu wedlug wyna¬ lazku; fig. 2 — widok zgóry wylaczonego sprzegu; fig. 3 i 4 — polówki wylaczonego sprzegu, rozsuniete w kierunku poziomym; fig. 5 przedstawia widok zboku sprzegu w polozeniu, uwidocznionem na fig. 2; fig. 6 — widok zboku wylaczonego sprzegu z glowi¬ cami rozsunietemi w kierunku pionowym;fig. 1 widok glowicy zprzodu. Fig. 8, 9 i 10 przedstawiaja w wiekszej skali prze¬ krój poziomy sprzegu przy róznych polo¬ zeniach zapadki; fig. 11 — przekrój wzdluz linji 11 — 11 na fig. 8 w jeszcze wiekszej skali, widziany z lewej strony. Fig. 12 — 14 przedstawiaja w takiej samej skali, jak fig. 8, inny przyklad wykonania wynalazku przy róznych polozeniach czesci mechanizmu ryglujacego; fig. 15 — 17 — poziomy prze¬ krój innego jeszcze przykladu wykonania, przyczem czesci mechanizmu ryglujacego sa uwidocznione w róznych polozeniach.W pierwszym przykladzie wykonania glowice A i A1 samoczynnego sprzegu we¬ dlug wynalazku sa osadzone na trzonach B, zamocowanych sprezyscie ria wagonie kolejowym, nie przedstawionym na rysun¬ ku, w taki sposób, ze daza one stale do za¬ jecia polozenia srodkowego. Glowice A i A' sa identyczne; kazda z nich posiada nieru¬ choma szczeke a18f a za nia wglebienie a2, w które wchodzi szczeka przeciwleglej glo¬ wicy. Szczeka a13 i wglebienie a2 wystaja poza plaszczyzne srodkowa sprzegu, pro¬ stopadla do plaszczyzny rysunku (fig. 1).Przednia plaszczyzna czolowa a3 szczeki a13 biegnie od srodka sprzegu ukosnie wtyl, podczas gdy tylna powierzchnia wglebienia a2, t. j. plaszczyzna czolowa a4, biegnie od srodka ilkosnie ku przodowi. Pod szczeka znajduje sie znany wystep kierowniczy G, przylegajacy do szczeki pozioma plaszczy¬ zna d1, przechodzaca w skierowana ukosnie wdól powierzchnie c2 (fig. 5). Wystepy C posiadaja poza tern jeszcze boczna po¬ wierzchnie wodzaca c3, natomiast glowice posiadaja po stronie dolnej znana ukosna powierzchnie a5 do prowadzenia wystepu C glowicy przeciwleglego sprzegu.W glowicy umieszczona jest zapadka D, zaklinowana na sworzniu E i wraz z nim wahajaca sie dokola jego osi. Zapadka znaj¬ duje sie pod dzialaniem sprezyny F, która stara sie jej nadac polozenie, zajmowane podczas sprzegniecia glowic (fig. 10), a mianowicie takie, przy którem narozny wy¬ step d1 zapadki wystaje ze scianki czolo¬ wej a3 glowicy przez okienko a6 i wchodzi do okienka a7 w sciance czolowej a4 prze¬ ciwleglej glowicy. Zapadka D posiada wy¬ step d2, do którego jest przymocowana spre¬ zyna G, wystajaca z glowicy, a przy wla¬ czonym sprzegu wchodzaca we wglebienia a8 przeciwleglej glowicy. Sprezyna G moze naciskac swym koncem g1 na brzeg scianki czolowej a4 glowicy przeciwleglej (fig. 9) lub na wystep a9 glowicy, w której jest u- mieszczona (fig. 8). Zapadka jest wreszcie zaopatrzona w zab d3, za który wchodzi sworzen h1 dzwigni H, obracajacej sie do¬ kola czopa h2. Do sprezyny G i dzwigni H przymocowane sa sznury K1 i K2 (fig. 1 — 4), polaczone ze soba. Sworzen E, na którym zaklinowana jest zapadka D, jest osadzony bardzo luzno w otworach a10 i a11 (fig. 11) szczeki, koniec zas d4 zapadki jest tak osa¬ dzony w wydrazeniu a12 szczeki, ze zapadka przylega do scian wydrazenia et12, gdy os sworznia E znajduje sie na osi otworów a10 i ci11 (fig. 11). A wiec sila, dzialajaca wzdluz zapadki D, jest przenoszona bezposrednio na szczeke, tak ze sworzen E nie jest nara¬ zony na zginanie. Na górnym koncu sworz¬ nia E jest zamocowana nieokragla tarcza M, zaopatrzona w dwie powierzchnie kierowni¬ cze rrf i m2, wspóldzialajace z odpowied- niemi powierzchniami przeciwleglej glowicy.Jezeli obie glowice zajmuja takie polo¬ zenie wzgledem siebie, ze ich osie tworza jedna prosta (fig. 2 i 5), to przy zetknieciu sie ze soba wagonów oba wystepy C zde¬ rzaja sie swemi powierzchniami c3, przy¬ czem powierzchnie te slizgaja sie po sobie, tak ze obie szczeki a13 przesuwaja sie obok siebie. Nastepnie scianki czolowe a3 i a4 zaczynaja sie stykac, a szczeki a13 wchodza we wglebienia a2 przeciwleglej glowicy.Narozne wystepy d1 zapadek D natrafiaja przytem na scianki czolowe a4 glowicy prze¬ ciwleglej, wskutek czego zapadki D zostaja wepchniete wewnatrz szczek i dopiero po - 2 -zajeciu przez glowice wlasciwego polozenia pod dzialaniem sprezyn F zostaja zatrza¬ sniete. Sprzeg jest wiec wlaczony (fig. 10).Gdy chce sie go wylaczyc, obsluga ciagnie za sznur K1 np. glowicy A1. Wtedy za po¬ srednictwem dzwigni H zapadka D zostaje o tyle cofnieta, iz sprezyna G opiera sie swym koncem g1 o scianke czolowa a4 glo¬ wicy A. Jednoczesnie powierzchnia kierow¬ nicza mf1 tarczy nieokraglej M naciska na powierzchnie kierownicza m2 tarczy M prze¬ ciwleglej glowicy A, wskutek czego za po¬ srednictwem sworznia E równiez i zapadka D glowicy A przechodzi w polozenie, zaj¬ mowane przy wylaczaniu sprzegu (fig. 9).W tern polozeniu wagony moga byc odcze¬ pione i z chwila, kiedy to zostanie usku¬ tecznione, glowice samoczynnie zajmuja po¬ lozenie, przedstawione na fig. 2. Jezeli przy przetaczaniu chce sie zapobiec sprzeganiu wagonów i ma sie na celu dzialanie sprze¬ gu tylko jako zderzaka, to ciagnac mocniej za sznur K1, cofa sie zapadki D tak daleko, ze sprezyny G wsuwaja sie za wystepy a9 odnosnych glowic. W ten sposób mechanizm sprzegowy jest calkowicie wylaczony (fig. 8). Z tego polozenia, uniemozliwiajacego sprzeganie, jak i zarówno z polozenia przy wylaczonym sprzegu (fig. 9), przez pocia¬ ganie za sznur K2 mozna mechanizm ryglu¬ jacy glowice sprzegu doprowadzic do polo¬ zenia, zajmowanego przy wlaczonym sprze¬ gu (fig. 10).Gdy po sprzegnieciu (fig. 10) sprzeg be¬ dzie narazony na rozciaganie, zapadka D bedzie naciskala czescia d1 na odpowied¬ nia scianke okienka a7, zapobiegajac w ten sposób wylaczaniu sprzegu. Poniewaz ob¬ ciazenie zapadki na sciskanie przeciwdziala zginaniu szczeki a13 przez sile pociagowa, dzialajaca na sprzeg, to obciazenie szczeki na zginanie zostaje zmniejszone.Jezeli w czasie laczenia wagonów glowi¬ ce sa wzgledem siebie przesuniete wbok, jak to uwidocznia fig. 4, to scianki czolowe a4 jednej glowicy przesuwaja sie wzdluz scia¬ nek czolowych a3 drugiej glowicy az do osia¬ gniecia sprzegniecia; przedstawionego na fig. 1. Jezeli glowice sa wzgledem siebie przesuniete wbok, jak to jest przedstawione na fig. 3, to w czasie laczenia wagonów po¬ wierzchnie c3 wystepów C natrafiaja na sie¬ bie i szczeki o13 sa wodzone obok siebie. Je¬ zeli obie glowice przed laczeniem wagonów znajduja sie na róznej wysokosci (fig. 6), to ta róznica wysokosci zostaje wyrówna¬ na przez wystep C glowicy, znajdujacej sie wyzej, w ten sposób, ze wystep ten natrafia na ukosna powierzchnie kierownicza a? przeciwleglej glowicy i podnosi ja do góry.W drugim przykladzie wykonania (fig. 12 — 14) zewnetrzny ksztalt glowic nie rózni sie zasadniczo od ksztaltu glowic, w rozpatrzonym wyzej pierwszym przykladzie wykonania wynalazku. Na sworzniu E zakli¬ nowana jest zapadka P, wystajaca z okien¬ ka a6 glowicy i wchodzaca do okienka a1 drugiej glowicy. Gdy sprzeg jest wlaczony (fig. 12), zapadka P przylega powierzch¬ nia p1 do odpowiedniej powierzchni okien¬ ka a7 przeciwleglej glowicy. Powierzchnia p1 zapadki P uksztaltowana jest w postaci cylindrycznej powierzchni, wspólsrodkowej z osia E zapadki. Powierzchnia ta od strony okienka a6 przechodzi w powierzchnie p2, tak nachylona do scianki czolowej a3 glowi¬ cy, ze zapadka P pod naciskiem na po¬ wierzchnie p2 w kierunku scianki a3 zosta¬ je wsunieta w glab glowicy. Za posrednic¬ twem czopa Q przymocowana jest do za¬ padki P dwuramienna dzwignia R, której jedno ramie jest zaopatrzone w dwa zeby r1 i r2. Drugie ramie znajduje sie pod naci¬ skiem sprezyny S, zamocowanej nazewnatrz glowicy zapomoca plytki zaciskowej s1.Glowica zaopatrzona jest W wystep a14, przeznaczony do zatrzymywania zebów r1 i r2. Wystep a14 posiada powierzchnie a15, o która moze sie oprzec wypukla strona dzwignia R. Do tej dzwigni jest przymoco¬ wana dzwignia r3, przeznaczona do recznej obslugi sprzegu. Poniewaz powierzchnia d15 — 3 —i wystep a14 podlegaja szybkiemu zuzyciu, wiec odnosna czesc glowicy jest wymien¬ na, W stanie sprzegnietym oraz niesprze- gnietym czesci mechanizmu ryglujacego dbydwóch glowic zajmuja polozenie, przed¬ stawione na fig. 12. Gdy obie glowice A i Al sie zderzaja, to scianki a3 i a4 przesuwaja sie tak dlugo wzdluz siebie, dopóki sprzeg nie zostanie wlaczony (fig. 12). Przytem zpoezatku zapadka P zostaje wepchnieta przez scianke czolowa a4 glowicy przeciwle¬ glej do ~wewn4trz glowicy, a dopiero po wej¬ sciu szczek a13 w otwory a2 zapadka zosta¬ je zatrzasnieta, wchodzac w okienko a1 glo¬ wicy przeciwleglej. Powierzchnia p1 zapad¬ ki przylega wówczas do odpowiedniej po¬ wierzchni dociskowej okienka a7, dzialajac w taki sam sposób, jak zapadka D w po¬ przednio opisanym przykladzie wykonania wynalazku.Skoro sprzeg ma byc wylaczony, to dzwignie reczna r3 np. glowicy A nalezy na¬ cisnac w kierunku strzalki x. Dzwignia R dbraca sie wówczas dokola czopa Q i strona wypukla przesuwa sie po powierzchni a15, dopóki nie oprze sie zebem r1 ztylu o wy¬ step a14 (fig. 13). Podczas tego ruchu za¬ padka P zostaje tak daleko wsunieta w glab glowicy A, ze powierzchnia p1 nie jest juz przycisnieta do powierzchni dociskowej o- kienka a1, która przy rozsuwaniu glowic, napotykajac powierzchnie p2 zapadki P, wciska ja calkowicie w glab glowicy A, przyczem zab r1 oddala sie od wystepu a14.Po rozlaczeniu obu glowic dzwignia R pod dzialaniem sprezyny S obraca sie tak dlugo, dopóki jej strona wypukla nie natrafi na wystajaca powierzchnie a15. Zapadka P za]- muje wiec pod dzialaniem sprezyny S polo¬ zenie takie samo, jak i w okresie sprzegnie¬ cia. Sprezyna 5 odgrywa wiec podwójna ro¬ le, stara sie odsunac zab r1 od wystepu a14 oraz doprowadzic zapadke P do polozenia, zajmowanego przy wlaczonym sprzegu.Jezeli podczas przetaczania wagonów sprzeganie ma byc uniemozliwione, nalezy dzwignie reczna r3, np. glowicy A pokrecic tak daleko w kierunku strzalki X, dopóki zab r2 nie oprze sie ztylu o wystep o14. Zapadka P jest wówczas calkowicie wepchnieta w glab glowicy (fig. 14). Jezeli moznosc sprzegania ma zostac przywrócona, nalezy pokrecic dzwignie r3 w kierunku przeciw¬ nym do kierunku strzalki X tak, aby czesci mechanizmu ryglujacego zajely znowu po¬ lozenie, zajmowane przy wlaczonym sprze¬ gu. Ruch ten przenosi sie na zapadke P glo¬ wicy przeciwleglej tak, jak w opisanym wy¬ zej pierwszym przykladzie wykonania wy¬ nalazku zapomoca osobnych narzadów, za¬ mocowanych na sworzniu E, wskutek czego zapadki wykonywuja jednakowe ruchy.W przykladzie wykonania, przedstawio¬ nym na fig. 15 — 17, szczeki 3 glowic 1 i 2 wchodza przy wlaczaniu sprzegu w odpo¬ wiednie wglebienia 4 glowicy przeciwleglej.Szczeki 3 i wglebienia 4 maja ksztalt zlekka klinowaty, wskutek czego przy wlaczonym sprzegu glowice 1 i 2 sa mocno ze soba pola¬ czone. Obie glowice sa jednakowe.Dzwignia 9 jest osadzona wahliwie w szczece 3 glowicy 1 na sworzniu 21, osadzo¬ nym w glowicy dosc luzno. Z koncem tej dzwigni jest polaczona przegubowo dzwignia sprzegowa 10, która drugim swym koncem 11 przylega do powierzchni dociskowej 5 glowicy przeciwleglej i w polozeniu tem wystaje poza okienko 8. Nalezy zaznaczyc, ze to wlasnie polozenie jest polozeniem martwem dzwigni 9 i 10, polaczonych prze¬ gubowo. Powierzchnia dociskowa 5 i po¬ wierzchnia 11 dzwigni sprzegowej 10 sa po¬ wierzchniami cylindrycznemi, przyczem wspólna os cylindrów przy wymienionem martwem polozeniu dzwigni 9 i 10 znajduje sie w plaszczyznie, przechodzacej przez osie obrotu tych dzwigni (fig. 15). Glowica 1 jest zaopatrzona w wystep 7, zapobiegajacy przekroczeniu polozenia martwego przez dzwignie 9, która w tem polozeniu opiera sie o zginana sprezyne 23. Dzwignia sprzegowa — 4 —1S jest zaopatrzona W nasade 12, wodzona 1*5 powierzchni kierowniczej 6 gfowky 1. 00 ramienia 13 dfcWfgni /O jest przylaczo¬ na przeguttoWo dWitramlenna dzwignia wy¬ laczajaca /#. Jedtto ramie 15 tej dzwigni znajduje sie pod naciskiem sprezyny /9, a drugie ramie -Z6, wystajace z glowicy i p^zystesb gnia 14 jest zaopatrzona vr wyciecia 17 i 18 takiego ksztaltu, aby mogly one Wspóldzia¬ lac ze trzpienifem 20. Na sworzniach 21 glo¬ wic 1 i 2 sa osadzone w znany sposób na- zeWnatrz iió^ic tarcze nicokra^le 22, któ¬ re przy sprzegnietych glowieich przenosza obroty jednego sworznia 21 na drugi.Bezposrednio pttti wlaczeniem sprzegu dzWlgnle 9, 10 i dzwignie 14 zajmuja polo- zenie uwidocznione na fig. 16. W polozeniu tern dzwignie 10 wystaja z okienek 8, a trzpienie 20 wchodza w wyciecia 18 w dzwi¬ gni 14. Gdy glowice 1 i 2 lacza sie, zfruwijac sie ze sob$ w znany sposób, szczeki 3 wcho¬ dza we wglebienia 4 glowic przeciwleglych, W czasie tego rtichu dzwignie sprzegowe 10, Wystajace z okienek 8, zostaja odepchniete wtyl przez glowice przeciwlegle, przyczem dzwignie sprzegowe 10 obracaja sie dokola nasady 12, a sprezyny 19 zostaja scisniete.Gdy glowice 1 i 2 zajmuja wzgledem siebie polozenie, przedstawione na fig, 15, wów¬ czas pod dzialaniem sprezyny 19 dzwignie 9, 10 zatrzymuja sie w martwem polozeniu, a dzwignia 10 naciska z duza sila na po¬ wierzchnie 5. Poniewaz szczeki 3 i wgle¬ bienia 4 sa zlekka klinpwate, wiec glowice sa1 sprzegniete sztywno i bez luzów. Dzie¬ ki sprezynie 23 dzwignie 9, 10 pod dzia¬ laniem sprezyny 19 moga przekroczyc nieco martwe polozenie, dopóki dzwignia 9 nie oprze sie^ o wystep 7.Podczas rozlaczania sprzegu dzwignie 14 przestawia sie recznie w taki sposób, aby trzpien 20 wchodzil w wyciecie 18 (fig, 16).Gdy w tern polozeniu rozlacza sie glowice 1 i 2, to dzwignia 10 zostaje calkowicie wepchnieta przez powierzchnie dociskowa 5 w glab glowicy /. Z chwila kiedy glowice 1 i 2 zostana calkowicie rozlaczone, kolanko 9, 10 powraca do swojego poczaflcoWego polozenia frod dzialaniem sprezyny 19.Azeby czesci mechanizmu ryglujacego zajely polozenie; Uniemozliwiajace sprze¬ ganie, przestawia sie dzwignie Wylaczajaca 14 z polozenia, uwidocznionego na fig/ 16, w takie polozenie, aby trzpien 2& wcho- dsll w wybijcie 17 W dzwigni 14 (fig, 17).WAWczas dzwignie 9 i 10, polaczone z ta dzwignia14, zajn^ równiez polozenie, uwi¬ docznione na fig, 17, a ruch dzwigni 9 zo¬ stanie przeniesiony za posrednictwem tar¬ czy 22 nd dzwonie 9 przeciwleglej glowicy.Poid naciskiem sprezyny 19 powierzchnia wyciecia 17 przylega do trzpienia 20, za¬ pobiegajac obracaniu sie dzwigni 14 wzgle¬ dem dzwigni 9, 10. Przy takiem polozeniu czesci mechanizmu! ryglujacego glowice 1 i 2 moga byc natychmiast rozlaczone, ale w t&ite ponownego zderzenia glowic sprze¬ ganie nie nastapi, gdyz dzwignie 9, 10 nie wystaja z okienek 8. Glowice dzialaja wów¬ czas tylko jako zderzaki. Przez odreczne przestawienie dzwigni 14 mechanizm po¬ wraca do polazenia pierwotnego. PL