Pierwszenstwo: 23 grudnia 1931 r. \Stany Zjednoczone Ameryki).Wynalazek niniejszy dotyczy wytwarza¬ nia z owoców, jarzyn i podobnych produk¬ tów preparatów suchych, które mozna latwo pakowac, przesylac i sprzedawac.Znane sa sposoby, zapomoca których po¬ dobny materjal rozdrabnia sie na papke i o- trzymana miazge suszy na ogrzewanej po¬ wierzchni suszacej. Mase te wprowadza sie przytem w postaci jednorodnej cienkiej warstwy na powierzchnie suszaca, a wysu¬ szona warstwe usuwa z powierzchni suszacej zgarniaczami lub w podobny sposób w posta¬ ci blony, podobnej do papieru, albo w posta¬ ci platków.W przeciwstawieniu do powyzszego spo¬ sób wedlug wynalazku niniejszego polega na tern, ze miazge, otrzymana z wymienionych produktów, rozdrabnia sie na powierzchni suszacej do tego stopnia, iz kazda poszcze¬ gólna czastka miazgi, skladajaca sie z jak najmniejszej liczby komórek danego produk¬ tu, zostaje oddzielnie poddana bezposrednio dzialaniu ciepla. Czastki miazgi, wysuszone w zadanym stopniu, zeskrobuje sie nastepnie z powierzchni suszacej zapomoca narzadu zgarniajacego, np. noza, i ksztaltuje na mase o wygladzie np. papieru krepowego. Dzieki doskonalemu rozdrobnieniu miazgi tworzenie sie suchych warstw o wygladzie krepy odby¬ wa sie ze znacznie mniejsza szybkoscia, niz to odpowiada linijnemu ruchowi powierzchni suszacej w tym samym czasie.Sposób suszenia owoców, jarzyn i podob¬ nych produktów wedlug wynalazku niniej-szego daje, w porównaniu do znanych spo¬ sobów, duze korzysci, poniewaz wilgoc, za¬ warta w tych produktach, moze uchodzic z poszczególnych, oddzielnie lezacych czastek w najkrótszym czasie. Dzieki temu osiaga sie w ciagu nadzwyczaj krótkiego czasu, przy przeprowadzaniu procesu suszenia w stosun¬ kowo niskiej temperaturze, bardzo skutecz¬ ny wynik. Przy znanych sposobach suszenia, zgodnie z któremi wyzej wymieniony mate- rjal lezy w postaci ciaglej warstwy na po¬ wierzchni suszacej, wilgoc moze uchodzic tylko poprzez te warstwe. Wskutek tego dol¬ na warstwa, lezaca na powierzchni ogrzewa¬ jacej nawet w postaci bardzo cienkiej tasmy, posiada wyzsza temperature niz górna war¬ stwa. A zatem górna warstwa, z której wil¬ goc moglaby latwo uchodzic, jest izolowana od powierzchni grzejnej przez dolna war¬ stwe, podczas gdy parowanie wilgoci z dol¬ nej warstwy, stykajacej sie bezposrednio z powierzchnia grzejna, zostaje utrudnione przez górna warstwe, tworzaca pewnego ro¬ dzaju warstwe ochronna. Dzieki szybkiemu suszeniu, osiaganemu zapomoca sposobu ni¬ niejszego, substancje aromatyczne wzglednie olejki eteryczne, zawarte w suszonym pro¬ dukcie, zostaja, praktycznie biorac, zachowa¬ ne calkowicie w nim. Cukier nie przechodzi w karmel, a witaminy oraz pektyna nie ule¬ gaja uszkodzeniu, tak iz preparat suchy za¬ chowuje wszelkie wlasciwosci produktu wyj¬ sciowego zarówno pod wzgledem smaku, jak i wartosci odzywczej. Produkt, otrzymany wedlug sposobu niniejszego, posiada dosko¬ nala zdolnosc pecznienia i latwo rozpuszcza sie w wodzie; ponadto posiada on te zalete, iz bez zmiany jego wlasciwosci mozna go przechowywac przez czas dluzszy.Do wyjasnienia wynalazku niniejszego sluza rysunki, które uwidoczniaja urzadzenie do wykonywania sposobu niniejszego, przy- czem fig. 1 przedstawia schematycznie w wi¬ doku zboku urzadzenie do przeprowadzenia wynalazku niniejszego; fig. 2 przedstawia w powiekszeniu schematycznie czesc urzadze¬ nia wedlug fig. 1; fig. 3 — równiez w powiek¬ szeniu inna czesc urzadzenia wedlug fig. 1; fig. 4 uwidocznia mniej wiecej w 5-ciokrot- nem powiekszeniu czesc powierzchni susza¬ cej z umieszczonym na niej materjalem na poczatku procesu suszenia, a fig. 5 przedsta¬ wia podobny widok w tern samem powieksze¬ niu jak fig. 4, w którym materjal suszony znajduje sie na powierzchni suszacej pod koniec procesu suszenia.W urzadzeniu, uwidocznionem przykla¬ dowo na fig. 1 —'3, przeprowadza sie papke owocowa na powierzchni bebna 11 ze stali nierdzewnej lub podobnego materjalu, obra¬ cajacego sie i ogrzewanego nieco powyzej 100°C, przyczem poszczególne czastki mia¬ zgi, skladajace sie z jak najmniejszej liczby komórek, oddziela sie od siebie. Kozdziela- nie odbywa sie w ten sposób, iz suszenie po¬ szczególnych czastek zapewnione jest w stop¬ niu pozadanym, a poszczególne czastki sa wystawione na dzialanie ciepla w jednako¬ wej temperaturze.Miazge owocowa wprowadza sie na be¬ ben zapomoca lejka 14, posiadajacego dlu¬ gosc, odpowiadajaca mniej wiecej dlugosci bebna 11, bezposrednio przed walcem 13, sluzacym do tego, aby miazge jak najdo¬ skonalej rozdrobnic.Walec 13 ogrzewa sie od wewnatrz do temperatury nieco ponizej 100°C, np. 95QC, w celu wytworzenia miedzy tym walcem oraz bebnem 11 waskiej przestrzeni o sto¬ sunkowo wysokiej temperaturze, przez któ¬ ra miazga musi przeplywac. Miazga, spa¬ dajaca z lejka 14, gromadzi sie przed wal¬ cem 13, a cala ilosc nagromadzonej miazgi musi wskutek obrotu bebna 11 i walca 13 przebyc wyzej wspomniana przestrzen wol¬ na w sposób, uwidoczniony na fig. 2.Przy przechodzeniu miazgi przez goraca strefe rozpoczyna sie parowanie wilgoci z poszczególnych czastek 10, przyczem doko¬ la kazdej czastki tworzy sie warstewka pa¬ ry, dzieki czemu powstaje para o pewnej preznosci. Gromadzenie sie masy przed — 2 —walcem 13 zapobiega uchodzeniu pary do przodu tak, iz para musi plynac wstecz, w wyniku czego osiaga sie rozdzielenie miazgi na poszczególne czastki. Przewazajaca licz¬ ba czastek miazgi przywiera do sciany beb¬ na 11; czesc pozostala, przylegajaca do walca 13, zostaje przy obrocie tegoz dopro¬ wadzona ponownie do stosunkowo zimnej masy, która stale doprowadza sie z lej¬ ka 14.Wynika z tego, iz czastki miazgi zostaja wysuszone w stanie tak rozproszonym, iz sa oddzielone od siebie, tworzac przerwy na powierzchni suszacej. Pomiedzy poszczegól- nemi czastkami musi znajdowac sie dosta¬ teczny odstep, aby parowanie wilgoci z jed¬ nej czastki nie utrudnialo parowania wilgo¬ ci z innych czastek.Przez wyparowanie wilgoci az do po¬ zadanego stopnia otrzymuje sie czastki 10, które mniej lub bardziej gesto sa rozrzucone na powierzchni suszacej, jak to uwidocz¬ nia fig. 3. Wysuszona miazge usuwa sie z powierzchni grzejnej zapomoca zgarniacza 15, który usuwa wszystkie czastki masy, tak iz powierzchnia zostaje calkowicie o- czyszczona i pozbawiona sladów miazgi.Gietki nóz 15 ze stali nierdzewnej, którego krawedz dociska sie z dostateczna sila do powierzchni suszacej, jest pod kazdym wzgledem odpowiedni do tego celu. Czastki masy, stykajace sie z krawedzia noza, oto¬ czone stezonem lepiszczem naturalnem, jak pektyna, cukrem i t. d., zostaja na krawedzi lub wpoblizu krawedzi noza przycisniete do siebie, jak to uwidoczniono na fig. 2 i two¬ rza mase ciagla w postaci porowatej war¬ stwy lub tasmy bez konca. Powyzszy proces uskutecznia sie w takiej temperaturze, w której naturalne lepiszcza nie traca zdol¬ nosci zlepiania.Zestalenie masy po zdjeciu jej z po¬ wierzchni suszacej nastepuje w taki sposób, ze tasmie nadaje sie falista, nieregularna powierzchnie, podobna do krepy (porówn. fig. 3 pod 10). Po nalozeniu kilku warstw jednej na druga wytwarza sie masa, posia¬ dajaca otwory i kanaly, umozliwiajace przechodzenie wilgoci lub powietrza przez cala mase. Dzieki wloskowatosci poszcze¬ gólnych warstw otrzymuje sie mase, zawie¬ rajaca powietrze, zdolna do „oddychania".Dzieki tej okolicznosci masa pobiera z la¬ twoscia ponownie wode, przenikajaca cala mase: Zamiast bebna 11 mozna stosowac do¬ wolny inny rodzaj powierzchni suszacej, np. tarcze, tasme bez konca lub inne urza¬ dzenie. Równiez mozna stosowac inne spo¬ soby i narzady do rozpraszania miazgi, np. rozpylacz odsrodkowy, pistolety do natry¬ skiwania, urzadzenia do zraszania, nakra- piania, szczotki rozpraszajace i t. d. Przy uzyciu pistoletów do natryskiwania tempe¬ ratura bebna suszacego moze wynosic; mniej niz 1O0°C. Suszenie miazgi mozna usku¬ teczniac z zastosowaniem prózni, zwykle jednak stosuje sie do tego celu suszenie pod cisnieniem atmosferycznem.Sposób wedlug wynalazku niniejszego nadaje sie zwlaszcza do suszenia owoców, jak jablek, bananów, brzoskwin* sliwek, Zó¬ rawin, borówek, malin i t. d. Równiez pomi¬ dory, marchew, cebule, buraki stosowano w mysl wynalazku niniejszego do wytwarza¬ nia preparatów suchych; mozna takze su¬ szyc gotowe srodki spozywcze, jak marme- lade z jablek, sosy pomidorowe oraz pre¬ paraty z mleka. Przy przeróbce surowego produktu wyjsciowego poddaje sie go naj¬ pierw myciu i zmieleniu, przyczem lupiny, luski, lodygi i t. d. zostaja usuniete. Na¬ stepnie z masy, podlegajacej przeróbce, two¬ rzy sie mniej lub bardziej jednolita miazge.Niektóre owoce, jak gruszki lub wisnie, posiadaja za mala zawartosc celulozy. Do takiej miazgi dodaje sie przeto pewna ilosc celulozy innego pochodzenia. Do tego celu nadaje sie przedewszystkiem wywar albo podobne pozostalosci, uzyskiwane w pew¬ nych dziedzinach przemyslu, npv przy do¬ trzymywaniu pektyny; a które zasadniczo — 3 —skladaja sie z czesci komórek owoców,, z których usunieto wszelkie substancje aro- matycznr/cukier, pektyne i t. d.Tak np. otrzymuje sie po zmieleuiu wi- sar mase, zawierajjaca tylko mniej wiecej 10% stalych skladaków i 96% plynnych czesci. Dok takiej; miazgi dodaje sie umiej wajesejs 3% wymienionego wywaru o zawar¬ tosci 35% wilgoci, co odpowiada dodatkowi 2% suchej celulozy* Przy stosowaatw niektórych srodków spozywczych lub pasz,, np. jablek bob bura* kam, wskazane jest zmiekczenie danego pro¬ duktu przed roztarciem. To zmiekczenie u- sku&ecznta sie najlepiej? przez lekkie zago¬ towanie,, które winno byc tak lagodne, aby zasadniczo daly sie zachowac wszelkie wla¬ sciwosci surowego prodiuktu wyjsciowego.Temperatura oraz . czas. suszenia pro¬ duktu sa ®& siebie bezposrednio zalezne i nalezy je starannie dobracy aby osiagnac pozadany stopien wysuszenia danego pro¬ duktu w mozliwie najkrótszym czasie. Prak¬ tycznie stosuje sie suszenie w ciaga 25-— 30 sekund. Przeróbka w ciagli krótszego czasu wymaga stosunkowo wysokiej temperatury, podczas gdy suszenie w ciagu? dluzszego czas© w nizszej temperaturze moze spowo¬ dowac pogorszenie- ma/terjalu wskutek pro¬ cesów utleniajacych. Mozna równiez mase calkowicie wyjalowic. Uskutecznia sie to przez silne ogrzewanie masy przez krótki okres czasu. Doswiadczenia wykazaly, ze slabsze ogrzewanie przez dluzszy okres cza* su nie daje w wyniku calkowitego wyjalo¬ wienia.W celu latwego usuniecia produktów, otrzymanych z powierzchni suszacej, musi temperatura powierzchni suszacej oraz pro¬ duktu suszonego lezec powyzej punktu zmiekniensa cukru. Ponizej tej temperatury powoduje cukier stwardnienie czastek, któ¬ re nastepnie przyklejaja sie do powierzch¬ ni suszacej tak, iz trudno jest usunac pro¬ dukty wysuszone z powierzchni suszacej. Z drugiej strony jednakowoz temperatura po¬ wierzchni grzejnej nie powinna byc zbyt wysoka r poniewaz w tym przypadku mate- rjtalr przy zetknieciu sie z goraca powierzch¬ nia grzejna, tworzy dokola siebie cienka warstwe pary, dzialajacej jak izolator po¬ miedzy miazga i powierzchnia suszaca, co powoduje znacznie zmniejszona szybkosc parowania i strate duzej ilosci ciepla.Ptonazej podane sa przyklady, uwidocz¬ niajace czas trwania procesu suszenia i tem¬ peratury suszenia róznych produktów oma¬ wianego rodzaju.Produkt wyjsciowy 1 jablka n » banany w pomidory »» buraki w iPteznosc * pary 2,1 atm 3,5 „ ;5,3 . 2,0 „ 4,75 „ 1,0 . p „ 3,5 „ [2,3 n -. Tempe- . ratura 140*C TT4?C t23?€ T03°C 120*0 ; 9T'C : WC 1WC T06*C Czas Im 18 sekund 8 ., 3 „ 20 „ ¦ 3 „ 60 „ 2S „ 4 ., 7,5 „ Przytoczone wartosci preznosci pary od¬ nosza sie do cisnien, stosowanych do ogrze¬ wania wewnetrznego bebna /i. Jako specjal¬ ny przyklad, wykazujacy sprawnosc urza¬ dzenia wedlug wynalazku niniejszego moz¬ na przytoczyc, co nastepuje.Na beben suszacy a szerokosci 3 m i srednicy 1,5 m wprowadza sie przez natry¬ skiwanie zapomoca pistoletu w ciagu 24 go¬ dzin 13560 kg miazgi z pomidorów, zawie¬ rajacej mniej wiecej 95% wody i 5% sub¬ stancji suchej. Temperature suszenia utrzy¬ muje sie, jak wyzej podano, równa 91°Cf a czas suszenia okresla sie na 60 sekund.W tych warunkach otrzywnije sie w ciagu 24 godz umiej wiecej 675 kg suchego prepa¬ ratu.Przy suszeniu srodków spozywczych htb paszy, zawierajacych duza ilosc cukru in- — L —wertowanego, zaleca sie, zaraz po zdjeciu czastek miazgi z powierzchni suszacej, przy¬ spieszyc ochladzanie w celu wytworzenia twardego cukru oraz unikniecia przy tern spiekania i przylepiania sie materjalu do zgarniacza. Osiaga sie to najlepiej przez chlodzenie noza. Powyzszy zabieg nietylko zapobiega spiekaniu sie materjalu na nozu, ale równiez usuwa nadmiar ciepla, zawar¬ tego jeszcze w materjale, w chwili usuwa¬ nia go z powierzchni suszacej, tak iz mate- rjal ten szybko sie zestala. W tym celu ota¬ cza sie nóz zbiornikiem wodnym 20. Oczy¬ wiscie, ze mozna równiez stosowac inne srodki chlodzace, np. strumien powietrza, skierowany na nóz albo zeskrobany mate- rjal.Szybkosc powierzchni suszacej w sto¬ sunku do zgarniacza wynosi 50 cm na se¬ kunde, jednak w zaleznosci od warunków moze ona zwiekszac sie albo zmniejszac. Na¬ lezy jednak specjalnie podkreslic, ze wysu¬ szona masa albo warstwa stwardnialych czastek nie opuszcza noza nawet w przybli¬ zeniu z taka szybkoscia. Raczej wskutek rozrzucenia czastek na powierzchni susza¬ cej, duza czesc tej powierzchni, mniej wie¬ cej 3 — 20 m, w zaleznosci od suszonego produktu musi byc zeskrobana, aby wytwo¬ rzyc okolo 1 m pasma suchego produktu w postaci skupionej.Zawartosc wilgoci w produkcie wysu¬ szonym moze wynosic 4,5 — 7%. PL