Niniejszy wynalazek dotyczy samolotu z napedem zapomoca równopreinej turbiny gazowej i polega zasadniczo na tern, ze po stronie sprezarki zespolu równopreznej tur¬ biny gazowej jest umieszczone smiglo, a po drugiej stronie osiowa turbina gazowa. Ko¬ lejnosc czesci skladowych, liczac od przo¬ du ku tylowi, jest wiec nastepujaca: smiglo, sprezarka, osiowa turbina gazowa.Uklad ten w napedzie samolotu posiada wazne zalety, gdy smigla sa umieszczone zprzodu. Wiatr wzgledny wpada wprost na sprezarke tak, ze jezeli strona ssaca jest zprzodu swobodnie otwarta, wiata: wzgledny wpada z duza szybkoscia i cisnieniem do pierwszego stopnia sprezarki, wskutek cze¬ go sprawnosc sprezarki moze zwiekszyc sie znacznie. Polozenie osiowej turbiny gazo¬ wej ztytu posiada te zalete, ze wylot tur- bitfy osiowej moze byc swobodnie otwarly ku tylowi tak, iz spaliny, tteboetzace z ctaza szybkoscia z turbiny gazowej* daja efekt rakietowy, który wzmaga znaczcie dziala- nie smigla.Stosujac stozkowa ttjirbine osiowa, której mniejszy wlot laczy sie bezposrednio zfc sprezarka, otrzymuje sie szczególnie dóbrl wyzyskanie miejsca, poaiew&z pm^strzen, otaczajaca osiowa tuarbine stozkowa, tfioze byc wyzyskana do umieszczenia kerttory spalania. Sprezarka, komora opalania i tur¬ bina osiowa dadza tsie wiec dogodnie timie-scic w oslonie, z zewnatrz zupelnie gladkiej, a wiec nie stawiajacej oporu. Zespól moze ewentualnie wspóldzialac z regeneratorem, sluzacym do podgrzewania powietrza, wtla¬ czanego ze sprezarki przed wlotem do ko¬ mory spalania. Stosujac taki regenerator, u- mieszcza sie go w kierunku osi za turbina, li¬ czac w kierunku lotu.Inne szczególy wynalazku sa ujawnione w ponizszym opisie przykladów wykonania.Fig. 1 przedstawia samolot z dwiema gazo- wemi turbinami równopreznemi, fig. 2 — zwiekszony przekrój turbiny gazowej, fig. 3 — widok tej turbiny ztylu, fig. 4 — ze¬ spól turbiny gazowej z regeneratorem, fig. 5 — przekrój wzdluz linji V — V na fig. 4.W samolocie, skladajacym sie z kadlu¬ ba 61, ogona 62 i skrzydel 63, sa umie¬ szczone z prawej i lewej strony kadluba równoprezne turbiny gazowe 64. Kazda tur¬ bina sklada sie ze sprezarki 65, stozkowej turbiny osiowej 66 i komory spalania 67, przyczem wszystkie te czesci sa umieszczo¬ ne w otaczajacej je oslonie 68, która najle¬ piej wykonac w ksztalcie linji pradu.Na wale zespolu zprzodu jest osadzone smiglo 69. Wiatr wzgledny wchodzi przez pierscieniowy przewód ssacy 70 sprezarki 65, ulega w niej sprezeniu, poczerni wchodzi do komory spalania 67, do której w znany sposób jest wtryskiwane paliwo, wskutek czego powietrze zostaje znacznie ogrzane, poczem wykonywa w turbinie 66 prace i u- chodzi z niej przez otwór wylotowy 71 w kierunku osiowym ku tylowi.Na rysunku jest widoczna zwarta i pro¬ sta budowa zespolu oraz prowadzenie po¬ wietrza w ten sposób, ze wiatr wzgledny wchodzi w kierunku osiowym przeciwnym do kierunku lotu i spaliny uchodza z zespo¬ lu turbiny równiez w kierunku osiowym, przeciwnym do kierunku lotu.Szczególy konstrukcyjne zespolu turbi¬ ny i sprezarki sa przedstawione w zwiek¬ szonej podzialce na fig. 2 i 3.We wspólnej oslonie sa osadzone na wspólnym wale sprezarka A i turbina osio¬ wa B. Wal jest wydrazony i sklada sie z kilku rur, polaczonych ze soba zlaczami 1, 2 i osadzonych z obydwóch stron w lozy¬ skach 3 i 4. W srodku wal jest podparty jeszcze lozyskiem posredniem 5.Sprezarka wsysa powietrze przez otwór 6 i spreza je, np. do 3 atm. Sprezone po¬ wietrze uchodzi na koncu sprezarki przez pierscieniowa szczeline 7, oplywa ku tylo¬ wi w kierunku strzalki komore spalania 8 i wchodzi przez otwór |9 do wnetrza komory spalania. W komorze tej jest umieszczony szereg lejków 10, przez które otworem 11 wchodzi pierwotny prad powietrza, do któ¬ rego jest wtryskiwane paliwo, np. ropa, przez szereg dysz 12, rozmieszczonych rów¬ nomiernie na obwodzie. Paliwo zapala sie w .znany sposób. Dzieki spalaniu sie paliwa w komorze spalania 8 sprezone powietrze ogrzewa sie do bezwzglednej temperatury 800° i wyzej. Powietrze o tej temperaturze przechodzi do turbiny przez pierscieniowy kanal 13, przylegajacy do komory spalania 8. Srednia srednice pierwszych kól obiera sie jak najmniejsza, a wiec np. 200 mm w turbinie wedlug fig. 1, Dlugosc lopatek wy^ nosi wedlug wynalazku 20% sredniej sred¬ nicy lopatek, a wiec 40 mm. W przykladzie wykonania wynalazku, przedstawionym na fig. 1, turbina gazowa moze sluzyc za silnik do napedu pojazdu smiglowego, np. samolo¬ tu. W tym przypadku niema potrzeby wyzy¬ skiwania w lopatkach turbiny calej energji goracego czynnika. Z ostatniego stopnia turbiny osiowej gazy moga uchodzic z duza szybkoscia nazewnatrz. Sila reakcji daje efekt rakietowy, który pedzi samolot na¬ przód. W tym przypadku stosunek lopatek po stronie wylotowej moze byc inny niz na stronie wlotowej, tak iz dlugosc lopatek w stosunku do sredniej srednicy jest mniejsza od strony wlotowej.Komora spalania 8 opisywanego przy¬ kladu jest zbiornikiem pierscieniowym, któ¬ rego przekrój, widoczny na fig. 1, otacza jak - 2 —gdyby plaszczem oslona turbiny. Przez ko¬ more spalania 8 przechodza do konca wpo- blizu sprezarki kanaly 32 tak, iz powietrze, otrzymywane ze sprezarki 7, moze przeply¬ wac przez kanaly 32 pomiedzy oslona tur¬ biny i wewnetrzna scianka 15 komory spa¬ lania. Czesc powietrza, dostarczonego ze sprezarki przebiega droge, oznaczona strzal¬ ka 16, naokolo zewnetrznej scianki komory spalania i wchodzi przed pierwsza lopatke turbinowa 17 do turbiny w kierunku strzalki 18. Czesc sprezonego powietrza otacza prze¬ to ustawicznie zewszad komore spalania, stanowiac warstwe otuliny cieplnej i chro¬ niac w ten sposób wrazliwe czesci instala¬ cji w rodzaju np. uszczelnienia 19 oraz lo¬ zyska 5 od bezposredniego oddzialywania promieni cieplnych komory spalania 8.Ogólna konstrukcja jest nastepujaca.Oslona sprezarki sklada sie w znany sposób z czesci 20, 21 i 22. Ostatnia czesc zawiera wpustowy kanal 6 i lozysko 3. Do czesci 21 jest przypojony stozek blaszany 23, podtrzymujacy w srodku lozysko po¬ srednie 5. Do stozka blaszanego jest przy¬ mocowany pierscien 24, np. zapomoca spa¬ wania, sluzacy do podtrzymywania oslony turbiny i jej srodkowania, a mianowicie w sposób nastepujacy.Lewy koniec oslony 25 turbiny ma ksztalt stozka 26, zakonczonego pierscienio¬ wym kolnierzem 27. Pierscieniowy kolnierz 27 otacza pierscien 24, laczac sie z nim za¬ pomoca sworznia 54, który pozwala na wy¬ dluzanie sie, tak iz ewentualne wydluzenia w kierunku promieni i wynikajace stad zmiany srednic pierscienia 24 i kolnierza pierscieniowego 27 moga sie wyrównywac.W sciance koncowego stozka 26 znaj¬ duja sie wyciecia 27, przez które moga prze¬ chodzic krócce 32, laczace sie z komora pierscieniowa 31, której prawy pierscienio¬ wy otwór 13 laczy sie bezposrednio z wlo¬ tem turbiny.Wedlug wynalazku cala oslona turbiny fest wykonana jako jedna calosc bez szcze¬ lin, dzieki czemu nadaje sie do bardzo wy¬ sokich temperatur roboczych, przy których oslona turbinowa, skladajaca sie z kilku czesci, bylaby mnie) odpowiednia. Srednica oslony 25 turbiny, jak widac na fig. 1, wzrasta od Jednego stopnia do drugiego schodkowo, a wnetrze oslony jest równiez wykonane schodkowo. Scianki sa stosun¬ kowo cienkie, a poniewaz oslona jest jedno¬ lita, przeto scianki oslony moga bardzo szybko przyjac temperature otoczenia, o- grzewajac sie tak samo, jak i wal, dla któ¬ rego warunki doprowadzania ciepla sa ko¬ rzystniejsze. Wirnik sklada sie z wydrazo¬ nego walu 33, na którym na zewnetrznym obwodzie sa umieszczone tarcze 34, two¬ rzace z walem jedna calosc.W tarczach sa umocowane w odpowiedni sposób lopatki turbinowe zapomoca znanych polaczen, np. rowka i krawedzi w ksztalcie jaskólczego o- gona, przyczem polaczenie to zabezpiecza sie zapomoca dodatkowego spawania zwla¬ szcza przed spelzaniem.Z oslona sprezarki laczy sie zewnetrzna oslona 41, która ztylu jest zakonczona pier¬ scieniowym kolnierzem 42, polaczonym z o- slona np. spawaniem w miejscu 43. Do kol¬ nierza tego jest przymocowana pierscienio¬ wa bladia 44, do której jest przymocowany lejkowaty wylot 45 oslony 25 turbiny, We¬ wnatrz lejkowatego wylotu 45 sa umieszczo¬ ne zebra nosne 46, najlepiej o przekroju w ksztalcie Hnji pradut podtrzymujace zapo¬ moca blachy pierscieniowej 47 koncowe lo¬ zysko 4W Piasta turbiny i koncowe lozysko sa osloniete z zewnatrz kolpakiem 48 w ksztalcie Hnji pradu, przyczem najwieksza srednica tego kolpaka znajduje sie w tern miejscu, gdzie kolpak przechodzi na ostatni wieniec lopatki. Kolpak ztylu posiada ksztalt zaokraglonego ostrza 49. Taka kon¬ strukcja kolpaka ma na celu umozliwienie odplywu spalin z turbiny ku tylowi bez strat, co jest szczególnie wazne wtedy, gdy turbina ma dzialac jednoczesnie jako tur¬ bina rakietowa. — 3 —Tarcza44, do której wewnetrznego obwo¬ du jest przymocowana czesc wylotowa 45 oslony turbiny, posiada wedlug wynalazku podatnosc dzieki odpowiednio male i gru¬ bosci blachy, tak iz moga wyrównywac sie rózne odksztalcenia zewnetrznej 41 i we¬ wnetrznej 25 oslon turbiny. Poniewaz lo¬ zysko koncowe 4 jest wykonane jako lozy¬ sko osiowe i znajduje sie u wylotu 45 turbi¬ ny, przeto i wal moze wydluzac sie bez prze¬ szkód w tym samym stopniu, co i oslona, dzieki czemu róznice wydluzen osiowych wirnika i oslony sa zmniejszone do mini¬ mum.W przykladach wedlug fig. 4 i 5 zasto¬ sowano regenerator. Regenerator ten jest wy- miennica ciepla, w której spaliny turbiny zo¬ staja wyzyskane do, ipadgrzania powietrza ze sprezarki przed wlotem do komory spala¬ nia. Zewnetrzna scianka oslony, która ota¬ cza komore spalania, jest oznaczona liczba 41. Z oslona ta jest polaczona kolnierzem 72 oslona 73, polaczona zkolei kolnierzem 74 z regeneratorem. Od oslony 73 odgale¬ ziaja sie kanaly 75 i 75*, które, jak widac na fig. 5, sa wzgledem siebie przesuniete.Kanaly te przechodza przez regenerator 77 i koncza sie z drugiej strony kanalami kon- cowemi 76 lub 76', które sa polaczone z wewnetrznemi kanalami 78 i 78* na gorace powietrze. Posrednie przegrody 79, stano¬ wiace ograniczenie kanalów 78, 78\ sa za¬ konczone w plaszczyznie polaczenia pier¬ scieniowym kolnierzem 72 i sa wpuszczone do otwartych zlobków 80 w zewnetrznej sciance 81 komory spalania. Wewnetrzna scianka 82 komory spalania posiada rów¬ niez zlobki 83, w które jest wpuszczona we¬ wnetrzna scianka 84 kanalów 78 lub 78*.Tloczone ze sprezarek powietrze prze¬ plywa jak wskazuja strzalki naokolo scian¬ ki 81 komory spalania do regeneratora 77.Po podgrzaniu w regeneratorze powietrze przechodzi przez kanaly 78 lub 78* zpo- wrotem do otworu pierscieniowego 84 ko- miory spalania i stamtad znowu przechodzi do turbiny, której spaliny uchodza przez wylot pierscieniowy 85 i przeplywaja w kie¬ runku strzalek przez regenerator, skad u- chodza ostatecznie nazewnatrz.Przy takiej konstrukcji regeneratora po¬ trzeba, by przegrody 81 lub 79 i wewnetrzne scianki ograniczajace 84 lub 82 byly utrzy¬ mywane luzno w zlobkach 80 lub 83, a re¬ generator byl polaczony z oslona zespolu zapomoca zewnetrznego pierscienia 72. Tyl¬ ko to polaczenie powinno byc szczelne. W polaczeniu zlobkowem wystarczy poprostu wlozenie do zlobka, poniewaz nie wchodzi tu w gre znaczniejsza róznica cisnien. Wazna zaleta jest równiez to, ze powietrze przecho¬ dzace ze sprezarki znajduje sie na zewnetrz¬ nym obwodzie urzadzenia do wymiany cie¬ pla i tern samem jakby stanowi izolacje cieplna regeneratora od zewnatrz, podczas gdy ogrzane powietrze przeplywa przez ka¬ naly wewnetrzne 78, 78*, a wiec fest chro¬ nione z zewnatrz przed ochlodzeniem. PL