Wynalazek niniejszy dotyczy opróznio¬ nych elektrycznych lamp wyladowczych te¬ go rodzaju, w którym jedna elektroda (na¬ zywana anoda w dalszym ciagu opisu) sta¬ nowi czesc banki.W wiekszych lampach tego typu, pobie¬ rajacych ponad 100 watów mocy, anoda jest chlodzona zazwyczaj czynnikiem chlodza¬ cym, w mniejszych zas lampach, pobieraja¬ cych ponizej 20 watów, nie stosuje sie za¬ zwyczaj specjalnych srodków chlodzacych.Pomiedzy temi skrajnemi typami lamp istnieja typy posrednie, pobierajace okolo 50 watów, których anody moga byc. chlo¬ dzone przy pomocy zeber bez stosowania krazacego czynnika chlodzacego. Wynala¬ zek dotyczy w szczególnosci lamp tej klasy posredniej.Anody tych lamp, podobne do anod lamp mniejszych, lecz niepodobne do anod lamp wiekszych, sa czesto walcami, których prze¬ krój poprzeczny odbiega dosc znacznie od ksztaltu kolowego i ma np. ksztalt romboi¬ dalny. Anody o przekroju niekolowym na¬ zywane sa anodami splaszczonemi. Aby za¬ pobiec zapadnieciu sie splaszczonej anody po opróznieniu lampy, materjal, z którego anoda jest wykonana, bywa zazwyczaj grub¬ szy, anizeli w przypadku przekroju kolowe¬ go, i czesto grubszy, niz to jest rzecza poza¬ dana z innych wzgledów. Przedmiotem! wy¬ nalazku niniejszego jest polaczenie srodków chlodzacych ze srodkami wzmacniajacemi, które umozliwiaja stosowanie cienszego ma- terjalu na anode.Wedlug wynalazku niniejszego w elek-trycznej lampie katodowej tego typu o ano¬ dzie splaszczonej anoda ta jest zabezpieczo¬ na przed zmiazdzeniem jej przez cisnienie zewnetrzne dzieki sciagnieciu jej w plaszczu chlodzacym.Trzeba wyjasnic pokrótce, co nalezy ro¬ zumiec w niniejszym opisie pod slowem „sciagniecie". Gdy anoda splaszczona ulega zmiazdzeniu pod dzialaniem cisnienia, wów¬ czas zmniejszeniu sie jednego z wymiarów jej przekroju poprzecznego towarzyszy za¬ zwyczaj zwiekszenie sie jakiegos innego wy¬ miaru. Naogól wymiar, ulegajacy zwieksze¬ niu, bywa wymiarem najwiekszym. Mozli¬ we sa wyjatki z tej reguly, zwlaszcza jezeli przekrój poprzeczny posiada niektóre rów¬ ne sobie wymiary najwieksze (np. jezeli jest to przekrój kwadratowy). Jezeli zachodzi taki przypadek wyjatkowy, wówczas wyla¬ cza sie go z zakresu wynalazku, który do¬ tyczy tylko anod, przy których zapadaniu sie pod cisnieniem towarzyszy zwiekszenie sie przynajmniej jednego z wymiarów naj¬ wiekszych. Zmiazdzeniu mozna zapobiec, za¬ pobiegajac wzrostowi tego najwiekszego wy¬ miaru. Mówi sie, ze plaszcz ,,sciaga'* anode, jezeli wywiera na nia cisnienie wzdluz naj¬ wiekszych wymiarów przekroju poprzeczne¬ go, zapobiegajac w ten Sposób zwiekszeniu sie tych wymiarów.Plaszcz ma na celu nietylko wzmocnie¬ nie anody, lecr równiez i jej chlodzenie, w*obec czego powinien pozostawac w scislem termicznem zetknieciu sie z anoda. W tym celu plaszcz ten moze dotykac anody lub pozostawac tuz przy niej w przewaznej cze¬ sci- jej przekroju, cisnienie zas powinno dzialac tylko wzdluz linji wpoblizu naj¬ wiekszego wymiaru. Warunki te moga byc spelnione jednoczesnie przez nadanie we¬ wnetrznemu przekrojowi poprzecznemu pla¬ szcza nieco wiekszego obwodu, niz obwód przekroju poprzecznego anody, wymiar zas przekroju poprzecznego plaszcza, który ma zlewac sie z najwiekszym wymiarem ano¬ dy, powinien byc nieco mniejszy od tego wymiaru anody. Jezeli wymagany jest lep¬ szy kontakt termiczny i mniejsze znieksztal¬ cenie anody, wówczas róznice, wyrazone slo¬ wem ,,nieco" w poprzedniem zdaniu, moga byc rzedu 1 mml, lecz oczywiscie jedna z tych róznic moze byc wieksza w razie zre¬ zygnowania z odpowiedniej wlasnosci.Aby plaszcz byl plaszczem chlodzacym w znaczeniu, uzytem w opisie niniejszym, potrzeba tylko, aby przy danej róznicy tem¬ peratur mógl przewodzic do dowolnego sro¬ dowiska, w którem jest zanurzony, wiecej ciepla, niz w razie uzycia anody nieoslonie¬ tej przy tej samej róznicy temperatur. A wiec, jezeli plaszcz jest wykonany z me¬ talu, wówczas moze miec ksztalt zewnetrz¬ ny, podobny do anody, lecz grubsze scianki i wieksza powierzchnie. Naogól Jednak jest rzecza korzystna zrobic plaszcz tak cienki, jak na to pozwala warunek niezbednej sztywnosci, zapobiegajacej znieksztalceniu wskutek reakcji anody, oraz zewnetrzna po¬ wierzchnie zaopatrzyc w zebra. Materjalem odpowiednim na plaszcz jest glin. Odpo¬ wiedni sposób wykonywania duzej liczby plaszczów o scisle zadanych wymiarach po¬ lega na sporzadzaniu dlugiej paleczki o przekroju zadanym, która nastepnie rozci¬ na sie na odcinki, odpowiadajace poszcze¬ gólnym anodom. Zebra winny byc wówczas oczywiscie podluzne.Plaszcz moze byc osadzony na anodzie przez ogrzanie go i ostudzenie. Jezeli anoda jest podtrzymywana na szklanej podstaw¬ ce, wówczas ten sposób postepowania jest lepszy od wtlaczania plaszcza na anode.Anoda w stanie goracym jest najbardziej sklonna do zapadania sie, poniewaz metal jest wtedy najslabszy. Wobec tego jest rze¬ cza konieczna zaopatrzyc anode w podpar¬ cie podczas ogrzewania, co moze byc osia¬ gniete przez nalozenie plaszcza na anode przed ogrzewaniem. Zabieg ten jest nieko¬ rzystny, poniewaz plaszcz ma wieksza po¬ jemnosc cieplna, a jego obecnosc przedluza okres, konieczny do wyzarzania i chlodze- — 2 —nia po wyzarzeniu. Jezeli jednak anoda jest tak slaba, ze bez podparcia zapadnie sie po ochlodzeniu, wówczas zabieg ten jest nie¬ unikniony. Czesto jednak anoda nie zapa¬ da sie, gdy jest zimna, lecz tylko wtedy, gdy zostanie ogrzana podczas zabiegu. Jezeli za¬ chodzi wlasnie ten przypadek, wówczas jest rzecza pozadana podtrzymac anode podczas wyzarzania plaszczem tymczasowym o ma¬ lej pojemnosci cieplnej, który latwo byloby zakladac i zdejmowac np. przy pomocy srub i nakretek. Plaszcz tymczasowy nie po¬ siada oczywiscie czesci chlodzacych. Plaszcz tymczasowy zostaje zdjety po wyzarzeniu, gdy anoda jest zupelnie zimna, oraz zostaje zastapiony stalym plaszczem chlodzacym. PL