Do obciskania kapturków z folji meta¬ lowej, np. stanjolu, na szyjkach 'butelek uzywa sie maszyn do kapslowania, których dzialanie polega na tern, ze szyjke butel¬ ki z luzno nasadzonym kapturkiem wprowa¬ dza sie swobodnie do powloki elastycz¬ nej, wypelnianej ciecza. Po wprowadzeniu butelki do powyzszej powloki przesuwa sie tlok do wnetrza przestrzeni, wypelnionej ciecza, przez co zwieksza sie cisnienie cieczy, sciska elastyczna powloke, i kaptu¬ rek zostaje umocowany przez docisniecie na szyjce butelki.Maszyn powyzszego rodzaju uzywa sie zwykle do obciskania znanych gladkich kapturków stanjolowych o ksztalcie cylin¬ drycznym; nie nadaja sie one jednakowoz do umocowywania kapturków z cienkiej folji metalowej o sciankach, zaopatrzonych w rowki. Azeby kapturki takie obcisnac gladko na szyjce butelki, potrzebne jest miedzy innemi zastosowanie przyrzadu, za- pomoca którego kapturek zostaje scisle o- kolo wylotu butelki sciagniety wdól i przytrzymany az do chwili wlasciwego u- mocowania go przez docisk.Powyzsze sciagniecie juz przylegaja¬ cego scisle kapturka przed wlasciwem jego docisnieciem osiaga sie przez zastosowa¬ nie przycisku, skladajacego sie z tulejki gumowej o srednicy wiekszej niz srednica szyjki butelki. Tulejka ta wskutek zwiek¬ szenia cisnienia cieczy po zewnetrznej jej stronie zweza sie o tyle, ze srednica jej staje sie mniejsza niz srednica szyjki bu¬ telki. Po ostatecznem docisnieciu, znosi siecismeme 'cieczy, dfei^ki safemu tulejka gu¬ mowa powraca do poprzednich rozmia¬ rowi, srednica jej staje sie znowu wiefcszk, niz srednica szyjki butelki, 4tóra juz o- kapslowana bez przeszkód mozna wyjac z przyrzadu. Powyzszy sposób okazal sie przy praktycznem zastosowaniu niecelowy, czesciowo z tego powodu, ze urzadzenie maszynowe, powodujace zwezenie tulejki gumowej, musialoby byc odpowiednio do kazdej srednicy szyjki zakorkowanych bu¬ telek specjalnie toasUcWiafrfe, ^cfcescitwo rtas z tego powodu, ze szyjki butelek tej samej serji wykazuja zawsze znaozne róznice srednic, wskutek czego ai^które 4captui4d przy pewnem nastawieniu przyrzadu beda podlegaly, podczas wprowadzania do cze¬ sciowo juz zwezonej tulejki, tarciu, wy¬ starczajacemu do osiagniecia zamierzone¬ go scislego przylegania kapturka, podczas gdy inne kapturki, osadzone na szyjkach o mniejszej srednicy, nie zostana dostatecz¬ nie scisle sciagniete, a itaae wreszcie kap¬ turki, osadzone na szyjkach o wiekszej srednicy, przy silnem sciagnieciu popeka¬ ja. Takie pekniecia nastepuja tern pewniej, nawet jezeli srednica szyjki okaze sie tyl¬ ko nieznacznie za duza, ze znane dotych¬ czas przyrzady, sluzace do zwezania kap¬ turków, nie sa ustepliwe (podatne), a tu¬ lejka gumioWia, ifrzytrzymywana w znany sposób, jiaifc lip. ciecza, znajdujaca sie na¬ okolo tulei ipod dsiueniem, a niedajaca sie Sprezyc, nie okazala sie sama w sobie do¬ statecznie .podatna, adby dostosowac sie do róznorodnych srednic szyjek butelkowych, wynalazek iiiniej&zy dotyczy miedzy inniemi Urzadzenia, umozliwiajacego tna- ciagniecie na wyloty btttelek kapturków scisle przylegajacych i przytrzymanie ich w n&ciagnietem polozeniu podczas wlasci¬ wego dociskania do butelek z szyjkami o róznych srednicach, przyczem zbedne jest jakiekolwiek nastawianie czesci urzadze¬ nia.Zgodnie z wynalazkiem powyzszy cel osiaga sie przez zmniejszenie srednicy e- l£#tycznej tulei przed jej zwezeniem dk tego stopnia, azeby byla ona mniejsza od najmniejszej srednicy szyjki kapslowa¬ nych butelek z 4uzno nasadzonemi kap¬ turkami, oraz przez danie otaczajacej tu¬ lejke przestrzeni, wypelnionej ciecza, moznosci takiej zmiany objetosci, aby ciecz, wyparta przy wprowadzaniu butel¬ ki z nasadzonym na nia luzno kapturkiem do zwezenia tulei, mdgla xt]&t bez znacz¬ niejszego podwyzszenia cisnienia. Tarcie ma boki kapturka dostosowuje sie samo- cz^inie, niezaleznie od tego, czy wpro¬ wadzona szyjka butelki posiada srednice troche wieksza, czy tez troche mniejsza, przyczem jest zapewnione równomierne scisle dociagniecie kapturków, wykluczaja¬ ce obawe pekniecia kapturków, osadzonych na butelkach, wykazujacych troche wiek¬ sza srednice.Specjalnie korzystne jest w tym celu zaopatrzenie przestrzeni, zawierajacej ciecz, w poduszke powietrzna o wielkosci dostatecznej do przejecia ilosci cieczy, wy¬ pchnietej przez najwieksza szyjke bute¬ lek, przeznaczonych do okapslowania i wy¬ posazonych ewentualnie w zewnetrznie na¬ sadzone jakiekolwiek znane zamkniecia butelkowe, np. kapsle koronowe, przyczem cisnienie nie ulega znacznemu powieksze¬ niu, dzieki czemu tarcie o sciany kaptur¬ ka jest mniej wiecej równe zarówno przy wiekszych, jak i mniejszych srednicach szyyck.Gdy cisnienie po docisnieciu kapturka zmniejszone zostanie do 0, a tulejka przyj¬ mie znowu swój normalny ksztalt, przy którym srednica jej przelotu jest mniej¬ sza od srednicy szyjki butelki wraz z na¬ sadzonym kapturkiem, to powyzsza tulejka bedzie w dalszym ciagu Wywierala pewne cisnienie na szyjke butelki oraz nasadzony kapturek. Ze wzgledu na to jednakowoz,ze srednica docisnietego kapturka jest mniejsza od srednicy luzno nasadzonego kapturka przy "wprowadzeniu butelki, a kapturek po obcisnieciu silnie przyle¬ ga do szyjki, bedzie mozna (miano to, ze tulejka posiada zwezenie, które na¬ wet po docisnieciu kapturka wywiera na¬ cisk cna szyjke butelki) wyjac szyjke z tu¬ lei, nie zdzierajac przytem kapturka.Mozna tez uzyc cisnienia nizszego, niz cisnienie cieczy, po uskutecznionym doci¬ sku, dzieki czemu tulejka rozszerzy sie jeszcze bardziej, pozwalajac na wyjecie bu¬ telki z nasadzonym kapturkiem 'bez tar¬ cia.W celu zupelnie gladkiego obdsniecia kapturka wymaga sie równoczesnego z do¬ ciskaniem jego wygladzenia, przyczem przy dociskaniu powinno ujsc powietrze, znajdujace sie pomiedzy luzno nasadzo¬ nymi kapturkiem i szyjka butelki. Azeby to osiagnac, nalezy zastosowac dociska¬ nie stopniowe, co zgodnie z wynalazkiem osiaga sie dzieki nadaniu tulejce stopnio¬ wo zmniejszajacej sie grubosci.Po wprowadzeniu szyjki butelki do zwezenia tulejki o srednicy mniejszej, niz szyjka butelki z luzno nasadzonym kaptur¬ kiem, powstaje na koncu tulejki szczelnie zamknieta przestrzen, w której powietrze zostaje sprezone przez sciskanie scian tu¬ lejki. Powietrze, sprezone w ten sposób, przyciska górna czesc kapturka miekko i elastycznie, ale mocno, nie niszczac zna¬ ków, wytloczonych na górnej czesci kap¬ turka.Dociskanie górnej czesci kapturka do wylotu butelki uskutecznia sie dotychczas zapomoca stalego zderzaka, wskutek cze¬ go górna czesc kapturka nie przylega dosc scisle do szyjki butelki i niszcza sie znaki, wytloczone na kapturku.Powietrze sprezone, znajdujace sie w koncu tulejki gumowej, usztywnia tulejke podczas wciskania kapturka w miejscach, w których, me przyjeiga^ ona, (lek buitellei, i nasadzonego na nia kapturka, przyczem powyzsze czesci tulejki nie sa nadmiernie obciazone i posiadaja z tego wzgledu duza trwalosc.Rysunek przedstawia jedna z postaci wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia przekrój podluzny przez tuleje i przylegajace czesci maszyny; fig. 2 — tu¬ leje w przekroju podluznym z wlozona do niej butelka z kapturkiem, nasadzonym luzno nad kapslem koronowym; fig. 3 — inna budowe tulei w odpowiednim prze¬ kroju z wlozona do niej butelka z gleboko osadzonym korkiem; fig. 4 — tuleje i przy¬ legajace czesci maszyny w przekroju po¬ przecznym; fig. 5 — szyjke butelki z luzno nasadzonym kapturkiem; fig. 6 — szyjke butelki z nieracjonalnie nasadzonym kap¬ turkiem, który nie byl wyciagniety przy naciaganiu na wylot butelki, w przekroju podluznym, a fig. 7 — szyjke butelki z ra¬ cjonalnie nasadzonym kapturkiem, który przed docisnieciem odciagnieto, na szyjce butelki.Urzadzenie sklada sie z cylindra 1, w którym tlok 2, ujety w dlawnice 3, mozna przesuwac w obydwie strony. Wnetrze cy¬ lindra 4 jest polaczone z wnetrzem 5 ko¬ mory 6, w której jest umieszczona tulejka elastyczna 7. Srednica tulei tej zweza sie ku srodkowi komory. W przedstawionych przykladach wykonania uwidoczniono to w ten sposób, ze tulei nadano ksztalt ciala obrotowego, którego krzywa tworzaca swa wypukloscia jest zwrócona w kierunku je¬ go osi. Dno tulei w urzadzeniu, przedsta- wionem na fig. 1 i 2, uszczelnia sie wzgle¬ dem komory zapomoca nastawnego trzpie¬ nia 8, podczas gdy w przykladzie, uwi¬ docznionym na fijg. 3, dno jest jednolite- Tuleja 7 jest przytrzymywana po stronie zewnetrznej pokrywa 10, zaopatrzona w gwint, zapomoca którego tuleja jest umo¬ cowywana w komorze 6. Pokrywa ta jest — 3 —zaopatrzona w otwór 11, przez który moz¬ na wprowadzic do tulei butelke.Na wierzchu cylindra 1 znajduje sie wlew 12, zamykany wydrazona wkretka 13 (fig. 4). Powietrze, znajdujace sie w wy¬ drazeniu 14, spelnia zadanie poduszki po¬ wietrznej.Sposób dzialania urzadzenia jest na¬ stepujacy.Przygotowalnie maszyny do kapslowa¬ nia polega na temf ze nastawia sie tfok tak, azeby tuleja znajdowala sie w normal¬ nym stanie. Nastepnie napelnia sie prze¬ strzenie 4 i 5 ciecza, najlepiej gliceryna, poczem wjkreca sie wkretke 13. Przyrzad znajduje sie w stanie, uwidocznionym na fig. 4, iprzyczem ciecz, wypelniajaca prze¬ strzenie 4 i 5 az do dolnej krawedzi wkretki zamykajacej, posiada cisnienie atmosferyczne.Wpirowadzanie butelki 15 z luzno na¬ sadzonym kapturkiem 16 przez otwór 11 do tulei odbywa sie bez przeszkód1 az do chwili, w której krawedz 17 wylotu bu¬ telki wzglednie umocowane nad nia za¬ mkniecie dotknie wewnetrznej scianki tu¬ lei. Popychajac butelke dalej pokonywa sie opór tarcia tulei o kapturek, wobec czego ten, scisle teraz przylegajacy kaptu¬ rek zostaje obciagniety dookola wylotu bu¬ telki i pod pewnem cisnieniem przytrzy¬ many wzdluz krawedzi 17. Równoczesnie nastepuje przez wprowadzenie do tulejki 7 butelki i kaptuika takie rozszerzenie tej tulejki, ze wytwarza sie z zewnetrznej strony tulei wystep 18. Poduszka po¬ wietrzna, znajdujaca sie we wglebieniu 14, zapobiega znaczniejszemu zwiekszeniu sie cisnienia w przestrzeni 4, spowodowanemu uiiwoirzeniem sie wyskoku 18. Naciagniecie górnej czesci kapturka na szyjke butelki i przytrzymanie go jest niezalezne od sred¬ nicy butelki lub jej zamkniecia, jedynie srednica ta musi byc dostatecznie duza, aby szyjka butelki zamknela scisle tuleje.Nastepnie zapomoca tloka 2 zwieksza sie cisnienie cieczy w przestrzeniach 4 i 5, wskutek czego tuleja 7 a takze i kapturek zo¬ staje mocno docisniety do szyjki butelki.Kapturek 16 (fig. 7) zostal gladko i moc¬ no osadzony oraz dokladnie przylega do szyjki butelki.Ze wzgledu na to, ze scianki tulei pod¬ daje sie cisnieniu cieczy najpierw w naj¬ cienszych miejscach, dociskanie odbywa sie stopniowo po bokach kapturka od czesci górnej 19 az do brzegu 20 wzglednie od¬ wrotnie, w zaleznosci od tego, czy grubosc scian tulei maleje w jednym, czy tez w drugim kierunku. Dzieki temu osiaga sie podczas obciskania kapturka jego wygla¬ dzenie z równoczesnem wyciskaniem znaj¬ dujacego sie w nim powietrza.W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionymi na fig. 2, scianka tulei posiada grubosc, zmniejszajaca sie od otworu 11 w kierunku dna. Tuleja zostaje wdbec tego scisnieta najpierw w czesci 9, zawartej pomiedzy jej dnem i butelka, a nastepnie kolo krawedzi 17. Górna czesc kapturka zostaje silnie docisnieta powietrzem spre- zonem w przestrzeni 9, okolo krawedzi 17 i w kierunku otworu butelki. Dopiero po¬ tem zostaje kapturek docisniety ponizej tej krawedzi, przy równoczesnem wygladze¬ niu go w kierunku strzalki 22 (fig. 2) i wy¬ ciskaniu powietrza, zawartego pomiedzy kapturkiem a szyjka butelki.Przez poruszenie tlokiem 2 w kierunku nazewnatrz, uzyskuje sie spadek cisnienia cieczy w przestrzeni 4 i 5 do cisnienia atmosferycznego!, przyczem tuleja odzy¬ skuje znowu kslztalt, przedstawiony na fig. 2. Butelke z obcisnietym kapturkiem mozna obecnie wyjac z tulei bez obawy zerwania kapturka. Azeby zapewnic latwe wycia¬ gniecie butelki bez obawy oderwania kap^ turka, mozna tlok 2 przesunac dalej na¬ zewnatrz i wytworzyc w przestrzeni 5 pod¬ cisnienie, które powoduje dalsze rozszerze- — 4 —nie sie tulei [poza ksztalt normalny jej zu¬ pelne odlaczenie sie od obctónietego i wy¬ gladzonego kapturka.Na fig. 3 podano przyklad wykonania tulei, w której grubosc scianek od otworu 11 w kierunku jej dna, nieco sie zwieksza.Wskutek wprowadzenia do tulei butelki z nasadzonym kapturkiem, tworzy sie wy¬ step 18. Dzieki temu kapturek zostaje sil¬ nie docisniety do obrzeza wylotu butelki, a zwiekszone cisnienie w przestrzeni 5 po¬ woduje docisniecie konca 20 kapturka do butelki. Kapturek zostaje wobec tego obci- sniety najpierw u spodu a potem stopnio¬ wo wygladzany przy sciskaniu tulei az do miejsca 17, poza którem czesc materjalu zostaje wycisnieta w kierunku strzalki 23.Gdy górne czesci tulei zaczna sie, pod dzia¬ laniem stale wzrastajacego cisnienia w przestrzeni 5, wyginac do srodka, utworzy sie nadmiar materjalu w czesci górnej 19 kapturka, co jest konieczne, jezeli zamy¬ kajacy butelke korek 24 (fig. 3) zostal wcisniety ponizej brzegu wylotu butelki wzglednie jezeli zamkniecie butelki po¬ siada takie czesci, które wystaja poza obrzeze szyjki butelki.Ze wzgledu na nadmiar materjalu na¬ wet w takich przypadkach kapturek gladko przylega do strony zewnetrznej wylotu bu¬ telki oraz do zamkniecia butelki (fig. 7).Zapomoca urzadzen, przedstawionych na fig. 2 i 3, dociskanie i wygladzanie kapturka odbywa sie stopniowo, co osiaga sie wskutek tego, ze scianki tulei posiada¬ ja zmienna grubosc.Gdyby nie zwrócono uwagi na to, aze¬ by kapturek byl przed dbcisnieciem do<- okola szyjki butelki silnie naciagniety okolo obrzeza wylotu butelki i podczas obciska¬ nia w tej pozycji przytrzymany, to kaptu¬ rek 16 (fig. 6) zastalby nasadzony zle, przy- czem utworzylyby sie, wskutek wycisnie¬ cia nadmiaru materjalu, u góry przy wylo¬ cie butelki ostre brzegi 25.Urzadzenie mozna w rózny sposób zmieniac, nie oddalajac sie od zasadniczej mysli wynalazku; tuleja 7 moze miec inne ksztalty, przyczem srednica jej moze nie zmniejszac sie stopniowo, lecz przeciwnie moze wzrastac od pewnego najmniejszego przekroju.Otwór tulei moze byc owalny, a nie okragly, co jest korzystne, jesli chodzi o kapslowanie butelek, zaopatrzonych w zamkniecia z umieszczonym zboku przy¬ rzadem do otwierania, wzglednie jezeli chodzi o butelki, posiadajace dziobek do odmierzania kropli lub inne dodatkowe czesci.Jezeli maja byc zastosowane kapturki, wykonane z cienkiej folji metalowej, za¬ opatrzonej w wytlocizone upnzedhio rowki, to wnetrze tultei musi byc zi^pelnie gladkie, pozbawione naciec lub zagiec, czy tez wy¬ stepów. PL