Niniejszy wynalazek dotyczy udoskona¬ lenia urzadzenia, uzgadniajacego strzaly ka¬ rabina maszynowego z obrotami smigla sa¬ molotu lub innego rodzaju statku powietrz¬ nego.Wynalazek dotyczy urzadzenia, w któ- rem katowe przesuniecie walu, uruchomia¬ jacego karabin maszynowy, wzgledem walu silnika moze byc zmieniane w zaleznosci od szybkosci obrotu walu silnika, w celu za¬ pewnienia tego, by kule mijaly smigi przy wszelkich szybkosciach obrotowych walu sil¬ nika zapomoca wzglednego przesuwu w kie¬ runku podluznym dwóch zeberek lub dwóch zespolów wspóldzialajacych ze soba zebe¬ rek, wygietych wzdluz linji srubowej o ma¬ lym skrecie, czyli malym skoku lin ji sru¬ bowej. Urzadzenie takie posiada te zalete, iz nie jest zwrotne, jak to wyjasniono bar¬ dziej szczególowo ponizej, lecz posiada rów¬ niez i te wade, ze przy stosunkowo dlugim przesuwie wzgledem siebie w kierunku po¬ dluznym wzmiankowanych zeberek osiaga sie jedynie nieznaczne przesuniecie katowe jednego z wymienionych walów wzgledem drugiego.Zgodnie z powyzszem przedmiot wyna¬ lazku niniejszego stanowi polaczenie z me¬ chanizmem, uruchomiajacym karabin ma¬ szynowy, lub z mechanizmem synchroniza-tora (na dodatek do wzmiankowanych po¬ wyzej zeberek) urzadzenia, sluzacego do zwiekszenia przesuniecia katowego jednegp z ^wymienionych walów wzgledem drugiego.Najlepiej jest, gdy wzgledny przesuw ze¬ berek w kierunku podluznym jest regulo¬ wany zapomoca regulatora odsrodkowego.W jednej z odmian wykonania wyna¬ lazku wymienione urzadzenie do zwieksza¬ nia wzglednego przesuwu katowego wzmian¬ kowanych walów jest utworzone z dwóch dodatkowych zeberek, wspóldzialajacych ze soba, lub dwóch zespolów takich zeberek.W innej odmianie wzmiankowane urzadze¬ nie stanowi przekladnia planetarna.Na rysunku dla przykladu przedstawio¬ no urzadzenie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok zboku oraz czesciowy przekrój urzadzenia wedlug wy¬ nalazku; fig. 2 — widok czolowy od stro¬ ny linji 2 — 2 na fig. 1; fig. 3 — widok zgóry, odpowiadajacy fig. 1; fig. 4 — wi¬ dok zboku oraz czesciowy przekrój nastep¬ nej odmiany mechanizmu wedlug wynalaz¬ ku; fig. 5 — widok od strony linji 5 — 5 na fig. 4. Na fig. 1, 2 i 3 wal 10, dajacy sie obracac w lozysku 30, jest zaopatrzony w kciuk (nieuwidoczniony na rysunku), który uruchomia karabin maszynowy w znany sposób. Wal 10 posiada odcinek 11 o nieco mniejszej srednicy, wsuniety na podobien¬ stwo lunety w wydrazony wal 12, dajacy sie obracac w lozysku 31 i napedzany wa¬ lem silnika zapomoca odpowiedniej prze¬ kladni zebatej. Wal 12 jest zaopatrzony na swym koncu w szereg zeberek 13, wygietych wzdluz linji srubowej o malym skrecie, naj¬ lepiej równym 5°. Wal 10 na swej niezwe- zonej czesci jest równiez zaopatrzony w po¬ dobny szereg zeberek 14, przyczem zeber¬ ka 13 i 14 sa, jak to widac na rysunku, skierowane we wzajemnie odwrotnych kie¬ runkach.Czesci obu wzmiankowanych walów, zaopatrzone w zeberka, sa otoczone tuleja 15, zaopatrzona na swej wewnetrznej po¬ wierzchni w zlobki (zeberka), które moga wspóldzialac ze wzmiankowanemi zeberka- |ni 13, 14 w celu osiagniecia wyników, opisa¬ nych ponizej.Tuleja 15 posiada na koncu kolnierz 16, do którego jest przymocowana srubami 17 inna, zewnetrzna tuleja lub dzwon 18, po¬ siadajacy w przyblizeniu ksztalt walcowy i zaopatrzony w ucha 19, przez które prze¬ suniete sa sworznie 20, jak to uwidocznio¬ no na fig. 2 i 3.Pomiedzy kazda para uch 19 na sworz¬ niu 20 jest osadzony dajacy sie obracac ze¬ spól, skladajacy sie z wirujacego ciezarka 21, tulejki lozyskowej 22 oraz pary klów 23, które moga zahaczac o kolnierz 24, tworza¬ cy jedna calosc z walem napedzajacym 12.Pomiedzy kolnierzem 24 i przeciwleglym koncem dzwonu 18 jest umieszczona spre¬ zyna 25, która dazy do utrzymywania dzwo¬ nu 18 w jego skrajnem prawem polozeniu, uwidocznionem na rysunku, przez co kly 23 isa odchylane nazewnatrz tak, iz ciezarki wirujace 21 znajduja sie w swem skrajnem polozeniu, najbardziej zblizonem do osi u- rzadzenia, i opieraja sie na sprezynie 25.Opisany powyzej mechanizm dziala w sposób nastepujacy.Zeberka 13, znajdujace sie na wale na¬ pedzajacym 12, zahaczaja o zeberka tulej¬ ki 15; wskutek tego urzadzenie, zawieraja¬ ce dzwon 18 i wzmiankowany zespól narza¬ dów wirujacych, obraca sie razem jako ca¬ losc.Przy malych szybkosciach obrotu ciezar¬ ki wirujace 21 sa dociskane w kierunku osi urzadzenia w ich skrajne polozenie za¬ pomoca sprezyny 25 w opisany powyzej sposób. W razie zwiekszenia sie szybkosci obrotowej walu silnika sila odsrodkowa, dzialajaca na ciezarki 21, bedzie odsuwala je nazewnatrz; wskutek tego kly 23 beda wywieraly nacisk na kolnierz 24 i dzwon 18, a tulejka 15 zostanie przesunieta w lewo (fig. 1). Wskutek tego przesuwania sie w kierunku podluznym tulejka 15 obraca sie — 2 —wzgledem walu 12. Skdk zeberek 13 oraz wspóldzialajacych z niemi zeberek tulejki 15 jest maly, wskutek czego i przesuw tu¬ lejki 15 wzgledem walu 12 jest równiez nie¬ wielki. W celu zwiekszenia tego przesuwu wzglednego i przekazywania go walowi 10 mechanizmu, uruchomiajacego karabin ma¬ szynowy, wal 10 jest zaopatrzony w zeber¬ ka 14, skierowane odwrotnie do zeberek 13 i wspóldzialajace z odpowiedniemi zeberka¬ mi tulejki 15.Gdy szybkosc obrotu walu silnika wzra¬ sta i tulejka zostaje przesunieta w lewo, to dwa zespoly zeberek 13 i 14 dzialaja lacz¬ nie w ten sposób, iz powoduja przesuniecie katowe walu 10 wzgledem walu 12, dwu¬ krotnie wieksze od przesuniecia, które mo¬ globy byc spowodowane zapomoca jednego tylko zespolu zeberek. Wskutek tego, ze skok zeberek jest maly, kazdy zespól zebe¬ rek 13 lub 14 lacznie z odpowiadajacym mu zespolem zeberek tulejki 15 tworzy mecha¬ nizm samohamujacy, tak ze raptowne i znaczne momenty obrotowe, oddzialywujace na wal 10, nie moga wplywac na dzialanie zespolu narzadów wirujacych, czyli na u- rzadzenie wedlug wynalazku.Jest rzecza jasna, ze przez wykonanie urzadzenia wedlug wynalazku w opisany powyzej sposób osiaga sie zwiekszone prze¬ suniecie katowe jednego ze wzmiankowa¬ nych walów wzgledem drugiego przy zacho¬ waniu zalety zeberek o malym skoku, t. j. przy zachowaniu samohamo^wania sie urza¬ dzenia.W odmianie wykonania, przedstawionej na fig. 4 i 5, wal napedzajacy 12 podtrzy¬ muje wal 10, wsuniety wen na podobienstwo lunety, przyczem oba te waly sa oddzielo¬ ne od siebie zapomoca tulei lozyskowej 29.W tym przypadku wal napedzajacy 12 jest zaopatrzony w zeberka 28, które wspóldzia¬ laja z odpowiadajacemi im zlobkami wzglednie zeberkami wewnetrznej po¬ wierzchni tulei 32, stanowiacej jedna calosc z oslona 33 przekladni zebatej. Wal 12 jest równiez zaopatrzony w jedno lub kilka ra¬ mion korbowych 44, na których sa osadzo¬ ne obiegowe kola zebate 35, zazebiajace sie z wewnetrznem uzebieniem oslony 33 i ze srodkowem kólkiem zebatem 36, umieszczo- nem na wale 10.Oslona 33 jest zaopatrzona w dwie pa¬ ry wsporników 34, stanowiacych z nia jedna calosc, przyczem pomiedzy wspornikami kazdej pary jest umieszczony (fig. 5) narzad, skladajacy sie z tulejki lozyskowej 37, da¬ jacej sie obracac na sworzniu 38, z wiru¬ jacego ciezarka 39 i kla 40. Dwa te kly za¬ haczaja o kolnierz 41 tulei, nagwintowa¬ nej od wewnatrz i nakreconej, jak to przed¬ stawiono na rysunku, na wal 12. Pomiedzy kolnierzem tej tulei i oslona 33 jest umie¬ szczona sprezyna srubowa 42, która dazy do przesuniecia oslony 33 w polozenie, ozna¬ czone na fig. 4 linjami przerywanemi. Jak widac z rysunku, zeby wewnetrznego uze¬ bienia oslony 33 posiadaja dostateczna dlu¬ gosc, aby taki przesuw byl mozliwy. Urza¬ dzenie wedlug wynalazku jest przedstawio¬ ne na fig. 4 i 5 w polozeniu, odpowiadaja- cem tznacznej szybkosci obrotu walu silni¬ ka statku powietrznego, przyczem ciezarki wirujace 39 znajduja sie w swem skrajnem polozeniu zewnetrznem, a oslona 33 i tuleja 32, zaopatrzona w zlobki, znajduja sie wskutek tego w swych skrajnych lewych po¬ lozeniach.Jezeli szybkosc obrotu walu silnika zacznie sie zmniejszac, to zmniejszy sie si¬ la odsrodkowa, dzialajaca na ciezarki 39, i sprezyna 32 przesunie oslone 33 w prawo w kierunku polozenia, oznaczonego na fig. 4 linjami przerywanemi.Wskutek tego przesuwu wspóldzialanie zlobków tulei 32 z zeberkami walu 12 spo¬ woduje przekrecenie sie oslony 33 o pewien kat wzgledem walu 12.Jednak uzebienie oslony 33 przekazu¬ je ten obrót po jego powiekszeniu kólku 36 za posrednictwem kólka obiegowego lub kó¬ lek obiegowych 35* W ten sposób obróce- — 3 —nie walu 10 o stosunkowo znaczny kat wtzgledem walu 12 moze byc spowodowane niewielkim przesuwem wzgledem siebie ze¬ berek, wspóldzialajacych :ze soba.Skok linji srubowej zeberek 28 (w tym przypadku) oraz wspóldzialajacych z niemi zeberek tulejki 32 najlepiej jest obrac bar¬ dzo niewielki. Odpowiednim skretem tych linij srubowych jest kat 8°, nawet mniejszy.Wskutek nadania tej linji srubowej malego skretu dzialanie urzadzenia nie jest zwrot¬ ne i zaden moment obrotowy, oddzialywaja- cy z zewnatrz na wal 10, nie moze spowo¬ dowac przesuwania sie w kierunku podluz¬ nym oslony 33 i na ciezarki wirujace 39 nie oddzialywaja wcale znaczne i raptowne sily zewnetrzne, na których dzialanie moze byc narazony czasem wal 10. Opisana zas powyzej wada zeberek o malym skrecie linji srubowej zostaje usunieta przez zastosowa¬ nie przekladni zebatej.Nalezy zaznaczyc, ze zarówno kierunek obrotu walu napedzajacego, jak i kierunek biegu zeberek na tym wale dobiera sie i uzgadnia ze soba tak, aby w miare wzrostu szybkosci obrotu walu silnika zwiekszalo sie równiez wyprzedzenie katowe walu silnika przez wal! uruchomiajacy karabin maszyno¬ wy. PL