Wynalazek dotyczy sposobu wyjalawia¬ nia plynów dzialaniem oligodynamicznem przez doprowadzanie do plynu metalu czyn¬ nego zapomoca pradu elektrycznego z elek¬ trod, przyczem przynajmniej jedna elektro¬ da musi byc wykonana z metalu oligodyna- micznie czynnego, W ten sposób mozna traktowac ciecze dowolnego rodzaju np. wode do picia, mle¬ ko, soki owocowe, wyciagi roslinne, surowi¬ ce, wody sciekowe, wody plywalni i tak da¬ lej, , W mysl wynalazku mozna nastawiac wzglednie regulowac ilosc traktowanego ply¬ nu lub prad elektryczny, albo obydwa te czynniki tak, aby przeprowadzic pewna o- kreslona ilosc oligodynamicznie czynnego metalu w stan, w którym metal wykazuje dzialanie oligodynamiczne. Sposób regulo¬ wania warunków pracy, zwlaszcza doprowa¬ dzania metalu oligodynamicznie czynnego do traktowanego plynu moze byc rozmaity.Naprzyklad mozna uregulowac czas, w któ¬ rym nastepuje dzialanie oligodynamiczne w stosunku do zmiennej ilosci traktowanego plynu. Mozna równiez uregulowac warunki pracy tak, aby uzyskac jak najwieksza wy¬ dajnosc, z uwzglednieniem ponadto warun¬ ków specjalnych, np. zmiennego skladu ply¬ nów, ilosci i rodzaju zawartych drobnoustro¬ jów albo zmiennych ilosci traktowanego ply¬ nu.Wynalazek niniejszy rózni sie wybitnie od znanych oligodynamicznych sposobów wyjalawiania, przy których metal przy ze¬ tknieciu sie z plynem przechodzi tylko bar¬ dzo powoli w dostatecznej ilosci w oligody- naimiiczniie czynnym stanie do roztworu. Wprzeciwstawieniu do tego inozna wedlug ni¬ niejszego wynalazku dostosowywac i regulo¬ wac ilosc metalu, przechodzacego do roztwo¬ ru, odpowiednio do warunków, i emieniac ja dowolnie w szerokich granicach.Zapomoca sposobu wedlug wynalazku niniejszego mozna dzialanie oligodynamicz- ne, czyli wyjalawianie plynów zapomoca oli- godynamicznie czynnych metali, które we¬ dlug wynalazku wprowadza sie do plynów zapomoca elektrolizy, przeprowadzac tak, aby uniknac zwyklych zjawisk elektrolitycz¬ nych, jak rozkladu traktowanego plynu lub kataforezy czastek zawieszonych, i Regulowanie ilosci traktowanego plynu i wielkosci napiecia pradu elektrycznego mo¬ ze takze sluzyc do tego, aby zaleznie od ro¬ dzaju stosowanego plynu i dektrod oraz za¬ leznie od zyczenia umozliwiac tworzenie sie zawiesin soli metali albo zapobiegac tworze¬ niu sie takich zawiesin lub opózniac takie tworzenie si| wreszcie w inny sposób nasta¬ wiac. Zawiesiny te tworza sie wtedy, gdy w plynie znajduja sie skladniki, które z rozpu¬ szczajacemi sie metalami moga tworzyc nie¬ rozpuszczalne sole metali, skoro napiecie zaciskowe lub stosowana gestosc pradu prze¬ kroczy napiecie wzglednie gestosc, potrzeb¬ na do rozkladu traktowanego plynu.Mozna jednak stosowac prad o tak ma¬ lej gestosci, iz staje sie niemozliwem tworze¬ nie sie zawiesin lub osadów z soli trudno lub wcale nierozpuszczalnych. Mozna zwla¬ szcza dobrac tak nieznaczna gestosc pradu, ze ilosc metalu, przechodzaca na anodzie do roztworu, lezy ponizej granicy rozpuszczal¬ nosci tworzacych sie w pewnych warunkach trudnorozpuszczalnych soli metalu. Mozna takze przeprowadzac proces w ten sposób, ze poczatkowo pracuje sie pradem o stosun¬ kowo duzej gestosci, az sie nie utworzy w traktowanym plynie taka liczba jonów meta¬ lu, która wchodzi juz w reakcje z obecnemi w plynie substancjami. 0 ile tworza sie przytem sole trudnorozpuszczalne, osadzaja sie one poczatkowo na anodzie i moga pod¬ czas procesu wyjalawiania tworzyc zawiesi¬ ny w roztworze. Jesli sie nastepnie zmniej¬ szy gestosc pradu, zmniejsza sie szybkosc tworzenia sie nowych jonów.A zatem zapomoca elektrolitu tworzy sie roztwór soli metali, tak ze po uplywie pewnego czasu mozna ponownie zwiekszyc gestosc pradu. Takie postepowanie okreso¬ we, przy którem zwieksza sie lub zmniejsza na zmiane szybkosc tworzenia sie jonów, prowadzi zwlaszcza przy zastosowaniu spo¬ sobów nizej opisanych do nadzwyczaj ko¬ rzystnych warunków pracy, zarówno pod wzgledem zastosowania pradu, jak i pod wzgledem wydajnosci przeprowadzonego do roztworu oligodynamicznie czynnego me¬ talu.Kilka przykladów urzadzenia do wyko¬ nywania niniejszego sposobu uwidoczniono na rysunkach. Fig. 1 przedstawia komore z przesuwna elektroda, fig. 2 — komore re¬ akcyjna z przyrzadem do usuwania osadu z elektrod, fig. 3 — schematycznie urzadzenie do wyjalawiania z samoczynna regulacja, fig. 4 — odmiane elektrod komory reakcyj¬ nej, fig. 5 — schematyczny widok naczynia do traktowanego plynu w przekroju pozio¬ mym, fig. 6 — przekrój poziomy tegoz na¬ czynia z komora do filtrowania.Fig. 1 przedstawia urzadzenie, umozli¬ wiajace stale wysuwanie lub wstawianie e- lektrody, bez przerywania procesu ciaglego.W ten sposób mozna, np. w miare zuzywa¬ nia sie elektrody, opuszczac elektrode do roztworu. W naczyniu 11 znajduje sie ciecz 12, poddawana dzialaniu oligodynamiczne- mu. Naczynie to zawiera anode 13 i katode 14. Anoda posiada listwe zebata 16, która przesuwa sie zapomoca kólka zebatego 17 i odpowiedniego silnika z wylacznikiem 18, wlaczajacym silnik co pewien czas, w miare zuzywania sie elektrody, w celu zanurzenia jej glebiej w roztworze.Mozna równiez polaczyc sposób elek¬ trycznego przeprowadzania oligodynamicz¬ nie czynnego metalu do roztworu z dziala- - 2 —niem mechanicznem. Mozna naprzyklad zwiekszyc sprawnosc urzadzenia przez o- czyszczanie elektrod przez szczotkowanie lub scieranie, albo przez nadawanie cieczy ruchu wirowego, albo przez natryskiwanie jej pod iznacznem cisnieniem na elektrody.Wedlug fig/ 2 rysunku ciecz wyjalawia¬ na przeplywa przez komore 20. Ciecz te na¬ tryskuje sie dysza 21 na anode lub na obie elektrody 22, 23 i odprowadza przewodem 24 z komory 20. Do oczyszczania anody slu¬ zy szczotka 25, która wprowadza sie w szybki ruch obrotowy zapomoca odpowied¬ niego mechanizmu napedowego 26, np. me¬ chanizmu zegarowego. Dzieki temu ciecz zo¬ staje wprawiona w szybki ruch wirowy. W celu oczyszczania elektrod, np. przez szczot¬ kowanie lub scieranie, mozna uruchomic sa¬ me elektrody, np. poruszajac elektrody wgó- re i wdól zapomoca silnika. W pewnych wa¬ runkach wystarczy potraktowac oligodyna- micznie tylko czesc cieczy i te czesc zmie¬ szac z ciecza niewyjalowiona. Dzialanie oli- godynamiczne, osiagniete w cieczy wyjala¬ wianej, przenosi sie nastepnie do nietrakto- wanej czesci cieczy, przyczem stopien wy¬ jalowienia zalezy od stosunku ilosciowego obu zmieszanych cieczy, czasu dzialania i ilosci metalu, przeprowadzonego do roztwo¬ ru w wyjalowionej czesci cieczy. Do cieczy, poddawanej wyjalawianiu doprowadza sie wówczas oligodynamicznie czynny metal w nadmiarze, tak aby przez zmieszanie z cze¬ scia nietraktowana uzyskac zadane stezenie metalu. Mozna równiez rozpoczac wyjala¬ wianie zapomoca silnie oligodynamicznie czynnego srodka, np. srebra, i zakonczyc je zapomoca srodka slabiej dzialajacego, np. miedzi. Slabiej dzialajacy srodek mozna równiez zastosowac w strumieniu bocznym i nastepnie zmieszac strumien ten z glównym strumieniem.Dzieki takiemu wykonywaniu sposobu o- siaga sie te korzysc, iz przy zmieszaniu obu strumieni zostaja rozpuszczone zawiesiny metalu, które w wyjalawianej czesci cieczy moga powstawac wskutek zastosowania pra¬ du o zbyt duzej gestosci, a iem samem i za¬ stosowania napiecia zaciskowego, przekra¬ czajacego napiecie, potrzebne do rozkladu wody lub wogóle traktowanej cieczy, albo zwiazków, zawartych w tej cieczy. Taki sam skutek mozna osiagnac, jesli w tym samym strumieniu cieczy tworza sie, wskutek okre¬ sowo zmieniajacej sie duzej gestosci pradu, zawiesiny lub osady, które nastepnie, po przerwaniu lub zmniejszeniu gestosci pradu, rozpuszczaja sie ponownie w plynacym stru¬ mieniu cieczy. Równiez mozna zawiesiny, splókane z elektrody, zbierac na drugiej e- lektrodzie albo na filtrze, a pózniej rozpu¬ szczac te zawiesiny zapomoca slabo albo wcale jeszcze nietraktowanej cieczy.Dzieki niniejszemu wynalazkowi mozna stosowac w traktowanej czesci cieczy prad o takiej gestosci, przy jakiej wogóle unika sie powstawania zawiesin, albo tworza sie za¬ wiesiny w takiej ilosci, iz mozna je usunac przez dodatek nietiraktowianej jeszcze cie¬ czy, wskutek czego niniejszy sposób dlaje sie przeprowiadzic w krótkim czasie i bez przeszkód pnzy majwSiekiszem miozliweim obciazeniu pradem.Szczególnie korzystne w dzialaniu urza¬ dzenie do przeprowadzania sposobu niniej¬ szego stanowi urzadzenie z naczyniem prze- plywowem, poniewaz w tym przypadku mozna przez uregulowanie ilosci przeplywa¬ jacej cieczy, wielkosci elektrod, wartosci na¬ piecia i natezenia pradu elektrycznego, za¬ leznie od danych warunków, w krótszym lub dluzszym czasie i przy dowolnie duzych lub malych ilosciach traktowanej cieczy; b- siagnac czesciowe lub calkowite wyjalowie¬ nie plynu.I Szczególnie korzystne warunki otrzymu¬ je sie, jesli traktowana ciecz prowadzi sie pod cisnieniem przez zamkniete naczynie, poniewaz wówczas potrzebne sa (przy od¬ powiednim doborze i nastawieniu napiecia i natezenia pradu) do przerobienia duzych ilosci badanej cieczy stosunkowo male na- — 3 —csynia, a ten samem male urzadzenia do wyjalawiania fjlynówf które, zaiernie od praaaczema, moga (byc meprzenosne lub przenosne.Takie nierucfaome aibc przenosne urza¬ dzenie «kla lekttodami, ze zbiornika, z pomp do poru¬ szania cieczy oraz z urzadzenia elektryczne¬ go, skladajacego sie z odpowiedniego zró¬ dla pradu i aparatów rozdzielczych oraz przyrzadów regulujacych. W naczyniu prze- plywowero umieszcza sie elektrody w ten sposób, aby ich plaszczyzny lezaly w kierun¬ ku strumienia cieczy, tak iz uzyskuje sie do¬ bre rozdzielenie cieczy i maly opór podczas przeplywu. Elektrody mozna umiescic obok siebie albo jedna nad druf&t a przeplyw mo¬ ze odlrywac sie poziomo albo pionowo. Moz¬ na równiez ustawic elektrody prostopadle do przeplywu strumienia, tak iz sa one okra¬ zane przez strumien albo tez strumien prze¬ nika elektrody, jesli sa one przepuszczalne, np. utworzone z pretów, kawalków metalu, wiórków, struzyn, wsteg i tak dalej, albo je¬ sli elektrody sa utworzone w postaci zbior¬ ników o sciankach dziurkowanych, np. z porcelany, wypelnionych materjalem, po¬ wleczonym metalem, przyczem zuzyty ma¬ terjal uzupelnia sie bez przerywania pracy.Fig. 3 przedstawia urzadzenie, w którem proces odbywa sie w strumieniu odgalezio¬ nym* z którym za komora reakcyjna laczy sie nastepnie pozostaly strumien cieczy.W komorze 30 znajduje sie dwie lub wieksza liczba elektrod 31, 32, do których doprowadza sie prad z sieci 35 przez odpo¬ wiednie urzadzenie rozdzielcze. Elektrody pionowe, których plaszczyzny leza w kie¬ runku strumienia, mozna umiescic np. w sto¬ jaku 33 (fig. 4), zaopatrzonym w listwy row¬ kowane 34. Stojak wykonywa sie z materja- lu izolacyjnego, np. z zelaza, pokrytego gu¬ ma. Równiez komore 30 mozna wykonac z blachy zelazne}, pokrytej guma.Traktowana ciecz prowadzi sie z glówne¬ go przewodu 38 zapomoca pomp 39, 40 do przewodów 36, 37, przyczem przez przewód 37 prowadzi sie ja do komory 30. Za komo¬ ra 30 lacza sie oba przewody w miejscu 50 i oba strumienie cieczy przechodza do zbior¬ nika 511 zaopatrzonego w znany sposób w przyrzady zabezpieczajace, np. przelew 52, wskaznik lub podobne, z którego to zbiorni¬ ka mozna nastepnie odbierac ciecz w miare potrzeby zapomoca kurka odplywowego 53.Pompy mozna napedzac silnikami ekk- trycznemi 41, 42, zaopatrzonemi w dowolne¬ go rodzaju przyrzady regulujace 43, 44, w celu regulowania szybkosci obrotowej pomp, a tern samem ich sprawnosci. Do regulowa¬ nia ilosci cieczy sluza zawory lub inne przy¬ rzady 45, 46, które zasila sie pradem elek¬ trycznym przyrzady regulujace lub sterujace albo me¬ chanizmy zegarowe 61, 62. Elektrody moga byc wykonane z metalu oligodynamicznie czynnego albo tez pokryte tym metalem.Jest rzecza korzystna, w celu skrócenia czasu dzialania, doprowadzac do traktowa¬ nej cieczy znaczny nadmiar oligodynamicz¬ nie czynnego metalu tak, aby proces wyjala¬ wiania postepowal szybko i energicznie i szybko dobiegal konca. Nadmiar oligodyna¬ micznie dzialajacego metalu mozna nastep¬ nie z cieczy usunac. W celu usuniecia tego nadmiaru, albo wogóle w celu usuniecia me¬ talu, którego dzialanie oligodynamiczne juz zostalo zyskane, jak równiez w przypad¬ kach, w których nie pracowano z nadmiarem metalu oligodynamicznie czynnego, osadza sie metal, w celu usuniecia lub odzyskania go, zapomoca elektrolizy na przewodnikach, np. na metalach lub weglu, wlaczonych po stro¬ nie katody. Mozna przytem oprócz tych ka¬ tod zastosowac katody pomocnicze, jak u- widoczniotno na fig. 5, na której liczba 72 oznacza anody, 73 — katody, a 74 — kato¬ dy pomocnicze. Katody 73 i katody pomoc¬ nicze moga byc wykonane z metalu oligody¬ namicznie czynnego, moga one jednak byc równiez wyklomaane z innego metalu. Najle¬ piej Jest stasowac, jajkokatodiysihizapedóO'sttdtBWi&t katody z duzemi powger/cnriiaimi., ap, z inwrt^faiajpcriwwicrtego lub podobnego.Usuniecie metalu z roztworu inozna rów¬ niez uskutecznic w ten sposób, ze albo trak¬ towana prowadzi sie nad metalem, al¬ bo tez wprowadza do roztworu metal, który jest mniej szlachetny od metalu wydziela¬ nego i który stosuje sie w postaci pilyt, tasm, wiórków i tak dalej. W ten sposób np. moz¬ na wydzielic srebro zapomoca miedzi albo glinu.Jesli do wytracenia szLachetniejszego metalu uzyje sie mnie] szlachetnego metalu, równiez oligodynamicznie czynnego, wów¬ czas osiaga sie te korzysc, iz mozna proces energicznie zapoczatkowac albo doprowadzic do konca metalem szlachetnym, a metal mniej szlachetny stosuje sie albo w cekt do¬ konczenia procesu albo tez w celu nadania iwrtworowi na stale wlasciwosci bakterjo- Jtójczych. Jesli np. zastosuje sie miedz, na której wydzieli sie srebro, wówczas do roz¬ tworu przechodzi elektrochemicznie równo- wazna ilosc miedzi A zatem 'szlachetniejszy metal usuwa sie wzglednie odzyskuje po wy¬ konanej czynnosci, podczas gdy do dalszego postepowania albo w celu nadania plynowi wlasciwosci Wkterjobójczych slttzy mniej szlachetny, tanszy metal.Ponadto mozna usunac metal z roztworu przez traktowanie go srodkami adsorbcyjne- nri albo absotbcyjnemi. Jako takie srodki stosujie sie np. wegiel, pumeks, szklo, azbest, celuloze i tak dalej. Uzyty srodek adsorb- cyjny albo afesotfbcyjmy mozna równiez re- generowac, jak równiez odzyskac metal ad- sadbawamy. Stosujac wegiel, mozna naprzy- klad postepowac w ten isposób, ze gromadzi ate na filtrach weglowych metal tak dlugo, az regeneracja metahl przez spalenie wegla bedzie oplacalna. Przy uzyciu filtrów ze szkla lub azbestu mozna metal rozpuscic dzialaniem silnego kwasu, np. kwasu azoto¬ wego, i w ten sposób metal odzyskac, a illtr—regenerowac.Rozpuszczony metal mozna usunac rów¬ niez zapomoca srodków fecoguWjacytih. Je¬ sli np, wode surowa traktuje sie^ srebrem w cebt wyjalowienia, moziia nastepnie dziala¬ niem siarczanu glinu i wodorotlenki!Icalkóf wicie lub czesciowo wytracic z cieczy srebro razem z wydzielonym wodosotlectóem glinu, W pewnych przypadkadbiimzna nstm^ metal oligodynamicznie czynny srodkami stracajacemA, Tak np, mozna srebro z wody wytracic w postaci siarczku srebra i przez saczenie oddzielic. / .; n Tak samo, jak metale, mozna równiezju- sunac osady drobnoustrojów, które adsorbo* waly oligodynamicznie czynaay metal. Mfetaii który sluzyl do wyjalowienia, moze byc u suniety z cieczy, znajdujacej sie w ruchu lub w spoczynku; w komorze wyjalawiania albo w komorach dodatkowych.Fig. 6 przedstawia przyklad, w którym za komora 36 z elektrodami 78, 79 wlaczono komore filtracyjna 80. Jako filtr moze slu¬ zyc wyzej opisany raaterjal. Filtr 80 moie sie równiez skladac z materjalu absorbcyj* nego, np. wegla, pumeksu, szkla, skorup szklanych, azbestu, celulozy i tak dalej. Je* sli srebro ma byc wydzielone elektrolitycz¬ nie, wówczas w koniarze Sff umieszcza sie obok filtru Si, skladajacego sie z przewodni¬ ka o duzej powierzchni, katode pomocnicza 85 w postaci pierscienia i wlacza -filtr jako katode. Do przewodów wlacza sie wylacznik 82 w celu wylaczania pradu. W pewnych przypadkach korzystnie jest pobp^yc wyja¬ lawianie cieczy w mysl ^wynailazku z ogrze¬ waniem, które mozna uskuteczniac przed wlaczeniem pradu elektrycznego, podczas przeplywu pradu a/lbo po wylaczeniu pradu.W urzadzeniu, uwidocznionem na fig. ^i, elektrody 78, 79 polaczone sa poprzez prze- Lacznik 83 z siecia elektryczna 84 tak, iz od czasu do czasu mozna odwracac znak elek¬ trod.Odwracatnie znaku elektrod okazalo sie z widu wzgledów szczególnie korzystnem.Zmiana znaków powoduje w przypadku, £dy obie elektrody sa wykonane z fednako- 5 —wego metalu oligodynamicznie czynnego, równomierne zuzycie elektrod; Zmiane zna¬ ków mozna równiez wyzyskac w tym celu, aby osiagnac ruch cieczy bez przeszkód o duzej sprawnosci, dobre wyzyskanie metalu oligodynamicznie czynnego i energji elek¬ trycznej, zapomoca której przeprowadza sie metal do roztworu.Jesli urzadzenie, uwidocznione na fig. 6, ma sluzyc do wyjalawiania wody zapomoca srebra, wówczas z anody 78 przy odpowied- niem nastawieniu przelacznika 83 srebro przechodzi pod dzialaniem pradu do roztwo¬ ru. Wskutek obecnosci chlorków, zawartych prawie w kazdej wodzie, tworzy sie z jonem srebra chlorek srebra, który w postaci osadu wydziela sie na anodzie. Poniewaz chlorek srebra jest w wodzie nierozpuszczalny jako takowy, a zwlaszcza w wodzie, zawierajacej sole, rozpuszcza sie wiec wydzielony chlorek srebra z utworzeniem soli zespolonej, jako chlorek srebra — chlorek sodu, jednakowoz czesc chlorku srebra pozostaje na anodzie.Osad powyzszy zwieksza opór miedzy elek¬ trodami, wskutek czego natezenie pradu sie zwieksza, a napiecie zmniejsza.Jesli przelacznik 83 polaczy sie tak, aby elektroda 78 byla anoda, a elektroda 79 ka¬ toda, wówczas chlorek srebra redukuje sie na elektrodzie 79 do srebra metalicznego, dzialajac wskutek ,tego jako depolaryzator, tak iz po zmianie znaków elektrod natezenie sie zwieksza, a napiecie zmniejsza.Znaki elektrod mozna zmieniac zapomo¬ ca przyrzadów, wykazujacych zmiany nate¬ zenia i napiecia, mozna równiez zmieniac znaki elektrod zapomoca odpowiedniego u- rzadzenia samoczynnego, skoro utworzy sie na anodzie osad, zwiekszajacy opór elektro¬ litu. Sposób wedlug wynalazku mozna pro¬ wadzic równiez, zmieniajac kazdorazowo znak, skoro na anodzie utworzy sie osad soli metalu oligodynamicznie czynnego, na¬ stepnie znowu zmieniajac znak, skoro sól zredukuje sie do metalu, dopóki ponownie nie wytworzy sie osad soli na anodzie i t. d.Mozna równiez wyregulowac stosunek pradu elektrycznego do cieczy wyjalawia* nej albo odwrotnie cieczy wyjalawianej do pradu elektrycznego w taki sposób, iz sól, stale tworzaca sie z metalu anody, rozpu¬ szcza sie w cieczy calkowicie albo tylko do pewnego zadanego stopnia. Zapomoca opisa¬ nej zmiany znaków elektrod mozna przepro¬ wadzic wyjalawianie cieczy przy uzyciu naj¬ wiekszego mozliwego natezenia i napiecia, a zatem w najkrótszym czasie i w warunkach korzystnych, wskutek czego osad, który móglby spowodowac przeszkody w pracy, tworzy sie tylko w ilosciach nieszkodliwych i zaraz zostaje usuniety.Fig. 3 przedstawia schematyczne urza¬ dzenie, w którem mozna regulowac proces samoczynnie, w izaleznosci od zapotrzebo¬ wania, od zwiekszania sie wartosci napiecia lub zmniejszania sie wartosci natezenia pra¬ du przy wytwarzaniu sie osadu na elektro¬ dach, wzglednie od ilosci rozpuszczonej soli.Liczba 90 oznaczono odpowiedni przy¬ rzad regulujacy, którego dzialanie zalezy od rozpuszczalnosci albo od stanu uakiywowar nia cieczy i który dziala przez przewody 91 na przyrzady regulujace 62 zaworów 46 o- raz powoduje zwiekszony doplyw wyjala¬ wianej cieczy, gdy przy danem natezeniu i napieciu pradu ilosc utworzonego osadu przekroczy ustalona granice.Urzadzenie to moze zamiast na przyrzad regulujacy 62 albo równoczesnie z nim dzia¬ lac takze na przyrzad regulujacy 61 zawo¬ ru 45, zattnykaijac^go przeplyw czesci nie- traktowanej cieczy, albo na silniki 41, 42, napedzajace pompy, albo tez na inne odpo¬ wiednie przyrzady regulujace.Na fig. 3 uwidoczniono przyrzady regu¬ lujace 95, 96, uzaleznione od wartosci nate¬ zenia i napiecia pradu, doprowadzanego do elektrod 31, 32, które dzialaja, naprzyklad, na pole 97 pradnicy 98, która zasila poprzez siec 35 elektrody 31, 32. Jesli w komorze 30 zmieniaja sie wartosci napiecia lub nateze¬ nia albo obie te wartosci jednoczesnie, wów^ — 6 —czas wywiera to taki wplyw na przyrzady regulujace, iz zawsze mozna uregulowac ilo¬ sci soli, osadzajacej sie na elektrodzie wzglednie rozpuszczajacej sie.Równiez mozna uskuteczniac zmiane zna¬ ku elektrod w ten sposób, ze z chwila, gdy zostanie przekroczona pewna granica uakty- wowania elektrolitu, nastepuje zmiana zna* ków i wdcutfcek tegp uregulowania zostaje badz Allosc osadu na elektrodzie, badz ilosc rozpuszczajacej sie soli.W urzadzeniach, w których warunki pra¬ cy sa okreslone w odniesieniu do pewnych okreslonych odstepów czasu, mozna regulo¬ wac natezenie i napiecie pradu albo przebieg zmiany znaków elektrod zapomoca przyrza¬ dów, przelaczajacych urzadzenie na czas o- kreslony. W ten sposób mozna, naprzyklad, zapomoca wylaczników 61, 62 (fig. 3) za¬ trzymac przeplyw cieczy na pewien czas al¬ bo zmniejszyc go do pewnego stopnia, albo te? czaso^o-^ustalic ilosciowy stosunek cie- ezy^wyfalawianej do cieczy riiewyjalawianej, mozna jednak równiez zapomoca wylaczni¬ ka 100, dzialajacego na odpowiednie uzwo¬ jenie 101 pradnicy 98, przy stalym przeply¬ wie badanej cieczy, wylaczac czasowo prad i ponownie go wlaczac tak, aby w pewnych okresach nastepowalo silne aktywowanie cieczy, a w przerwach miedzy temi okresami nastepowalo przy wylaczonym pradzie sa¬ moczynnie dalsze wyjalawianie.Takie postepowanie jest korzystne w przypadkach, w których potrzebne sa pew¬ ne zapasowe ilosci wyjalowionej cieczy w o- kreslonych odstepach czasu, który to zapas nastepnie zuzywa sie w czasie, gdy prad jest wylaczony.Okresowe zatrzymywanie lub zmniejsza¬ nie przeplywu wyjalawianej cieczy mozna polaczyc równiez z wlaczaniem i wylacza¬ niem pradu.W urzadzeniach, w których wytwarza sie zapas wyjalowionej cieczy, który wy¬ czerpuje sie w nieokreslonych odstepach czasu i niejednakowych ilosciach, naprzy- klad w .zjhioiiniiikaidi wody do picia, w urza¬ dzeniach wodociagowych lub podobnych, mozna (co równiez stanowi miedzy iimemi przedmiot wynalazku) polaczyc przelacznic biegunowy z kurkiem wypusto.wym w odpo¬ wiedni sposób, np. mechanicznie, elektrycz¬ nie lub elektromagnetycznie.Fig. 3 przedstawia urzadzenie, w któreni z raczka 110 czopa 109 kurka wypustowego 53 polaczona jest zapadka 111, która prze¬ suwa kolo 112 kazdorazowo o jeden zab, przyczem kurde zamyka lub otwiera si^ na zmiane. Dzieki kolu 112 przesuwa sie -na¬ stawnik walcowy 113 kazdorazowo o jedna dzialke 114 lub 115, które steruja zapomoca pierscieni 116, 117 i szczotek 130, 131, 132 kazdorazowo jedna z cewek 120, 121 prze¬ lacznika przekaznikowego 125 tak, aby kaz¬ dorazowo wlaczala sie jedna para kontak¬ tów 126 lub 127 i elektrody 31, 32 zmienialy wskutek tego swój znak.Zmiana znaku elektrod nastepuje przeto kazdorazowo, gdy, zaleznie od dzialania kurka na kolo 112, kuirek ten otwiera sie lub zamyka, przyczem proces tej zmiany nie wymaga specjalnego dozoru. Wylacznik 100 moze równiez sluzyc do tego, aby unierucho¬ mia! samoczynnie urzadzenie podczas zwy¬ klych przerw, np. w nocy.Szczególnie korzystne stosunki przy zmianie znaków osiaga sie wówczas, gdy jedna elektroda jest zbudowana z materjalu, nierozpuszczalnego w elektrolicie, np. z we¬ gla, platyny, zelaza nakrzemionego lub stali nierdzewiejacej.W ten sposób osiaga sie szczególnie do¬ bre wyzyskanie metalu, przechodzacego do roztworu, a ponadto korzystne warunki pra¬ cy, poniewaz wzrost napiecia jest ograniczo¬ ny. Najpierw wlacza sie elektrode z nieroz¬ puszczalnego materjalu jako katode, nastep¬ nie redtlkuje, przez zmiane znaków elektrod, nagromadzona na anodzie sól metalu oligo- dynamicznie czynnego, przyczem metal ten nie przechodzi do roztworu w stopniu god¬ nym uwagi. Na elektrodzie tworzy sie pQ- — 7 —notfnie iv stanie rozpulchnionym osad meta¬ lu oligodynamicznie czynnego. Nastepnie miesza sie nieaktywowana ciecz z ciecza po¬ przednio aktywowana i dalej aktywuje sie ja przez zmiane znaków i taic dalej. Osad metalu oligodynamicznie czynnego, znajdu¬ jacy sie w stanie rozpuichnionym na elektro¬ dzie, przechodzi elektrody zacznie sie rozpuszczac metal, znajdujacy sie glebiej i stanowiacy wlasciwe tworzywo elektrody.Napiecie pradu doprowadzanego do e- lektrod dobiera sie na podstawie wyzej po¬ danych uwag.Jesli chodzi o wyjalowienie wody z unik¬ nieciem jej rozkladu, to utrzymuje sie napie¬ cie ponizej 1,6 Volt, a przy wyjalowianiu wody, zawierajacej wapno, stosuje sie je¬ szcze nizsze napiecie. Natezenie pradu zale¬ zy od ilosci oligodynamicznie czynnego me¬ talu, który nalezy przeprowadzic do roztwo¬ ru, nip. przy srebrze i wodzie ilosc srebra wynosi 15 — 200 y (0,015 mg — 0,200 mg) i wiecej na kazdy litr traktowanej wody.Korzystne warunki uzyskuje sie, jesli od¬ powiednio dobierze sie czas dzialania oligo- dynamicznego przy odpowiedniem napieciu pradu, zaleznem od rodzaju traktowanej cie¬ czy z uwzglednieniem tworzacych sie zawie¬ sin lub osadów, tak, naprzyklad, aby w cia¬ gu 5 — 10 sekund przeszlo 100 y (t. j. 0,1 mg) srebra do roztworu w 1 litrze wody. W odpowiednio krótszym lub dluzszym czasie mozna uzyskac nizsze lub wyzsze wartosci.Dalsze badania wykazaly, iz osiaga sie doskonale wydajnosci (stosunek rozpuszczo¬ nej ilosci metalu do elektrochemicznego rów¬ nowaznika), pracujac pradem o malej gesto¬ sci. Ponadto, dzidki malej gestosci pradu mozna zwiekszyc urzadzenie wzglednie przedluzyc czas dzialania. Korzystne stosun¬ ki pod wzgledem ekonomicznym osiaga sie, jesli wydajnosc pradu po stronie anody wy¬ nosi przynajmniej 20%, a najlepsze miedzy 20 — 60 %. Wyzsze wydajnosci wymagaja zastosowania wiekszych urzadzen. PL