PL21278B1 - Sposób ulepszania weglowodorów, zwlaszcza olejów smarowych. - Google Patents

Description

Znany jest sposób ulepszania olejów smarowych przez dodawanie do nich we¬ glowodorów wysokospolimeryzowanych, np. hydrokauczuku, polistyrenu, uwodornio¬ nych zywic beztlenowych i tym podobnych, które to zwiazki tworza z olejami smaro- wemi roztwory koloidalne.Obecnie stwierdzono, ze mozna w pew¬ nych warunkach osiagnac lepsze wyniki, jesli zamiast wysokospolimeryzowanych we¬ glowodorów uzyc wysokospolimeryzowa¬ nych tlenowych zwiazków winylowych. Na¬ daja sie do tego celu np, produkty polime¬ ryzacji estrów winylowych kwasów tlu¬ szczowych takich, jak kwas olejowy lub palmitynowy, ponadto poliwinyloetery al¬ koholi nasyconych lub nienasyconych, np. poliwinyloeter alkoholu butylowego, alko¬ holu oktodecylowego, alkoholu dleylowiego i innych. Mozna równiez stosowac produk¬ ty polimeryzacji kwasu akrylowego lub jego pochodnych, np. ester oktodecylopo- liakryiowy. Wymienione srodki mozna o- trzymac prziefc polimeryzacje pólacfcen monomerycznych lub tez praez chemiczna przemiane spolimeryzowanych polaczen wi¬ nylowych, np. pnziez estiryfikacje alkoholu poliwimyloweigo z kwasem stearynowym lub przez reakcje alkoholu poliwinylowego z aldehydami.frfzez ctadanie niewielkiej n&wet ilosci, np. 0,5 h- 10%, wspompianycji produk¬ tów do olejów smarowych mozna znacznie zwiekszyc lepkosc tych ostatnich lub tez poprawic ich wskaznik lepkosci. Bardzo wiele wymienionych izwiazków, zwlaszcza poliwinyloetery alkoholi nienasyconych ltilb ich mieszaniny z produktami polimeryzacji winyloeterów alkoholi nasyconych posiada wlasnosc znacznego obnizania punktu krzepniecia olejów smarowych. Do tego celu wystarcza nieraz dodatek ulamka pro¬ centu.Wymienione ciala dodawane sa trwale nawet w wyzszych temperaturach; nie po¬ woduja one zywiczenia oleju lub zweglania i spalaja sie, np. w silniku spalinowym, bez pozostalosci. Równiez w razie nagrzewania ich w oleju do temperatury 300°C w ciagu 3 minut (próba) nie ulegaja depolimeryza- cji. Nawet nagrzewanie w ciagu 6 h- 9 go¬ dzin do 320°C lub 120 godzin do 250°C nie wywolalo, w przewazajacej liczbie przy¬ padków, zadnych zmian ulepszonego oleju.Zamiast gotowych ^polimeryzowanych zwiazków tlenowych winylu mozna doda¬ wac do oleju zwiazków monomerycznych i nastepnie przeprowadzac je w polimery najlepiej w obecnosci odpowiednich srod¬ ków, przyspieszajacych polimeryzacje, np. fluorku boru lub jego podwójnego zwiazku z eterem;, trójchlorku boru, chlorku glinu, chlorku cynku, nadtlenków takich, jak nad¬ tlenek benzoilowy, z dodatkiem lub bez do¬ datku srodków rozcienczajacych. Zamiast czystych produktów, izdolnych do polimery¬ zacji, mozna w tym przypadku stosowac mieszaniny takich zwiazków.Mozna równiez gotowe zwiazki ispoli- Olej wrzecionowy bez dodatku „ „ z n dodatku a »* Z £fo tf »i »» Z Dfo ti Itiiefyzowane poddawac dalszej przemianie chemicznej, np. uwodornianiu. Mozna np. uwodornic eter poliwinylofenylowy na eter poliwinylocykloheiksylowy. Mozna równiez inne mieszaniny weglowodorowe, niz oleje smarowe, np. benzyny, oleje gazowe, tlu¬ szcze smarowe, produkty wyjsciowe do wy¬ robu swiec i t. d., ulepszyc przez dodanie po¬ wyzszych srodków.Oprócz wymienionych poliwinylowych eterów moga byc ewentualnie, uzyte inne srodki, ulepszajace oleje smarowe, np. in¬ ne srodki, obnizaj ace punkt krzepniecia olejów* lub iirme .wysokoczasteczkowe sub¬ stancje organiczne, nrjf. produkty polimery¬ zacji iizoolefin i t. d. Mozna do olejów sma¬ rowych, wolnych od parafin lub ubogich w parafine, dodac miekkiej lub twardej pa¬ rafiny w celu polepszenia wlasnosci sma¬ rowych oleju, a równoczesnie, dodajac od¬ powiednich srodków, nie wywolac podwyz¬ szenia punktu krzepniecia oleju.Znane jest co prawda stosowanie pro¬ duktów polimeryzacji^ organicznych estrów winylowych lub ich roztworów w organicz¬ nych rozpuszczalnikach takich, jak octan amyiu lub chlorowane weglowodory, jako szybkosclinacych lakierów, nie ma z tern jednakze nic wspólnego wynalazek niniej¬ szy, w mysl którego do olejów weglowodo¬ rowych dodaje sie wysokospolimeryzowa- nych tlenowych zwiazków winylowych w celu ulepszenia oleju.Przyklad I. Do oleju wrzecionowego do¬ daje sie 1-^-3% stallego produktu polime¬ ryzacji estru winylostearynowego. Wplyw takiego dodatku na lepkosc i krzywa lep¬ kosci oleju wrzecionowego wykazuje na¬ stepuj aca^ tablica: Lepkosc absolutna w temperaturze 20°C 0,348 0,396 0,437 0,512 40"C 0,136 0,156 0,169 0.198 80°C 0,046 0,054 0,059 0,064 - 2 -Przyklad IL Jesli do oleju maszynowe- lowego, to otrzyftiuje sie olej o tietstiepuja¬ go dodac \% eteru poliwinylooktodecylo- cych wlasnosciach pod wzgledem lejko¬ wego Wzglednie 1 % eteru póliwiinylobuty- sci.Lepkosc * temp^fahirze Wskaznik 38°C 99°C lepkosci Olej iriaszynowy bez dodatku 7,9°E 1,5°E 4,9 z dodatkiem 1% eteru poliwinylooktodecylowego. . 8,7°E 1,56°E 26 z tym samym dodatkiem po ogrzaniu cJó 300°C przez 3 minuty 8,6°E 1,57°E 34,6 z dodatkiem 1% eteru poliwinylobutylowfego . . II* E 1,71°E 62,2 z tym samym dodatkiem po ogrzaniu do 300°C firztz 3 minuty 10,8aE 1,€6°E 46#2 Przyklad III. Przez polimeryzacje mie- Dodanie tego produktu do oleju smaro- sz^niny 3 czesci eteru wlinylooktodecylowe- wego wywoluje znaczne obnizenie punktu go i 1 czesci eteru winylofoutylowego przy krzepniecia oleju, jak widac z nastepuja- pomocy podwójnego zwiazku eteru i cej tabeli, fluorku bonu otrzymuje sie produkt o du¬ zej lepkosci. Punkf-krzepniecia oleju Olei smarowy z niemieckiego oleju skalnego ... + 4°C + 1% dodatku — 18°CT"" + 0,5% „ -^23°C + 0,15 „ • - -J8°C ~ Produkt polimeryzacji, otrzymany z obniza punkt krzepniecia tego samego ole- miesizaminy 1 czesci eteru wLnyLooktodecy- ju w sposób nastepujacy: lowego i 1 czesci eteru winylobutylowego, Punkt krzepniecia oleju Olej smarowyj (tego samego pochodzenia) . -|- 4°C + U dodatku .... — 24°C + 0,5% „ .... - 24°C + 0,1% „ .... - 10°C Wplyw obu produktów polimeryzacji sci teigoz oleju uwidocznia tabelka naste- na lepkosc wzglednie na wskaznik lepko- pujaca: Lepkosc w temp. Wskaznik 38°C 99« lepkosci Olej smarowy bez dodatku . . 9,0°E 1,57°E 22,8 + \% produktu I . . . 9,43°E 1,61°E 47,4 + H produktu II . . . 11,7°E 1,69°E 43,5 Podobnie dzialaja ma olej smarowy do- Dzialanie dodatków zalezy zasadniczo dalki produktu polimeryzacji mieszaniny od ich wlasnej lepkosci, która mozna zmie- eteru winylobutylowego i eteru wilnyloety- niac w duzym stopniu, stosujac rózne wa¬ lowego, rtanki polimeryzacji, n£. stosujac rózne -- 3 —temperatury, rozpuszczalniki i kataliza¬ tory, Przyklad IV. Eter winylowy alkoholu oleylowego, otrzymanego z olbrotu, polime¬ ryzuje sie znanym sposobem przez doda¬ nie nieznacznych ilosci fluorku boru lub Olej smarowy z niemieckiego oleju skalnego + 0,1% wyzej podanego produktu polime¬ ryzacji Jpo ogrzaniu do 300° C przez 3minuty + 0,33; +1« +¦ i,o% Olej mineralny pensylwanski + 1,0% wyzej podanego produktu polime¬ ryzacji . ., Przyklad V. 150 g eteru winylocetylo- wego, otrzymanego z alkoholu cetylowego, wykazujacego wskutek zawartosci alkoholi nienasyconych liczbe jodowa 15 -s- 20, mie¬ sza sie, lekko ogrzewajac, z 350 g oleju smarowego, otrzymanego z niemieckiego oleju skalnego. Nastepnie polimeryzuje sie w mieszaninie eter winylocetyiowy przez dodanie niewielkiej ilosci produktu addy¬ cyjnego fluorku boru i eteru dwuibutylowe- go. Poczatek polimeryzacji poznaje sie po wzroscie temperatury. Przez dobre miesza¬ nie w temperaturze 30° h- 50°C odprowadza sie przewazna ilosc ciepla reakcji i unika podniesienia sie temperatury ponad 60° h- Olej mineralny niemieckiego pochodzenia -|- 0,3% wyzej wspomnianego produktu po¬ limeryzacji + 0,53; + o.ois + 3,0% Zamiast przeprowadzac .polimeryzacje eteru wimylocetylowego w oleju, którego rozcienczonego roztworu produktu addy¬ cyjnego fluorku boru i eteru dwubutylowe- go w eterze dwubutylowym. Otrzymuje sie zóltawy plyn o duzej lepkosci. Dzialanie dodatku powyzszego produktu oa oleje smarowe obrazuje nizej podana tabelka: Lepkosc w temperaturze Punkt Wskaznik 38°C 99°C krzepniecia lepkosci 1U°E 1,74°E + 1°C 70 — 11,89°E 12,44°E 12,44°E — — 1,80°E 1,83°E 1.83°E. - 25°C — 25°C — 27°C — 28°C - 4°C — 34°C — do - 38°C lOPC'.. Po skonczonej reakcji, co poznaje sie po tem, ze po dodatniu nowej ilosci fluor¬ ku boru nie nastepuje dalszy wzrost tem¬ peratury, pozostawia sie mieszanine jeszcze przez pewien czas w temperaturze pokojo¬ wej, a nastepnie przemywa ja rozcienczo¬ nym lugiem sodowym i kilkakrotnie goraca woda, wreszcie suszy pod zmniejszonem cisnieniem w temperaturze okolo 100°C.Otrzymuje sie olej, który przypomina bar¬ dzo wyjsciowy olej smarowy, lecz posiada nieco wieksza lepkosc. Dzialanie tego pro¬ duktu na oleje smarowe obrazuje nizej po¬ dana tabela: Punkt Wskaznik Smarnosc(wedludSuthana) krzepniecia lepkosci czas obiegu temperatura + 1°C 70 57 min. 101 °C _ 24°C - — — — 24°C — — _ — 25°C — — _ — 15°C ok. 100 62 min. 101°C wlasnosci choe sie poprawic, mozna ja równiez uskutecznic w innych odpowied- — 4 —nich olejach, zmieniajac odpowiednio sto- sumki ilosciowe, albo tez polimeryzowac bez srodków rozcienczajacych.Zamiast eteru winylocetylowieigo, zawie¬ rajacego male ilosci alkoholi nienasyco¬ nych, mozna stosowac inne analogiczne mieszaniny eterów. Mozna równiez, zalez¬ nie od zadanego dzialania, przygotowywac mieszaniny eterów winylowych wzglednie wielowinylowych alkoholi nienasyconych z eterami alkoholi nasyconych lub ewentual¬ nie z innemi dodatkami. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób ulepszania weglowodorów, zwlasizcza olejów smarowych, znamienny tern, ze do olejów dodaje sie wysokospoli- meryzowamych tlenowych zwiazków winy¬ lowych, rozpuszczalnych w tych olejach.
2. 2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze do olejów dodaje sie tlenowych zwiazków winylowych, zdolnych do polimeryzacji, i nastepnie poddaje sie je polimeryzacji. I. G. Farbenindustrie A k t i e n g e s e 11 s c h a f t. Zastepca: Inz. J. Wyganowisiki, rzecznik patentowy. Druk L, Boguslawskiego i Ski, Warszawa* PL