Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wyrobu rur s^danych, polegajacego na cia¬ gnieniu roztopionego szkla ku dolowi przez otwór, wykonany w dnie zbiornika, zawie¬ rajacego roztopione szklo.Znane sposoby i urzadzenia, stosowane do tego celu, posiadaja te wade, iz powo¬ duja tworzenie sie prazków lub innych nie¬ równosci na powierzchni rur wytwarzanych, wskutek stykania sie roztopionego szkla z odpowiedniemi powierzchniami roboczemi urzadzenia.Glównym celem wynalazku niniejszego jest przezwyciezenie tych niedogodnosci i ich usuniecie.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarza¬ nia szfalanyeh rur, polegajacego na przepu¬ szczaniu plynnego roztopionego szkla ze zbiornika poprzez krawedz stozkowego pierscienia, przyczem tworzy sie pusty we¬ wnatrz pierscieniowy strumien szkla, które¬ go powierzchnia wewnetrzna nie styka sie z powierzchniami roboczemi urzadzenia oraz nie ulega ochladzaniu przez promieniowa¬ nie.Przedmiot zas wynalazku stanowi urza¬ dzenie do wykonywania powyzszego sposo¬ bu, zalwierajace zbiornik, posiadajacy skie¬ rowany ku dolowi otwór wyplywowy, u- twofzony ze stozkowego pierscienia, umie¬ szczonego w dnie tego zbiornika i skojarzo¬ nego z narzadem ochladzanym, mieszcza¬ cym sie w obrebie tego pierscienia stozkowe¬ go, oraz z narzadem regulujacym, umozli-wiajacym nadawanie przeplywowi szkla pfzez krawedz pierscienia stozkowego taka szybkosc, iz szklo wyplywa ze izbiornika po¬ przez ten pierscien pustym wewnatrz stru¬ mieniem pierscieniowym, nie stykajac sie ze wzmiankowanym narzadem ochladza¬ nym.Jedna iz poszczególnych odmian wyko¬ nania wynalazku jest przedstawiona tytu¬ lem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zboku urzadzenia we¬ dlug wynalazku niniejszego; fig. 2 —*¦ widdk tego urzadzenia zgóry, a fig. 3 — przekrój poprzeczny wzdluzJinii 3 ^-^3 n$ fig. 2.Rama podstawowa tO urzadzenia, posia? dajaca ksztalt prostokata i wykonana naj- wlasciwiej z ceowników zelaznych, jest ulo¬ zona na wspornikach lozyskowych 11, w których sa osadzone obrotowo osie kólek 12, umozliwiajacych przesuwanie urzadze¬ nia z miejsca na miejsce. Do ramy podsta¬ wowej sa przymocowane cztery katowniki zelazne 13, podtrzymujace lany pierscien 14, posiadajacy w przekroju' poprzecznymi* ksztalt korytka i zaopatrzony w srodkowy otwór, otoczony kolnierzem 15 (fig. 3). Tein pierscien lany jest wyposazony na swej gór¬ nej powierzchni wipoblizu kolnierza 15 w po¬ wierzchnie biezniowa 16 lozyska kulkowe¬ go. Kolnierz 15 jest otoczony osadzonym obrotowo wiencem uzebionym 17, wyposazo¬ nym w druga powierzchnie biezniowa 18, która lacznie z powierzchnia 16 i kulkami 19 wchodzi w sklad lozyska kulkowego. W pierscieniu lanym 14 jest osadzone obroto¬ wo kólko zebate 20 (fig. 1), zazebiajace sie z wiencem uzebionym 17 i napedzane zapo- moca dowolnego zródla napedu, uwidocz¬ nionego na rysunku w postaci silnika elek¬ trycznego 21. Na pierscieniu lanym 14 jest umieszczona oslona 22, otaczajaca wieniec uzebiony 17 i zaopatrzona w nadlewy 23 z wydrazeniami, czyli gniazdami. Do wienca uzebionego 17 jest przymocowana zapomo- ca uch 24 (fig. 3) obracajaca sie wraz z wiencem oslona 25, której dno jest zaopa¬ trzone w okragly otwór 26, otoczony kolnie¬ rzem 27, odgietym do góry. Na górnej po¬ wierzchni czolowej kolnierza 27 wspiera sie tygiel 28 z materjalu ogniotrwalego, oddzie¬ lony od scianek oslony materjalem izolacyj¬ nym 29. Dno tygla posiada otwór 30, pokry¬ wajacy sie z otworem 26 oslony. Do dna oslony jest przysrubowany pierscien 31 w ten sposób, iz zachodzi nieco poza brzeg otworu 26 i podtrzymuje wkladke pierscie¬ niowa iz ogniotrwalego materialu, zakonczo¬ na ^rerseienient stozkowym 32. Wkladka pierscieniowa przylega scisle do krawedzi otworu 3flga piersden stozkowy 32 wysta¬ je do góry i do wfewmatrz tygla. Górny brzeg pierscienia stozkowego jest zaokraglony i zaopatnzony w odgiety ku wewnatrz wystep pierscieniowy, dzieki czemu tworzy sie o- twór 33, przez który wyplywa szklo.Dó lanego pierscienia 14 sa przymoco¬ wane od dolu Wsporniki 35, które podtrzy¬ muja swemi dolnemi koncami zespól czesci urzadzenia, sluzacych do wygladzania stru¬ mienia szkla zapomoca plomienia oraz do ochladzania tego szkla. Zespól ten jest u- mieszczony wewnatrz wkladki 32 wspól- srodkowo z otworem 33. Zespól ten zawiera zewnetrzny plaszcz 37 w ksztalcie wydra¬ zonego walca oraz plaszcz wewnetrzny 36, umieszczone w pewnej odleglosci od siebie, lecz wspólosiowo, przyc^em dolne konce tych plaszczów sa polaczone ze soba dnem 38. Górny brzeg plaszcza wewnetrznego 36 jest odgiety nazewnatrz, a górny brzeg pla¬ szcza zewnetrznego 37 jest odgiety ku we¬ wnatrz tak, iz tworzy kolnierz 39. Na kol¬ nierzu 39 jest ulozony pierscieniowy palnik 40, którego otwory sa rozmieszczone tak, iz kieruja plomien na szklo w miejscu, w któ- rem ono wyplywa z otworu 33 wkladki 32.Pomiedzy plaszczami: zewnetrznym i we¬ wnetrznym 36 i 37 sa umieszczone wspól¬ osiowo walce wydrazone 41 i 42, osadzone w peiwnej odleglosci jeden od drugiego. Wa¬ lec wewnetrzny 41 posiada mniejsza wyso¬ kosc niz walec zewnetrzny 42. — 2 —,Do przestrzeni, mieszczacej sie pomie¬ dzy skrajnym plaszczem wewnetrznym 36, posiadajacym zagiety nazewnatrz brzeg gór¬ ny, a nizszym waicem 41 jest doprowadizo- ma przez pierscien 38 rurka 43, doprowa¬ dzajaca zimna wode do tej przestrzeni.Rurka 44, odprowadzajaca wode, jest przy¬ laczona przez tenze pierscien 38 do prze¬ strzeni, mieszczacej sie pomiedzy walcami 41 i 42. Z przestrzeni, mieszczacej sie po¬ miedzy walcem 42 i skrajnym plaszczem zewnetrznym 37, jest przeprowadzona na¬ zewnatrz rurka wylotowa 45, -przez która u- chodza spaliny, wytwarzane palnikiem 40, odprowadzane zapomóca przewietrznika ssacego, nieuwidooznionego na rysunku.Ponad tyglem znajduje sie rama lana 46, oparta na slupach 47, których dolne kon¬ ce sa wstawione w gniazda nadlewów 23 o- slony 22. Rama lana jest zaopatrzona w skierowany ku wewnatrz kolnierz 49, pod* trzymujacy pokrywe 50 z materjalu ognio¬ trwalego, której czesc posiada ksztalt skle¬ pienia, opartego na górnym brzegu tygla 28.Wystajace nazewtnatrz wystepy tej pokry¬ wy zawieraja kanaly 51, przez które moga byc 'wslawiane odpowiednie palniki (nieu- widoeznione na rysunku).Pólokragla w swej lewej czesci (fig. 2) pokrywa posiada boki równolegle i jest za¬ konczona scianka 52, prostopadla do wzmiankowanych boków i mieszczaca sie ponad tyglem 28 w plaszczyznie, znajduja¬ cej sie w przyblizeniu posrodku promienia pokrywy. ! Dzieki temu tygiel pozostaje czesciowo niezasloniety (iw miejscu 53), przyczem nie- zaslonieta czesc tygla stanowi otwór wloto¬ wy do doprowadzania szkla do tygla. Srod¬ kowa czesc pokrywy posiada otwór 54, wspólosiowy z otworem 33. W gniezdzie 56 ramy lanej 46 jest osadzony slupek 55 (fig. 1), wydrazony wewnatrz i ustawiony piono¬ wo. Na slupku tym jest osadzony obrotowo wieszak 57, zaopatrzony w ucho 58, mogace przesuwac sie ^wzdluz nagwintowanego sworznia 59, na którym jest umieszczona na¬ kretka nastawna 60, ograniczajaca przesuw ku dolowi wieszaka 57. Do wieszaka 57 jest przymocowana linka 61, opasujaca kra¬ zek prowadniezy 62 i przeprowadzona ku dolowi wewnatrz slupka 55 do odpowiednie¬ go bebenka linowego, zaopatrzonego w me¬ chanizm zapadkowy (zespól powyzszy nie jest uwidoczniony na rysunku) i obracanego zapomóca kólka recznego 63 (fig. 2), w ce¬ lu podnoszenia wieszaka 57. Zewnetrzny koniec wieszaka 57 posiada postac tulei 64, do której jest przymocowana od dolu tule¬ ja 65, zaopatrzona u dolu w uchwyt 66, na którym jest zawieszona zapomóca kolnie¬ rza tuleja 67, wykonana z materjalu ognio¬ trwalego. | Tiileja 67, zawieszona na wieszaku 57i moze byc nastawiana w kierunku pionowym przez podnoszenie lub opuszczanie tego wie¬ szaka, przyczem, po ustawieniu wieszaka w jego tylnem polozeniu, tuleja 67 bedzie u- trzymywala sie w polozeniu wispólsrodko- wem wzgledem otworu 33, wskutek stykania sie scianek otworu ucha 58 z nagwintowa¬ nym sworzniem 59. W tulei 65 jest osadzo¬ na przesuwnie rura 68, nagwintowana na zewnetrznej swej powierzchni, przyczem gwint ten wspóldziala z gwintem kólka recznego 69, osadzonego obrotowo na tej rurze na górnej powierzchni czolowej tulei 64. Na dolnym koncu rury 68 jest umie¬ szczony narzad chlodzacy 70, wykonany najWlasciwiej w postaci stozkowego pla¬ szcza wodnego, do którego wode doprowa¬ dza sie rura 68.Do wnetrza narzadu czyli chlodnicy 70 siega rurka 71, osadzona w rurze 68 wspól¬ osiowo z nia i sluzaca do odprowadzania wody z narzadu 70; w rurce 71 jest osadzo¬ na wspólosiowo rurka 72, przechodzaca na- wylot przez narzad 70 i doprowadzajaca powietrze. Zapomóca kólka recznego 69 mozna podnosic lulb opuszczac narzad chlo¬ dzacy 70, w celu zmiany odleglosci pomie¬ dzy nim a powierzchnia szkla, doplywajaee- — .3 —go do otworu 33. Rura 68 jest przylaczona do odpowiedniego zródla wody, rurka 71 — do odpowiednich przewodów, odprowadza¬ jacych wode zuzyta, a rurka 72 — do odpo¬ wiedniego zródla powietrza.Urzadzenie powyzsze, podczas jego dzialania, zostaje podstawione otworem wlo¬ towym 53 pod otwór wypustowy 73 pieca szklarskiego,' nieuwidoczriionego na rysun¬ ku, przyczem otwór 33 jest ustawiany tuz nad otworem 74, wykonanym w podlodze pomieszczenia, po której przesuwa sie po¬ pisze urzadzenie.Nastepnie tygiel 28 jest obracany ze sta¬ la szybkoscia obrotowa zapomoca silnika 21, a strumien 76 szkla roztopionego, regu¬ lowany izapomoca zasuwki 77 odpowiednio dó wymiarów wytwarzanej rury szklanej, plynie z otworu wypustowego 73 do tygla 28. Szklo plynie nastepnie pod dolna kra¬ wedzia tulei 67, przyczem gdy szklo to pod¬ nosi sie ponownie juz wewnatrz tulei 67, narzad chlodzacy (70 pochlania pewna ilosc ciepla, promieniujacego z powierzchni 78 strumienia 76 stzkla. W tyglu utrzymuje sie stale taka ilosc roztopionego szkla, aby gór¬ na powierzchnia warstwy szkla znajdowa¬ la sie powyzej górnego konca stozka pier¬ scieniowego 32, wskutek czego szklo bedzie plynelo poprzez górna krawedz tego stozka i splywalo do otworu 33, którego srednica jest wystarczajaco wielka, aby szklo plyne¬ lo w nim pustym wewnatrz strumieniem o przekroju pierscieniowym, przyczem szklo plynie ku dolowi wewnatrz wkladki 32 i pla¬ szcza 36.(Powietrze jest doprowadzane stale przez rurke 72, w celu wytworzenia strumie¬ nia powietrza wewnatrz wytwarzanej rury szklanej, przez co powoduje sie równiez przteptyw powietrza ku dolowi pomiedzy na¬ rzadem chlodzacym 70 i powierzchnia 78 strumienia 76, co powieksza skutki dzialania narzadu chlodzacego 70.Strumien powietrza wewnatrz wytwarza¬ nej rury powoduje równiez ochladzanie we¬ wnetrznej powierzchni tej rury na pewnej odleglosci ponizej tygla i przyspiesza tward¬ nienieruty. , Gdy wytwarzana rura wychodzi juz po¬ za obreb plaszcza 36, to zostaje skierowana przez otwór 74 podlogi do walcarki 75, za¬ pomoca (której nadaje sie rurze pozadane wymiary. To ciagnienie rury moze byc u- skuteczniane recznie lub tez moze odbywac sie pod dzialaniem sily ciezkosci, lecz do¬ swiadczenie wykazalo, iz zastosowanie u- rzadzenia mechanicznego, dzialajacego z pewna okreslona zgóry szybkoscia, daje najlepsze wyniki, Stan masy roztopionego szkla, przeply¬ wajacego przez krawedz otworu 33, moze byc regulowany przez zmiane odleglosci na¬ rzadu 70 od powierzchni plynacego szkla tak, aby pomiedzy stozkiem pierscieniowym 32 i dolna krawedzia tulei 67 tworzyla sie warstwa szkla, posiadajaca plastycznosc, odpowiednia do uskutecznianego nastepnie ciagnienia rury/Poniewaz najwyzsza (w tern miejscu) warstewka szkla staje sie podczas ciagnienia rury jej scianka wewnetrzna bez stykania sie z jakakolwiek powierzchnia Sztywna, wiec warstewka ta nie ulega uszko¬ dzeniu przez tworzenie sie w niej np. brózd, dzieki czemu wewnetrzna powierzchnia ru¬ ry wytworzonej jest wolna ód wszelkich nieprawidlowosci. Tuleja 67 moze byc za¬ pomoca kóMtói recznego 63 i nakretki 60 u- 'stawiona w kierunku pionowym w takiem polozeniu, iz stale bedzie utrzymywany pe¬ wien niezmienny poziom szkla roztopionego wzgledem poziomu otworu 33, wskutek cze¬ go przez krawedz tego otworu przelewac sie bedzie stale ilosc szkla, wystarczajaca do utworzenia rury 79 o pozadanej grubo¬ sciscianek. \ Wskutek nadania warstwie 76 szkla od¬ powiedniej temperatury poczatkowej oraz wskutek chlodzacego dzialania narzadu 70, temperatura szkla, przelewajacego sie przez krawedz otworu 33, wzrasta wraz ze zwiek¬ szeniem odleglosci nastepnych warstw szkla — 4 —od pómerTzchai 78. WsSktutek iego podczas gdy warstwa szkla, tworzaca nastepnie we¬ wnetrzna scianka wytwarzanej rury, jest dostatecznie ochlodzona i moze wytrzymac zabieg ciagnienia, to Warstwa szkla, która styka sie z brzegami otworu 33 i tworzy na¬ stepnie zewnetrzna scianke tej rury, posia¬ da, dostateczna plynnosc, umozliwiajaca wygladzanie sie wszelkich brózd lub praz¬ ków, które moglyby na niej- tworzyc sie Wskutek pewnych drobnych nieprawidlowo* sci krawedzi otworu 33. Plomien palnika 40 jest skierowany tafle, aby podgrzewal brzegi otworu 33 oraz powierzchnie warstwy szkla, opuszczajacej ten otwór, przez co zwieksza sie poczatkowa temperature szkla w stopniu, wystarczajacym do spowodowania procesu „wyrównywania" brózd i prazków po¬ wierzchni szkla (przez „naplywanie"), za¬ nim -wytwarzana rura wej dzie do prze¬ strzeni, ograniczonej plaszczem 36, w któ¬ rej chlodzace dzialanie wody, plynacej po¬ miedzy plaszczami 36 i 41, "spowoduje znaczne ochlodzenie sie tej rury. To chlo¬ dzace dzialanie wody przyspiesza twardnie¬ nie rury, przyspieslzane dodatkowo przez wchlanianie ciepla rury przez powietrze, znajdujace sie pod tyglem. Poniewaz mate- rjal rury jest plastyczny jeszcze na dosc znacznej odleglosci ponizej tygla, wiec ru¬ ra ta moze byc ciagniona z nadaniem jej po¬ zadanych wymiarów zapomoca walcarki 15, zanim sftklo stwardnieje. Wymiary gotowe¬ go produktu moga byc kontrolowane przez regulowanie obrotowej szybkosci walcarki lub wisnosci sikla, gdy ono opuszcza tygiel, lub zapomoca obu tych czynników jednocze¬ snie. Ptfzy szybkiem ciagnieniu otrzymuje sie rury o niewielkiej srednicy, podczas gdy przy powolnem ciagnieniu otrzymuje sie ru¬ ry o wiekszej srednicy. Ponadto, wisnosc szkla w chwili opuszczenia przezen tygla po¬ siada pewien wplyw na wielkosc srednicy wytwarzanej rury, poniewaz wieksza wisnosc powoduje wytwarzanie sie rury o wiekszej srednicy.Przy ciagnieniu fur 0 wiekszej srednicy, moze okazac sie rzecza niezbedna wprowa¬ dzanie powietrza pod cisnieniem do wnetrza rury wytwarzanej, przyczem znaczna ilosc powietrza moze byc tloczona rurka 72; przy wytwarzaniu rur o mniejszej srednicy doprowaidzanie powietrza bywa zwykle zbedne* Doswiadczenie wykazuje, ze gru¬ bosc warstwy szkla w tyglu w stosunku do wielkosci otworu 33, stan masy szklanej wpoMizu powierzchni 78 oraz szybkosc ob¬ rotowa walcarki 75 moga byc ustosunkowa¬ ne wzajemnie tak, aby mozna bylo szybko wytwarzac rury w doskonalym gatunku o pozadanych wymiarach* .?-.Tygiel 28 moze byc obracany ze stala szybkoscia obrotowa zapomoca silnika 21, w celu zapewnienia jednostajnosci tempe¬ ratury i stanu szkla w chwili jeigo przelewa¬ nia sie przez krawedzie pierscienia 3% i o- tworu 33. W ten sposób moga byc wytwa¬ rzane rury o bardzo dokladnych wymiarach na calej dlugosci; w razie postawienia sobie mniej scislych Wamagan dobrfe wyniki moz¬ na osiagnac bez obracania tygla, a nawet ptóy zastosowaniu nieruchomego wogóle zbiornika roztopionego szkla.Nalezy zaznaczyc, ze pierscien 32 two¬ rzy pierscieniowy próg, wystajacy z dna zbiornika szkla lub tygla 28 i otaczajacy o- twór wyplywowy, i ze szklo roztopione, za¬ warte *w tym zbiorniku, przelewa sie przez krawedz tego progu do •wzmiankowanego o- tworu, pnzyczem tworzy pusty wewnatrz strumien, którego powierzchnia wewnetrzna jest wystawiona na dzialanie narzadu chlo¬ dzacego 70. Przy wykonywaniu wynalazku niniejszego w praktyce wytwarzana rura nie styka sie swa powierzchnia wewnetrzna z materjalem ogniotrwalym lub powierzchnia¬ mi prowadniczemi innego rodzaju; po¬ wierzchnia ta, czyli scianka wewnetrzna ru¬ ry, wytwarza sie wylacznie (wskutek prze¬ lewania sie szkla przez krawedz wzmianko¬ wanego progu. Dzieki temu wewnetrzna po¬ wierzchnia irury posiada doskonale wykon- - 5 -Czenie, zewnetrzna zas powierzchnia nity, która stykala sie wykonczona i wygladzona zapomoca palni¬ ka 40. PL