Wynalazek niniejszy dotyczy czólenka tkackiego ze szczelina, przebiegajaca od górnej przedniej strony ku dolnej tylnej ukosnie do zewnetrznego oczka. Taka szcze¬ lina umozliwia wprowadzanie najprostsze- mi ruchami nitki do zewnetrznego oczka. W tym celu potrzeba tylko ciagnac nitke w kie¬ runku osi czólenka ku przodowi, a po zbo¬ czeniu — w odwrotnym kierunku. Ruchy te sa nadawane nitce przy pierwszych dwóch uderzeniach gonca w automacie, wymienia¬ jacym kopki, wobec czego czólenko z opi¬ sana powyzej sizczelina najbardziej nadaje sie do zastosowania przy tych automatach.Wynalazek polega na tern, ze szczelina jest umieszczona wzgledem zewnetrznego oczka tak, ze w drewnie czólenka powstaja dwa kliny o ostrzach, skierowanych obok siebie w przeciwnych kierunkach i ze wzgle¬ du na swój ksztalt oraz polozenie nadaja¬ cych sie znakomicie do przytwierdzania do nich urzadzen ryglujacych o postaci kon¬ ców nawlekajacych. Jak wiadomo ryglowa¬ nie konców nawlekacza polega na tern, ze one lacznie z powierzchniami oporowemi zginaja nitke zygzakowato.Te ostrza ze wzgledu na swój ksztalt nadaja sie do wspomnianego celu wskutek tego, ze wymagane jest zaledwie nieznaczne ich przedluzenie zapomoca krótkiego dru¬ tu, w celu utworzenia konca nawlekacza.Plaszczyzny oporowe, z nim wspóldzialaja¬ ce, wykonywa sie w drewnie czólenka po¬ dobnie jak ostrze klina, przyczem one mogabyc below© wytworzone przez brzegi row¬ ków, wykonanych w podstawie przeciwne¬ go klina. ' Oba ostrza klinów nadaja sie do umie¬ szczenia w nich konców nawlekacza wsku¬ tek tego, iz jedno z nich lezy w ten sposób, iz nitka znajduje sie w jego zasiegu, gdy jest odwijana z cewki, a drugie znajduje sie w polozeniu, w którem zabezpiecza te nitke w czólenku od kopki az do wyjscia przez zewnetrzne oczko.Pierwsze z obu ostrzy klinów znajduje sie przy wlocie, a drugie — przy wylocie szczeliny, wiodacej do zewnetrznego oczka.Przy wykonywaniu klina i drutów, pro¬ wadzacych nitke przy nawlekaniu, nalezy zwracac uwage na to, aby przechodzenie od jednego do drugiego elementu odbywalo sie bez oporu. Osiaga sie to w ten sposób, ze druty przebiegaja wzdluz boków swych klinów i wychodza przy ich ostrzach. Kazde z obu ostrzy musi byc przy tern ukryte poza drutem i lezec wewnatrz dwóch plaszczyzn ograniczajacych. Jedna z nich, ogranicza¬ jaca ostrze pierwszego klina, jest opisywa¬ na przez nitke, przesuwajaca sie z konca kopki po drucie, wystajacym z tego ostrza, a druga, gdy nitka jest pociagana ponad drutem i ponad lezaca naprzeciwko tego drutu krawedzia czólenka, Jedna z po¬ wierzchni, ograniczajacych ostrze klina dru¬ giego, jest opisywana, gdy nitka przesuwa sie od wewnetrznego oczka ku górze wzdluz drutu, a druga, gdy nitka przesuwa sie od wewnetrznego oczka od dolu wzdluz dru¬ tu.Szczególna wlasciwoscia czólenka we¬ dlug wynalazku jest to, ze moze ono byc wykonane zarówno jako czólenko do auto¬ matu lub tez jako czólenko reczne, ponie¬ waz znajdujace sie w nieoi kliny i ich ostrza w obu przypadkach biora udzial w nawle¬ kaniu nitki.Jesli umocowuje sie drut z koncem na¬ wlekajacym na ostrzu klina, znaj dujacem sie przy wylocie szczeliny, prowadzacej do ze¬ wnetrznego oczka, to powstaje czólenko reczne, posiadajace zalete bezwzglednie pewnego zaryglowania nitki w zewnetrznem oczku, a wiec i w czólenku, oraz wynikaja¬ ca stad zalete, ze naprezenie nitki podczas tkania pozostaje zupelnie równomierne.Jesli zaopatrzyc ostrze klina, znajduja¬ ce sie przy wlocie tej szczeliny, w drut z koncem nawlekajacym, to powstaje czólenko z samoczynnem urzadzeniem nawlekajacem, które moze byc ewentualnie uzywane jako reczne, jesli zatrzymywanie nitki w ze¬ wnetrznem oczku jest niepotrzebne.Jesli oba ostrza klinów sa zaopatrzone w druty, to powstaje czólenko z nawleka- czem, który zarówno przy nawlekaniu recz¬ nem, jak i przy krosnie samoczynnem, za¬ pewnia calkowite bezpieczenstwo przed wy¬ padnieciem nitki i zupelnie równomierne jej naprezenie podczas tkania.Czólenko wedlug wynalazku odznacza sie tern, ze jest nadzwyczaj prostej budo¬ wy, a wiec moze byc wykonane bardzo ta¬ nim kosztem, poniewaz wiekszosc jego cze¬ sci, czynnych przy nawlekaniu, moze byc wy¬ konana w drewnie czólenka, do czego do¬ chodza tylko jeden lub dwa druty o bar¬ dzo prostym ksztalcie.Obok wspomnianych wyzej czesci czó¬ lenka wedlug wynalazku w drewnie czólen¬ ka moze byc wykonane równiez oczko we¬ wnetrzne. Wytwarza sie ono przez koliste rozszerzenie dna rowka, prowadzacego od komory czólenka wzglednie od kanalu ha¬ mulcowego do nawlekacza.Na rysunkach podany jest przyklad wykonania czólenka wedlug wynalazki a mianowicie fig. 1 przedstawia boczny wi¬ dok czólenka wedlug wynalazku, w którem tylko jedno ostrze klina jest zaopatrzone w drut przy wylocie szczeliny, wiodacej do zewnetrznego oczka, fig. 2 — widok zgóry tegoz czólenka, fig. 3 — osiowy przekrój pionowy tegoz czólenka, fig. 4 — przekrój poprzeczny wzdluz linji A — A na. fig. 2, fig. 5 jest widokiem zprzodu czólenka we-dlug wynalazku, w którem tylko ostrze kli¬ na przy wlocie szczeliny, wiodacej do ze¬ wnetrznego oczka, jest zaopatrzone w drut, fig. 6 — widok zgóry tegoz czólenka, fig. 7 — osiowy przekrój pionowy, fig. 8 — przekrój poprzeczny tegoz czólenka, fig. 9 jest widokiem zprzodu czólenka wedlug wy¬ nalazku, w którem kazde z obu ostrzy kli¬ nów jest zaopatrzone w drut, fig. 10 — widok zgóry tegoz czólenka, fig. 11 — piono¬ wy przekrój osiowy, fig. 12 — poprzeczny przekrój tegoz czólenka, fig. 13a — 13h przedstawiaja widoki zgóry czólenka we¬ dlug wynalazku, w którem oba ostrza kli¬ nów sa zaopatrzone w drut, a mianowicie poszczególne figury przedstawiaja rózne ko¬ lejne polozenia, zajmowane przez nitke przy nawlekaniu; fig. 14a -^ 14c przedsta¬ wiaja widoki zprzodu tegoz czólenka, przy- czem podane sa równiez rózne kolejne polo¬ zenia nitki przy nawlekaniu, wreszcie fig. 15 przedstawia przekrój wzdluz linji B — B na fig. 10 innej postaci wykonania z ha¬ kiem chwytnym.Posrodku czólenka znajduje sie komo¬ ra czólenkowa, w której umieszcza sie nieu- widoczniona na rysunku kopke watkowa z nitka S. Do komory czólenkowej / przyle¬ ga od przedniej strony kanal 2, którego, scianki sa wylozone pluszem 3, sluzacym dó hamowania nitki, do kanalu zas przyle¬ ga rowek 4, wiodacy do nawlekacza.Na dnie rowka znajduje sie koliste roz¬ szerzenie, bedace wewnetrzem oczkiem 5.Z zewnetrzego oczka nitka przechodzi do nawlekacza, stad do kolistego zewnetrznego oczka 6, wykonanego równiez w drewnie czólenka, i wreszcie optfezcza czólenko.Wewnetrzne oczko jest zaopatrzone z jednej stibny, a zewnetrzne oczko — z dwóch stron w sztyfty 7 18, utrzymujace nitke watkowa w pewnej odleglosci od drewna czólenka i uniemozliwiajace wrzynanie sie jej w czó¬ lenko.Do zewnetrznego oczka 6 prowadzi szczeJiria 9, skierowana ukosnie od gór¬ nej przedniej strony ku dolnej tylttejl Pvze& te szczeline nitka watkowa przechodzi dc* zewnetrznego oczka i pociagana lot przodo¬ wi w kierunku osi czólenka, zmienia kieru¬ nek na boczny i odwrotnie.Wedlug wynalazku polozenie szczeliny 9 wzgledem zewnetrznego oczka 6 jest ta¬ kie, iz w drewnie czólenka powstaja dwa kliny 10 i 11 o ostrzach 12 wzglednie 13, skierowanych w (przeciwnym kierunku.Ostrze 12 klina 10 znajduje sie pr^ytem przy wlocie szczeliny, a ostrze 13 klina 11 — przy wylocie. Oba ostrza klinowe sa uwidocznione wyraznie na fig. 2f 6 i 10.Kliny oraz ich ostrza sa przystosowane do wspóldzialania przy nawlekaniu nitki watkowej. Wystarcza umieszczenie krótkie¬ go drutu z koncem nawlekajacym na jed- nem lub na obu ostrzach, aby osiagnac cal¬ kowite zatrzymanie nitki* W postaci wykonania wedlug fig. 1—4 ostrze klinowe 13, znajdujace sie przy wy¬ locie szczeliny 9, jest zaopatrzone w drut 15. W postaci wykonania Wedlug fig. 5 -~ 8 ostrze klinowe 72 jest zaopatrzone w drut 14, podczas gdy w postaci wykonania we¬ dlug fig. 9 ~- 12 oba ostrza Winowe 12 i 13 sa zaopatrzone odpowiednio w druty 14 i 15.Jak wiadomo, druty tego rodzaju za¬ trzymuja nitke w ten sposób, ze, wspóldzia¬ lajac z plaszczyznami oporowemi, zaginaja ja zygzakowato. Te plaszczyzny oporowe, wykonane wedlug wynalazku równiez z drewna czólenka, tworza brzegi frcfwków, w które Wchodza sfwemi koncami oba druty 14 i 15. Drut 14 wchodzi w rowek 16 o pla¬ szczyznie oporowej 17, a drut 15 wchodzi w rowek 18 o plaszczyznie oporowej19.Przy nadawaniu ksztaltu drutom i kli¬ nom nalezy pamietac o teni, ze przechodze¬ nie niljki watkowej z drutu do klina winno odbywac sie bez oporu. Osiaga sie to w ten sposób, iz oba druty 14 i 15 sa wsadzone w odpowiednie kliny 10 i 11 tak, ze na pew¬ nej czesci swej dlugosci przebiegaja wzdluz — 3 —boków klinów, wychodzac przy ich ostrzach.Kliny drewniane posiadaja taki ksztalt, iz ich ostrza kryja sie za drutem i leza we¬ wnatrz dwu powierzchni granicznych.Jedna powierzchnia tworzaca ostrze kli¬ na 10 jest opisana nitka watkowa S, gdy ta przesuwa sie z konca kopki zdolu po dru¬ cie 14, wychodzacym z tego ostrza, druga zas — gdy nitka jest przeciagana ponad drutem 14 i ponad krawedzia 20 czólenka, lezaca naprzeciwko tego drutu. Obie po¬ wierzchnie, tworzace ostrze 13 drugiego kli¬ na U, sa opisane, gdy nitka watkowa S przesuwa sie od dolnego oczka 5 zgóry wzglednie zdolu po drucie 15.Przebieg samoczynnego nawlekania przedstawiony jest w poszczególnych swych fazach na fig. 13 i 14 w odniesieniu do czólenka, w którem oba ostrza 12 i 13 sa zaopatrzone w druty 14 i 15.Przy pderwsizem uderzeniu gonca nitka watkowa S izostafe przeciagnieta przez ko¬ niec czólenka (fig. 13a) i przeprowadzona ku koncowi drutu nawlekajacego 14, który w tym celu obniza sie nieco, jak to widac na fig. 5 i 9. Nastepnie nitka watkowa zo¬ staje zagieta zygzakowato zapomoca kon¬ ca drutu nawlekacza 14 i wspóldzialajacej z nim powierzchni oporowej 17, tworzacej luk zaporowy, zatrzymujacy nitke (fig. 13d). Wtedy nitka zsuwa sie z konca na¬ wlekaczai wyciaga sie, wskutek czego prze¬ chodzi pod koniec nawlekacza i przez to ulega zatrzymaniu przed wypadnieciem (fig. 13c).Podczas drugiego uderzenia gonca nit¬ ka zostaje skierowana ku odwrotnemu kon¬ cowi czólenka i tworzy przez to obejmujaca drut 14 petle, która w dalszym przebiegu procesu nawlekania przeslizguje sie poczat¬ kowo po drucie ku tylowi (fig. 13d) i jed¬ noczesnie wchodzi w szczeline 9, prowa¬ dzaca ja ukosnie ku dolowi do zewnetrzne¬ go oczka. Dzieki opisanemu wyzej przebie¬ gowi drutu i polozeniu ostrza klinowego uzyskuje sie pewnosc, ze petla nitki w dal¬ szym ciagu swego ruchu przejdzie z drutu 14 poprzez klin drewniany 10, nie dotyka¬ jac poczatkowo drewna. Nastepnie nitka jest przez pewien czas -prowadzona zarów¬ no zapomoca drutu 14, jak i klina drew¬ nianego 10 (fig. 13e), przyczem zachodzi stopniowe rozszerzanie sie petli, która bez gwaltownego przejscia zostaje przejeta przez klin drewniany (fig. 13f). Wreszcie swobodny koniec nitki zsuwa sie z górnej czesci czólenka i przylega do jego boku, jak to widac na fig. 14a.Podczas dalszego ruchu ku dolowi pe¬ tla dochodzi do dolnego konca szczeliny 9 i kladzie sie na drut 15, wystajacy z ostrza klinowego 13, znajdujacego sie przy koncu wylotowym szczeliny (fig. 13g i 14b).W tern polozeniu nitka (podobnie do fig. 13b) zostaje zagieta zygzakowato zapomo¬ ca powierzchni oporowej 19, dostaje sie (po¬ dobnie do fig. 13c) pod1 koniec drutu 15, wyciaga sie i wreszcie przesuwa sie po dol¬ nej stronie drutu 15 do zewnetrznego oczka 6 (fig. 13h i 14c). W tern polozeniu jest ona przycisnieta drutem 15 do zewnetrznego ocz&a € (fig. 13h i 14c) i nie moze sama wy¬ konac ruchu, któryby przesunal ja pod ko¬ niec drutu 15.Jesli czólenko nie posiada drutów 14 albo 15, to procesy, zachodzace przy nawle¬ kaniu, ulegaja odpowiedniemu uproszcze¬ niu.Jesli brak drutu 14, jak na fig. 1 — 4, to nitka zostaje przeciagnieta przez koniec czólenka nie uderzeniem gonca a reka, po¬ czern równiez nie drugiem uderzeniem gon¬ ca a reka zostaje skierowana wbok w ten sposób, iz tworzy petle dokola klina drew¬ nianego 10 i jednym swym koncem prze¬ suwa sie wzdluz szczeliny 9, t ]. niftka przechodzi bezposrednio z polozenia we¬ dlug fig. 13a w polozenie wedlug fig. 131 Poczawszy stad, proces odbywa sie, jak bylo opisane wyzej.Jesli brak drutu 15, jak na fig. 5 — 8, to przy nawlekaniu procesy zachodza do- — 4 —kladine wedlug fig. 13 do 13f wlacznie* Przy dalszym (procesie nitka nie kladzie sie pod¬ czas dalflzego zsuwania sie na drut 15, by dopiero wzdluz po nim sie zsunac, lecz do¬ staje sie bezposrednio do zewnetrznego oczka, jak to -widac na fig. 13h i 14c.W pierwszym z tych przypadków wszystko moze byc odniesione do czólenka recznego, w którem nitka w prosty sposób zostaje bezwzglednie zatrzymana % ze- wmetrznem oczku, a wiec nie moze przesu¬ nac sie w* niem ku górze i zachowuje pod¬ czas tkania zupelnie równomierne napre¬ zenie* W drugim zas przypadku wszystko omó¬ wione nalezy stosowac do czólenka krosna samoczynnego, posiadajacago prosta budo¬ we, którego mozna uzyc nawet jako czólen¬ ka recznego, jesli utrzymywanie watka w zewmetnznem oczku nie jest konieczne. Na¬ lezy wtedy, rzecz jasna, wykonywac recz¬ nie te ruchy, które w czólenku samoczyn- nem wywoluja oba uderzenia gonca.Jesli uzyte sa oba druty, to powstaje czólenko, które mozna stosowac zarówno jako czólenko reczne, jak tez i do automa¬ tów, gdyz daje kompletne zabezpieczenie przed wysunieciem sie nitki.Oba druty 14 i 15 sa umocowane w drewnie czólenka w ten sposób, iz konce ich sa zgiete pod katem prostym i wsadzo¬ ne wi odpowiednie otwory 21 w drewnie czólenka. Otwór 21 na drut 14 moze prze¬ chodzic az na dolna strone czólenka, co umozliwia usuwanie drutu przez wbijanie koleczka.Do dalszego przytrzymywania drutu 14 moze sluzyc hak chwytny 22 (fig. 15), u- miesizczony w takiej odleglosci ztyliu, ze siega poza hamulec z pluszu 3. Jest on nie¬ co zakrzywiony ku dolowi i przylega swym zaostrzonym koncem do najwyzszych wlo¬ sków pluszu. W ten sposób tworzy on swe¬ go rodzaju wiecierz, przez który nitka, po¬ ciagana ku przodowi, moze przejsc bez znacznego oporu. Przesuniecie nitki ku ty¬ lowi zostaje uniemozliwiofie, poniewaz wloski pluszu na poczatku wiecierza nie moga towarzyszyc nitce i dzialaja na po¬ dobienstwo haczyka opófowegó. PL