Wyrób srebrnych przedmiotów uzytko¬ wych np. nakryc stolowych ze stopów sre¬ browych o czystosci od 800 do 925/1000 odbywal sie dotychczas zasadniczo droga wytlaczania na zimno. Tegorodzaju przed¬ mioty sa wyrabiane równiez w postaci odle¬ wów z formy piaskowej; otrzymuje sie jed¬ nak tylko wyroby malowartosciowe, gdyz czyste srebro w stopach srebrowych, znajdujacych sie w sprzedazy, jest w sta¬ nie lanym zbyt miekkie i, wskutek pryska¬ nia, posiada pory, wskutek czego przed¬ mioty wytworzone posiadaja powierzchnie nierówna, wymagajaca dokladnego szlifo¬ wania. Tego rodzaju srebro lane z formy piaskowej stosowano wskutek tego prze¬ waznie do wyrobu przedmiotów ozdobnych.Do przedmiotów cienkich codziennego uzyt¬ ku, np. do nozy, a zwlaszcza do widelców i lyzek i t. d. nie nadawalo sie ono, gdyz nie posiadalo dostatecznej twardosci i sztywno¬ sci.Wobec tego nakrycia stolowe wyrabia¬ no w ten sposób, ze z plaskiego wyzarzo¬ nego kawalka surowego stopu, wycietego w ksztalcie przedmiotu uzytkowego, ksztal¬ towano stopniowo zapomoca procesu wie¬ lokrotnego tloczenia, wyzarzania i wytla¬ czania przedmiot gotowy. W ten sposób mozna wytworzyc czyste przedmioty na¬ krycia stolowego, zaopatrzone w dekoracje i desen; sposób ten jest jednak drogi i nieekonomiczny. Wyroby te kosztowaly dfrogo nietylko wskutek tego, ze stosowanometal szlachetny' — srebro, lecz ze wzgle¬ du na trudnosci, zwiazana z ich wyrobem.Wynalazek niniejszy ftia na celu uczy¬ nic wyrób srebrnych Uprzedmiotów uzytko¬ wych tanszym i szybszym, a mianowicie dzieki temu, ze roztopione srebro wzgled¬ nie stop srebrowy wtlacza sie pod Wyso¬ kiem cisnieniem do formy, wskutek czego przedmiot gotowy posiada czysty desen.Jednoczesnie nadaje sie wyrobowi dosta¬ teczna wytrzymalosc przez utwardzenie, tak iz po opuszczeniu przezen formy nie¬ zbedne jest jedynie usuniecie nadlewek (gradu) i polerowanie, przyczyni nalezy uwazac, aby desen nie ulegl uszkodzeniu.Proponowano juz wytwarzac metalowe przedniioty lane, np. mosiezne, zapomoca odlewania pod cisnieniem, przy którym to sposobie metal plynny wtryskuje sie do formy pod Wysokiem cisnieniem. Nie mozna jednak bylo przewidziec, aby sposób ten nadawal sie do srebra czystego wzglednie do stopów srebrowych, zblizonych do sre¬ bra czystego, gdyz doswiadczenie, nabyte przy odlewaniu w formach, pozwalalo ra¬ czej oczekiwac, ze wystepujace tam niedo¬ godnosci i tu równiez beda wystepowaly.Zwlaszcza nalezaloby przypuszczac, ze nie mozna bedzie w przedmiotach, majacych zwykle cienkie scianki, osiagnac dostatecz¬ nej wytrzymalosci i ze nastapi zmiana za¬ barwienia srebra, a wskutek tworzenia sie powloki odlewniczej i pryskania oraz two¬ rzenia sie baniek bedzie powstawala bu¬ dowa porow&ta wyrobów, która bedzie przyczyna znacznej ilosci braków lub be¬ dzie wymagala kosztownej obróbki dodat¬ kowej.Dokonane próby wykazaly, ze wszystkie te zjawiska nie wystepuja, skoro odlew sto¬ pionego srebra, w odpowiednio zbudowa¬ ne} formie, bedzie sie odbywal pod Wyso¬ kiem cisnieniemi skoro krzepniecie i ochla¬ dzanie bedscie sie przytem odbywalo rów¬ niez pod cisnieniem. Okazalo sie przytem, ze szczególnie doniosle znaczenie posiada okolicznosc, aby forme, a wskutek tego i wyrób ochladzac podczas odlewania do takiej temperatury, w jakiej nastepuje u- twardzanie wyrobu.Wynalazek umozliwia szybkie i tanie wytwarzanie zapomoca odlewania pod ci¬ snieniem przedmiotów srebrnych, jak na¬ kryc stolowych, bez walcowania i wytlacza¬ nia na zimno,. dzieki czemu z formy od¬ lewniczej mozna wyjmowac gotowe, zaopa¬ trzone w desen przedmioty, wymagajace jedynie usuniecia szwu i polerowania.Okazalo sie równiez, ze wedlug wyna¬ lazku niekoniecznie trzeba dodawac spe¬ cjalnych materjalów, utwardzajacych sre¬ bro, czyli ze mozna stosowac wprost sto¬ py srebra wzglednie stopy srebra, znajdu¬ jace sie w sprzedazy i oznaczane jako srebro prawdziwe. Z drugiej strony jednak do pewnych przedmiotów o cienkich cze¬ sciach, a wiec np. posiadajacych ostre czesci, mozna ewentualnie dodac materja- lów, utwardzajacych srebro. Wedlug wy¬ nalazku korzystne jest dodawanie krzemu.Sposób przeprowadza sie jak nastepu¬ je.Stop srebrowy o czystosci od 800 do 925/1000 wtlacza sie w stanie stopionym pod Wysokiem cisnieniem do formy. Forma (najkorzystniej) winna skladac sie z dwóch czesci. Forma winna byc odporna na wy¬ sokie cisnienie i winna byc wykonana z metalu, np. ze stali lanej.Podczas odlewania wzglednie wtryski¬ wania stopionego srebra pod cisnieniem srebro ochladza sie jednoczesnie do stanu krzepniecia. Dzieki temu, ze krzepniecie przebiega jeszcze pod cisnieniem, zwla¬ szcza, gdy forma podczas odlewania zosta¬ je ochlodzona do odpowiedniej temperatu¬ ry, nastepuje utwardzenie wyrobu. Wyrób ochladza sie przytem do temperatury 300° lub nizszej, przyczem forme nalezy przy pracy ciaglej utrzymywac w temperaturze ponizej 300°.W wyniku tego rodzaju wytwarzania — 2 -otrzymuje sie dostatecznie utwardzone, po¬ siadajace wysoka wytrzymalosc przedmio¬ ty srebrne, które pomimo swej cienkosci czynia zadosc wymaganiom, stawianym te¬ go rodzaju' wyrobom. Wyrób posiada zwlaszcza czysta powierzchnie, która wy¬ stepuje we wszystkich szczególach deseniu.Towar juz po wyjeciu go z formy posiada piekny polysk i nadaje sie do polerowa¬ nia ostatecznego, tak iz oprócz usuniecia szwu i polerowania ostatecznego nie wy¬ maga dalszej obróbki.Wedlug odmiany sposobu mozna doda¬ wac dó odlewu materjalów utwardzaja¬ cych. Do stopu srebrowego, np. zawieraja¬ cego od 800 do 925/1000 czystego srebra, dodaje sie 0,1 do 4% krzemu. Krzem do¬ daje sie w postaci stopu wstepnego, np. w postaci stopu krzemomiedziowego.Stosujac tego rodzaju stop, to jest stop, zawierajacy krzem, do odlewania pod ci¬ snieniem przedmiotów srebrnych, osiaga sie przy bardzo cienkich czesciach, np. przy cienkich nakryciach stolowych, zwlaszcza cienkich widelcach, ulegajacych latwo wy¬ ginaniu, wysoka wytrzymalosc.Dzieki obecnosci krzemu otrzymuje sie przedmioty zupelnie czyste, biale, nieule- gajace utlenianiu i posiadajace wysoka od¬ pornosc chemiczna. PL