Przedmiotem niniej szego wynalazku jest sruba wodna i smiglo do statków na¬ powietrznych. Wynalazek ma na celu o- trzymanie smigla o lakiem uksztaltowaniu smig, które moglyby otrzymywac równo¬ mierne cisnienie na calej powierzchni na¬ ciskowej smigla i które nie mialyby zadne¬ go uslizgu, przez co sila napedu ku przo¬ dowi, proporcjonalna do ilosci obrotów, i sila napedu ku tylowi bylyby wieksze niz przy zwyklych smiglach.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono smiglo wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia schematycznie konstrukcje po¬ wierzchni naciskowej smigi, widziana zbo- ku; fig. 2 — to samo w widoku zprzodu; fig. 3 — to samo w widoku od konca; fig. 4 — 5 przedstawiaja, równiez schematycz¬ nie, obliczenie kata, który tworzy styczna do' powierzchni naciskowej przy krawedzi odplywu; fig. 6 przedstawia widok odpo¬ wiadajacy fig. 1, przyczem powierzchnia naciskowa smigi wykonana jest wedlug li- nij srubowych, nalozonych na powierzchnie kuliste o równych srednicach; fig. 7 przed¬ stawia w widoku zgóry szablon do smigi, a fig. 8 — gotowe smiglo trójsmigowe, wi¬ dziane zprzodu.Wedlug wynalazku oblicza sie i buduje smiglo od tylnej krawedzi smig, która to krawedz jest zawsze prostopadla do osi smigla.Najpierw "Wykresla sie Os smigla m—n, a potem prostopadle do jiiej linje r—s. Li- nja ta wpada w lipje tymej krawedzi smi¬ gi, a^pimkt o, gdzie linja ta przecina os m—n, tworzy srodek dla kulistych po¬ wierzchni, zapomoca których ma sie ustalic profil naciskowej powierzchni smigla.Teraz ustala sie srednice piasty smigla i kresli sie, poczawszy od linji r—s, luk ko¬ lowy 1 ku górze z punktu o jako srodka.Z tego samego srodka rysuje sie potem, najlepiej w równych odstepach od siebie, kilka takich luków kolowych, np. 2—7.Odleglosc miedzy lukami jest dowolna, lecz im ona bedzie mniejsza, tern doklad¬ niejsza bedzie konstrukcja.Przez powierzchnie kuliste, przedsta¬ wione zapomoca luków 1—7, przeprowa¬ dza sie pewna ilosc w równych odstepach od siebie ulozonych siecznych a—/, równo¬ leglych do linji r—s. Odleglosc miedzy siecznemi a—/ dobiera sie równiez dowol¬ nie, lecz i w tym przypadku bedzie tern wieksza dokladnosc, im ona bedzie mniej¬ sza.Nastepnie wybiera sie kat dla stycznej do powierzchni naciskowej na tylnej czesci smigi w punkcie 1 i ten kat tworzy podsta¬ we do obliczenia i konstrukcji smigla. Dla smigiel o duzej ilosci obrotów wybiera sie stosunkowo duzy kat, a dla smigiel o ma¬ lej liczbie obrotów maly kat.Gdy sie przyjmie w punkcie 1 pewna wartosc, np. kat 60°, wówczas kat ten zmniejsza sie w dalszych punktach 2—7 zaleznie od odleglosci tych punktów od osi m—n. Kat ten nie zmniejsza sie proporcjo¬ nalnie do tej odleglosci. Zapomoca do¬ swiadczen znaleziono, ze wspomniany kat w kazdej odleglosci od osi smigla m—n od¬ powiada wzorowi tga = y —f przyczem R R przedstawia odleglosc od osi, a x przed¬ stawia wspólczynnik, który mozna zastapic wzorem x = R^ftgaJ2, gdzie R1 równa sie promieniowi piasty lub odleglosci pierwszej powierzchni kulistej od osi, zas at oznacza wybrany w tym punkcie kat. Jezeli przy¬ jac np. ax = 60^, wówczas katy, np. w punktach 3, 5 i 7, wyniosa 45°, 37°40' i 33°10', jak to na fig. 4 przedstawiono.Po ustaleniu katów dla rozmaitych pro¬ mieni kul w punktach 1—7 na tylnej kra¬ wedzi smigi, wykresla sie w kazdym punk¬ cie linje srubowa o odpowiedniem nachyle¬ niu i to wzdluz luków kolistych, przyczem nachylenie lub kat kazdej linji srubowej zwieksza sie w miare zmniejszenia odste¬ pu od osi m—n, jak to nizej dokladniej o- pisano.Dla uproszczenia opisano okreslenie tylko jednej z tych linij srubowych, mia¬ nowicie linji z3 w punkcie (powierzchni ku¬ li) 3, gdy kat, który tworzy styczna, wyno¬ si 45°.W przypadku, gdy odstep miedzy siecz¬ nemi a—/ równa sie y (fig. 4), to punkt, gdzie linja z3 przecina sieczna a, znajduje sie w odleglosci ka od osiowej siecznej, przechodzacej przez punkt 3, przyczem ka = ; ka jest wiec cieciwa w kole o promieniu ra.Centralny kat tej cieciwy dany jest przez wzór sin ji3 = , Jezeli wyobra- Ta zic sobie najwieksze kolo, przechodzace przez punkt, gdzie linja z3 przecina sieczna a, jak to na fig. 5 przedstawiono, to cieci¬ wa dla rozmaitych siecznych zmniejsza sie odpowiednio do odleglosci odnosnej siecz¬ nej, a wszystkim odstepom odpowiada rów¬ nanie rH. sin/Jg.Jezeli nakreslic na powierzchni kuli 3 pewna ilosc duzych kól, poczawszy od tyl¬ nej krawedzi smigi nazewnatrz (fig. 2), z wzajemnie równemi srodkowemi katami, odpowiadaj acemi /S3, to znaczy kat pomie¬ dzy tylna krawedzia r—s i pierwszem wiel- kiem kolem = /?3, pomiedzy tylna krawe¬ dzia r—s i drugiem wielkiem kolem = 2,/?3, i t. d., to linja z3 bedzie przechodzila przez — 2 —punkty przeciecia miedzy pierwszem wiel- kiem kolem i kolem obwodu siecznej a, po¬ miedzy drugiem wielkiem kolem i kolem obwodu siecznej b i t. d. Nachylenie tej li¬ nji zwieksza sie w kierunku przedniej kra¬ wedzi smigi przy zmniejszajacej sie cieci¬ wie i zwiekszajacej sie dlugosci luków mie¬ dzy siecznemu Rzuty wyzej wspomnianych linij profi¬ lu przedstawiono na fig, 1—3.W przedstawionym tutaj przykladzie zastosowano cylitulryczna piaste, a profil powierzchni naciskowej smigi zostaje tak polaczony z obwodem piasty, iz kola wy¬ kreslone'okolo punktu o, które przedsta¬ wiaja powierzchnie kulista, przechodza przez punkty przeciecia miedzy piasta a rozmaitemi siecznemi a—/, jak to na fig. 1 przedstawiono. Poniewaz promien tych po¬ wierzchni kulistych oblicza sie Wedlug wzo¬ ru R = //JR72-Fyn2, gdzie Rx — pro¬ mien piasty, yn — wysokosc ciecia pomno¬ zona przez ilosc ciec, przeto oblicza sde kat, który tworzy styczna do kazdej kulistej powierzchni, zapomoca wyzej podanego wzoru, przyczem zapomoca wykreslenia lub obliczenia kazdej linji srubowej, nalezacej do kazdej kulistej powierzchni mozna zna¬ lezc punkt na obwodzie cylindrycznej pia¬ sty, gdzie owe linje srubowe stykaja sie z cylindrem.W wyzej opisanym przykladzie u- ksztaltowano powierzchnie naciskowa smi¬ gla wedlug linij, nakreslonych na wspól- srodkowych powierzchniach kulistych. Wy¬ nalazca doszedl do przekonania, ze nie jest konieczne, by powierzchnie kuliste posia¬ daly ten sam srodek, gdyz osiagnieto rów¬ niez zadowalajace wyniki przy smiglach, których powierzchnie naciskowe uksztal¬ towane sa wedlug linij srubowych, nakre¬ slonych na powierzchniach kulistych o równych promieniach, których srodki leza w"plaszczyznie, wpadajacej w tylny brzeg smig.Obliczenie i budowa smig odbywa sie, jak wyzej opisano, z ta róznica, ze gdy osie m—n i r—s sa ustalone, a srednica smigla i kat ax sa w tym punkcie oznaczone, to kre¬ sli sie od punktu 1 obwodu piasty ku górze kolo, którego srodek lezy na siecznej, zle¬ wajacej sie z linja r—s (fig. 6). Promien tego kola oblicza sie wedlug wzoru Rb = _ tg aL * Kj _|_ ^ przyczem R± przed- stawia promien piasty, a ax przyjety tam kat nachylenia stycznej.Na równych odstepach wzdluz linji r— s kresli sie pewna ilosc podobnych luków, wszystkie o promieniu.' R oraz o srodku le¬ zacym na linji r—s, poczern dalsza budo¬ we poszczególnych powierzchni kulistych wykonywa sie, jak wyze) opisano.Nalezy zwrócic uwage, ze przy uzyciu powierzchni kulistych o równych promie¬ niach, kat ax na rozmaitych powierzchniach kulistych zmienia sie wedlug innego wzoru.Kat a± powinien w kazdym odstepie od osi m—n odpowiadac równaniu tga = = yXl~ , przyczem litera R oznaczono odstep od osi, a litera x1 — wspólczynnik, który moze byc zastapiony równaniem x1 = t^-a1Jt1 +../?!, przyczem litera Rx oznaczono promien piasty, a litera at kat nachylenia stycznej, przyjety w tym punk¬ cie.By podczas sporzadzania lanych mo¬ deli smigla wedlug wyzej opisanego wyna¬ lazku otrzymac dokladna naciskowa po¬ wierzchnie w sposób prosty, uzywa sie na¬ stepujacego sposobu. Model sklada sie z plyt, których grubosc odpowiada odstepo¬ wi y miedzy siecznemi a—/. Na tych ply¬ tach oznacza sie zapomotea szablonów punkty dla rozmaitych linij z, a potem for¬ muje sie plyty wedlug tych punktów.Fig. 7 przedstawia taki szablon dla siecznej c na fig. 1. Na szablonie oznaczo¬ no linje r—s i obwód piasty. Oprócz tego oznaczone sa luki c2—c7 o promieniach, od- — 3 —powiadajacych odstepom na siecznej c, gdzie ja powierzchnie kuliste 2—7 przeci¬ naja* Potem odmierza sie na fig. 2 na od¬ powiednich lukach 2—7 dlugosci cieciw na linji r—s i przenosi sie je na luki na sza¬ blonie. Przeciaga sie teraz przez znalezio¬ ne punkty Lkije i otrzymuje sie linje obwo¬ dowa naciskowej powierzchni smigi na siecznej c. Ów szablon mozna nalozyc na górna powierzchnie trzeciej plyty i na dol¬ na powierzchnie czwartej plyty i tam go odbic. Po naznaczeniu i wykrojeniu w ten sposób wszystkich plyt oraz po zlozeniu wzdluz linji r—s wszystkich plyt na tej sa¬ mej siecznej, otrzymuje sie dokladnie u- formowana naciskowa powierzchnie.Grubosc smiig wykonywa sie wedlug zwyklych obliczen, a stronie ssacej nadaje sie profil, najlepiej odpowiadajacy stronie naciskowej.Przy obliczaniu moznosci napedzania, sprawnosci i t. d. smigla, które to oblicza¬ nie jest takie samo, jak i przy zwyklych smiglach, wychodzi sie ze srodkowego ka¬ ta nachylenia powierzchni naciskowej przy sredniej srednicy. Najwieksza szerokosc smig oznaczona jest automatycznie przez kat alf a sprawnosc smigla reguluje sie do¬ brze przez nadawanie smigom mniejszej lub wiekszej dlugosci. PL