Znane sa urzadzenia wtryskowe z dy¬ szami do bezpowietrznego wtrysku plynne¬ go paliwa do silników spalinowych, w któ¬ rych iglica, nieruchoma podczas pracy wzgledem kadluba dyszy, jest przyciskana swym zwróconym ku miejscu wtryskiwania koncem do dolnej powierzchni dna kadlu¬ ba dyszy, dostosowanej do ksztaltu konca iglicy, i pozostaje w stalem szczekiem ze¬ tknieciu z ta powierzchnia. W takich urza¬ dzeniach ujawnia sie w niektórych przy¬ padkach ta wada, ze dno kadluba dyszy zostaje odksztalcone wskutek nadmierne¬ go docisku konca iglicy. Wskutek tego zo¬ staje naruszona niezbedna zupelna szczel¬ nosc gniazda iglicy, a tern samem i ksztalt strumieni paliwa w przestrzeni spalania zostaje zmieniony w sposób niekorzystny.Istota wynalazku polega na tern, ze na¬ cisk, z jakim koniec iglicy zostaje dociska¬ ny do dna kadluba dyszy (nacisk uszczel¬ niajacy), zostaje tak dobrany, iz nie prze¬ kracza pewnego zgóry okreslonego dopu¬ szczalnego cisnienia, czyli ze cisnienie to zachowuje swa koncowa wartosc i wów¬ czas, gdy sila, wywierana przez narzad dociskajacy (np. nakretke kolnierzowa) na iglice, przekracza dopuszczalny nacisk uszczelniajacy.W tym celu iglica dyszy lub przylaczo¬ na do tej iglicy czesc zostaje zaopatrzona na koncu, przeciwleglym miejscu wtryski¬ wania, w boczny, najlepiej pierscieniowy wystep, który przy nieobciazonej iglicy dy¬ szy znajduje sie w scisle okreslonym odste¬ pie od powierzchni zderzakowej kadluba dyszy, przyczem odstep ten jest wlasnie tak wielki, jak przestrzen, o jaka przesuwaja sie wzgledem siebie zewnetrzne konce iglicy i kadluba dyszy wskutek elastycznychzmian ksztaltu tych czesci, gdy zapomoca przyrzadu dociskowego iglica zostaje doci¬ skana Ido powierzchni uszczelniajacej ka¬ dluba dyszy sila/uznan^ za dopuszczalna.Przy dociaganiu przyrzadu dociskowe¬ go iglica zostaje poddana cisnieniu, a ka¬ dlub dyszy — rozciaganiu, przyczem oby¬ dwie te czesci odksztalcaja sie elastycznie w taki sposób, ze wystep iglicy zbliza sie do powierzchni kadluba dyszy, aby wresz¬ cie zetknac sie z nia pod silnym dociskiem.W tej chwili koniec iglicy zostaje dociska¬ ny do powierzchni uszczelniajacej dna ka¬ dluba dyszy z pewna okreslona sila, zalez¬ na od wymiarów i wlasnosci tworzywa (modulu elastycznosci) obydwóch czesci.Gdy przyrzad dociskowy zostaje jeszcze mocniej dociagany, wzrasta tylko nacisk pomiedzy wystepem iglicy i powierzchnia oporowa w odpowiedniej mierze, podczas gdy dociskanie konca iglicy do dna kadlu¬ ba dyszy (cisnienie uszczelniajace) nie zo¬ staje powiekszone. Ten nacisk moze byc okreslony przez odpowiedni dobór wymia¬ rów i rodzaju tworzywa, zaleznie od da¬ nych warunków, przyczem nacisk ten nie moze byc takze przekroczony przy nad- mieraem dociagnieciu przyrzadu docisko¬ wego. W ten sposób osiaga sie wiec poza¬ dane zabezpieczenie przed nadmiernem na¬ tezeniem i odksztalceniem powierzchni uszczelniajacych.Zwlaszcza w urzadzeniach wtrysko¬ wych z czesciami, wykonanemi w sposób zwykly, lecz o malej dlugosci powstaja przy cisnieniu, wystarczajacem do uzyska¬ nia szczelnosci, tylko bardzo nieznaczne odksztalcenia. Okolicznosc ta powoduje trudnosci przy wyrobie czesci, poniewaz dokladne wykonanie tak malego odstepu pomiedzy wystepem iglicy i zderzakiem (przy nieobciazonej iglicy) jest polaczone ze znanemi trudnosciami.Wiekszy, a wiec dajacy sie latwiej z potrzebna dokladnoscia wykonac odstep pomiedzy wystepem i powierzchnia oporo¬ wa moze byc uzyskany w ten sposób, ze przynajmniej jednemu z glównych narza¬ dów przyrzadu wtryskowego nadaje sie sztucznie Wieksza elastycznosc, np. przez wykonanie tych narzadów na znacznej cze¬ sci ich dlugosci mozliwie cienkiemi lub na¬ dajac im przez odpowiednie uksztaltowanie pewna sprezystosc w kierunku podluznym.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania przedmiotu wynalazku w przekroju podluznym, mianowicie kilka rodzajów dysz z nieobciazona iglica.W kadlubie 1 dyszy umieszczona jest iglica 2, opierajaca sie szczelnie swym stoz¬ kowym koncem 3 na odpowiednio uksztal¬ towanej powierzchni 4 dna kadluba 1 dy¬ szy. Nacisk uszczelniajacy jest uzyskany zapomoca kolnierzowej nakretki 5, wkre¬ conej na nagwintowany koniec kadluba 1 dyszy i wywierajacej swym kolnierzem na¬ cisk na boczny pierscieniowy wystep 6 igli¬ cy. Z zewnetrznym koncem iglicy jest po¬ laczony przewód paliwowy 7 tak, iz wylot jego kanalu 8 pokrywa sie bezposrednio z podluznem wydrazeniem 9 iglicy. Wydra¬ zenie 9 iglicy jest rozgalezione w jej dol¬ nym koncu na dwa lub kilka kanalów 10, 11, których wyloty znajduja sie na po¬ wierzchni uszczelniajacej 3. Wyloty tych kanalów sa polaczone zapomoca malych rowków 12, 13, wykonanych na ipowierzch- ni uszczelniajacej , z otworem wtryskowym 18 dyszy. Dla zapobiezenia obrotowi iglicy wzgledem kadluba dyszy podczas docia¬ gania nakretki 5 przewidziany jest w ka¬ dlubie wystep 15, wpuszczony we wglebie¬ nie 16 iglicy.W przykladzie wykonania dyszy we¬ dlug fig. 1 iglica 2 ma postac zwyklego cy¬ lindra, umieszczonego w wydrazeniu ka¬ dluba 1 dyszy. Przy nieobciazonej iglicy, czyli przed dociagnieciem nakretki 5, po¬ miedzy dolna powierzchnia 20 wystepu 6 na zewnetrznym koncu iglicy i znajdujaca sie naprzeciw powierzchni tej czolowa po¬ wierzchnia 21 kadluba 1 dyszy jest zacho- — 2 —wany nieznaczny odstep (na, rysunku od¬ step ten jest uwidoczniony w znacznem po¬ wiekszeniu). Podczas dociagania nakretki 5 narzady 1 i 2 dyszy zostaja tak dlugo e- lastycznie odksztalcone, az powierzchnie 20, 21 zetkna sie ze soba. Uszczelniajace powierzchnie 3 i 4 zostaja dociskane jedna do drugiej z scisle okreslona sila. Dalsze dociaganie nakretki 5 powoduje tylko moc¬ niejsze dociskanie zderzakowych po¬ wierzchni 20, 21, natomiast nie ma miejsca dalszy wzrost cisnienia pomiedzy powierzch¬ niami uszczelniajacemi 3, 4.W odmianfe wykonania dyszy wedlug fig. 2 jedna z powierzchni zderzakowych 20, 21, których odstep okresla wielkosc ela¬ stycznego odksztalcania sie narzadów 1 i 2 dyszy, mianowicie powierzchnia 20, wyko¬ nana jest w tym przypadku nie na iglicy 2, lecz na tulei 22, nasunietej na iglice i jed¬ noczesnie sluzacej jako lacznik rurowy przewodu paliwowego 7. Trzpien 24, osa¬ dzony w kierunku osi dyszy i wpuszczony jednym koncem w iglice 2, a drugim kon¬ cem w tuleje 22, zabezpiecza iglice 2 i tu¬ leje 22 przed wzajemnym obrotem. Aby mimo stosunkowo malej dlugosci urzadze¬ nia wtryskowego osiagnac wystarczajace odksztalcenie, okreslone odstepem pomie¬ dzy powierzchniami 20, 21, iglica 2 jest podzielona na odcinki o mniejszej srednicy, wskutek czego elastycznosc iglicy w kie¬ runku sciskania jest wieksza, niz elastycz¬ nosc, jakaby wykazywala, gdyby iglica 2 miala na calej swej dlugosci jednakowa grubosc.W przykladzie dyszy wedlug fig. 3 o- siaga sie stosunkowo wielkie odksztalcenie kadluba dyszy wskutek tego, ze kadlub 1 dyszy posiada na wiekszej czesci swej dlu¬ gosci scianke o stosunkowo malej grubosci.Inny przyklad wykonania urzadzenia, zmierzajacy do osiagniecia stosunkowo wielkiego elastycznego odksztalcenia ka¬ dluba dyszy, uwidoczniony jest na fig. 4.W tym przypadku kadlub dyszy jest zao¬ patrzony w naprzemianlegle, zewnetrznie i wewnetrznie wytoczone wglebienia 25, 26, tworzace plaskie poprzeczne scianki 27, wskutek czego powstaje uklad podobny do wielostopniowej przepony* PL