Wynalazek dotyczy mechanicznie nape¬ dzanych narzedzi udarowych, w których poruszajacy sie tam i zpowrotem oraz ob¬ racajacy sie bijak przenosi uderzenia na ruchome w kierunku osi kowadlo lub obsa¬ de narzedzia, calkowicie lub czesciowo za¬ mknieta w tulejce, obracanej za posrednic¬ twem silnika. Celem wynalazku jest takie sprezyste osiowe osadzenie kowadla, aby po kazdem uderzeniu powracalo ono do polozenia wyjsciowego, przystosowanego do bijaka. Wedlug szczególnej postaci wy¬ konania wynalazku mozna równiez przy¬ trzymac kowadlo w polozeniu wyjsciowem, skoro narzedzie pracuje bez obciazenia.Do hamowania cofania sie kowadla w napedzanem mechanicznie narzedziu uda- rowem wymienionego rodzaju stosowano dotychczas sprezyny spiralne, które ogra¬ niczaly przesuwy kowadla w kierunku bi¬ jaka. Jednakze takie sprezyny nie dzialaja zupelnie pewnie, zajmuja duzo miejsca i u* trudniaja skladanie i rozbieranie narzedzia.Wedlug wynalazku do prowadzenia ko¬ wadla sluzy jeden narzad lub kilka narza¬ dów, toczacych sie pomiedzy niem i obra¬ cajaca sie tulejka, bioracych udzial w ob¬ rotowym ruchu tulejki i osiowym ruchu ko¬ wadla oraz wspóldzialajacych z jedna pro- wadnicza powierzchnia na tulejce lub kilkutakteii powierzchniami, utworzonemi przez rozszerzania tul^jki^j które* ku koncowi o- slony najpierw* zwiekszaja, a nastepnie zmniejszaja swa srednice. Wskutek tego kowadlo pod naciskiem tych toczacych sie i poddanych dzialaniu , sily odsrodkowej narzadów na wspomniana powierzchnie lub powierzchnie dazy do przyjecia okreslone¬ go polozenia osiowego w stosunku do bi¬ jaka.Wedlug jednej postaci wykonania wy¬ nalazku powie£z«hmi prowadnicze sa tak wykonane, ze jedna lub kilka tych po¬ wierzchni przy wspóldzialaniu z toczacemi sie narzadami usiluje W czasie pracy ha¬ mowac ruch wsteczny kowadla i doprowa¬ dzac kowadlo do takiego polozenia osiowe¬ go w stosunku do najwyzszego polozenia bijaka, które byloby najodpowiedniejsze do przenoszenia pracy udarowej, podczas gdy jedna lub kilka powierzchni w czasie biegu jalowego z jednej strony hamuje ruch osiowy kowadla, a z drugiej — usilu¬ je przytrzymac kowadlo poza zasiegiem bijaka. W celu umozliwienia zabierania to¬ czacych sie narzadów przy obrocie tulejki, powierzchnie wodzace moga byc utworzone z szeregu rowków, w które wpadaja te na¬ rzady. Tego rodzaju urzadzenie nie jest jednak konieczne, gdyz jak stwierdzono, toczace sie narzady sa zabierane przy ob¬ rocie tulejki dzieki tarciu. W tym przypad¬ ku Wodzace powierzchnie sa wykonane ja¬ ko powierzchnie pierscieniowe.Na rysunkach przedstawiono przyklady wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia w czesciowym prze¬ kroju widok boczny narzedzia wedlug wy¬ nalazku; fig. 2 — przekrój podluzny jego dolnej czesci; fig. 3 i 4 — niektóre szczegó¬ ly; fig. 5 — przekrój podluzny dolnej cze¬ sci narzedzia w innem wykonaniu; fig. 6 — szczegól wedlug fig. 5; fig. 7 — przekrój wzdluz linji VII — VII na fig. 6; fig. 8 i 9— szczególy innych postaci wykonania, a fig. 10—13 — kilka odmian wykonania narza¬ dów toczacych sie o niekulowym ksztal¬ cie.Na fig. 1, 2 i 5 oslona 1 narzedzia zao* patrzona jest w uchwyt 2. W górnej czesci oslony znajduje sie elektryczny silnik 3, którego wirnik jest polaczony nieruchomo z tulejka 4. Lozyskowa tulejka 6 jest osa¬ dzona za posrednictwem kulkowego lozy¬ ska 5 w dolnym koncu tulejki 4. Wewnatrz tulejki 6 jest osadzone przesuwnie i obro¬ towo kowadlo 8, zaopatrzone w kanal 7.Górny koniec kowadla jest zaopatrzony w pochyle powierzchnie 9, wspóldzialajace z odpowiedniemi powierzchniami 10 bijaka 11, osadzonego ruchomo w górnej czesci tulejki 4. Bijak jest zaopatrzony w kule 12, ulozone pierscieniowo i wspóldzialajace z pochylem! prowadniczemi rowkami 13 tu- lei, a mianowicie w ten sposób, ze po ruchu wstecznym, jaki nadaje bijakowi 11 ude¬ rzenie pochylych powierzchni 10 o po¬ wierzchnie pochyle 9, uzyskuje on ruch ku przodowi pod dzialaniem cisnienia, wywie¬ ranego na pochyle wodzace rowki 13 przez kule 12, na które dziala sila odsrodkowa.Opisana konstrukcja nie stanowi przed¬ miotu wynalazku. Wedlug wynalazku kule 14, które sa osadzone w obrotowej tulejce 4, reguluja ruch kowadla w kierunku osi, siegajac w kowadlo 8 i wspóldzialajac z prowadniczemi powierzchniami 15, 16 dol¬ nej czesci tulejki. Kule 14 umieszczone sa w obwodowym rowku 17 kowadla 8, wsku¬ tek czego moga brac udzial w obrotowym ruchu tulejki 4 nawet podczas spoczynku kowadla i ulegaja dzialaniu sily odsrodko¬ wej, niezbednej do urzeczywistnienia celu wynalazku.Na fig. 2 i 3 prowadnicze powierzchnie 15, 16 sa wykonane w postaci powierzchni pierscieniowych, tak iz nie pociagaja ze so¬ ba przymusowo kul 14 podczas obrotowego ruchu tulejki 4.Podczas jalowej pracy narzedzia, sko¬ ro narzedzie pracuje bez obciazenia, a bi¬ jak 11 nie dziala na kowadlo 8, to kule 14 - 2 —usiluja utrzymac kowadlo S w polozeniu, przedstawionem na fig. 2 linja ciagla, w którem kule wspóldzialaja z najglebsza czescia powierzchni prowadnicze) 16.Skoro narzedzie, osadzone w kowadle 8, np. wiertlo kamieniarskie, zostaje przyci¬ sniete do przedmiotu obrabianego, to kowa¬ dlo 8 przesuwa sie wgóre, przyczem kule 14 opuszczaja prowadnicza powierzchnie 16 i dostaja sie na prowadnicza powierzch¬ nie 15, która w tern miejscu posiada rów¬ niez najglebsza czesc, a dalej przybliza sie do srodkowej osi tulejki. Pod dzialaniem cisnienia, wywieranego na narzedzie przez robotnika, kule nie wspóldzialaja z naj¬ glebsza czescia powierzchni 15, lecz sa do¬ ciskane do wyzszej czesci, w której równo¬ wazy sie ciezar narzedzia roboczego z do- datkowem cisnieniem, wywieranem przez robotnika, i z sila odsrodkowa kul, cisna¬ cych na pochyla czesc 15' powierzchni 15.To polozenie kul przedstawiono na fig. 2 li- nja przerywana.Przy uderzaniu bijaka 11 kowadlo prze¬ suwa sie wdól, a nastepnie powraca do gó¬ ry. Ten ruch powrotny zostaje zahamowa¬ ny przez wspóldzialanie kul 14 i po¬ wierzchni 15. Kule hamuja równiez ruch ko¬ wadla wdól w razie, gdy sila udaru kowa¬ dla staje sie tak wielka, ze kule dochodza do pochylej czesci 15" powierzchni pro¬ wadniczej.W razie odsuniecia narzedzia od obra¬ bianego przedmiotu, kowadlo 8 otrzymuje za silne uderzenia i wskutek tego przesuwa sie o tyle, ze kule wysuwaja sie poza po¬ wierzchnie 15" i wchodza na powierzchnie 16, przyczem, jak to juz zaznaczono, usilu¬ ja przytrzymac kowadlo w tern nowem po¬ lozeniu, w którem znajduje sie poza zasie¬ giem dzialania uderzen bijaka 11. Prowad¬ nicze powierzchnie 15, 16 kul moga byc równiez wykonane w postaci, przedstawio¬ nej na fig. 5 — 7, to jest w ksztalcie wgle¬ bien oddzielnych 15, 16, wskutek czego ku¬ le 14 sa pociagane przymusowo ruchem o- kreznym podczas obrotu tulejki 4. Na fig. 8 przedstawiono nieco odmienna postac po¬ wierzchni prowadniczych 15, 16.Stosowanie dwóch powierzchni prowadr niczych 15,16 nie jest konieczne, gdyz moz¬ na je równiez polaczyc w jedna tylko por wierzchnie 18 (fig. 9), przyczem w razie od¬ suniecia narzedzia od obrabianego przed¬ miotu kowadlo 8 usuwa sie samoczynnie z zasiegu dzialania bijaka, to jest nie dziala na bijak. Kula 14, zaznaczona linja ciagla, przedstawiona jest w polozeniu podczas pracy narzedzia; kula zas, przedstawiona linja przerywana, przedstawia polozenie kowadla podczas jalowego dzialania na¬ rzedzia.Zamiast kul 14 mozna równiez stosowac narzady toczace sie o innym ksztalcie, np. przedstawione na fig. 10 — 13. PL